Tiếng gọi từ Marrakech ​

(Ảnh minh họa).

Năm 1973, tại hội nghị thường niên của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) diễn ra ở thủ đô Nairobi (Kenya), Tổng thống nước chủ nhà Jomo Kenyatta khi đó đã nhấn mạnh về sự cần thiết phải tìm ra phương thuốc chữa trị “căn bệnh lạm phát và bất ổn đã gieo rắc đau khổ cho thế giới”.

50 năm sau tại “thành phố đỏ” Marrakech của Maroc, những thách thức dai dẳng đó vẫn tiếp tục là bài toán hóc búa, thôi thúc lãnh đạo IMF, WB cũng như các nhà hoạch định chính sách… nỗ lực đi tìm lời giải với hy vọng nền kinh tế toàn cầu sẽ trở nên mạnh mẽ và kiên cường hơn trong một thế giới dễ bị tổn thương.

Với chủ đề “Hành động toàn cầu, Tác động toàn cầu”, Hội nghị thường niên mùa Thu của IMF và WB tại Marrakech đặt trọng tâm thúc đẩy hành động hướng tới xóa đói giảm nghèo, phát triển kinh tế và nâng cao hiệu quả viện trợ. Việc IMF và WB tổ chức hội nghị thường niên tại một nước châu Phi sau 5 thập niên vắng bóng cũng phản ánh cam kết lâu dài của hai thể chế tài chính này tại “Lục địa Đen”. Trong khuôn khổ hội nghị kéo dài 1 tuần, các đại biểu tham dự đã có các cuộc thảo luận chuyên sâu về nhiều chủ đề khác nhau như tạo việc làm, cơ sở hạ tầng kỹ thuật số, hành động vì khí hậu và các giải pháp thiết thực cho những thách thức toàn cầu đan xen.

Chỉ trong vòng 3 năm qua, thế giới đã chứng kiến một đại dịch toàn cầu, cuộc xung đột ở châu Âu và một cuộc khủng hoảng về lạm phát và chi phí sinh hoạt. Hội nhập kinh tế toàn cầu giúp hàng tỷ người trở nên giàu có hơn, song quá trình này cũng dẫn đến sự phân cực, nghèo đói và đào thêm hố sâu bất bình đẳng. Điều này đặc biệt đúng ở châu Phi - nơi đang đối mặt với hàng loạt thách thức, từ xung đột đến liên tiếp các cuộc đảo chính quân sự, từ tình trạng nghèo đói kinh niên cho đến thiên tai hoành hành do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu. Căng thẳng leo thang giữa Israel và Phong trào Hồi giáo Hamas ở Palestine lại càng làm nặng thêm “đám mây u ám”, làm lu mờ triển vọng về một kịch bản hạ cánh mềm của nền kinh tế thế giới. Tất cả tạo nên “một cơn bão hoàn hảo” mà không thể xử lý chúng theo cách riêng lẻ được, như nhận định của Chủ tịch WB Ajay Banga.

Theo Tổng Giám đốc IMF Kristalina Georgieva, nền kinh tế toàn cầu “có khả năng phục hồi tốt nhưng bị thách thức trước tốc độ tăng trưởng yếu và sự phân hóa ngày càng sâu sắc”. Báo cáo Triển vọng kinh tế thế giới được IMF công bố tại hội nghị đánh giá dù thế giới cho thấy khả năng phục hồi “đáng nể”, nhưng quá trình này lại diễn ra chậm và không đồng đều. Chậm vì tốc độ tăng trưởng 3% hiện thấp hơn nhiều so với mức trung bình của hai thập niên trước đại dịch COVID-19; triển vọng tăng trưởng trung hạn cũng yếu nhất trong nhiều thập niên. Không đồng đều là bởi những cú sốc gần đây đã để lại những “vết sẹo” kinh tế với tính chất vô cùng khác nhau giữa các quốc gia, trong đó thị trường mới nổi và các nước đang phát triển đang chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

