GDP bình quân từng xếp thứ 185/188, Việt Nam dần trở thành nền kinh tế “như rồng bay lên” thế nào?

Đầu thập niên 1980, Việt Nam là một nền kinh tế còn nhiều khó khăn, vận hành theo cơ chế kế hoạch hóa tập trung với những hạn chế ngày càng bộc lộ rõ. Tuy nhiên, năm 1986 trở thành dấu mốc đặc biệt khi công cuộc Đổi mới được khởi xướng. TS. Nguyễn Đình Cung cho biết, đây là cột mốc mang tính “bẻ gãy”, khi tư duy cũ không còn phù hợp và buộc phải thay bằng một hướng đi mới.

Vào thời điểm đó, Việt Nam nằm trong nhóm 20 nước nghèo nhất thế giới, GDP bình quân chỉ dao động từ 125 đến 200 USD/năm (xếp thứ 185/188 thế giới), theo Báo cáo tổng kết một số vấn đề lý luận và thực tiễn về công cuộc đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa trong 40 năm qua ở Việt Nam.

Trong bối cảnh đó, Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI vào tháng 12/1986 đã đưa ra quyết định mang tính lịch sử: Đổi mới. Đây không chỉ là đổi mới kinh tế, mà còn là cuộc cách mạng về tư duy phát triển. Việt Nam chính thức chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung, quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đồng thời mở cửa hội nhập với kinh tế thế giới. Đại hội cũng thẳng thắn nhìn nhận những sai lầm trong đường lối phát triển trước đó, tạo nền tảng cho giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Sau bước ngoặt này, năm 1987, Luật Đầu tư nước ngoài đầu tiên được ban hành nhằm thu hút dòng vốn FDI để tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, phải đến đầu thập niên 1990, nền kinh tế mới dần ổn định trở lại. Trước đó, Việt Nam từng trải qua giai đoạn lạm phát nghiêm trọng, có thời điểm tăng tới hơn 700%/năm.

Tại thời điểm đó, Việt Nam đã triển khai hàng loạt biện pháp quyết liệt để kiểm soát lạm phát và khôi phục niềm tin vào nền kinh tế. Điển hình là việc áp dụng chính sách lãi suất dương khi lạm phát từng lên tới khoảng 9%/tháng. Tổ công tác đặc biệt khi đó đề xuất nâng lãi suất tiền gửi cao hơn tỷ lệ lạm phát để hút tiền trong dân, GS. TSKH Nguyễn Mại cho biết.

Theo GS. TSKH Nguyễn Mại, lúc đó Việt Nam chưa có điều kiện tự in tiền, phải nhờ Liên Xô in và vận chuyển về với chi phí khoảng 15%. Vì vậy, việc nâng lãi suất tiết kiệm lên 12%, cao hơn lạm phát khoảng 3%, vừa giúp hạn chế phải in thêm tiền, vừa củng cố niềm tin của người dân vào chính sách tiền tệ. Kết quả là lượng tiền gửi tăng mạnh, cung – cầu dần cân bằng, lạm phát giảm xuống còn khoảng 5%, hàng hóa trở nên dồi dào hơn và sản xuất bắt đầu phục hồi.

Song song với việc ổn định kinh tế vĩ mô, Việt Nam cũng phát đi thông điệp mạnh mẽ về chính sách mở cửa. Tại Diễn đàn Đầu tư nước ngoài tổ chức năm 1991 ở TP.HCM, Việt Nam khẳng định sẽ bảo đảm quyền lợi hợp pháp của nhà đầu tư quốc tế, sửa đổi Hiến pháp để cam kết không trưng thu, trưng mua hay áp đặt các biện pháp ảnh hưởng đến tài sản của nhà đầu tư nước ngoài.

Dù nhận thức rõ rằng mở cửa kinh tế đồng nghĩa với việc phải chấp nhận cả những mặt trái, nhưng Việt Nam xác định nếu không mở cửa thì không thể phát triển. Chính lựa chọn đó đã tạo nền tảng cho giai đoạn tăng trưởng kéo dài suốt nhiều thập niên sau này.

