TRUNG QUỐC THOÁT GIẢM PHÁT

Lần đầu tiên sau gần nửa năm, giá tiêu dùng tại Trung Quốc tăng trở lại, giúp nền kinh tế này thoát giảm phát.

Hôm 9/3, Cơ quan Thống kê Quốc gia Trung Quốc công bố số liệu cho thấy chỉ số giá tiêu dùng (CPI) nước này tăng 0,7% trong tháng 2. Đây là lần đầu tiên trong gần nửa năm qua, CPI Trung Quốc đi lên.

Trước đó, nước này ghi nhận 4 tháng giảm phát liên tục. Tháng 1/2024, CPI Trung Quốc còn giảm 0,8% - mạnh nhất 15 năm.

Giảm phát được định nghĩa là mức giảm bền vững và trên quy mô lớn với giá hàng hóa, dịch vụ trong một khoảng thời gian nhất định. Đây không phải là điều tích cực với nền kinh tế. Vì khi người tiêu dùng và doanh nghiệp trì hoãn chi tiêu để kỳ vọng giá giảm thêm, hoạt động kinh tế sẽ bị kìm hãm.

So với tháng trước đó, CPI Trung Quốc tháng 2 tăng 1%. Tốc độ này cao hơn dự báo của các nhà kinh tế học trong khảo sát của Reuters.

Số liệu mới nhất phần nào xoa dịu sức ép cho nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, trong bối cảnh nhu cầu nội địa đi xuống, bất động sản chưa thoát khủng hoảng và nợ chính quyền địa phương vẫn ở mức cao. Tháng trước, Ngân hàng Trung ương Trung Quốc (PBOC) giảm lãi suất cho vay cơ bản kỳ hạn 5 năm lần đầu tiên kể từ giữa năm 2023, để hỗ trợ nền kinh tế.

Dù vậy, chỉ số giá sản xuất (PPI) tháng 2 của nước này vẫn giảm 2,7% so với cùng kỳ năm ngoái. Mức giảm này mạnh hơn dự báo của Reuters.

Chỉ số giá sản xuất (PPI) tại Trung Quốc đã giảm 16 tháng liên tiếp, ăn mòn biên lợi nhuận của các nhà máy. Sản lượng và việc làm ngành công nghiệp tại Trung Quốc vì thế đang bị đe dọa. Số liệu của Bộ Thương mại Trung Quốc năm 2022 cho thấy khoảng 180 triệu người đang làm công việc liên quan đến xuất khẩu.

Trung Quốc vẫn đang vật lộn với tăng trưởng chậm cả năm qua. Giới chức nước này cam kết tung thêm chính sách kích thích, khi các biện pháp áp dụng từ tháng 6/2023 chỉ có tác dụng không đáng kể. Năm nay, Trung Quốc đặt mục tiêu tăng trưởng quanh 5%, tương đương năm ngoái.

Dù vậy, Trung Quốc đến nay vẫn hướng nguồn lực tài chính về ngành sản xuất hơn là tiêu dùng. Giới phân tích cho rằng việc này đang làm trầm trọng thêm tình trạng dư thừa công suất và nỗi lo giảm phát, kể cả trong các ngành đang bùng nổ, như xe điện.

XOAY TRỤC SANG TRUNG QUỐC, MALDIVES YÊU CẦU ẤN ĐỘ RÚT QUÂN

Ấn Độ chuẩn bị rút nhóm quân nhân đầu tiên khỏi Maldives vào ngày 10/3 giữa bối cảnh đảo quốc này tăng cường quan hệ với Trung Quốc.

Tổng thống Maldives, ông Mohamed Muizzu, người được cho là có lập trường thân Trung Quốc, đã đặt thời hạn yêu cầu 80 binh sĩ Ấn Độ phải rút về nước theo từng đợt trước tháng 5/2024.

Ấn Độ cho biết các quân nhân của họ đóng quân ở Maldives để bảo trì và vận hành hai trực thăng trinh sát và cứu hộ cùng một máy bay nhỏ mà nước này đã tặng Maldives nhiều năm trước.

