"Câu đố" Chandrayaan 3: Cú hạ cánh kịch tính có thể bị hoãn vì một lý do

(Ảnh minh họa).

Trong vòng chưa đầy 48 giờ nữa, Chandrayaan 3 sẽ thực hiện cuộc đổ bộ đầu tiên xuống vùng cực nam của Mặt trăng.

Giây phút kịch tính

Hindustan Times dẫn thông tin từ Tổ chức Nghiên cứu Vũ trụ Ấn Độ (ISRO) hôm thứ hai 21/8 cho biết, liên lạc hai chiều giữa Chandrayaan 3 và Chandrayaan 2 trên quỹ đạo Mặt trăng đã được thiết lập.

"'Xin chào, anh bạn!', IRSO hài hước chia sẻ lời chào hỏi của Chandrayaan-2 trên tài khoản Twitter. Chandrayaan-2 là tàu đổ bộ thứ hai trong loạt sứ mệnh Mặt trăng của Ấn Độ được phóng vào năm 2019. Tuy nhiên, nó không thể hạ cánh xuống bề mặt Mặt trăng và mất liên lạc khi cách hành tinh này gần 2,1 km.

Hôm 20/8, ISRO thông báo mô-đun đổ bộ của Chandrayaan 3, sứ mệnh Mặt trăng thứ ba của Ấn Độ, dự kiến ​​​​sẽ chạm xuống bề mặt Mặt trăng vào khoảng 18h04 chiều ngày 23/8.

"Hạ cánh mềm của Chandrayaan 3 là một khoảnh khắc mang tính bước ngoặt không chỉ kích thích sự tò mò mà còn truyền cảm hứng khám phá trong giới trẻ của chúng ta", ISRO cho biết

Tuy nhiên, trước thất bại hạ cánh xuống Mặt trăng của Luna-25 (Nga), Ấn Độ tỏ ra thận trọng trong quá trình hạ cánh của Chandrayaan 3.

“Hai giờ trước khi Chandrayaan 3 hạ cánh trên Mặt trăng, chúng tôi sẽ đưa ra quyết định về việc có thích hợp để hạ cánh vào thời điểm đó hay không dựa trên tình trạng của mô-đun tàu đổ bộ và các điều kiện trên Mặt trăng.

Trong trường hợp xuất hiện bất kỳ yếu tố nào có vẻ bất lợi, chúng tôi sẽ dời thời gian hạ cánh sang ngày 27/8", Nilesh M Desai, Giám đốc Trung tâm Ứng dụng vũ trụ ISRO, nói với hãng tin ANI.

Tuy nhiên, ông Desai bày tỏ sự tin tưởng rằng, sứ mệnh Mặt trăng thứ 3 của Ấn Độ sẽ thành công hạ cánh theo lịch trình ban đầu.

Sứ mệnh lịch sử

Theo ISRO, nếu cuộc đổ bộ của Chandrayaan 3 thành công, Ấn Độ sẽ trở thành quốc gia thứ tư có phương tiện hạ cánh mềm xuống Mặt trăng, cùng với Mỹ, Nga và Trung Quốc.

Tuy nhiên, sự thất bại gần đây của sứ mệnh Luna-25 (Nga) đồng nghĩa với việc Ấn Độ có cơ hội trở thành quốc gia đầu tiên hạ cánh xuống cực nam của Mặt trăng, điểm đến dự kiến ​​của Chandrayaan-3.

Vùng cực Nam của Mặt trăng còn được gọi là "nửa tối của Mặt trăng". Các nhà khoa học cho biết, địa hình cực nam gồ ghề có thể gây khó khăn cho việc hạ cánh của Chandrayaan 3.

ISRO cho biết, họ đã học được từ thất bại của sứ mệnh Mặt trăng trước đó và đã cải tiến Chandrayaan 3 để cuộc hạ cánh có nhiều khả năng thành công hơn. Chandrayaan 3 cũng đã được trang bị nhiều nhiên liệu hơn, nhiều tấm năng lượng mặt trời hơn và chân vững chắc hơn.

Trước đó, Chandrayaan 3 đã lập bản đồ khu vực hạ cánh và chụp ảnh bề mặt Mặt trăng bằng camera tránh và phát hiện nguy hiểm. Những hình ảnh đen trắng do camera này gửi về sẽ hỗ trợ ISRO "xác định khu vực hạ cánh an toàn - không có tảng đá hay rãnh sâu"...

Tất cả những yếu tố này tạo ra bầu không khí vô cùng căng thẳng kịch tính trước quá trình đổ bộ của Chandryaan 3.

ISRO tiết lộ, những người đam mê vũ trụ trên toàn thế giới có thể theo dõi trực tiếp cuộc đổ bộ của Chandrayaan 3 trên trang web, kênh YouTube, Facebook chính thức của cơ quan này từ 17h27 ngày 23/8.

