Trung Quốc lần đầu bị thâm hụt đầu tư nước ngoài, báo hiệu phương Tây ngày càng ‘giảm rủi ro’

(Ảnh minh họa).

Trung Quốc ghi nhận lần đầu tiên có tình trạng thâm hụt đầu tư trực tiếp từ nước ngoài (FDI) tính theo quý, theo dữ liệu cán cân thanh toán. Điều này cho thấy thách thức của Bắc Kinh trong việc thu hút các công ty nước ngoài sau động thái “giảm rủi ro” của các chính phủ phương Tây, theo Reuters.

Nợ đầu tư trực tiếp - thước đo về FDI - đã thâm hụt 11,8 tỷ đôla trong giai đoạn từ tháng 7 đến tháng 9, theo dữ liệu sơ bộ về cán cân thanh toán của Trung Quốc công bố vào ngày 3/11.

Đây là sự sụt giảm hàng quý đầu tiên kể từ khi cơ quan quản lý ngoại hối của Trung Quốc bắt đầu tổng hợp dữ liệu vào năm 1998, dữ liệu này có thể liên quan đến tác động của việc các nước phương Tây “giảm rủi ro” từ Trung Quốc trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị ngày càng gia tăng.

Công ty tài chính Goldman Sachs viết: “Một phần nguyên nhân của tình trạng FDI đổ vào Trung Quốc yếu ớt có thể là do các công ty đa quốc gia chuyển thu nhập về nước”, đồng thời chỉ ra rằng chênh lệch lãi suất giữa Trung Quốc với các nước phát triển cũng đóng một vai trò nào đó.

“Với lãi suất ở Trung Quốc ‘thấp hơn trong thời gian dài hơn’ trong khi lãi suất bên ngoài Trung Quốc ‘cao hơn trong thời gian dài hơn’, áp lực dòng vốn chảy ra ngoài có thể sẽ tiếp tục tồn tại”, công ty này nhận xét.

Kết quả là số dư cơ bản của Trung Quốc - bao gồm tài khoản vãng lai và số dư đầu tư trực tiếp, ổn định hơn so với các khoản đầu tư danh mục đầu tư dễ biến động - đã ghi nhận mức thâm hụt 3,2 tỷ đôla, mức sụt giảm hàng quý lần thứ hai được thống kê.

Ông Tommy Xie, người đứng đầu bộ phận Nghiên cứu Trung Quốc Đại lục thuộc Ngân hàng Singapore OCBC, viết: “Với những chuyển động đang diễn ra này, chắc chắn sẽ gây áp lực lên đồng Nhân dân tệ, chúng tôi dự báo sẽ có phản ứng chiến lược mang tính lâu dài từ chính quyền Trung Quốc”.

Dữ liệu chính thức cho thấy giao dịch đồng nhân dân tệ trong nước so với đồng đôla cũng đạt khối lượng thấp kỷ lục trong tháng 10, cho thấy rõ nỗ lực tăng cường của chính quyền nhằm hạn chế việc bán đồng nhân dân tệ.

Ông Xie kỳ vọng Ngân hàng Trung ương Trung Quốc sẽ tiếp tục các biện pháp can thiệp ngược chu kỳ - bao gồm hành động thiên về bảo vệ giá trị đồng nhân dân tệ hàng ngày và quản lý thanh khoản đồng nhân dân tệ ở thị trường nước ngoài - để hỗ trợ đồng tiền này trước những diễn biến bất lợi.

Dữ liệu mới nhất cho thấy khối lượng giao dịch nhân dân tệ trong nước so với đồng đôla đã giảm xuống mức thấp kỷ lục, xuống còn 1,85 nghìn tỷ nhân dân tệ (tương đương 254,05 tỷ đôla) trong tháng 10, giảm 73% so với mức tháng 8.

Các nguồn tin nói với Reuters rằng Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc kêu gọi các ngân hàng lớn hạn chế giao dịch và ngăn cản khách hàng đổi nhân dân tệ lấy đồng đôla.