Loại bỏ sự hiện diện quân sự của Ấn Độ là lời hứa mà ông Muizzu, người lên nắm quyền vào tháng 11/2023, đưa ra trong chiến dịch tranh cử.

Ấn Độ từ lâu đã có ảnh hưởng đối với Maldives, đảo quốc có vị trí chiến lược ở sân sau cho phép nước này giám sát một phần quan trọng của Ấn Độ Dương.

Tuy nhiên, mối quan hệ giữa hai nước đã trở nên xấu đi trong vài tháng qua, một phần do những lời lẽ mạnh mẽ của ông Muizzu chống lại Delhi. Đó là kẽ hở mà Trung Quốc đang tìm cách khai thác khi các cường quốc châu Á đang tranh giành ảnh hưởng trong khu vực.

Thậm chí sau đó, Delhi và Male (thủ đô của Maldives) đã đồng ý rằng các nhân viên kỹ thuật dân sự người Ấn sẽ vận hành các máy bay thay thế quân đội – và nhóm nhân viên đầu tiên đã đến quần đảo này.

“Máy bay sẽ vẫn ở Maldives và các nhân viên [dân sự] Ấn Độ sẽ tiếp tục ở đó để bảo trì chúng. Vì vậy, cả hai bên dường như đã đạt được thỏa hiệp”, cựu Ngoại trưởng Ấn Độ Shyam Saran nhận định.

Một số người dân Maldives coi việc thay thế quân nhân Ấn Độ bằng kỹ thuận viên dân sự là một bước nhượng bộ của ông Muizzu sau chiến dịch "India Out" (Đuổi Ấn Độ) mạnh mẽ của ông.

Văn phòng của ông Muizzu không trả lời yêu cầu bình luận của BBC.

Một số nhà phân tích cảnh báo Maldives, đảo quốc chỉ hơn nửa triệu dân, có nguy cơ bị cuốn vào cuộc cạnh tranh quyền lực châu Á.

Trung Quốc đã cho Maldives vay hơn một tỷ đô la trong những năm qua, chủ yếu để phát triển cơ sở hạ tầng và kinh tế.

Bắc Kinh và Male đã nâng cấp mối quan hệ lên thành đối tác chiến lược toàn diện vào tháng 1/2024 khi ông Muizzu tới Trung Quốc trong chuyến thăm cấp nhà nước, trong khi ông vẫn chưa đến thăm Ấn Độ, không giống như các nhà lãnh đạo Maldives trước đây.

Đầu tuần này, chính phủ Maldives đã ký một thỏa thuận “hỗ trợ quân sự” với Trung Quốc, làm dấy lên một số lo ngại ở Delhi.

Bộ Quốc phòng Maldives cho biết thỏa thuận này là "miễn phí" (không trả tiền) mà không cung cấp thêm chi tiết. Nhưng phát biểu tại một cuộc họp công khai hôm 5/3, ông Muizzu cho biết Trung Quốc sẽ cung cấp miễn phí vũ khí phi sát thương, cũng như huấn luyện lực lượng an ninh Maldives (cho đến nay, cả Ấn Độ và Mỹ đều đã huấn luyện quân đội Maldives).

“Đây là điều chưa từng có tiền lệ. Lần đầu tiên Maldives ký thỏa thuận quốc phòng với Bắc Kinh vệ việc cung cấp hỗ trợ quân sự,” Azim Zahir, nhà phân tích chính trị Maldives, nói với BBC.

“Chúng ta biết rằng ông Muizzu sẽ xây dựng mối quan hệ chặt chẽ hơn với Trung Quốc về mặt đầu tư và vốn, nhưng không ai ngờ ông ấy đi đến mức này,” nhà phân tích nói thêm.

Tuy nhiên, Bắc Kinh đã phủ nhận việc có bất kỳ kế hoạch quân sự dài hạn nào ở Maldives.