ISRO cũng đã yêu cầu các trường học và các tổ chức giáo dục khác trên toàn Ấn Độ tổ chức phát trực tiếp cuộc đổ bộ Chandrayaan 3.

Ấn Độ có thể áp thuế xuất khẩu gạo

Ấn Độ, nước xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới, đang cân nhắc thêm biện pháp siết bán gạo ra nước ngoài khi giá lương thực trong nước tăng cao.

Bloomberg trích nguồn tin thân cận cho biết chính phủ Ấn Độ đang cân nhắc áp thuế xuất khẩu với gạo đồ (parboiled rice). Đây là loại gạo được làm chín một phần khi còn trong vỏ thóc. Dù vậy, hiện vẫn chưa có quyết định chính thức nào được đưa ra.

Giá gạo tại châu Á đã lên cao nhất 15 năm sau khi Ấn Độ tháng trước thông báo cấm xuất khẩu các loại gạo không phải là Basmati (một loại gạo phổ biến tại Nam Á) và Thái Lan đối mặt với rủi ro sản lượng giảm. Chính phủ Ấn Độ đang tìm cách hạ nhiệt giá lương thực trong nước trước cuộc bầu cử sớm vào đầu năm tới.

Ấn Độ hiện phải vật lộn với lạm phát, khi giá nhiều loại lương thực, hoa quả và rau củ tăng vọt. Ngoài việc cấm xuất khẩu một số loại gạo, họ cũng đã hạn chế bán lúa mỳ và đường. Quốc gia Nam Á này đang cân nhắc bỏ thuế nhập khẩu 40% với lúa mỳ, đồng thời bán cà chua và ngũ cốc từ kho dự trữ quốc gia để cải thiện nguồn cung trong nước.

Lượng mưa tại nhiều bang trồng lúa chủ chốt của Ấn Độ, như Tây Bengal, Uttar Pradesh, Jharkhand, Bihar, Chhattisgarh và Andhra Pradesh hiện ít hơn 15% so với mọi năm. Việc này làm dấy lên lo ngại về nguồn cung gạo. Lúa là vụ thu hoạch lớn nhất của Ấn Độ trong mùa mưa.

Gạo hiện là nhu yếu phẩm với hàng tỷ người ở châu Á và châu Phi, đóng góp 60% tổng năng lượng nạp vào mỗi ngày cho người dân ở hai khu vực này. Thậm chí, ở một số quốc gia như Bangladesh, tỷ lệ này lên tới 70%.

Vì vậy, giới phân tích cảnh báo việc giá tăng gần đây sẽ gây thêm sức ép lên ngân sách của người dân châu Á, châu Phi, trong bối cảnh thị trường lương thực toàn cầu vốn đang lao đao vì thời tiết khắc nghiệt và xung đột Nga - Ukraine.

"Kỷ nguyên vàng" trong quan hệ Trung Quốc - Nam Phi

https://www.youtube.com/watch?v=votvUXjPh-0 Phút 01:30

(Ảnh minh họa).

Nam Phi là điểm đến thứ hai trong các chuyến công du nước ngoài của ông Tập Cận Bình trong năm nay, chỉ sau Nga. Điều này cho thấy vị trí quan trọng của nước này trong chính sách đối ngoại của Trung Quốc.

Thời kỳ hoàng kim của quan hệ Trung Quốc – Nam Phi

Năm nay vừa tròn 25 năm Trung Quốc và Nam Phi thiết lập quan hệ ngoại giao. Nam Phi là đối tác chiến lược toàn diện của Trung Quốc và là quốc gia châu Phi đầu tiên cùng tham gia xây dựng "Vành đai, Con đường". Kể từ khi Trung Quốc và Nam Phi thiết lập quan hệ ngoại giao, quan hệ giữa hai nước đã đạt được bước phát triển vượt bậc, đã vượt xa phạm vi quan hệ song phương và ngày càng có ảnh hưởng. Đặc biệt trong những năm gần đây, dưới sự quan tâm và lãnh đạo chung của Chủ tịch Tập Cận Bình và Tổng thống Ramaphosa, quan hệ Trung Quốc - Nam Phi luôn được duy trì ở mức cao, sự tin cậy lẫn nhau về chính trị, hợp tác thiết thực, giao lưu văn hóa và phối hợp chiến lược giữa hai nước ngày càng sâu rộng. Có thể cho rằng, quan hệ Trung Quốc - Nam Phi đã bước vào "thời kỳ hoàng kim" và tương lai còn nhiều hứa hẹn.