Sau gần 40 năm Đổi mới, kinh tế Việt Nam đã thay đổi mạnh mẽ. Riêng giai đoạn 2016–2025, quy mô GDP gần như tăng gấp đôi, vượt 510 tỷ USD. Thu nhập bình quân đầu người từ mức rất thấp trong những năm đầu Đổi mới đã tăng lên hơn 5.000 USD/người.

Vị thế của Việt Nam trên bản đồ kinh tế thế giới cũng được cải thiện đáng kể. Việt Nam hiện nằm trong nhóm 32 nền kinh tế lớn nhất toàn cầu, đồng thời thuộc top 20 quốc gia dẫn đầu về thương mại và thu hút đầu tư nước ngoài. Từ vị thế từng bị bao vây, cấm vận, đến tháng 10/2024, Việt Nam đã ký kết 17 hiệp định thương mại tự do (FTA) với hơn 60 đối tác trên thế giới.

Nếu trước đây sản xuất trong nước chủ yếu chỉ đáp ứng các nhu cầu thiết yếu, thì hiện nay Việt Nam đã trở thành một trong những quốc gia xuất khẩu gạo và điện tử hàng đầu thế giới.

Theo TS. Nguyễn Đình Cung, chìa khóa của thành công trong 40 năm Đổi mới nằm ở việc giải phóng sức sản xuất và tạo không gian phát triển cho các thành phần kinh tế.

Cùng với đó, GS. TSKH Nguyễn Mại nhận định, Việt Nam đã chuyển dịch mạnh mẽ từ nền kinh tế nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ. Trong đó, đầu tư nước ngoài không chỉ thúc đẩy tăng trưởng và thay đổi cơ cấu kinh tế, mà còn tạo điều kiện để người dân tích lũy vốn, kết hợp với nguồn kiều hối từ nước ngoài gửi về để hình thành hàng vạn doanh nghiệp trong nước.

Nếu trước đây hầu hết các dự án lớn từ cầu, đường đến khu công nghiệp đều phụ thuộc vào vốn và công nghệ nước ngoài, thì nay nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã đủ năng lực làm chủ. Các tập đoàn như Vingroup, Sun Group, Hòa Phát… đã có thể tự thi công, vận hành nhiều dự án quy mô lớn. Theo GS. TSKH Nguyễn Mại, Việt Nam không nên phủ nhận vai trò của FDI, nhưng cần chuyển dần sang thời kỳ mới, trong đó doanh nghiệp nội địa phải đóng vai trò trung tâm.

Không chỉ phát triển trong nước, nhiều doanh nghiệp Việt Nam cũng đã vươn ra quốc tế. Các tập đoàn lớn như Viettel, EVN, PVN… mở rộng hoạt động ra nước ngoài. Trong khi đó, Vingroup đầu tư sang Mỹ, phát triển các lĩnh vực công nghệ hiện đại như ô tô điện, xe buýt điện, đồng thời tổ chức giải thưởng khoa học quốc tế VinFuture trị giá 5–6 triệu USD mỗi năm, được ví như “Nobel của Việt Nam”.

Sự thay đổi của Việt Nam cũng ngày càng được cộng đồng quốc tế ghi nhận. Mới đây, ngày 2/5, sau cuộc hội đàm tại trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae bày tỏ vui mừng khi có cơ hội tới thăm Việt Nam và xác nhận rằng Nhật Bản sẽ tiếp tục đẩy mạnh hợp tác với Việt Nam, một quốc gia đang đẩy mạnh cải cách trong thời đại mới trên cơ sở quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước.

"Việt Nam, đúng như tên gọi khác của Hà Nội là Thăng Long - nghĩa là "rồng bay lên", đang phát triển với tốc độ hết sức ấn tượng. Trong những năm gần đây, với vai trò là một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng, nhiều doanh nghiệp Nhật Bản đã mở rộng đầu tư vào Việt Nam. Đồng thời, trong bối cảnh tình hình quốc tế ngày càng phức tạp, Việt Nam đã đề cao tự chủ chiến lược và triển khai đường lối đối ngoại tích cực, chủ động", Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae nhấn mạnh.