“Đó là mối quan hệ bình thường giữa hai nước. Nếu muốn hiện diện quân sự ở Ấn Độ Dương, Trung Quốc có thể có những lựa chọn tốt hơn Maldives,” Tiến sĩ Long Hưng Xuân, Chủ tịch Viện nghiên cứu các vấn đề thế giới Thành Đô, đánh giá.

Bất chấp sự đảm bảo của Bắc Kinh, nhiều người tin rằng Trung Quốc đang nhanh chóng tận dụng cơ hội hiện tại, sau thời kỳ chính phủ tiền nhiệm của Maldives, do Tổng thống Ibrahim Mohamed Solih đứng đầu, có cách tiếp cận “Ấn Độ trên hết”.

Trong chiến dịch tranh cử của mình, ông Muizzu đã cáo buộc chính quyền tiền nhiệm không tiết lộ nội dung chi tiết về các thỏa thuận giữa Male với Delhi. Hiện tại, chính ông cũng phải đối mặt với những lời chỉ trích tương tự.

“Chúng ta không biết bất kỳ chi tiết nào về hầu hết các thỏa thuận mà ông Muizzu đã ký trong chuyến thăm Bắc Kinh. Ông ấy cũng không khá hơn chính phủ tiền nhiệm trong việc tiết lộ chi tiết về các thỏa thuận đó,” nhà phân tích Zahir nói.

Tháng trước, chính quyền của ông Muizzu đã cho phép tàu nghiên cứu Trung Quốc Hướng Dương Hồng 3 cập cảng Male bất chấp sự phản đối của Delhi. Male lập luận rằng đó là chuyến ghé cảng "để luân chuyển nhân sự và tiếp tế".

Nhưng điều đó không thuyết phục được một số chuyên gia Ấn Độ với mối lo ngại đây có thể là sứ mệnh thu thập dữ liệu mà quân đội Trung Quốc có thể sử dụng sau này trong các hoạt động tàu ngầm.

Trong bối cảnh mối quan hệ đang có những căng thẳng, Delhi đã đưa một căn cứ hải quân mới ở quần đảo Lakshadweep của Ấn Độ, gần Maldives, vào hoạt động.

Hải quân Ấn Độ cho biết tàu INS Jatayu ở đảo Minicoy sẽ tăng cường nỗ lực trong "các hoạt động chống cướp biển và chống ma túy ở Biển Tây Ả Rập".

Trong khi một số người coi đây là một thông điệp gửi tới Male thì các chuyên gia Ấn Độ cho rằng động thái này không phải là phản ứng trước những căng thẳng hiện nay.

“Tôi không nghĩ đó là điều gì mới mẻ. Theo như tôi được biết, việc này đã diễn ra được một thời gian,” cựu Ngoại trưởng Ấn Độ Saran đánh giá.

Các động thái chống Ấn Độ của ông Muizzu cũng khiến nhiều người dân Maldives lo lắng. Maldives phụ thuộc vào Ấn Độ trong việc nhập khẩu các mặt hàng thực phẩm, thuốc men và vật liệu xây dựng thiết yếu. Sau đại dịch Covid, Ấn Độ cũng là quốc gia có lượng khách du lịch đến Maldives nhiều nhất.

Nhưng việc này đã thay đổi sau một cuộc tranh cãi gần đây dẫn đến lời kêu gọi người Ấn Độ "tẩy chay" Maldives trên mạng xã hội sau khi một số quan chức đưa ra những bình luận gây tranh cãi về Thủ tướng Narendra Modi.

Tranh cãi nổ ra khi ông Muizzu đang ở Bắc Kinh và ông đề nghị chính quyền Trung Quốc bắt đầu đưa khách du lịch tới đảo quốc này để lấy lại vị trí dẫn đầu mà đất nước nắm giữ trước đại dịch.

