Hướng dẫn mới về xét xử các vi phạm pháp luật đất đai trước 1-8-2024

Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao ban hành Nghị quyết 04/2026/NQ-HĐTP hướng dẫn áp dụng một số quy định về cơ chế, chính sách đặc thù thuộc thẩm quyền của tòa án khi giải quyết, xét xử vi phạm pháp luật về đất đai.

Nghị quyết hướng dẫn việc áp dụng Nghị quyết số 29/2026/QH16 của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về đất đai tại các dự án, công trình nhưng vì mục đích phát triển kinh tế - xã hội, vì mục đích bảo đảm quốc phòng, an ninh và không tham nhũng xảy ra trước 1-8-2024; đồng thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài.

Miễn trách nhiệm hình sự tại tòa khi đủ căn cứ

Theo Nghị quyết 29, cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng không truy cứu trách nhiệm hình sự trong trường hợp không gây thất thoát, lãng phí tài sản nhà nước, đồng thời phải đáp ứng đủ các điều kiện gồm: không tham nhũng; vì mục đích phát triển kinh tế - xã hội, vì mục đích bảo đảm quốc phòng, an ninh; dự án, công trình đã hoàn thành, mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội cho địa phương, đất nước và không có khiếu nại, tố cáo hoặc có khiếu nại, tố cáo nhưng đã giải quyết dứt điểm các khiếu nại, tố cáo liên quan theo quy định.

Trường hợp có gây thất thoát, lãng phí tài sản nhà nước thì phải bảo đảm các điều kiện nêu trên và đã khắc phục toàn bộ hậu quả.

Đáng chú ý, trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử, các cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng miễn trách nhiệm hình sự đối với các trường hợp không truy cứu trách nhiệm hình sự nêu trên.

Hướng dẫn nội dung này, theo Hội đồng Thẩm phán, tại phiên tòa nếu xét thấy bị cáo có đủ căn cứ thuộc các trường hợp được không truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự nêu trên, hội đồng xét xử xem xét, quyết định miễn trách nhiệm hình sự đối với bị cáo.

Đối với việc đình chỉ vụ án hoặc đình chỉ vụ án đối với bị can, bị cáo, tòa án căn cứ vào các văn bản, tài liệu của Chính phủ, các bộ, ngành, cơ quan trung ương, cấp tỉnh, cơ quan điều tra, viện kiểm sát, tòa án hoặc cơ quan có thẩm quyền khác để xác định vụ án, vụ việc vi phạm pháp luật về đất đai nhưng không tham nhũng xảy ra trước ngày 1-8-2024.

Tòa án cũng xem xét các tài liệu xác định hành vi vi phạm có gây thất thoát, lãng phí tài sản nhà nước hay không, nếu có phải xác định cụ thể hậu quả thiệt hại.

Trường hợp có mâu thuẫn hoặc chưa rõ về hậu quả thiệt hại giữa các cơ quan có thẩm quyền với cơ quan tiến hành tố tụng, tòa án căn cứ kết luận của cơ quan tiến hành tố tụng hoặc, nếu cần thiết, yêu cầu định giá tài sản theo quy định.

Ngoài ra, các tài liệu xác định dự án, công trình vì mục đích phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội cho địa phương, đất nước và mức độ khắc phục hậu quả thiệt hại cũng được tòa án xem xét.

Có thể hoãn phiên tòa tối đa 30 ngày để khắc phục hậu quả

Một điểm đáng chú ý là trong giai đoạn xét xử, nếu bị cáo có đủ căn cứ để xác định thuộc trường hợp được tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự theo Nghị quyết 29, thì tại phiên tòa, căn cứ khả năng khắc phục hậu quả thiệt hại và đề nghị của bị cáo, hội đồng xét xử có thể hoãn phiên tòa trong thời hạn không quá 30 ngày nếu có căn cứ xác định trong thời hạn này bị cáo hoặc tổ chức, cá nhân liên quan có thể khắc phục được hậu quả thiệt hại.