Theo Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc (18/8), bất kể tình hình quốc tế thay đổi như thế nào, quyết tâm của Trung Quốc trong việc làm sâu sắc thêm tình hữu nghị Trung Quốc - Nam Phi, tăng cường đoàn kết và hợp tác sẽ không thay đổi. Trung Quốc sẵn sàng cùng Nam Phi tiếp tục ủng hộ lẫn nhau trong các vấn đề thuộc lợi ích cốt lõi và quan tâm lớn của nhau, cùng hợp tác trên con đường phát triển và phục hưng đất nước, đóng góp tích cực vào việc thúc đẩy đa cực hóa thế giới và dân chủ hóa quan hệ quốc tế. Tin tưởng rằng với sự nỗ lực chung của cả hai bên, quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa Trung Quốc và Nam Phi nhất định sẽ đạt được bước phát triển mới và to lớn hơn. Phát triển tình đoàn kết và hợp tác với các nước châu Phi là nền tảng quan trọng trong chính sách đối ngoại của Trung Quốc, đồng thời cũng là sự lựa chọn chiến lược lâu dài và kiên định của Trung Quốc.

Với quá trình phát triển quan hệ của hai bên, cùng với những tuyên bố của Trung Quốc cho thấy, việc Chủ tịch Tập Cận Bình chọn Nam Phi là điểm đến thứ hai trong chuyến công du nước ngoài trong năm nay đã thể hiện vị trí quan trọng của nước này trong chính sách ngoại giao của Trung Quốc.

Giai đoạn phát triển mới

Cả Trung Quốc và Nam Phi đều là những quốc gia đang phát triển quan trọng trên thế giới. Hai nước có quan điểm giống nhau hoặc tương đồng về phát triển, an ninh và trật tự quốc tế, có sự đồng thuận rộng rãi trong các vấn đề quốc tế và khu vực lớn. Trong khuôn khổ các tổ chức quốc tế và cơ chế đa phương như Liên Hợp Quốc, G20, BRICS, Diễn đàn hợp tác Trung Quốc - châu Phi, Trung Quốc và Nam Phi là một trong những mối quan hệ hợp tác thân thiết nhất.

Khi nền tảng chính trị của hợp tác Trung Quốc - Nam Phi tiếp tục được củng cố, trao đổi kinh tế và thương mại giữa hai nước phát triển hơn, điều này đã trở thành một điểm nhấn trong hợp tác thực chất Trung Quốc - Nam Phi. Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của Nam Phi trong 13 năm liên tiếp và kim ngạch thương mại song phương giữa Trung Quốc và Nam Phi chiếm 1/5 tổng kim ngạch thương mại giữa Trung Quốc và châu Phi. Theo dữ liệu từ ​​Tổng cục Hải quan, từ tháng 1 đến tháng 11/2022, tổng kim ngạch thương mại song phương giữa Trung Quốc và Nam Phi đạt 52,81 tỷ USD, trong đó nhập khẩu của Trung Quốc từ Nam Phi chiếm gần 60% tổng kim ngạch thương mại giữa hai nước và nông nghiệp, chăn nuôi, khai thác mỏ và các ngành công nghiệp trụ cột khác của Nam Phi được hưởng lợi khá nhiều.

Được thúc đẩy bởi sự bùng nổ trao đổi thương mại, ngày càng có nhiều doanh nghiệp Trung Quốc đầu tư vào Nam Phi, đưa hàng Trung Quốc đến gần hơn với thị trường địa phương. Theo dữ liệu của Đại sứ quán Trung Quốc tại Nam Phi, tính đến cuối năm 2021, các công ty Trung Quốc đã đầu tư hơn 25 tỷ USD vào Nam Phi, tạo ra hơn 400.000 việc làm tại địa phương. Các công ty Trung Quốc đã mang lại công nghệ và vốn rất cần thiết cho sự phát triển của ngành công nghiệp sản xuất của Nam Phi.

Giao lưu nhân dân và văn hóa giữa Trung Quốc và Nam Phi bước vào giai đoạn phát triển toàn diện, đa cấp độ và được thể chế hóa. Nam Phi là quốc gia có số lượng Viện Khổng Tử và Lớp học Khổng Tử lớn nhất châu Phi. Trung Quốc đã thành lập được 6 Viện Khổng Tử và 3 Lớp học Khổng Tử tại đây. Nam Phi cũng là quốc gia châu Phi cận Sahara thu hút nhiều du khách Trung Quốc nhất và thiết lập nhiều tỉnh, thành phố hữu nghị nhất với Trung Quốc.

Quan hệ ngoại giao giữa hai nước đã trở nên thân thiết hơn thông qua các cơ chế trao đổi cấp cao, thương mại, đầu tư và hợp tác quốc tế như sáng kiến ​​"Vành đai, Con đường", Diễn đàn Hợp tác Trung Quốc - châu Phi và các nước BRICS. Sự tương tác chặt chẽ hơn giữa hai bên sẽ giúp Nam Phi vượt qua những thách thức hiện tại về sản xuất điện, việc làm và xóa đói giảm nghèo. Quan hệ đối tác hợp tác chiến lược toàn diện Trung Quốc - châu Phi đang có một khởi đầu tốt đẹp, đồng thời có ý nghĩa hơn và cùng có lợi hơn thời gian tới.