Trong bối cảnh đó, việc IMF đạt được mục tiêu gây quỹ nhằm tăng nguồn vốn cho Quỹ tín thác tăng trưởng và giảm nghèo (PRGT) thêm 3 tỷ USD, cũng như triển vọng về một thỏa thuận tăng hạn ngạch đóng góp cho IMF là bước tiến vô cùng quan trọng và ý nghĩa tại hội nghị lần này. Tổng Giám đốc Georgieva khẳng định, những khoản đóng góp được hoàn thành tại hội nghị “sẽ cho phép IMF tiếp tục hỗ trợ các quốc gia có thu nhập thấp bằng nguồn tài trợ lãi suất bằng 0 để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của những quốc gia này”. Trong khi đó, Phó Thủ tướng thứ nhất kiêm Bộ trưởng Kinh tế Tây Ban Nha Nadia Calvino, Chủ tịch Ủy ban Tiền tệ-Tài chính IMF, nhấn mạnh một thỏa thuận về tăng hạn ngạch đóng góp vào cuối năm nay là “chìa khóa” giúp đảm bảo IMF có đủ nguồn lực hỗ trợ tốt hơn cho các quốc gia dễ bị tổn thương nhất, cũng như nâng cao năng lực ứng phó với các cú sốc trong tương lai.

Tuy nhiên, giới quan sát đánh giá việc tăng nguồn lực tài chính cho IMF là giải pháp cần song chưa đủ để giải quyết tận gốc cuộc khủng hoảng nợ hiện nay tại các nước nghèo và đang phát triển. Tổng thư ký Liên hợp quốc (LHQ) Antonio Guterres từng cảnh báo hơn 52 quốc gia đang phát triển không có cách nào giảm bớt gánh nặng nợ nần và đang tiến gần đến tình trạng vỡ nợ. Khoảng 3,3 tỷ người đang sống ở những quốc gia mà số tiền chi trả lãi vay cao hơn ngân sách dành cho y tế hay giáo dục.

Nhiều nước nghèo đứng trước lựa chọn khó khăn giữa trả nợ công hoặc tăng phúc lợi xã hội, hỗ trợ người dân. Do đó, Chương trình Phát triển LHQ và tổ chức Oxfam International kêu gọi giãn nợ cho các nước đang gặp khó khăn kinh tế, để họ có thể dành khoản tiền chuẩn bị trả nợ cho chi tiêu an sinh xã hội và ứng phó các cú sốc kinh tế vĩ mô. Oxfam còn kêu gọi IMF và WB tạo ra hệ thống công bằng hơn, xóa nợ cho các quốc gia nghèo nhất và áp thuế đối với người giàu, thay vì chỉ tập trung vào những điều kiện tái cơ cấu nợ và “thắt lưng buộc bụng” ở các nước này.

Một kết quả nổi bật nữa tại hội nghị lần này là việc các nước thành viên nhất trí trao cho khu vực phía Nam sa mạc Sahara của châu Phi chiếc ghế thứ ba trong ban điều hành của IMF. Động thái này phản ánh nỗ lực của IMF trong việc thay đổi cơ cấu quản lý để nâng cao tiếng nói và quyền lợi chính đáng của các nền kinh tế nghèo và đang phát triển, đặc biệt là những quốc gia ở khu vực đang đối mặt với vô vàn khó khăn như “Lục địa Đen”.

Những vấn đề toàn cầu suốt thời gian qua, từ các tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu, đại dịch COVID-19 đến những hệ lụy mang tính khủng hoảng của các cuộc xung đột đã phản ánh sự cấp thiết của việc hỗ trợ “Lục địa Đen” thúc đẩy kinh tế. Điều này sẽ giúp châu Phi nâng cao năng lực tự xử lý các vấn đề của mình, qua đó giúp guồng máy toàn cầu hoạt động hiệu quả. Đó là lý do vì sao Tổng Giám đốc Georgieva nhấn mạnh rằng: “Một nền kinh tế thế giới thịnh vượng trong thế kỷ 21 đòi hỏi một châu Phi thịnh vượng”.