Nếu xét thấy bị cáo, tổ chức, cá nhân liên quan không có khả năng khắc phục hậu quả trong thời hạn trên nhưng vẫn thuộc trường hợp được áp dụng cơ chế theo nghị quyết, tòa án có thể tạm đình chỉ vụ án hoặc tạm đình chỉ vụ án đối với bị cáo.

Nghị quyết cũng yêu cầu trường hợp đề nghị tạm đình chỉ hoặc hoãn phiên tòa phải có các tài liệu, chứng cứ liên quan.

Xem tiếp tại đường Link =>

https://share.google/EtiPM1C3ThziWJmmn

Chung cư vào ở gần 10 năm, nay mới được xét cấp sổ hồng

Tổ công tác 1645 họp gỡ vướng cấp sổ hồng cho người mua nhà tại hàng loạt dự án nhà ở thương mại, trong đó có dự án đã bàn giao nhà gần 10 năm.

Cụ thể, chung cư Kim Ngân (phường Vũng Tàu, TP.HCM) gồm 156 căn hộ căn hộ ở, một khu thương mại dịch vụ 110,35 m2 (tầng 1) đã bàn giao cho khách hàng gần 10 năm qua tuy nhiên do chưa hoàn thành hạ tầng, tranh chấp với người dân về đất lấn chiếm nên khách hàng mua nhà tại dự án vẫn bị "treo" sổ hồng.

Trước đây, UBND TP.Vũng Tàu từng kiến nghị UBND tỉnh đề nghị Công ty TNHH Kim Ngân là chủ đầu tư dự án cần phải hoàn thiện hệ thống hạ tầng theo quy hoạch tỷ lệ 1/500 được là ngầm hóa hệ thống cáp ngầm hạ thế, chiếu sáng.

Nay, Công ty TNHH Kim Ngân đề nghị cấp giấy chứng nhận (sổ hồng) cho 156 khách hàng mua căn hộ tại dự án vì đã hoàn thành các vướng mắc cần khắc phục.

Sau khi nghe báo cáo ông Nguyễn Toàn Thắng, Giám đốc Sở Nông nghiệp - Môi trường, Tổ trưởng Tổ công tác 1645 cho rằng hiện nay hạ tầng đã xong. Đối với tranh chấp liên quan đến lấn chiếm đất, công ty liên hệ với chính quyền địa phương giải quyết.

Do dự án từng nhiều lần điều chỉnh quy hoạch, nên chủ đầu tư cần liên hệ Phòng Kinh tế đất (Sở Nông nghiệp - Môi trường) rà soát lại các lần điều chỉnh quy hoạch để tính tiền sử dụng đất phát sinh nếu có.

Ông Nguyễn Toàn Thắng đồng ý cấp sổ hồng cho 156 căn hộ đã bán cho khách hàng nhưng giữ lại phần thương mại, các biệt thự chờ hoàn tất nghĩa vụ tài chính phát sinh nếu có mới cấp sổ hồng cho phần này.

Ngoài dự án trên, Tổ công tác 1645 còn gỡ vướng cấp sổ hồng cho nhiều dự án khác cũng bị "treo" sổ hồng nhiều năm. Như Khu dân cư Gia Phú, xã Tân Vĩnh Lộc, TP.HCM do Công ty TNHH Xây dựng kinh doanh nhà Gia Phú làm chủ đầu tư. Dự án có diện tích khu đất 50.462,7m2 gồm 204 căn nhà ở liên kế và 16 căn biệt thự. Nay chủ đầu tư đề nghị cấp sổ hồng cho 220 căn nhà tại dự án.

Sau khi nghe ý kiến các thành viên dự họp báo cáo, Giám đốc Nguyễn Toàn Thắng đồng ý cấp sổ hồng theo đề nghị của chủ đầu tư.

Dự án Khu dân cư Bình Tân (Khu B), phường Tân Tạo, TP.HCM do Công ty cổ phần Đầu tư Địa ốc Khang An làm chủ đầu tư có quy mô 129 căn nhà (gồm 124 căn nhà liên kế và 05 căn biệt thự).

Xem tiếp tại đường Link =>

https://share.google/9MHFMIFaNhZBTipbP

Người vay tiền qua đời, người thân có trách nhiệm trả nợ thay?