Dữ liệu của Goldman Sachs cho thấy trong tháng 9, dòng vốn ngoại hối chảy ra từ Trung Quốc đã tăng mạnh lên 75 tỷ đôla, con số hàng tháng lớn nhất kể từ năm 2016.

Trung Quốc trở thành nhà thu hồi nợ lớn nhất thế giới

Theo một báo cáo mới, Trung Quốc đã trở thành quốc gia thu hồi nợ lớn nhất thế giới khi số tiền các nước đang phát triển nợ họ đã tăng lên khoảng từ 1,1 nghìn tỷ USD - 1,5 nghìn tỷ USD.

Tờ Guardian (Anh) đưa tin, kể từ năm 2017, Trung Quốc giữ vị trí chủ nợ song phương lớn nhất thế giới. Các ngân hàng phát triển của nước này đã cấp gần 500 tỷ USD trong giai đoạn từ năm 2008 đến năm 2021. Một số khoản này có trước sáng kiến Vành đai, Con đường (BRI).

Một báo cáo mới của các nhà nghiên cứu tại phòng thí nghiệm nghiên cứu AidData thuộc Đại học William & Mary (Mỹ) cho thấy Trung Quốc, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, hiện đang đảm nhận vai trò nhà thu hồi nợ quốc tế kiêm nhà tài trợ song phương cho các dự án cơ sở hạ tầng lớn.

Các nhà nghiên cứu của AidData phân tích 20.985 dự án ở 165 quốc gia có thu nhập thấp và trung bình đã nhận tài trợ và khoản vay trị giá 1,34 nghìn tỷ USD trong giai đoạn từ năm 2000 đến năm 2021.

Khoản vay từ các ngân hàng Trung Quốc đã giúp xây dựng đường sắt ở Kenya, các nhà máy điện ở Campuchia, cùng hàng nghìn dự án khác. Các nhà nghiên cứu nhận thấy khi Trung Quốc tăng các khoản vay, số lượng dự án bị đình chỉ hoặc hủy bỏ cũng tăng. Với tỷ lệ cho vay cao dành cho các quốc gia đang hoặc có nguy cơ gặp khó khăn về tài chính, Bắc Kinh ngày càng lo lắng về nguy cơ vỡ nợ.

Vào tháng 6, Zambia đã đạt được thỏa thuận lịch sử nhằm cơ cấu lại khoản nợ 6,3 tỷ USD, 2/3 trong số đó là nợ Ngân hàng Xuất nhập khẩu Trung Quốc. Để giảm thiểu rủi ro vỡ nợ trong tương lai, các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc đã đưa ra một số biện pháp, bao gồm giảm các khoản vay cho dự án cơ sở hạ tầng đồng thời tăng cường cho vay khẩn cấp. Năm 2015, dự án cơ sở hạ tầng chiếm hơn 60% danh mục cho vay của Trung Quốc. Đến năm 2021, tỷ lệ này chỉ còn hơn 30%, trong đó cho vay khẩn cấp chiếm gần 60%.

Các nhà kinh tế học ước tính rằng khoản vay chính phủ Trung Quốc dành cho các nước thu nhập thấp thường có lãi suất 2%. Trong khi đó, các khoản vay ưu đãi của Ngân hàng Thế giới (WB) thường có lãi suất 1,54%.

Một biện pháp khác Trung Quốc áp dụng để giảm thiểu rủi ro là tăng hình phạt đối với trả nợ trễ. Các nhà nghiên cứu của AidData nhận thấy rằng giữa những năm đầu của BRI (2014-2017) và giai đoạn sau (2018-2021), Trung Quốc đã tăng lãi suất phạt tối đa đối với việc trả nợ trễ từ 3% lên thành 8,7%.