Tại hội nghị, IMF và WB cũng hối thúc các quốc gia thành viên tăng cường năng lực nhằm hỗ trợ các nước nghèo hơn chống lại đói nghèo và ứng phó với biến đổi khí hậu. Nhấn mạnh tầm nhìn của WB là xóa đói giảm nghèo nhưng “trên một hành tinh có thể sống được”, Chủ tịch WB Banga đã nêu bật sự cần thiết phải tìm kiếm giải pháp chung cho “những thách thức đan xen” gồm nghèo đói, đại dịch, tình trạng mất an ninh lương thực và biến đổi khí hậu. Ông tin rằng việc huy động ngân sách cho chống biến đổi khí hậu sẽ đến từ 3 trụ cột chính gồm trợ cấp của chính phủ; thị trường tín chỉ carbon tự nguyện và cuối cùng là sự tham gia của khu vực tư nhân, đặc biệt ở các nước có thu nhập trung bình cần hạn chế phát thải khí nhà kính.

Hàng loạt thách thức nổi cộm khó có thể giải quyết trong “một sớm một chiều” phần nào là lý do khiến Hội nghị mùa Thu của IMF và WB bế mạc mà không đưa ra được tuyên bố chung. Dẫu vậy, sự kiện tại Marrakech là “tiếng gọi” thôi thúc cộng đồng quốc tế đoàn kết để cùng nhau tìm ra giải pháp cấp bách cho những thách thức mang tính toàn cầu đang đe dọa làm chệch hướng “đoàn tàu” kinh tế thế giới. Tổng Giám đốc IMF nhấn mạnh hội nghị tại Marrakech mang lại cho bà niềm tin rằng sự chung tay của cộng đồng quốc tế sẽ giúp “mở khóa” cánh cửa cơ hội cho thế hệ tương lai, để một câu chuyện tươi sáng hơn sẽ được viết nên trong 50 năm tới. Như hàm ý của những dòng thơ mà bà bắt gặp trong chuyến thăm Bảo tàng của quảng trường Jamaa El-Feena ở Marrakech:

“Hãy đi và chiêm ngưỡng những bức tường của thành phố đỏ Marrakech
Trái tim bạn sẽ tìm thấy sự bình yên
Và bạn nhận ra luôn có chìa khóa để mở những cánh cửa đóng chặt”.

Các nước ồ ạt dự trữ gần 400 tấn vàng

Trong nửa đầu năm nay, ngân hàng trung ương nhiều quốc gia trên thế giới đầu cơ tổng cộng gần 400 tấn vàng. Năm ngoái, các cơ quan tiền tệ dự trữ tổng cộng hơn 1.080 tấn vàng.

Theo State Street Global Advisors, ngân hàng trung ương toàn cầu tập trung thâu tóm, dự trữ số lượng vàng kỷ lục từ đầu năm 2022. Xu hướng này vẫn tiếp tục khi nhiều nước trên thế giới đang tìm cách thoát ly tình trạng tập trung quá mức vào việc dự trữ đồng USD.

Trong báo cáo gần đây, nhà quản lý tài sản lớn thứ tư thế giới cho biết, các cơ quan tiền tệ khắp thế giới dự trữ tổng cộng gần 400 tấn vàng nửa đầu năm nay. Năm ngoái, họ dự trữ 1.083 tấn.

Theo công ty, ngoài việc đa dạng hóa dự trữ, ngân hàng trung ương khắp thế giới mong muốn cải thiện cân đối kế toán, tăng tính thanh khoản mà không vướng thêm rủi ro tín dụng.

“Lý do thúc đẩy việc mua vàng của ngân hàng trung ương khắp các quốc gia là đa dạng hóa dự trữ, cải thiện bảng cân đối kế toán và tăng thanh khoản từ tài sản không có rủi ro tín dụng. Việc dự trữ vàng đồng thời ít thay đổi do rủi ro kinh tế và tình hình chính trị bất ổn ngày càng tăng hiện nay”, Maxwell Gold, người đứng đầu chiến lược vàng tại State Street, nói với Business Insider.

Theo Business Insider, xu hướng này là một phần của xu hướng phi USD hóa của quốc tế. Các quốc gia muốn giảm sự phụ thuộc vào đồng USD trong thương mại và đầu tư, sau khi Mỹ tận dụng ưu thế của đồng bạc xanh để áp đặt các biện pháp trừng phạt kinh tế với một số quốc gia.