Kể từ đó, khách du lịch Trung Quốc đã bắt đầu đến Maldives với số lượng khá lớn. Theo dữ liệu của Bộ du lịch Maldives, trong tổng số gần 400.000 lượt khách đến nước này trong hai tháng đầu năm, có 13% đến từ Trung Quốc. Ấn Độ đã tụt xuống vị trí thứ năm.

Một số người cũng cho rằng lời lẽ của ông Muizzu sẽ mạnh mẽ hơn khi cuộc bầu cử quốc hội vào ngày 21/4 đang đến gần và ông nhắm đến việc giành được đa số ghế trong Hạ viện.

HONG KONG BAN HÀNH DỰ THẢO LUẬT AN NINH QUỐC GIA MỚI VỚI ÁN TÙ NẶNG HƠN

Hong Kong hôm 8/3 công bố dự thảo luật an ninh quốc gia mới, một tài liệu mà một số luật sư nói rằng đã mở rộng phạm vi của “xúi giục nổi loạn” và “bí mật nhà nước”, với các hình phạt cứng rắn hơn đối với bất kỳ ai bị kết án về những tội này và một số tội khác.

Dự thảo – bao gồm những điều khoản mới như tội phản quốc, gián điệp và can thiệp từ bên ngoài – đang được các nhà ngoại giao và doanh nghiệp nước ngoài theo dõi chặt chẽ vì lo ngại nó có thể làm tổn hại thêm các quyền tự do ở trung tâm tài chính vốn đang chứng kiến sự đàn áp của Trung Quốc lên giới bất đồng chính kiến. Nhiều chính trị gia và nhà hoạt động ủng hộ dân chủ ở Hong Kong đã bị vào tù hoặc đi lưu vong vì sự đàn áp này.

Hội đồng Lập pháp hôm 8/3 bắt đầu tranh luận về dự luật giữa bối cảnh an ninh được thắt chặt, và một số thành viên của cơ quan phần lớn thân Bắc Kinh nói với các phóng viên rằng họ dự kiến dự luật sẽ được thông qua thành luật trước giữa tháng Tư.

Lãnh đạo Hong Kong Lý Gia Siêu trước đó kêu gọi các nhà lập pháp thông qua dự luật “một cách nhanh nhất”.

Một tuyên bố của chính phủ nói: “Địa chính trị ngày càng trở nên phức tạp và các rủi ro an ninh quốc gia sẽ sớm xảy ra”.

Một số luật sư phân tích dự thảo luật cho biết thoạt nhìn, các yếu tố của bản sửa đổi đối với một số tội danh được liệt kê tương tự như các điều khoản của phương Tây nhưng một số điều khoản, chẳng hạn như điều khoản về tội xúi giục nổi loạn và bí mật nhà nước, có phạm vi rộng hơn và cứng rắn hơn.

Dự luật bao gồm các mức án lên tới tù chung thân vì tội phản quốc, nổi dậy và phá hoại, 20 năm cho tội gián điệp và 10 năm đối với các tội liên quan đến bí mật nhà nước và xúi giục nổi loạn.

Liên minh châu Âu, trong một tuyên bố gửi cho Reuters, cho biết họ đã nêu rõ trong một công hàm ngoại giao “mối quan ngại sâu sắc” của mình đối với các điều khoản sâu rộng trong dự luật về “sự can thiệp từ bên ngoài” và phạm vi áp dụng ngoài lãnh thổ của luật này.

Dự thảo, tuy nhiên, đã lưu ý một số điều khoản về nhân quyền.

“Nhân quyền phải được tôn trọng và bảo vệ, các quyền và tự do, bao gồm quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí và xuất bản, quyền tự do lập hội… phải được bảo vệ,” dự thảo luật viết.

Một số nhà đầu tư nói rằng mong muốn đẩy nhanh dự luật là điều đáng lo ngại.

“Việc họ gấp rút thông qua Điều 23 cho thấy lo ngại về sự phản đối của công chúng. Cộng đồng doanh nghiệp sẽ không hài lòng trừ khi có các rào chắn bảo vệ quyền cá nhân,” ông Andrew Collier, giám đốc điều hành của Orient Capital Research có trụ sở tại Hong Kong, nói với Reuters.