Giám đốc điều hành của AidData – ông Bradley Parks nhận định: “Trung Quốc sẽ không đứng nhìn sáng kiến cơ sở hạ tầng toàn cầu chủ chốt của nước này tan tành. Bắc Kinh hiện đang trong ‘nhiệm vụ giải cứu’ để tối thiểu gánh nặng nợ và chính phủ Trung Quốc cũng đang có chiến lược dài hạn. Nước này đang đặt ra một bộ bảo vệ hoàn nợ được thiết kế để phòng vệ trong tương lai cho Sáng kiến Vành đai, Con đường”.

Ông Putin và khả năng nắm quyền đến 2030

(Ảnh minh họa).

Sáu nguồn tin nói với Reuters rằng Vladimir Putin đã quyết định tham gia cuộc bầu cử tổng thống vào tháng 3/2024, một động thái sẽ giúp ông nắm quyền ít nhất cho đến năm 2030, vì người đứng đầu Điện Kremlin cảm thấy ông phải lèo lái nước Nga vượt qua giai đoạn nguy hiểm nhất trong nhiều thập kỷ.

Sau khi xoa dịu một cuộc binh biến vũ trang của thủ lĩnh nhóm lính đánh thuê Wagner vào tháng Sáu, Putin đã chuyển sang củng cố sự ủng hộ từ các lực lượng an ninh, lực lượng vũ trang và cử tri khu vực bên ngoài Moscow, trong khi Wagner đã bị buộc phải khuất phục.

Quốc phòng, vũ khí và tổng chi tiêu của Nga đã tăng vọt trong khi ông Putin xuất hiện nhiều lần trước công chúng trong những tháng gần đây.

Một trong những nguồn tin am hiểu về kế hoạch cho biết: “Quyết định đã được đưa ra – ông ấy sẽ tranh cử”.

Một nguồn tin khác xác nhận rằng đã có quyết định và các cố vấn của Putin đang chuẩn bị cho sự tham gia tranh cử của ông. Ba nguồn tin khác cho biết quyết định tranh cử tổng thống vào tháng 3/2024 đã được đưa ra.

Các nguồn tin nói với Reuters với điều kiện giấu tên do tính nhạy cảm thông tin.

Một trong số họ cho biết manh mối dự kiến sẽ được tiết lộ trong vài tuần nữa và thông tin này phù hợp với bài báo trên tờ Kommersant vào tháng trước.

Trong khi nhiều nhà ngoại giao, điệp viên và quan chức cho biết họ dự đoán Putin sẽ nắm quyền suốt đời, thì cho đến nay vẫn chưa có xác nhận cụ thể nào về kế hoạch tái tranh cử của Putin.

Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết ông Putin vẫn chưa bình luận về vấn đề này và nói thêm: "Chiến dịch này vẫn chưa được công bố chính thức".

Nga trong chiến tranh

Ông Putin, 71 tuổi, người được Boris Yeltsin trao chức tổng thống vào ngày cuối cùng của năm 1999, đã giữ chức tổng thống lâu hơn bất kỳ nhà cầm quyền Nga nào khác kể từ Josef Stalin, vượt qua nhiệm kỳ 18 năm của Leonid Brezhnev.

Các nhà ngoại giao nói rằng không có đối thủ nặng ký nào có thể đe dọa cơ hội giành phiếu bầu của ông Putin nếu ông tái tranh cử. Cựu điệp viên KGB được tỷ lệ tán thành là 80%, có thể tin tưởng vào sự ủng hộ của nhà nước và các phương tiện truyền thông nhà nước, và hầu như không có phe đối lập chính thống nào thách thức việc ông tiếp tục nắm quyền.

Tuy nhiên, Putin phải đối mặt với những thách thức nghiêm trọng nhất mà bất kỳ người đứng đầu Điện Kremlin nào cũng phải đối mặt kể từ khi Mikhail Gorbachev vật lộn với Liên Xô đang sụp đổ hơn ba thập kỷ trước.

Cuộc chiến ở Ukraine đã gây ra cuộc đối đầu lớn nhất với phương Tây kể từ cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba năm 1962 và hậu quả là các lệnh trừng phạt của phương Tây đã gây ra cú sốc lớn nhất cho nền kinh tế Nga trong nhiều thập kỷ.