Đại gia Việt rót 1 tỷ USD khai thác "kho báu" 400 triệu tấn tại Lào: Vòng đời nửa thế kỷ, diện tích 100 km2

Dự án Tổ hợp khai thác mỏ bauxite và chế biến alumin Dakcheung do Tập đoàn Việt Phương làm chủ đầu tư tại huyện Dakcheung, tỉnh Sekong, Lào. Tổng vốn đầu tư của dự án đạt khoảng 1 tỷ USD. Đây là dự án có quy mô vốn lớn nhất trong mảng khai khoáng của doanh nghiệp Việt Nam tại quốc gia này.

Số liệu khảo sát địa chất cho thấy vùng mỏ bauxite của dự án có tổng diện tích bao phủ gần 400 km2. Trong đó, diện tích được giao đất giai đoạn đầu chiếm khoảng 25%, tương đương gần 100 km2.

Trữ lượng địa chất tại đây đạt khoảng 400 triệu tấn quặng bauxite. Dựa trên khối lượng tài nguyên này, vòng đời thương mại của mỏ được tính toán kéo dài từ 30 năm đến 50 năm.

Chuỗi giá trị khép kín chế biến sâu

Chủ đầu tư xây dựng dự án theo mô hình chuỗi giá trị khép kín, chuyển từ xuất khẩu khoáng sản thô sang chế biến sâu. Cấu trúc vận hành gồm hai hợp phần.

Đầu tiên là Nhà máy tuyển quặng bauxite với công suất thiết kế tiêu thụ 2,5 triệu tấn quặng nguyên khai mỗi năm.

Tiếp theo là Nhà máy sản xuất alumin có công suất giai đoạn một đạt 1 triệu tấn alumin thành phẩm mỗi năm. Dự kiến công suất sẽ tăng thêm 100% để đạt mức 2 triệu tấn trong giai đoạn hai.

Sau giai đoạn chuẩn bị từ khi bắt đầu thăm dò vào năm 2008 và ký hợp đồng khai thác vào năm 2018, dự án đã hoàn tất cấu trúc pháp lý. Tính đến giữa năm 2026, dự án đã có đầy đủ phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi, giấy phép xây dựng, giấy phép khai thác và báo cáo đánh giá tác động môi trường.

Trên thực địa công trường, doanh nghiệp đang triển khai đồng bộ các hạng mục hạ tầng kỹ thuật như san gạt mặt bằng, xây dựng hồ chứa nước, hồ thải quặng, khu điều hành và nhà ở công nhân.

Kỳ vọng đóng góp hàng triệu USD mỗi năm cho ngân sách

Khi đi vào vận hành chính thức, tổ hợp công nghiệp này được kỳ vọng sẽ đóng góp hàng triệu USD mỗi năm cho ngân sách địa phương. Dự án cũng giải quyết nhu cầu việc làm và đào tạo kỹ thuật tại chỗ cho người lao động tỉnh Sekong.

Công trình thuộc danh mục trọng điểm của Hiệp định Hợp tác kinh tế, văn hóa và khoa học - kỹ thuật giữa hai Chính phủ Việt Nam và Lào. Do đó, dự án tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về quản lý tài nguyên, sử dụng đất và bảo vệ môi trường.

Mới đây, ngày 23/5/2026, Phó Chủ tịch Quốc hội Lào Sounthone Xayachak đã dẫn đầu Đoàn đại biểu Quốc hội nước bạn đến thăm và kiểm tra thực địa tại dự án. Lãnh đạo Quốc hội Lào đánh giá cao nỗ lực của chủ đầu tư, đồng thời đề nghị doanh nghiệp tiếp tục đảm bảo tiến độ, an toàn lao động và chú trọng công tác an sinh xã hội tại địa phương.

Dàn startup, các nhà đầu tư 'cá mập' hội tụ ở Đà Nẵng sẵn sàng giải ngân 5 tỉ USD

Sáng 26-5, Diễn đàn Đầu tư mạo hiểm và thiên thần Đà Nẵng 2026 (DAVAS 2026) khai mạc tại Cung hội nghị quốc tế Ariyana, quy tụ một lượng lớn các startup và hàng chục nhà đầu tư tầm cỡ trên thế giới.