Mong muốn của Nam Phi trong mối quan hệ với Trung Quốc

Trong hơn 20 năm trở lại đây, Trung Quốc đã không ngừng mở rộng ảnh hưởng ở châu Phi, tham gia vào việc thúc đẩy kinh tế và phát triển ở châu lục nghèo nhất thế giới này. Bắc Kinh đã tăng cường các cam kết thương mại, đặc biệt thông qua Sáng kiến “Vành đai, Con đường” năm 2013. Các hoạt động chủ yếu bao gồm cho vay phát triển cơ sở hạ tầng, do các công ty Trung Quốc thiết kế và xây dựng với nguồn lực từ các công ty năng lượng và khai thác mỏ của Trung Quốc. Trong khi với một số nước như Ethiopia, Angola và Zambia có vị trí ưu tiên, Trung Quốc cũng đã tăng cường hiện diện ở hầu hết các quốc gia trong châu lục.

Đối với các nước châu Phi, mặc dù Trung Quốc và châu Phi cách xa nhau, nhưng những kinh nghiệm lịch sử tương đồng và các khái niệm phát triển chung khiến Trung Quốc và châu Phi trở nên gắn bó chặt chẽ hơn với nhau. Châu Phi là khu vực rất giàu tài nguyên thiên nhiên như dầu thô, mangan, đồng, đá quý... nhưng lâu nay các nguồn tài nguyên này chưa được khai thác hết, hoặc bị các nước chèn ép, mua lại với giá rẻ.

Trung Quốc là nước đang dư thừa về nguồn vốn và một số ngành công nghệ, nhiều ngành công nghệ ở Trung Quốc không thể chuyển giao cho các nước phát triển về tính chất tiên tiến. Ngược lại, châu Phi gần như trống rỗng – nhu cầu hiện tại của châu Phi là bắt đầu công nghiệp hóa, nhu cầu về vốn, nhu cầu việc làm và nhu cầu thoát khỏi tình trạng nền kinh tế quốc gia chỉ dựa vào “đào đất” – tức khai thác khoáng sản. Do đó, các nước châu Phi mong muốn Trung Quốc chuyển giao vốn và công nghệ. Đây là một tình huống mà đôi bên cùng có lợi.

Bên cạnh đó, nhiều quốc gia châu Phi xem sáng kiến ​​"Vành đai, Con đường" là "con đường nhanh chóng dẫn đến thịnh vượng", do đó các quốc gia này, trong đó có Nam Phi mong muốn tăng cường quan hệ chặt chẽ hơn với Trung Quốc thông qua sáng kiến ​​này. Sáng kiến ​​"Vành đai, Con đường" và khuôn khổ Diễn đàn Hợp tác Trung Quốc - châu Phi có phạm vi bao phủ rộng và mang lại lợi ích đáng kể cho Nam Phi và các nước châu Phi.

Ngoài ra, trong mối quan hệ với Trung Quốc, các nước châu Phi còn có mong muốn được giảm bớt áp lực nợ. Trong chuyến công du nước ngoài đầu tiên đến 5 nước châu Phi trên cương vị Bộ trưởng Ngoại giao của Trung Quốc (1/2023), bên cạnh những thỏa thuận hợp tác trên các lĩnh vực kinh tế, thương mại, hạ tầng, năng lượng, y tế.... ông Tần Cương đã kêu gọi nâng cao vai trò của châu Phi trong quản trị toàn cầu, đồng thời khẳng định Trung Quốc luôn cam kết hỗ trợ châu Phi giảm bớt áp lực nợ, tích cực tham gia sáng kiến đình chỉ nợ của G20, ký kết các hiệp định và đạt được thỏa thuận đình chỉ nợ với 19 quốc gia châu Phi.

Châu Phi là nơi cạnh tranh của Mỹ, Pháp và Trung Quốc, đặc biệt là giữa Mỹ và Trung Quốc. Sự cạnh tranh này có thể đem lại lợi ích cho các nước châu Phi. Chính phủ các nước châu Phi có thể đàm phán những điều khoản thương mại thuận lợi hơn, cộng đồng dân cư sẽ được hưởng lợi khi doanh nghiệp tuyển dụng lao động địa phương, chuyển giao công nghệ với các đối tác bản địa và góp phần vào các sáng kiến thúc đẩy sức khỏe và sự thịnh vượng của người lao động. Do đó, đa số các nước châu Phi đều mong muốn có quan hệ tốt với cả Trung Quốc và Mỹ. Điều quan trọng là Trung Quốc và Mỹ có sẵn sàng cân bằng lợi ích của mình với lợi ích của châu Phi khi thúc đẩy hợp tác tại khu vực này hay không.