Trung Quốc và Nga dẫn đầu phong trào chống đồng USD. Điều này cũng chứng kiến nhóm các quốc gia BRICS (khối các nền kinh tế mới nổi lớn gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi) cân nhắc triển vọng về loại tiền tệ chung.

“Trong những năm gần đây, hệ thống thanh toán của Hiệp hội Viễn thông Tài chính Liên ngân hàng Toàn cầu (SWIFT) được sử dụng để áp đặt các lệnh trừng phạt đối với cả Iran vào năm 2015 và đối với Nga vào năm 2022, một chiến thuật mà một số người mô tả là 'vũ khí hóa' đồng USD", Maxwell Gold nói.

Ông nói thêm rằng nếu một chính phủ coi các biện pháp trừng phạt quốc tế là mối đe dọa thực sự, việc chuyển từ tài sản bằng USD Mỹ sang tài sản khác như vàng sẽ phổ biến hơn, đặc biệt là trong trường hợp họ gặp lệnh trừng phạt từ quốc gia có tiền tệ dự trữ.

Mua vàng chỉ là một khía cạnh của quá trình phi USD hóa. Một số quốc gia tìm cách nâng cao vai trò đồng tiền của mình trong các giao dịch xuyên biên giới. Trung Quốc và Ấn Độ khởi xướng các thỏa thuận thương mại để giải quyết trong các cuộc đấu thầu, trong khi Indonesia gần đây thành lập Lực lượng đặc nhiệm quốc gia, mở rộng việc sử dụng các giao dịch bằng đồng nội tệ với các nước đối tác.

Một Đài Loan bị dọa và đơn độc đang tìm những bạn hữu mới

(Ảnh minh họa).

Từ "Đài Loan dân chủ" xuất hiện nhiều lần trong lễ kỷ niệm ngày quốc khánh của hòn đảo này vào năm nay hơn hẳn bất kỳ năm nào khác.

“Chúng tôi đã thu hút sự chú ý của quốc tế đến một Đài Loan Dân chủ,” Tổng thống Thái Anh Văn tuyên bố vào tuần trước, trong bài phát biểu nhân ngày quốc khánh cuối cùng trước khi bà rời nhiệm sở với cương vị là nữ tổng thống được bầu cử dân chủ đầu tiên.

Bà nói thêm: “Người dân Đài Loan sẽ vẫn là một dân tộc dân chủ và tự do trong nhiều thế hệ về sau”. Đó vừa là lời khẳng định bản sắc của hòn đảo, vừa kêu gọi thế giới lưu ý và không để xã hội sôi động và cởi mở này biến mất.

Người đứng đầu cơ quan lập pháp của Đài Loan, Tô Trinh Xương, đã lặp lại các khẳng định này trong bài phát biểu khai mạc: "Cơ quan Tình báo Kinh tế Vương quốc Anh đã xếp Đài Loan là nền dân chủ số một ở châu Á và số 10 trên thế giới."

Tầm quan trọng của những lời này đối với Đài Loan, lãnh thổ ngày càng cảm thấy bị đe dọa bởi các tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc, không thể bị cường điệu hóa.

“Đài Loan Dân chủ” đã trở thành thương hiệu của Đài Loan - nó quảng bá cho thế giới lý do tại sao hòn đảo tự trị với dân số 23 triệu người này lại quan trọng và vì sao hòn đảo này cần được bảo vệ để không bị Trung Quốc nuốt chửng.

Tuy nhiên, đối với một siêu cường chip trị giá 800 tỷ USD, Đài Loan có rất ít bạn bè chính thức.

Đã có lúc Đài Bắc có liên minh quân sự với Mỹ và có một ghế trong Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc. Nó bị cai trị bởi một chế độ độc tài chống Cộng và có thể trông cậy vào sự hỗ trợ từ các chế độ có cùng chí hướng từ Seoul đến Santo Domingo, Pretoria đến Thành phố Panama.

Giờ đây những người bạn thời Chiến tranh Lạnh đó gần như đã không còn nữa. Mối đe dọa đối với Đài Loan đang nghiêm trọng hơn bao giờ hết và Đài Bắc đang rất cần những đồng minh mới.