Lạm phát tăng nhanh trong khi đồng rúp giảm giá kể từ khi chiến tranh bắt đầu và chi tiêu quốc phòng sẽ chiếm gần 1/3 tổng chi ngân sách của Nga vào năm 2024, dự thảo kế hoạch của chính phủ cho thấy.

Nhưng mối đe dọa trực tiếp lớn nhất đối với khả năng Putin tiếp tục nắm quyền xuất hiện vào tháng Sáu, khi lính đánh thuê quyền lực nhất của Nga, Yevgeny Prigozhin, lãnh đạo một cuộc nổi loạn ngắn ngủi.

Prigozhin thiệt mạng trong một vụ tai nạn máy bay hai tháng sau ngày xảy ra cuộc binh biến, và Putin kể từ đó đã sử dụng Bộ Quốc phòng và Lực lượng Vệ binh Quốc gia để mở rộng quyền kiểm soát của các đồng minh đối với tàn quân của lực lượng Wagner.

Phương Tây coi Putin là một tội phạm chiến tranh và kẻ độc tài, người đã đưa Nga vào cuộc chiếm đất kiểu đế quốc, làm suy yếu nước Nga, củng cố tinh thần dân tộc của Ukraine, đồng thời khiến phương Tây phải đoàn kết lại và trao cho NATO một ý thức sứ mệnh mới.

Tuy nhiên, Putin lại cố gắng để cuộc chiến này được nhìn nhận như một phần của cuộc xung đột với Hoa Kỳ mà giới tinh hoa Điện Kremlin cho rằng nhằm mục đích chia rẽ Nga, chiếm lấy nguồn tài nguyên thiên nhiên dồi dào của nước này và sau đó chuyển sang giải quyết tranh chấp với Trung Quốc.

Một trong những nguồn tin cho biết: “Nga đang phải đối mặt với sức mạnh tổng hợp của phương Tây nên sự thay đổi lớn sẽ không có lợi”.

Tuy nhiên, đối với một số người Nga, cuộc chiến đã cho thấy những khiếm khuyết của nước Nga thời hậu Xô Viết.

Chính trị gia đối lập người Nga đang bị bỏ tù Alexei Navalny nói rằng Putin đã đưa nước Nga đi vào ngõ cụt chiến lược dẫn tới sự hủy hoại, xây dựng một hệ thống dễ vỡ gồm những kẻ nịnh bợ tham nhũng mà cuối cùng sẽ để lại sự hỗn loạn hơn là ổn định.

Điểm khởi đầu mới

Sau cuộc gặp mang tính lịch sử giữa các nhà lãnh đạo Trung Quốc và Australia, phía Trung Quốc tuyên bố mối quan hệ của nước này với Australia đang ở “điểm khởi đầu mới”, đồng thời bày tỏ mong muốn tăng cường hợp tác trong bối cảnh hai đối tác thương mại này đang nỗ lực hàn gắn mối quan hệ từng trải qua thời kỳ "băng giá".

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình khẳng định mối quan hệ Trung Quốc - Australia “hiện bước vào con đường cải thiện và phát triển đúng đắn”. Nhà lãnh đạo Trung Quốc nhấn mạnh rằng mối quan hệ “tốt đẹp và ổn định” với Australia góp phần đảm bảo lợi ích của mỗi nước và điều quan trọng là cần thúc đẩy để nâng quan hệ song phương lên cấp chiến lược.

Trong khi đó, Thủ tướng Lý Cường cho biết Trung Quốc sẵn sàng hợp tác với Australia để tăng cường hơn nữa các mối liên lạc, đối thoại và làm sâu sắc thêm lòng tin, mở rộng hợp tác thực tế và giải quyết hợp lý những khác biệt nhằm hiện thực hóa sự phát triển ổn định và bền vững của quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Trung Quốc-Australia, mang lại nhiều lợi ích hơn cho hai nước cũng như người dân Trung Quốc và người dân Australia.