Thượng đỉnh BRICS: Nga, Trung tìm cách giành ảnh hưởng đối với các nước đang phát triển

Nga và Trung Quốc sẽ tìm cách giành nhiều quyền lợi kinh tế và chính trị hơn trong thế giới đang phát triển tại một hội nghị thượng đỉnh ở Nam Phi trong tuần này, khi một biện pháp chung từ Nga-Trung chống phương Tây dự kiến có thể trở nên gay gắt hơn bằng một động thái chính thức đưa Ả Rập Xê-út xích lại gần hơn.

Các nhà lãnh đạo từ khối kinh tế BRICS của Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi sẽ tổ chức cuộc họp ba ngày tại khu tài chính Sandton của Johannesburg. Sự tham dự của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình lần này nhấn mạnh vốn ngoại giao mà đất nước ông đã đầu tư vào khối này trong thời gian hơn một thập niên qua như một con đường cho tham vọng của Trung Quốc.

Tổng thống Nga Vladimir Putin sẽ xuất hiện trên đường truyền video vì chuyến đi của ông tới Nam Phi trở nên phức tạp bởi trát bắt giữ của Tòa Hình sự Quốc tế nhắm vào ông do cuộc chiến ở Ukraine. Tổng thống Brazil Luiz Inácio Lula da Silva, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và Tổng thống Nam Phi Cyril Ramaphosa sẽ có mặt tại hội nghị thượng đỉnh cùng với ông Tập.

Hội nghị thượng đỉnh chính diễn ra ngày 23/8 - và các cuộc họp bên lề vào ngày 22/8 và 24/8 - dự kiến sẽ đưa ra những lời kêu gọi chung về sự hợp tác nhiều hơn giữa các quốc gia ở Nam bán cầu trong bối cảnh sự bất mãn ngày càng tăng của họ trước sự thống trị của phương Tây đối với các định chế toàn cầu.

Đó là tâm lý mà Nga và Trung Quốc rất vui khi dựa vào. Các nhà lãnh đạo hoặc đại diện của hàng chục quốc gia đang phát triển khác sẽ tham dự các cuộc họp bên lề tại thành phố giàu có nhất châu Phi để chào đón ông Tập và Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov, người sẽ đại diện cho ông Putin.

Một mục chính sách cụ thể có ý nghĩa trực tiếp hơn sẽ được thảo luận và có thể được quyết định - đề nghị mở rộng khối BRICS, được thành lập vào năm 2009 bởi các quốc gia thị trường mới nổi là Brazil, Nga, Ấn Độ và Trung Quốc, và thêm Nam Phi vào năm sau.

Các quan chức Nam Phi cho biết Ả Rập Xê-út là một trong hơn 20 quốc gia đã chính thức nộp đơn xin gia nhập BRICS trong một đợt mở rộng tiềm năng khác. Bất kỳ động thái nào hướng tới việc đưa nhà sản xuất dầu mỏ lớn thứ hai thế giới vào một khối kinh tế với Nga và Trung Quốc rõ ràng sẽ thu hút sự chú ý của Hoa Kỳ và các đồng minh trong một môi trường địa chính trị cực kỳ băng giá, và trong bối cảnh một động thái gần đây của Bắc Kinh nhằm gây ảnh hưởng ở Vịnh Ba Tư.

Ông Talmiz Ahmad, cựu đại sứ Ấn Độ tại Ả Rập Xê-út nói: “Nếu Ả Rập Xê-út gia nhập BRICS, điều đó sẽ mang lại tầm quan trọng đặc biệt cho khối này.”

Các nhà phân tích cho rằng ngay cả một thỏa thuận trên nguyên tắc mở rộng BRICS, vốn đã bao gồm một phần lớn các nền kinh tế lớn nhất của thế giới đang phát triển, là một chiến thắng về mặt đạo đức đối với tầm nhìn của Nga và Trung Quốc đối với khối này như một đối trọng với G7.

Cả hai nước đều ủng hộ việc bổ sung thêm nhiều quốc gia để củng cố một loại liên minh - ngay cả khi nó chỉ mang tính biểu tượng - trong bối cảnh xung đột kinh tế của Trung Quốc với Hoa Kỳ và sự đối đầu giống như Chiến tranh Lạnh của Nga với phương Tây vì cuộc chiến ở Ukraine.

Các quốc gia từ Argentina đến Algeria, Ai Cập, Iran, Indonesia và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất đều đã chính thức nộp đơn tham gia cùng với Ả Rập Xê-út, và cũng có thể là thành viên mới.

Giáo sư Alexis Habiyaremye của Trường Kinh doanh và Kinh tế tại Đại học Johannesburg, nói: “Nếu một số nước trong số này được đưa vào, thì “bạn sẽ có một khối kinh tế lớn hơn và từ đó có ý nghĩa quyền lực”.