Thử thách đó đã được thể hiện rõ nét tại buổi lễ hôm thứ Ba.

Không chính thức

“Xin nhiệt liệt chào đón những vị khách VIP danh dự của chúng tôi đến với lễ kỷ niệm ngày hôm nay,” người chủ trì buổi lễ tuyên bố.

Và dọc theo thảm đỏ là Tổng thống của Nauru, nước cộng hòa ở Thái Bình Dương chỉ có 10.800 dân. Tiếp theo là Toàn quyền của St Kitts và Nevis, quốc gia thuộc vùng Caribe với 47.000 dân, và cuối cùng là toàn quyền St Vincent và Grenadines, một quốc gia tương đối khổng lồ theo tiêu chuẩn của Caribe, với dân số 110.000 người.

Hàng ghế ngoại giao đầu tiên là các gương mặt của những vị đại sứ từ Guatemala, Paraguay, Haiti và Eswatini.

Guatemala và Paraguay vẫn còn là những nền dân chủ mong manh, đang phải vật lộn với tình trạng bất ổn và tham nhũng, trong khi ở Haiti, bạo lực băng đảng gia tăng đã cướp đi sinh mạng của hàng nghìn người chỉ tính trong năm nay.

Eswatini là chế độ quân chủ chuyên chế duy nhất còn lại của châu Phi và là đồng minh châu Phi duy nhất còn sót lại của Đài Loan. Tháng trước, Tổng thống Thái Anh Văn đã bay tới vương quốc nhỏ bé này để gặp Vua Mswati III và kỷ niệm 55 năm ngày độc lập.

Đây là một trong 13 đồng minh chính thức về mặt ngoại giao của Đài Loan - tất cả những gì còn lại từ những liên minh thời Chiến tranh Lạnh.

Khi Tưởng Giới Thạch rút chạy về Đài Loan từ Trung Quốc vào năm 1949, chế độ của ông ở Đài Bắc đã giữ được các đồng minh lớn như Mỹ và Nhật Bản trong suốt những năm 1950 và 1960, trong khi Trung Quốc Cộng sản của Mao Trạch Đông bị cô lập khỏi thế giới.

Nhưng rồi vào tháng 2 năm 1972, Tổng thống Richard Nixon đã ngồi xuống với Mao Trạch Đông tại Bắc Kinh. Đó là cột mốc quan trọng đánh dấu sự mở cửa của Trung Quốc Cộng sản với thế giới. Nó mở ra một loạt sự công nhận về mặt ngoại giao dành cho Bắc Kinh. Tokyo là một trong những nơi đầu tiên chuyển đổi. Washington theo sau vào năm 1979.

Tưởng Giới Thạch qua đời tại Đài Bắc năm 1975, ước mơ tái chiếm Trung Quốc đại lục của ông chưa thành hiện thực. Nhưng ông đã trao lại quyền lực cho con trai mình và hòn đảo vẫn là chế độ độc tài, độc đảng chủ trương tra tấn và bỏ tù những kẻ đối địch.

Đối với hầu hết các quốc gia, lý lẽ duy trì quan hệ đã không còn nữa. Những nước khi đó vẫn duy trì quan hệ với Đài Loan nhìn chung đều là những thể chế tồi tệ như nhau, gồm các tướng lĩnh ở Hàn Quốc, Nam Phi theo chế độ phân biệt chủng tộc và các chế độ độc tài cánh hữu ở Trung Mỹ.

Đài Bắc từng ngày càng dựa vào tấm chi phiếu của mình để giữ chân các đồng minh đang ngày càng rơi rụng, chủ yếu dưới hình thức viện trợ và đầu tư.

Nhưng ngày nay tấm chi phiếu của Trung Quốc to lớn hơn Đài Loan - và nền kinh tế của nước này quan trọng hơn rất nhiều. Các đồng minh còn lại có quy mô rất nhỏ và ít giúp ích được gì trong việc bảo vệ Đài Loan trước một Trung Quốc hung hăng.

Tất nhiên điều này không có nghĩa là không có.