Về phần mình, Thủ tướng Australia Anthony Albanese cho biết ông thấy “có những dấu hiệu đầy hứa hẹn” trong mối quan hệ song phương này. Mô tả cuộc gặp với Chủ tịch Tập Cận Bình là “ấm áp, mang tính xây dựng và tích cực”, Thủ tướng Albanese nêu rõ hai nhà lãnh đạo đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì mối quan hệ song phương vững chắc và nhất trí rằng họ “không nên để những khác biệt chi phối và làm ảnh hưởng”, và “khi có những bất đồng nảy sinh, điều quan trọng là hai bên cần phải duy trì sự liên lạc”. Cũng với tinh thần đó, trong cuộc gặp ngày 7/11, cả Thủ tướng Albanese và Thủ tướng Lý Cường nhất trí sẽ nối lại các cuộc gặp thường niên trong bối cảnh mối quan hệ giữa 2 đối tác thương mại này ổn định.

Ông Benjamin Herscovitch, nhà nghiên cứu về các vấn đề an ninh quốc tế tại trường Đại học quốc gia Australia, đánh giá sau nhiều năm căng thẳng trong quan hệ kinh tế và mối quan hệ ngoại giao “băng giá”, Australia và Trung Quốc hiện bước vào “một mùa Xuân mới” của mối quan hệ song phương.

Cùng chung nhận định, nhà nghiên cứu Trần Hồng - Chủ nhiệm Trung tâm Nghiên cứu Australia tại trường Đại học Sư phạm Hoa Đông (Trung Quốc) - cho rằng chuyến thăm của Thủ tướng Albanese là “chuyến đi phá băng và chuyến đi của sự hy vọng”. “Chuyến đi phá băng” vì quan hệ Trung Quốc -Australia vừa trải qua giai đoạn khó khăn nhất, và hiện tại, quan hệ giữa hai nước về cơ bản đã ổn định, đang chuyển từ hòa hoãn sang “ấm lên”. Chuyến thăm của Thủ tướng Albanese mang ý nghĩa tiếp nối quá khứ, hướng tới tương lai, tạo động lực và mở ra chương mới trong quan hệ Trung Quốc -Australia trong 50 năm tới. Chính vì lẽ đó, đây cũng là “chuyến đi của sự hy vọng”.

Thực tế là ngay sau khi lên nắm quyền vào năm 2022, ông Albanese đã thể hiện quyết tâm "cài đặt" lại quan hệ với Trung Quốc, mối quan hệ dưới thời chính phủ bảo thủ của người tiền nhiệm Scott Morrison đã xấu đi vì một loạt vấn đề từ tranh chấp thương mại đến đại dịch COVID-19. Có thể thấy Thủ tướng Albanese đặt nhiều tham vọng vào chuyến thăm chính thức kéo dài 4 ngày tới Trung Quốc (từ ngày 4-7/11), một trong số đó chính là mong muốn tạo ra mối quan hệ “không có những bất ngờ” với nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Theo ông, đó là mối quan hệ mà trong đó hai bên sẽ duy trì các cuộc đối thoại “thẳng thắn, chân thành và cởi mở” nhưng vẫn linh hoạt, bởi đây sẽ là những tín hiệu tượng trưng cho sự bình thường hóa quan hệ giữa hai nước.

Mặc dù vậy, trước chuyến thăm, nhà lãnh đạo Australia vẫn nhắc lại Australia “sẽ hợp tác với Trung Quốc trong những lĩnh vực có thể, không đồng tình với Bắc Kinh trong những vấn đề cần phải làm như vậy”. Điều đáng nói, quan điểm đó của Thủ tướng Albanese đã được giới chuyên gia và các nhà phân tích ủng hộ bởi họ cho rằng để có thể duy trì sự ổn định và lâu dài của mối quan hệ song phương, Australia và Trung Quốc cần thảo luận một cách cởi mở về những khác biệt.