Trong khi Brazil, Ấn Độ và Nam Phi ít quan tâm đến việc mở rộng và thấy ảnh hưởng của họ bị giảm sút trong câu lạc bộ của thế giới đang phát triển hiện tại, thì vẫn có đà tiến cho khối này. Tuy nhiên, chưa có gì được quyết định và năm quốc gia trước tiên phải đồng ý về các tiêu chuẩn mà các thành viên mới cần đáp ứng. Đó là chương trình nghị sự ở Johannesburg trong bối cảnh Bắc Kinh thúc đẩy.

“Việc mở rộng BRICS đã trở thành vấn đề thịnh hành nhất hiện nay,” ông Chen Xiaodong, đại sứ Trung Quốc tại Nam Phi, nói. “Mở rộng là chìa khóa để tăng cường sức sống của (các) cơ chế BRICS. Tôi tin rằng hội nghị thượng đỉnh năm nay sẽ chứng kiến một bước tiến mới và vững chắc trên mặt trận này.”

Hoa Kỳ đã nhấn mạnh mối quan hệ song phương của mình với Nam Phi, Brazil và Ấn Độ trong nỗ lực bù đắp bất kỳ ảnh hưởng quá lớn nào của Nga và Trung Quốc bắt nguồn từ BRICS. Trong quá trình chuẩn bị cho hội nghị thượng đỉnh, Bộ Ngoại giao cho biết Hoa Kỳ đã “giao dịch sâu sắc với nhiều thành viên hàng đầu của hiệp hội BRICS.”

Liên hiệp châu Âu cũng sẽ theo dõi chặt chẽ các diễn biến ở Johannesburg, nhưng hầu như chỉ tập trung vào cuộc chiến ở Ukraine và nỗ lực không ngừng của EU nhằm thu hút sự lên án nhất quán từ thế giới đang phát triển đối với cuộc xâm lược của Nga, mà phần lớn các nước trong thế giới đang phát triển đã không làm như vậy cho đến nay.

Với việc ông Tập, ông Lula, ông Modi và bà Ramaphosa đến với nhau, phát ngôn viên của Ủy ban châu Âu Peter Stano cho biết EU đang kêu gọi họ tận dụng thời điểm này để duy trì luật pháp quốc tế.

Ông Stano nói: “Chúng tôi mong đợi sự đóng góp của họ để khiến ông Putin chấm dứt hành vi bất hợp pháp, gây bất ổn.”

Nếu theo đúng tinh thần cuộc họp của các ngoại trưởng BRICS tại Cape Town vào tháng 6, tiền thân của hội nghị thượng đỉnh chính, thì sẽ không có sự chỉ trích công khai nào nhắm vào Nga hoặc ông Putin về cuộc chiến. Một cuộc biểu tình theo kế hoạch của Tổ chức Ân xá Quốc tế và Hiệp hội Ukraine ở Nam Phi bên ngoài Trung tâm Hội nghị Sandton có thể sẽ là sự lên án duy nhất được nghe.

Nga có thể coi hội nghị thượng đỉnh là một cơ hội để thúc đẩy một số lợi ích.

Bà Maria Snegovaya, thành viên cấp cao của Viện nghiên cứu về Chương trình Châu Âu, Nga và Âu Á tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế có trụ sở tại Washington, nói sau khi tạm dừng một thỏa thuận cho phép vận chuyển ngũ cốc ra khỏi Ukraine vào tháng trước, ông Putin có thể sử dụng cuộc họp BRICS để thông báo thêm các chuyến hàng ngũ cốc miễn phí của Nga tới các nước đang phát triển, như ông đã làm với một số quốc gia châu Phi.

Việc này sẽ cho phép ông Putin thể hiện “thiện chí” với thế giới đang phát triển, bà Snegovaya nói, đồng thời loại Ukraine ra khỏi quá trình này.

Phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết ông Putin sẽ “tham gia đầy đủ” vào hội nghị thượng đỉnh mặc dù xuất hiện trên một liên kết video và sẽ có bài phát biểu.

Điều cũng có khả năng được phát sóng thường xuyên trong ba ngày ở Johannesburg là sự nắm bắt của thế giới đang phát triển đối với các hệ thống tài chính toàn cầu hiện tại. Điều đó đã được sắp xếp hợp lý trong những tháng và tuần dẫn đến hội nghị thượng đỉnh thành một lời chỉ trích về sự thống trị của đồng đô la Mỹ với tư cách là tiền tệ thế giới cho thương mại quốc tế.

Các chuyên gia BRICS nhìn chung đều thống nhất trong việc chỉ ra những khó khăn mà khối gặp phải trong việc thực thi chính sách do các ưu tiên kinh tế và chính trị khác nhau của 5 quốc gia, cũng như căng thẳng và sự cạnh tranh giữa Trung Quốc và Ấn Độ.

Ông Cobus van Staden, nhà phân tích tại Dự án Nam Toàn cầu Trung Quốc, chuyên theo dõi sự tham gia của Trung Quốc trên khắp thế giới đang phát triển, cho biết việc tập trung vào thương mại nhiều hơn bằng đồng nội tệ là điều mà tất cả những nước này có thể đạt được.