Tôi có cho một người quen vay 300 triệu đồng. Khoản vay chưa được thanh toán thì người này không may qua đời.

Sau khi người vay mất, tôi đến gặp gia đình để yêu cầu giải quyết khoản nợ thì vợ của người này nói rằng: "Ai vay người đó chịu, chồng tôi đã mất thì gia đình tôi không có trách nhiệm trả.".

Tôi được biết người đã mất có để lại một số tài sản.

Luật sư cho tôi hỏi, trong trường hợp người vay tiền qua đời thì khoản nợ có được xóa không? Vợ, con hoặc những người thừa kế của người đó có phải trả khoản nợ hay không? Nếu có thì trách nhiệm trả nợ được xác định như thế nào?

Mong luật sư giải đáp giúp tôi!

Luật sư Huỳnh Văn Nông (Đoàn luật sư TP.HCM) trả lời:

- Về mặt pháp lý, việc người vay tiền qua đời hoàn toàn không đồng nghĩa với việc khoản nợ tự động bị xóa bỏ, bởi nghĩa vụ trả nợ là một nghĩa vụ về tài sản.

Khi một cá nhân mất đi, các quyền và nghĩa vụ tài sản của họ không chấm dứt mà sẽ được chuyển giao cho những người thừa kế giải quyết thông qua khối di sản do người đó để lại.

Do vậy, việc người vợ cho rằng gia đình không có trách nhiệm trả khoản vay 300 triệu đồng là không chính xác theo quy định pháp luật.

Cụ thể, theo Điều 615 Bộ luật Dân sự 2015, những người hưởng thừa kế có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản trong phạm vi di sản do người chết để lại.

Điều này có nghĩa là vợ, con hoặc những người thừa kế khác không bị bắt buộc phải dùng tài sản riêng (tiền túi) của mình để trả nợ thay cho người đã mất, nhưng họ buộc phải dùng chính khối tài sản mà người mất để lại để thanh toán khoản nợ cho bạn.

Trách nhiệm này được giới hạn trong phạm vi di sản. Nếu di sản chưa được chia, người quản lý di sản (thường là vợ, con) phải ưu tiên trích từ khối tài sản này để thanh toán các khoản nợ trước khi phân chia thừa kế.

Nếu di sản đã chia, mỗi người thừa kế có trách nhiệm thanh toán khoản nợ tương ứng nhưng không vượt quá phần tài sản mà mình thực nhận.

Cần lưu ý rằng, trong trường hợp tổng giá trị tài sản người mất để lại thấp hơn 300 triệu đồng, những người thừa kế chỉ có nghĩa vụ trả khoản tiền tối đa bằng đúng giá trị di sản; phần nợ còn thiếu bạn sẽ phải chấp nhận rủi ro.

Xem tiếp tại đường Link =>

https://share.google/IA8kn7As0hQDp8Jo7

Các trường hợp phải nộp nhiều tiền hoặc được miễn, giảm tiền sử dụng đất khi cấp sổ đỏ

Luật sư phân tích những trường hợp phải đóng hoặc được miễn, giảm tiền sử dụng đất khi thực hiện thủ tục cấp sổ đỏ.

Trao đổi với Lao Động, Luật sư Quách Thành Lực - Giám đốc Công ty Luật Pháp Trị, Đoàn Luật sư TP Hà Nội - cho biết, việc được miễn, giảm hay phải nộp nhiều hay ít tiền sử dụng đất khi được Nhà nước cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đều có quy định pháp luật cụ thể, không phải tùy nghi áp dụng.

Có thể chia thành ba nhóm chính có ảnh hưởng đến việc xác định số tiền sử dụng đất người dân phải nộp.

Nhóm thứ nhất là Luật Đất đai và các nghị định hướng dẫn thi hành.

Theo Luật sư Lực, đối với vấn đề đất đai, người dân trước hết phải xem xét giấy tờ, hồ sơ của mình thuộc trường hợp nào theo quy định của Luật Đất đai. Việc xác định đúng trường hợp là rất quan trọng. Chẳng hạn, có những trường hợp người dân lấn, chiếm đất thì phải nộp 100% tiền sử dụng đất khi đất đã phù hợp với quy hoạch.