Có lẽ không có gì ngạc nhiên khi trong lễ kỷ niệm ngày quốc khánh hôm thứ Ba, tiếng vỗ tay lớn nhất là dành cho hai ban nhạc diễu hành là khách mời. Một là từ Tokyo và một từ Los Angeles - Nhật Bản và Mỹ, đây vẫn là hai quốc gia mà Đài Loan quan tâm và rất cần.

Ngay cả sau khi không còn công nhận Đài Loan về mặt ngoại giao, Washington vẫn tiếp tục âm thầm hỗ trợ Đài Loan, bán vũ khí trị giá hàng tỷ USD cho hòn đảo này.

Đại sứ quán không chính thức của Mỹ ở Đài Bắc là một khu phức hợp rộng lớn được gọi một cách hoa mỹ là "Viện Hoa Kỳ tại Đài Loan".

Đi dạo ở bất kỳ con phố nhỏ nào ở Đài Bắc và bạn không thể không chú ý đến số lượng đáng kinh ngạc các nhà hàng Nhật Bản, đầy những doanh nhân Nhật Bản. Hòn đảo cực tây của Nhật Bản - Yonaguni - chỉ cách bờ biển phía đông của Đài Loan 110km.

Tokyo quan tâm sâu sắc đến những gì xảy ra với Đài Loan. Trong bài phát biểu mới đây tại Đài Bắc, cựu Thủ tướng Nhật Bản Taro Aso kêu gọi cộng đồng quốc tế "thức tỉnh" trước mối đe dọa từ Trung Quốc.

Những mối quan hệ này vẫn "không chính thức" - ngay cả tại cuộc duyệt binh họ cũng bị xếp bên lề, hệt như tình bạn của họ.

Làm sao kết bạn mới?

Lo sợ trước các cuộc tập trận quân sự không ngừng của Trung Quốc và bị gạt khỏi các liên minh quan trọng, Đài Loan đang tìm cách kết bạn mới - không chỉ để giao thương mà còn để hỗ trợ các tổ chức quốc tế hùng mạnh, đặc biệt là Liên minh Châu Âu.

Bằng chứng về một tình bằng hữu mới có thể dễ dàng nhận thấy trong các siêu thị ở Đài Bắc, nơi hiện bán một thứ khá hiếm ở châu Á: bia thủ công Pale Ale Ấn Độ (IPA) do Lithuania sản xuất.

Nhập khẩu bia, cùng với rượu rum và sô cô la Litva đã tăng vọt ở Đài Loan trong vài năm gần đây, và Đài Bắc thậm chí còn công bố khoản đầu tư 10 triệu USD vào Litva cho sản phẩm được đánh giá cao nhất của Đài Loan - khoai tây chiên.

Tại sao là Litva? Có lẽ mảnh đất màu mỡ nhất để kết bạn mới là ở các nền dân chủ non trẻ ở Đông Âu, những vùng từng nằm dưới sự kiểm soát của Moscow nhưng hiện là một phần thuộc về NATO và EU.

Trong bài phát biểu trước đám đông nhân ngày quốc khánh, người đứng đầu quốc hội Đài Loan đã cảnh báo về việc các chế độ độc tài “đẩy lùi nền tự do, từ Ukraine đến Hong Kong, Myanmar đến Afghanistan”.

Từ Cộng hòa Séc đến Ba Lan, Georgia đến Litva, có nhiều quốc gia lo sợ về một nước Nga đang trỗi dậy và có lẽ cảm thấy đồng cảm với một nền dân chủ nhỏ sống kề cận một quốc gia độc tài khổng lồ luôn tuyên bố rằng Đài Loan không nên tồn tại.

Năm 2021, Lithuania cho phép Đài Bắc thành lập văn phòng tại Vilnius với tên gọi "Văn phòng đại diện Đài Loan tại Lithuania".

Bắc Kinh tức giận và điều đại sứ Lithuania ở Bắc Kinh về nước. Sự đe dọa tiếp theo đã xảy ra. Nhưng chính phủ ở Vilnius đã không chịu lùi bước, họ còn đi xa hơn, mô tả mối quan hệ với Đài Bắc là một "ưu tiên chiến lược".