Ông Simon Young, giáo sư luật tại Đại học Hong Kong, cũng cho biết rằng các định nghĩa rộng về tội phạm, đặc biệt là những tội phạm liên quan đến sự can thiệp và thông đồng của nước ngoài, có thể là thách thức đối với các công ty.

“Rất có thể các doanh nghiệp hoặc các nhóm có mối liên hệ nào đó với chính phủ nước ngoài có thể nằm trong tầm ngắm như một ‘thế lực bên ngoài’,” ông Young nói.

"LẰN RANH ĐỎ" Ở BIỂN ĐỎ ĐÃ BỊ VƯỢT QUA?

Đài CNN nhận định cuộc tấn công mới nhất của Houthi nhằm vào tàu True Confidence ở biển Đỏ có thể vạch ra "lằn ranh đỏ" trong cuộc khủng hoảng vận chuyển ở khu vực này.

Ít nhất 3 thành viên thủy thủ đoàn đã thiệt mạng, trong đó có 1 người Việt, và 4 người khác bị thương trong vụ tấn công của Houthi nhằm vào tàu True Confidence hôm 6-3. Tàu thuộc sở hữu của Liberia này vận chuyển hàng hóa khô như ngũ cốc và quặng sắt đi qua biển Đỏ.

Vụ tấn công trên đánh dấu sự leo thang đáng kể của Houthi khi nhắm mục tiêu vào các tàu ở biển Đỏ, bất chấp sự hiện diện của liên quân hải quân do Mỹ dẫn đầu.

Theo dữ liệu của Công ty phân tích rủi ro hàng hải Windward, số lượng tàu đi qua biển Đỏ và kênh đào Suez đã ít hơn sau vụ tấn công của Houthi hôm 6-3. Lưu lượng tàu qua khu vực cũng giảm đáng kể kể từ tháng 12 năm ngoái khi các tàu hàng định tuyến lại, đi vòng qua mũi phía Nam của châu Phi.

Mỹ và các quan chức phương Tây cho biết Houthi đã phát động hơn 45 vụ tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) chống lại tàu thương mại cũng như tàu hải quân Mỹ và đồng minh hoạt động ở biển Đỏ.

Tuy nhiên, hầu hết tên lửa và UAV đều bị đánh chặn hoặc rơi xuống nước. Vì vậy, vụ tấn công chết người của Houthi nhằm vào tàu hàng hôm 6-3 được cho là đã gây ra cú sốc lớn, có thể khiến các công ty vận chuyển đường thủy phải cân nhắc lại.

Nhà phân tích trưởng Peter Sand tại Công ty phân tích vận chuyển Xeneta (trụ sở ở Na Uy), cho rằng "lằn ranh đỏ đã bị vượt qua" do vụ tấn công gây thương vong của Houthi.

Điều này cũng cho thấy cuộc khủng hoảng vận chuyển ở biển Đỏ sẽ cần vài tháng, thậm chí lâu hơn nữa, mới giải quyết được. Trong thời gian đó, các công ty vận chuyển container lớn - bao gồm Maersk, MSC và Hapag Lloyd - sẽ phải để tàu của họ hoạt động trên những tuyến đường biển dài hơn, tốn kém hơn trên khắp châu Phi.

Chi phí vận chuyển container dọc theo một số tuyến thương mại bận rộn nhất thế giới vẫn cao hơn gấp đôi so với tháng 12 năm ngoái, theo dữ liệu từ Công ty tư vấn vận chuyển Drewry (trụ sở ở London - Anh).

Ngoài ra, Tổng thư ký Liên đoàn Công nhân vận tải quốc tế (ITWF) Stephen Cotton cho biết việc thuê người đi biển trở nên khó khăn hơn sau vụ tấn công mới nhất của Houthi dù lương cơ bản đã tăng gấp đôi.