Nếu thuộc trường hợp quy định tại Điều 137 Luật Đất đai 2024, người sử dụng đất không phải nộp tiền sử dụng đất, tất nhiên là đối với đất nông nghiệp. Còn nếu được công nhận hạn mức đất ở thì phải áp dụng theo Điều 141 Luật Đất đai 2024.

Do đó, việc hồ sơ thuộc trường hợp nào sẽ ảnh hưởng rất lớn, thậm chí quyết định người dân có phải nộp tiền sử dụng đất hay không, có được cấp sổ hay không và số tiền phải nộp nhiều hay ít. Đây là vấn đề rất quan trọng mà người dân cần lưu ý.

Yếu tố quan trọng nữa là các mốc thời gian.

Theo Luật sư Lực, cần xác định đất được sử dụng từ thời điểm nào. Thời gian sử dụng đất càng lâu thì quyền lợi liên quan đến việc được công nhận hạn mức đất ở, công nhận đất ở và số tiền sử dụng đất phải nộp càng có sự khác biệt. Các mức 10%, 20%, 30%, 50%, 70% phụ thuộc vào từng thời điểm cụ thể.

Như vậy, thời gian sử dụng đất càng lâu thì trong nhiều trường hợp, tiền sử dụng đất phải nộp càng thấp. Đây là yếu tố người dân cần đặc biệt lưu ý.

Tiếp theo là thời điểm xây dựng công trình. Công trình được xây dựng càng lâu thì việc xác định tiền sử dụng đất và hạn mức công nhận đất ở càng có thể có lợi cho người sử dụng đất.

Các mốc thời gian quan trọng gồm trước ngày 18.12.1980; từ ngày 18.12.1980 đến trước ngày 15.10.1993; từ ngày 15.10.1993 đến trước ngày 1.7.2004; trước ngày 1.7.2014; hoặc trước ngày 1.7.2024. Đây là những mốc thời gian rất quan trọng mà người dân cần lưu ý.

Do đó, nếu công trình xây dựng là nhà ở và có biển ghi năm xây dựng theo cách truyền thống thì đây có thể là tài liệu để cơ quan chức năng xác định thời điểm xây dựng ngôi nhà.

Nhóm thứ hai là Nghị định 103/2024 quy định về tiền sử dụng đất, tiền thuê đất.

Theo Luật sư Lực, Nghị định đã cụ thể hóa các trường hợp cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo Luật Đất đai, trong đó quy định cụ thể trường hợp nào phải nộp tiền, trường hợp nào không phải nộp tiền; trong hạn mức phải nộp bao nhiêu, ngoài hạn mức phải nộp bao nhiêu và các tỉ lệ tương ứng.

Đối với đất không có giấy tờ, nghị định cũng quy định nghĩa vụ tài chính đối với diện tích trong và ngoài hạn mức theo từng giai đoạn sử dụng đất, đồng thời xem xét yếu tố có công trình hay chưa có công trình.

Đối với đất có vi phạm, các quy định cũng dẫn chiếu trở lại những trường hợp tương ứng của Luật Đất đai. Đối với trường hợp thuộc Điều 140 Luật Đất đai, đất được giao không đúng thẩm quyền, nếu người dân còn phiếu thu hoặc các tài liệu chứng minh đã nộp tiền thì không phải nộp tiền thêm. Còn nếu không còn tài liệu chứng minh thì có thể phải nộp 100% tiền sử dụng đất.

Nhóm tài liệu thứ ba là Nghị định 131/2021 hướng dẫn Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng.

Theo đó, Điều 104 của Nghị định này có quy định về những trường hợp được miễn tiền sử dụng đất, trong đó có Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, người hoạt động cách mạng và một số trường hợp thân nhân liệt sĩ đang hưởng trợ cấp tuất theo quy định.