Ông thấy BRICS đang thúc đẩy việc rời xa đồng đô la trong thương mại khu vực ở một số nơi trên thế giới giống như cách ông thấy hội nghị thượng đỉnh này nói chung.

“Họ không cần phải đánh bại đồng đô la... và họ không cần phải đánh bại G7. Tất cả những gì họ đặc biệt muốn làm là đưa ra một giải pháp thay thế cho nó. Đây là trò chơi dài hơn.”

Thaksin Shinawatra: Cựu Thủ tướng Thái Lan về nước sau 15 năm lưu vong

(Ảnh minh họa).

Sự trở lại của cựu thủ tướng Thaksin Shinawatra sau 15 năm sống lưu vong vì bị lật đổ trong một cuộc đảo chính thường được hứa hẹn và luôn được mong chờ.

Ông là một trong những nhân vật gây chia rẽ nhất trong lịch sử Thái Lan.

Những thành công liên tiếp trong các cuộc bầu cử của ông trùm tài phiệt đầy tham vọng chính trị cách đây hai thập kỷ đã gây ra các phản ứng mạnh mẽ từ các lực lượng bảo thủ - từ các cuộc đảo chính quân sự, sự chiếm đóng các bộ ngành của chính phủ và các sân bay, tới các phán quyết gây tranh cãi của tòa án sa thải ba thủ tướng và giải tán ba đảng chính trị thân Thaksin.

Giờ đây, ông hồi hương, có lẽ là sau khi đạt được một thỏa thuận ngầm với các thế lực đối nghịch thân hoàng gia về việc không đưa ông vào tù. Ông có mức án tù 10 năm cho các vụ án mà ông nói có động cơ chính trị.

Ông được dự đoán sẽ được đưa thẳng từ sân bay Don Mueang tới tòa án tối cao ở Bangkok, và từ đó có thể qua đêm trong một bệnh viện của nhà tù. Không ai dự đoán ông sẽ bị giam giữ lâu.

Ông vẫn tiếp tục được không ít người ủng hộ từ trong quốc gia này.

Samniang Kongpolparn, 63 tuổi, đến sân bay vào đầu giờ chiều thứ Ba từ tỉnh Surin phía đông bắc Thái Lan - thành trì đảng của ông Thaksin trong nhiều thập kỷ qua - cùng hàng trăm người ủng hộ khác.

"Ông ấy là thủ tướng tốt nhất mà chúng tôi từng có. Dù tôi sẽ không được nhìn thấy ông ấy hôm nay, tôi vẫn muốn đến để ủng hộ ông ấy," bà nội trợ này nói. "Tôi đồng ý với việc họ hòa giải với chính phủ thân quân đội, nếu không chúng tôi sẽ mắc kẹt với các thượng nghị sỹ. Tôi không muốn điều đó."

Tất cả những điều này xảy ra trùng với nỗ lực của đảng Pheu Thai của ông Thaksin, để thành lập một chính phủ tiếp theo - một tiến trình đã diễn ra ba tháng trên khắp Thái Lan.

Nó bắt đầu với hi vọng về một bình minh mới được dẫn dắt bởi đảng cấp tiến trẻ tuổi Move Forward - đảng dành đa số ghế trong cuộc bầu cử vào tháng Năm, ban đầu đã thành lập một liên minh với Pheu Thai; và kết thúc trong cái mà hiện chắc chắn sẽ là một liên minh của hầu hết mọi người trừ những người cải cách, bao gồm hai đảng do những người tổ chức đảo chính làm lãnh đạo - một thỏa thuận với các kẻ thù truyền kiếp mà Pheu Thai đã thề sẽ không thực hiện.

Pheu Thai khẳng định hai diễn biến này không liên quan. Ít người tin vào điều đó. Có một sự thật rằng Pheu Thai đã bị 'trói' tay bởi Thượng viện không qua bầu cử, một quả bom hiến pháp 250 ghế được đặt trong bối cảnh chính trị Thái Lan bởi chính quyền quân sự đã cai trị năm năm sau cuộc đảo chính năm 2014.

Và vị thế được mặc cả của Pheu Thai bị suy yếu bởi những kết quả không như kỳ vọng trong cuộc bầu cử, khi đảng này mất sự ủng hộ vào tay Move Forward và lần đầu tiên rớt xuống vị trí thứ hai.

Các thượng nghị sỹ, tất cả đều được bổ nhiệm dưới chính quyền quân sự, được phép tham gia cùng 500 nghị sỹ được bầu để bỏ phiếu bầu thủ tướng mới. Nhiệm vụ được ngụy trang mỏng manh của họ là nhằm ngăn chặn bất cứ đảng nào có thể đe dọa hiện trạng hiện nay - mối quan hệ của chế độ quân chủ, quân đội và các doanh nghiệp lớn đã chi phối việc ra quyết định ở Thái Lan trong nhiều thập kỷ.