Theo thống kê, hiện hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam hiện có khoảng 4.000 startup, 200 quỹ đầu tư và 84 vườn ươm hoạt động. Mục tiêu đến năm 2030 là xây dựng 10.000 startup đủ năng lực cạnh tranh toàn cầu.

Chủ trương thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia được xem là cú hích quan trọng nhằm tạo nguồn vốn mồi, thúc đẩy dòng tiền xã hội và quốc tế vào các lĩnh vực công nghệ chiến lược.

Ông Phạm Hồng Quất, Viện trưởng Viện Đổi mới sáng tạo quốc gia, cho rằng Nhà nước không làm thay thị trường nhưng cần tạo môi trường minh bạch, linh hoạt để mô hình mới được thử nghiệm và phát triển.

Một định hướng khác được nhấn mạnh là xây dựng các "Deeptech Hub", thúc đẩy thương mại hóa nghiên cứu từ viện, trường và phát triển tinh thần đại học khởi nghiệp.

Trong các thành phố trên cả nước, Đà Nẵng được nhìn nhận là điểm sáng về đổi mới sáng tạo khi hệ sinh thái startup tăng 342 bậc trong hai năm, hiện xếp thứ 554 toàn cầu.

Phó chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Hồ Quang Bửu khẳng định thành phố sẽ chuyển từ tư duy "hỗ trợ thủ tục" sang hỗ trợ thực chất cho doanh nghiệp, startup và nhà đầu tư.

Đà Nẵng cũng đang tập trung phát triển Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam (VIFC) với tổng vốn đầu tư dự kiến 7.300 tỉ đồng. Mục tiêu đến năm 2030 là thu hút hơn 600 startup, tối thiểu 100 quỹ đầu tư và hình thành ít nhất một kỳ lân công nghệ.

Để hỗ trợ VIFC, thành phố đề xuất triển khai cơ chế sandbox cho các lĩnh vực tài chính số, tài sản mã hóa và tài chính xanh.

Theo ông Guley Sergey Nikolaevich, Chủ tịch Quỹ Đổi mới sáng tạo và Phát triển xã hội Liên bang Nga, tương lai hợp tác quốc tế không chỉ nằm ở dòng vốn mà còn ở sự kết nối tri thức, công nghệ và niềm tin phát triển bền vững.

Tại diễn đàn ngày 26-5, nhiều startup trong lĩnh vực AI, bán dẫn, tài chính số và công nghệ xanh đã giới thiệu sản phẩm, giải pháp mới, thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư quốc tế.

Hàng tồn kho của loạt đại gia bất động sản lớn cỡ nào nếu quy sang vàng?

Với mức giá khoảng 173 triệu đồng/lượng tại ngày 31-3-2026, tổng hàng tồn kho của 7 công ty bất động sản lớn tương đương cỡ 79,4 tấn vàng.

Mới đây, Công ty cổ phần Vinhomes (VHM) công bố việc chính thức triển khai chương trình hỗ trợ khách hàng sử dụng vàng để giao dịch bất động sản. Doanh nghiệp cho biết chính sách này góp phần đưa nguồn vàng nhàn rỗi đang tích trữ trong dân trở thành dòng vốn năng động phục vụ tăng trưởng, gia tăng thanh khoản cho thị trường bất động sản.

Đối với doanh nghiệp bất động sản, trong bối cảnh thị trường phục hồi, lượng tồn kho lớn có thể xem là nguồn cung dự trữ cho các đợt mở bán tiếp theo. Khi dự án hoàn thiện pháp lý và đủ điều kiện ghi nhận doanh thu, phần tồn kho này sẽ dần được chuyển hóa thành doanh thu và dòng tiền.

Nếu thử quy đổi theo giá vàng, quy mô nguồn cung dự trữ này của các doanh nghiệp lớn có cho thấy điểm thú vị.