“Lithuania đang tìm cách tăng cường hợp tác thực tế với Đài Loan, một nền dân chủ có cùng chí hướng và là đối tác kinh tế và công nghệ quan trọng trong khu vực,” nước này tuyên bố.

Mặc dù bia thủ công IPA nằm trên các kệ trong siêu thị Đài Loan có vẻ như là một chuyện nhỏ nhưng nó lại là dấu hiệu cho thấy Đài Loan muốn đi tới đâu.

Hòn đảo không loại bỏ các đồng minh cũ của mình. Tổng thống Nauru vẫn sẽ được chào đón vào ngày quốc khánh 2024.

Nhưng nếu Đài Loan có tài khoản trên Tinder thì nó có thể viết: "Nền dân chủ trẻ, với xã hội cởi mở và nền kinh tế công nghệ cao phát triển mạnh, mong được kết bạn một cách bền chặt với các đối tác cùng chí hướng. Nước láng giềng, là một vấn đề."

Bệnh viện ở Gaza chật vật đối phó với các cuộc không kích, phong tỏa

Giữa lúc người dân Gaza chuẩn bị cho một cuộc tấn công trên bộ của Israel, sau nhiều ngày không kích dữ dội và bị phong tỏa, để đáp trả cuộc tấn công của nhóm chiến binh Palestine Hamas, quan chức bộ y tế Ashraf Al-Qidra tự hỏi các bệnh viện sẽ đối phó như thế nào, theo Reuters.

Các bác sĩ đang nỗ lực giúp đỡ số lượng bệnh nhân ngày càng tăng, bao gồm cả trẻ em bị thương trong các cuộc không kích, tại các bệnh viện quá đông đúc đang thiếu thuốc và vật tư do bị phong tỏa. Các bác sĩ cho biết chỉ những trường hợp cấp tính nhất mới được phẫu thuật vì không có đủ nguồn lực.

Văn phòng nhân đạo Liên Hợp Quốc (OCHA) cho biết hôm 16/10 rằng các bệnh viện trên khắp khu vực chỉ còn đủ vật tư dự trữ trong 24 giờ, khiến hàng nghìn bệnh nhân gặp nguy hiểm.

Bộ Y tế hôm 16/10 cho biết ít nhất 2.750 người Palestine đã thiệt mạng và 9.700 người bị thương kể từ ngày 7 tháng 10. 1.000 người khác đang mất tích và được cho là đang nằm dưới đống đổ nát.

Ông Qidra kêu gọi mọi người đến bệnh viện Shifa, bệnh viện lớn nhất trong số 13 cơ sở y tế công cộng trên lãnh thổ, để hiến máu.

Ông Qidra nói: “Nếu bệnh viện ngừng hoạt động, cả thế giới sẽ phải chịu trách nhiệm về tính mạng của hàng trăm, hàng nghìn bệnh nhân phụ thuộc vào dịch vụ của chúng tôi, đặc biệt là từ Shifa”.

Bệnh viện Shifa phục vụ toàn bộ Dải Gaza nhưng trực tiếp hơn là khoảng 800.000 người sống ở Thành phố Gaza.

Israel đang tiến hành các cuộc không kích lớn nhất từ trước đến nay và dự kiến sẽ tiến hành một cuộc tấn công trên bộ vào Gaza, một trong những khu vực đông dân nhất thế giới với 2,3 triệu người.

Một số người Palestine đã rời bỏ nhà cửa ở thành phố Gaza sau khi quân đội Israel cảnh báo họ nên tiến về phía nam.

Nhưng một số người cho biết họ có nguy cơ bị Israel không kích trong chuyến hành trình đó, và một số đang quay trở lại phía bắc do mất an ninh và không có nơi nào để ở trong một miền nam ngày càng đông đúc.

Các nỗ lực ngoại giao đang được tiến hành nhằm cố gắng mở một cửa khẩu biên giới do Ai Cập kiểm soát vào Gaza, với các khoản viện trợ nước ngoài được chuyển cho phía Ai Cập.

Dải Gaza trên bờ vực thảm họa nhân đạo

(Ảnh minh họa).