Không có gì ngạc nhiên khi họ từ chối ủng hộ liên minh với Pheu Thai do Move Forward dẫn dắt, mặc dù đảng này chiếm đa số ở Hạ viện.

Khi đến lượt Pheu Thai đàm phán về một liên minh mới, việc đảng này cần có sự ủng hộ của thượng viện có nghĩa họ phải tiếp nhận một số đối thủ cũ.

Tuy nhiên một số chính trị gia của Pheu Thai cho rằng đảng này nên cố gắng đạt đươc một thỏa thuận tốt hơn, bằng cách từ chối tham gia một chính phủ với các nhóm bảo thủ theo đường lối cứng rắn nhất. Bất cứ chính quyền thiểu số nào được thành lập mà không liên minh với Pheu Thai và Move Forward sẽ nhanh chóng sụp đổ, bởi lẽ các thượng nghị sỹ không thể tham gia các cuộc bỏ phiếu thông thường của quốc hội về các vấn đề như ngân sách.

Nhưng lãnh đạo của Pheu Thai không sẵn lòng chờ đợi; đảng này thậm chí đã mời đảng bảo hoàng cực đoan United Thai Nation tham gia liên minh, đảng mà lãnh đạo của họ trong quá khứ đã chỉ trích gay gắt gia đình Shinawatra và những người ủng hộ, là công cụ lật đổ chính phủ của đảng Pheu Thai do em gái ông Thaksin lãnh đạo, bà Yingluck.

Việc hai phe này giờ đây sẽ ngồi cùng nhau trong cùng một chính phủ là dấu hiệu cho thấy chính trị Thái Lan đã thay đổi đến mức nào.

Cuối cùng, đối với những người theo chủ nghĩa bảo hoàng cực đoan, mối de dọa được đặt ra bởi Move Forward và một thế người Thái trẻ tuổi yêu cầu đối thoại về quyền lực và sự giàu có của chế độ quân chủ, đã làm lu mờ mối thù truyền kiếp của họ với gia đình Shinawatra.

Đối với Shinawatras, và những thành phần bảo thủ hơn, có đầu óc kinh doanh hơn của Pheu Thai, trở lại chính phủ và đảm bảo thỏa thuận đưa Thaksin trở lại, đã trở thành ưu tiên lớn hơn là lo lắng về danh tiếng của đảng này.

Nhưng có những người, thậm chí trong đảng Pheu Thai, cảm thấy kinh hoàng trước chủ nghĩa thực dụng đầy hoài nghi của thỏa thuận này. Họ cảnh báo rằng đảng này sẽ mất thậm chí nhiều hơn những người ủng hộ cơ sở nhiệt thành, và mất vĩnh viễn sự thống trị mà họ đã nắm giữ trong nền chính trị bầu cử của Thái Lan hai thập kỷ qua.

Tường thuật bổ sung của BBC News:

Về nước sau 15 năm sống lưu vong, ông Thaksin Shinawatra được đưa từ sân bay Don Muaeng tới một trại tù để kiểm tra sức khoẻ.

Lúc 10 giờ sáng, vị cựu thủ tướng 74 tuổi được đưa thẳng trụ sở Tòa Tối cao Vương quốc Thái Lan ở Sanam Luang, Bangkok.

Tại đây, người ta công bố ông sẽ phải thi hành án tù giam 8 năm ngay từ thứ Ba tuần này, sau ba vụ kiện đã hoàn tất.

Cảnh sát Hoàng gia Thái Lan xác nhận ông là phạm nhân (convict) và sẽ chịu các án tù song song. Trong hai vụ án hình sự, ông bị xử khiếm diện lúc lưu vong ở hải ngoại cho mỗi vụ ba năm tù. Trong một vụ khác, ông bị xử 5 năm. Tuy thế, tổng cộng thời gian thụ án sẽ chỉ là 8 năm.

Tuy thế, có nhiều đồn đoán là ông sẽ nộp đơn từ nhà tù để xin được lệnh ân xá từ Hoàng gia (royal pardon). Thủ tục này sẽ mất ít nhất hai tháng để hoàn tất.

Một cựu thủ tướng Thái Lan khác, bà Yingluck Shinawatra, em gái ông Thaksin, vừa khoe trên Instagram ảnh hai người trên phi cơ bay từ Dubai về Singapore.

Nhưng sau đó, bà Yingluck, người vẫn đang sống lưu vong sau một án tù của chính quyền Thái Lan đưa ra lúc bà đã bị hạ bệ, chỉ tiễn anh trai lên phi cơ từ Singapore về quê hương sáng nay.

Bản thân bà không về Thái Lan, mà chỉ chia sẻ lời chúc anh trai bà "hạnh phúc", theo các báo Thái Lan cùng ngày 22/08.

Nguồn: Soha; Vnexpress; VOV; VOA; BBC