HOUTHI LIÊN TIẾP TẤN CÔNG TÀU HÀNG Ở BIỂN ĐỎ

Mỹ tuyên bố bắn hạ hai tên lửa của Houthi khi lực lượng này nhắm vào một tàu hàng mang cờ Singapore ở Biển Đỏ.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 8/3 xác nhận lực lượng Houthi đã bắn hai tên lửa đạn đạo chống hạm từ Yemen vào Vịnh Aden, nhắm vào tàu thương mại Propel Fortune mang cờ Singapore. Vụ tấn công xảy ra vào khoảng 15h55 giờ địa phương.

CENTCOM cho biết không có thương vong hoặc thiệt hại nào được báo cáo sau vụ tấn công.

Xinhua dẫn lời một quan chức thuộc lực lượng cảnh sát biển cho biết tàu chở hàng đã bị trúng tên lửa khi đang di chuyển cách bờ biển Aden khoảng 50 hải lý.

Nguồn tin xác nhận rằng ít nhất hai tên lửa đã phát nổ ở khu vực lân cận tàu, mặc dù chưa có báo cáo ngay lập tức về thương vong của thủy thủ đoàn.

Sáng nay 9/3, CENTCOM thông báo các tàu và máy bay của Hải quân Mỹ đã bắn hạ 15 máy bay không người lái (UAV) do lực lượng Houthi phóng ở khu vực Biển Đỏ.

Quân đội Mỹ tuyên bố đáp trả một cuộc tấn công quy mô lớn của "lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn" ở Biển Đỏ và Vịnh Aden trong khoảng thời gian từ 4h đến 6h30 hôm nay.

CENTCOM cho biết các UAV được xác định là "mối đe dọa sắp xảy ra đối với các tàu hàng, tàu của Hải quân Mỹ và các tàu liên minh trong khu vực".

Cuộc tấn công vào tàu hàng mang cờ Singapore diễn ra không lâu sau một cuộc tấn công tên lửa tương tự của lực lượng Houthi hôm 6/3 nhằm vào tàu chở hàng True Confidence treo cờ Barbados.

Cuộc tấn công khiến ít nhất 3 thành viên thủy thủ đoàn thiệt mạng và 4 người khác bị thương nặng.

Houthi liên tục thực hiện các cuộc tấn công tên lửa và máy bay không người lái (UAV) nhằm vào tàu hàng qua lại ở Biển Đỏ kể từ giữa tháng 11 năm ngoái. Houthi nói rằng đây là hành động nhằm phản đối chiến dịch quân sự của Israel ở Dải Gaza.

Các vụ tấn công đã làm gián đoạn hoạt động vận tải biển toàn cầu, buộc một số hãng tàu phải chuyển hướng vận tải sang các tuyến đường dài hơn quanh phía nam châu Phi, dẫn đến chi phí cao hơn. Điều này cũng làm dấy lên lo ngại xung đột Israel - Hamas ở Dải Gaza có thể lan rộng, gây bất ổn hơn ở Trung Đông.

Tháng trước, Mỹ và Anh với sự hỗ trợ của một số đối tác đã bắt đầu tập kích các mục tiêu của Houthi ở Yemen nhằm gây sức ép buộc Houthi ngừng những vụ tấn công ở Biển Đỏ.

Hôm 27/2, Houthi tuyên bố chỉ xem xét lại các cuộc tấn công nhằm vào hoạt động vận chuyển hàng hải quốc tế ở Biển Đỏ sau khi Israel ngừng tấn công Gaza.

Người phát ngôn của lực lượng Houthi Mohammed Abdulsalam nhấn mạnh, những hoạt động giúp đỡ người dân Palestine chưa đủ để Houthi ngừng tấn công Biển Đỏ. Thay vào đó, Houthi chỉ ngừng tấn công nếu Israel chấm dứt chiến dịch tấn công quân sự và bao vây Dải Gaza.

Nguồn: Vnexpress; BBC; VOA; Soha; Dân Trí