Bec Strating, Phó Giáo sư về quan hệ quốc tế tại Đại học La Trobe, lưu ý không ai hy vọng một chuyến thăm có thể giải quyết mọi khác biệt giữa lãnh đạo hai nước.

Đồng tình với ý kiến đó, ông Andrew Forrest - cựu cố vấn chính sách về Trung Quốc thuộc Văn phòng Thủ tướng và Nội các Australia – chỉ rõ rằng việc đánh giá cao sự khác biệt, chứ không phải lợi ích chung, là điều cần thiết để duy trì hầu hết các mối quan hệ có ý nghĩa theo thời gian. Rủi ro và hậu quả là rất lớn nếu hai bên không tìm ra cách giải quyết những khác biệt. Chính vì vậy, hai bên cần thẳng thắn, cởi mở và chân thành nói lên suy nghĩ của mình, đó là điều cần thiết để xây dựng sự hiểu biết lẫn nhau. Dù khó khăn, song Australia và Trung Quốc cần phải nhìn xa trông rộng hơn.

Trong khi đó, hai nhà nghiên cứu Hiro Armstrong và Peter Drysdale của Đại học quốc gia Australia nhận định ngay từ đầu, quan hệ ngoại giao giữa Australia và Trung Quốc đã dựa trên 6 nguyên tắc là “tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của nhau, không xâm lược lẫn nhau, không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau, bình đẳng, cùng có lợi và chung sống hòa bình”. Với hệ thống chính trị, truyền thống và lịch sử khác nhau, hai nước sẽ không thể tránh khỏi những bất đồng, nhưng 6 nguyên tắc làm cơ sở cho mối quan hệ vẫn tạo khuôn khổ để đảm bảo hợp tác kinh tế và chính trị sâu sắc trong tương lai. Vì vậy, sẽ không thể có sự ổn định trong mối quan hệ trừ khi Australia và Trung Quốc đi theo con đường chiến lược toàn cầu và đặt những mục tiêu cũng như nguyên tắc này lên hàng đầu trong mối quan hệ song phương.

Có thể nói, 50 năm trôi qua, mối quan hệ Australia - Trung Quốc đã trưởng thành hơn và hiện đang ở vào thời điểm quan trọng để đạt đến điểm khởi đầu lịch sử mới. Các nhà quan sát và giới phân tích tin rằng chuyến thăm của Thủ tướng Albanese tới Trung Quốc là “chuyến đi phá băng”, mở ra một chương mới trong quan hệ giữa hai nước. Tuy nhiên, sự phát triển của mối quan hệ Australia - Trung Quốc vẫn phải đối mặt với nhiều lực cản, đòi hỏi cả hai bên phải hướng tới tương lai, có tầm nhìn dài hạn, duy trì quyết tâm cũng như sự sáng suốt trong việc giải quyết các khác biệt một cách đúng đắn dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau.

Một tháng xung đột Israel - Hamas: Gaza thành vùng đất chết

(Ảnh minh họa).

Cuộc tấn công bất ngờ mang mật danh “Cơn đại hồng thủy Al Aqsa”, do Phong trào Hồi giáo Hamas và Nhóm thánh chiến Jihad ở dải Gaza tiến hành vào miền Nam Israel sáng sớm ngày 7/10 khiến hơn 1.400 người chết, đã khơi mào cho một cuộc xung đột đẫm máu nhất tại dải Gaza trong nhiều thập niên qua.

Sau một tháng bùng phát, chiến sự đang có nguy cơ lan rộng ra toàn khu vực Trung Đông với nhiều hệ lụy nguy hiểm. Những nỗ lực ngoại giao quốc tế nhằm hạ nhiệt chiến sự, bảo vệ mạng sống của dân thường vô tội, đang tỏ ra bất lực trước bom đạn và toan tính chính trị của một số bên liên quan trong cuộc khủng hoảng.