Xem tiếp tại đường Link =>

https://share.google/JJdExmG5uC1owuaKK

Công an phát thông báo quan trọng về ảnh căn cước của tất cả người dân

Chỉ vì muốn nhanh chóng có Phiếu lý lịch tư pháp để hoàn thiện hồ sơ xin việc, xuất khẩu lao động, định cư ở nước ngoài hoặc thực hiện các thủ tục hành chính, người dân có thể trở thành “con mồi” của các đối tượng lừa đảo trên không gian mạng. Với thủ đoạn giả danh cán bộ cơ quan chức năng, quảng cáo dịch vụ “làm Phiếu lý lịch tư pháp nhanh”, gửi đường link giả mạo..., các đối tượng không chỉ nhằm chiếm đoạt tiền mà còn tìm cách thu thập thông tin cá nhân của người dân.

Giả danh cán bộ, quảng cáo “làm nhanh” để tạo lòng tin

Thời gian gần đây, các đối tượng thường chủ động gọi điện từ số điện thoại lạ, tự xưng là cán bộ Công an hoặc cơ quan chức năng, thông báo hồ sơ cấp Phiếu lý lịch tư pháp của người dân bị sai sót, thiếu thông tin, “bị lỗi” hoặc cần bổ sung gấp. Một số trường hợp, đối tượng còn thông báo Phiếu đã được cấp nhưng bị hư hỏng trong quá trình vận chuyển, yêu cầu người dân chuyển thêm tiền để làm lại hồ sơ hoặc thanh toán phí gửi giấy tờ.

Bên cạnh đó, lợi dụng tâm lý muốn có Phiếu nhanh, các đối tượng lập Fanpage Facebook, tài khoản Zalo, TikTok với tên gọi như “Dịch vụ làm lý lịch tư pháp nhanh”, “Hỗ trợ lý lịch tư pháp toàn quốc”..., sử dụng hình ảnh, thông tin liên quan đến cơ quan nhà nước để tạo lòng tin, quảng cáo dịch vụ “cấp tốc” với mức phí cao. Khi người dân chuyển tiền, các đối tượng lập tức cắt liên lạc hoặc tiếp tục đưa ra những khoản phí khác để yêu cầu chuyển thêm tiền.

Đáng chú ý, trong quá trình “hỗ trợ làm hồ sơ”, đối tượng thường yêu cầu người dân cung cấp ảnh Căn cước, thông tin nhân thân, cha mẹ, địa chỉ cư trú và nhiều dữ liệu cá nhân khác. Đây là những thông tin nhạy cảm, có nguy cơ bị sử dụng vào các hoạt động vi phạm pháp luật nếu rơi vào tay các đối tượng xấu.

Cẩn trọng với đường link, ứng dụng giả mạo

Một thủ đoạn khác là các đối tượng gửi đường link được giới thiệu là Cổng dịch vụ công hoặc hệ thống cấp Phiếu lý lịch tư pháp, yêu cầu người dân truy cập để khai báo, bổ sung thông tin. Thực chất, đây có thể là các trang web giả mạo nhằm đánh cắp thông tin cá nhân, tài khoản, mật khẩu hoặc mã OTP.

Một số trường hợp, đối tượng còn hướng dẫn người dân cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc. Nếu làm theo, người dân có nguy cơ bị chiếm quyền điều khiển thiết bị, tài khoản hoặc bị chiếm đoạt tài sản trong tài khoản ngân hàng.

Trước tình hình trên, Công an tỉnh An Giang khuyến cáo người dân khi có nhu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp cần thực hiện qua các kênh chính thức, đặc biệt là thông qua ứng dụng VNeID; không tìm đến các dịch vụ “làm nhanh”, “cấp tốc” trên mạng xã hội. Tuyệt đối không chuyển tiền vào tài khoản cá nhân, cung cấp ảnh Căn cước, thông tin tài khoản ngân hàng, mật khẩu, mã OTP, mã xác thực; không truy cập đường link hoặc cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc theo hướng dẫn của người lạ.

Xem tiếp tại đường Link =>

https://share.google/QUK6VPFBIMqfSmf3J

Nguồn: Tuổi Trẻ; Thanh Niên; Lao Động; CafeF