Thống kê tại 7 đơn vị lớn gồm Vinhomes, Novaland, Nam Long, Khang Điền, Phát Đạt, Sunshine, Văn Phú cho thấy tổng giá trị hàng tồn kho cuối quý 1-2026 ở mức 366.537 tỉ đồng, tăng 3,7% so với cuối năm 2025. Với mức giá 173 triệu đồng/lượng, quy mô tổng lượng tài sản này vào khoảng 2.118.710 lượng vàng, tương đương 79,4 tấn vàng (1 lượng vàng bằng 0,0375 kg vàng).

Cụ thể hơn, hàng tồn kho của Vinhomes tăng từ 131.415 tỉ đồng thời điểm cuối năm 2025 lên 138.885 tỉ đồng tại ngày 31-3-2026, tương đương tăng 5,7%. Phần lớn trong số này là bất động sản để bán đang xây dựng, ghi nhận từ tiền sử dụng đất, chi phí giải phóng mặt bằng, chi phí xây dựng và phát triển các dự án lớn như Vinhomes Global Gate Hạ Long, Vinhomes Green Paradies,...

Nếu quy đổi theo giá vàng tại thời điểm cuối quý 1 như trên, hàng tồn kho của Vinhomes được ước lượng khoảng 802.803 lượng vàng. Trong khi đó, với giá vàng khoảng 150 triệu đồng/lượng cuối năm 2025, giá trị hàng tồn kho tương đương khoảng 876.100 lượng vàng. Nếu theo cách tính này, khoản mục này lại giảm khoảng 8,4%.

Công ty cổ phần tập đoàn đầu tư địa ốc No Va (Novaland - NVL) có hàng tồn kho tại thời điểm cuối quý 1-2026 ở mức 154.609 tỉ đồng, tăng nhẹ 0,8% so với cuối năm 2025. Phần lớn giá trị nằm ở hạng mục bất động sản để bán đang xây dựng. Tuy nhiên, Novaland không ghi chi tiết về các hạng mục dự án như Vinhomes.

Ước tính theo giá vàng tại cuối năm 2025 và cuối quý 1-2026, hàng tồn kho của Novaland tại lần lượt là 1.022.160 và 893.694 lượng vàng, giảm 12,6%.

Đơn vị có hàng tồn kho tăng mạnh nhất trong nhóm này là Công ty cổ phần đầu tư và kinh doanh Nhà Khang Điền (KDH). Tại thời điểm cuối quý 1-2026, công ty này có 29.126 tỉ đồng hàng tồn kho, tăng 25,2% so với đầu kỳ. Hàng tồn kho tăng chủ yếu từ tăng chi phí triển khai dự án An Lập - Bình Trưng Đông.

Giá trị hàng tồn kho của Nhà Khang Điền nếu quy ra vàng ước tính khoảng 168.358 lượng vàng tại ngày 31-3-2026 và 155.067 lượng vàng tại thời điểm cuối năm 2025. Quy mô tăng lên khoảng 8,6%.

Một đơn vị khác cũng gia tăng hàng tồn kho trong quý 1 là Công ty cổ phần phát triển bất động sản Văn Phú (VPI). Hạng mục này ghi nhận 5.954 tỉ đồng tại cuối quý 1-2026, tăng 13,5% so với cuối năm 2025, chủ yếu do ghi nhận tăng tại dự án Vlasta Thuỷ Nguyên.

Tương tự các đơn vị khác, lượng tài sản này của Văn Phú tương đương cỡ 34.616 lượng vàng tại ngày 31-3-2026 và 34.967 lượng vàng tại 31-12-2025, giảm 1,6%.

Ở chiều ngược lại, Công ty cổ phần phát triển bất động sản Phát Đạt (PDR) có 15.062 tỉ đồng hàng tồn kho tại ngày 31-3, giảm 9,9%. Nguyên nhân do doanh nghiệp giảm ghi nhận tại dự án Thuận An 1 và Thuận An 2.

Nếu quy đổi ra vàng, giá trị hàng tồn kho của Phát Đạt tương đương lần lượt 87.064 lượng vàng tại cuối quý 1 và 111.433 lượng vàng thời điểm cuối năm ngoái.

Nguồn: CafeF; Tuổi Trẻ