Ít giờ sau cuộc đột kích của Hamas và Jihad, ngay trong sáng 7/10, quân đội Israel đã phát động cuộc tấn công đáp trả thảm khốc bằng không quân vào dải Gaza với tên gọi “Gươm sắt”. Sau tròn một tháng tấn công tổng lực, quân đội Israel đã bắn hơn 1 vạn quả bom, tên lửa và đạn pháo vào dải Gaza, biến vùng đất nhỏ hẹp ven biển Địa Trung Hải với gần 2,5 triệu cư dân này, trở thành một trong những khu vực chết chóc nhất trên thế giới kể từ sau chiến tranh thế giới thứ II.

Gaza – vùng đất chết chóc

Thống kê mới nhất tối 6/11 của cơ quan Y tế Palestine tại dải Gaza cho biết, chiến dịch tấn công tổng lực kéo dài tròn một tháng qua của quân đội Israel vào Gaza, đã khiến hơn 10.000 người chết cùng khoảng 25.000 người bị thương, gần 3.000 người bị chôn vùi trong các đống đổ nát và không còn khả năng sống sót. Hầu hết thương vong là dân thường, trong đó trẻ em chiếm tỷ lệ lớn nhất với hơn 4.100 em bị chết, 11.000 em bị thương. Đây là số thương vong lớn nhất được ghi nhận tại Gaza kể từ khi vùng đất này được trao trả quyền kiểm soát cho người Palestine năm 2005.

Sau một tháng chiến sự, không còn bất kỳ địa điểm nào tại Gaza được coi là an toàn, khi mà ngay cả các bệnh viện, trường học, nhà thờ, xe cứu thương…, đều đã liên tiếp trở thành mục tiêu tấn công của quân đội Israel. Đặc biệt, với việc toàn bộ biên giới bao quanh dải Gaza đã bị khóa chặt từ mọi phía, mạng sống của gần 2,5 triệu cư dân Gaza có thể bị tước đoạt bất kỳ lúc nào, không chỉ bởi các cuộc tấn công không ngừng nghỉ của quân đội Israel, mà còn bởi toàn bộ các nguồn cung thiết yếu như lương thực, thuốc men, nước uống…, tại Gaza đang dần cạn kiệt. Theo nhiều nhà phân tích, viễn cảnh Gaza biến thành khu nhà mồ khổng lồ của thế giới, đang dần trở thành hiện thực trước sự bất lực của cộng đồng quốc tế.

Căng thẳng lan rộng khắp Trung Đông

Cùng với sự leo thang xung đột tại dải Gaza, bạo lực cũng gia tăng nghiêm trọng tại khu Bờ Tây, dọc biên giới Israel-Lebanon, cũng như trên nhiều chiến trường khác trong khu vực như Syria, Iraq… Tại khu Bờ Tây, từ ngày 7/10, các cuộc đụng độ chết người được ghi nhận nổ ra hàng ngày giữa người Palestine và quân đội Israel, khiến hàng nghìn người chết và bị thương, cũng là số thương vong cao nhất trong nhiều năm qua.

Tại biên giới Israel-Lebanon, các cuộc tấn công bằng hỏa lực mạnh qua biên giới giữa Lực lượng Hezbollah ở miền Nam Lebanon và quân đội Israel, cũng gia tăng tỷ lệ thuận với sự leo thang chiến tại Gaza. Sau cuộc nã pháo của Hezbollah vào khu vực trang trại Shebaa mà Israel kiểm soát hôm 8/10 nhằm biểu thị sự ủng hộ với Hamas, quân đội Israel đã phải tăng cường về mặt trận này hàng chục nghìn binh sỹ cùng hàng trăm xe tăng, thiết giáp, pháo hạng nặng. Toàn bộ cư dân trong phạm vi 5km dọc biên giới với Lebanon, cũng đã được sơ tán về các khu vực an toàn nằm sâu trong lãnh thổ Israel, nhằm chuẩn bị cho khả năng nổ ra một cuộc xung đột quy mô lớn với Hezbollah.

Tại các chiến trường Iraq và Syria, kể từ khi chiến sự tại Gaza bùng phát, tần suất các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào các căn cứ của quân đội Mỹ, cũng đồng loạt tăng vọt. Thực tế đáng lo ngại này dẫn đến việc chỉ trong khoảng 3 tuần qua, Mỹ đã phải điều động tới khu vực Trung Đông lượng vũ khí và khí tài không lồ gồm 2 nhóm tác chiến tàu sân bay là USS Dwight Eisenhower và USS Gerald R. Ford; khu trục hạm USS Carney; tàu ngầm hạt nhân chiến lược lớp Ohio; máy bay ném bom chiến lược B-1 có thể mang đầu đạn hạt nhân. Đây là lần đầu tiên trong nhiều thập niên qua, quân đội Mỹ mới lại triển khai một lượng lớn khí tài chiến đấu đến một khu vực trên thế giới.

Theo nhiều nhà phân tích khu vực, động thái điều chuyển quân quy mô chưa từng có này không chỉ mang thông điệp về cam kết ủng hộ vững chắc của Mỹ dành cho Israel và răn đe các lực lượng chống Tel Aviv, mà còn cho thấy sự lo ngại nghiêm túc của Washington trước nguy cơ chiến sự có thể lan rộng ra toàn Trung Đông, đe dọa lợi ích của Mỹ. Đặc biệt, nhiều chuyên gia cho rằng bước đi này còn có thể đánh dấu sự can dự trở lại mạnh mẽ và sâu sắc hơn của Mỹ tại Trung Đông. Đây là kịch bản mà Iran và nhiều quốc gia khác trong khu vực không hề mong muốn, nên có thể sẽ đẩy Trung Đông vào một thế cục phức tạp và rất khó lường trong thời gian tới.

Sự bất lực của nỗ lực ngoại giao trước những toan tính chính trị

Không chỉ tác động nghiêm trọng đến cục diện an ninh khu vực, cuộc chiến tại Gaza còn phơi bày sự chia rẽ sâu sắc về lập trường quan điểm cũng như cách tiếp cận với cuộc khủng hoảng giữa một bên là thế giới Arab và Hồi giáo, với một bên là các quốc gia phương Tây.

Tại ít nhất 3 cuộc họp của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, Hội nghị thượng đỉnh quốc tế đầu tiên về chiến sự Gaza ở Ai Cập hôm 21/10, cùng nhiều diễn đàn khu vực và quốc tế khác, các quốc gia Arab và Hồi giáo cáo buộc quân đội Israel phạm tội ác chiến tranh, xâm phạm trắng trợn luật pháp quốc tế và kêu gọi lập tức chấm dứt chiến sự. Trái ngược hoàn toàn với quan điểm của thế giới Arab và Hồi giáo, Mỹ và nhiều quốc gia châu Âu lại coi cuộc tấn công của Israel vào Gaza là hành động tự vệ chính đáng và cần thiết để đảm bảo an ninh.

Việc các bên không thể tìm được tiếng nói chung khiến cho Hội đồng Bảo an chưa thể thông qua được bất kỳ Nghị quyết hay Tuyên bố Chủ tịch nào về cuộc xung đột, đồng thời khiến cho các nỗ lực ngoại giao tìm kiếm một lệnh ngừng bắn dù là tạm thời ở Gaza, đều chưa mang lại kết quả. Trên thực địa, chưa có bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy cuộc tấn công của quân đội Israel vào dải Gaza sẽ sớm dừng lại.

Trên mạng xã hội và truyền thông khu vực, nhiều chính khách Arab và Hồi giáo đã kết luận đầy chua xót rằng những nỗ lực chưa từng có của cộng đồng quốc tế nhằm bảo vệ quyền được sống cho những người dân Palestine vô tội ở Gaza, đang thực sự bất lực trước những toan tính lợi ích của một số bên liên quan và có ảnh hưởng trong cuộc khủng hoảng tồi tệ không bao giờ nên xảy ra này.

Nguồn: VOA; CafeF; BBC; Báo Tin Tức; VOV