Các tổ chức nhân đạo cho hay tình hình ở Dải Gaza sắp "sụp đổ hoàn toàn", trong khi 100 xe chở hàng viện trợ ách lại ở biên giới Ai Cập.

Hơn một tuần sau khi Israel cắt mọi nguồn cung thiết yếu cho Dải Gaza và siết lệnh phong tỏa, mọi ánh mắt trông đợi đang đổ dồn về cửa khẩu Rafah, cửa ngõ duy nhất giữa khu vực này với Ai Cập.

Các nhà ngoại giao quốc tế đang nỗ lực đạt thỏa thuận ngừng bắn tạm thời, cho phép hàng viện trợ nhân đạo và người nước ngoài mắc kẹt đi qua cửa khẩu Rafah. Các cuộc không kích của Israel đã khiến Ai Cập đóng cửa khẩu này từ tuần trước, khiến hàng cứu trợ nhân đạo quốc tế không thể đến được với Dải Gaza.

Đến ngày 16/10, hơn 100 xe chở hàng cứu trợ vẫn bị tắc ở cửa khẩu Rafah, chờ đợi giấy phép để vào Gaza. Một số thông tin về việc mở cửa khẩu đã được đưa ra, nhưng đến nay cửa khẩu vẫn đóng im ỉm.

Các cuộc không kích liên tục cùng lệnh phong tỏa gắt gao của Israel đang khiến nguồn cung ở Dải Gaza dần cạn kiệt, đẩy 2,3 triệu người sinh sống ở dải đất này vào tình cảnh ngày càng tuyệt vọng. Theo Liên Hợp Quốc, hơn một triệu người đã rời bỏ nhà cửa ở phía bắc Gaza sau lệnh sơ tán của Israel.

Quân đội Israel tuyên bố đang nỗ lực đảm bảo an toàn cho dân thường trước khi mở chiến dịch tấn công Hamas ở phía bắc Gaza. Phần lớn mạng lưới đường hầm, bệ phóng rocket, cơ sở hạ tầng quân sự của Hamas được bố trí xen lẫn giữa các khu dân cư.

Những người sơ tán khỏi phía bắc Gaza vẫn đối mặt với các cuộc không kích ở phía nam. Rạng sáng 16/10, một cuộc không kích vào thị trấn Rafah gần cửa khẩu với Ai Cập đã làm sập một tòa nhà là nơi trú ngụ của ba gia đình sơ tán khỏi thành phố Gaza.

Vụ không kích phá hủy hoàn toàn tòa nhà, khiến ít nhất 12 người chết, 9 người bị chôn vùi trong đống đổ nát.

Liên Hợp Quốc cho hay các bệnh viện ở Dải Gaza sẽ hết nhiên liệu chạy máy phát điện trong 24 giờ tới, đồng nghĩa với việc các thiết bị hỗ trợ sự sống như lồng ấp, máy thở sẽ ngừng hoạt động, đẩy hàng nghìn sinh mạng vào tình thế nguy hiểm.

Sống trong vòng phong tỏa cùng các cuộc không kích liên miên, người dân Gaza tuyệt vọng tìm thức ăn, nước uống. Nhiều người phải uống nước bẩn, đối mặt nguy cơ dịch bệnh lây lan.

Hơn 400.000 người đang tập trung tại các trường học và cơ sở của Cơ quan Cứu trợ Liên Hợp Quốc cho người tị nạn Palestine (UNRWA). Nhưng UNRWA cho hay họ cũng chỉ có một lít nước một ngày dành cho nhân viên bị mắc kẹt ở khu vực và không thể đảm bảo nguồn cung thiết yếu cho người tị nạn, khi nguồn cứu trợ mắc kẹt ở cửa khẩu.

"Gaza đang cạn nước. Gaza đang cạn kiệt sự sống", Philippe Lazzarini, người đứng đầu tổ chức, cho biết và kêu gọi Israel dỡ lệnh bao vây. "Đây là thứ lúc này chúng tôi cần".

Thực phẩm cũng đang cạn kiệt, khiến nhiều người xếp hàng dài trước một số tiệm bánh đang hoạt động ở Gaza. Ahmad Salah ở thành phố Deir al-Balah cho hay đã đợi 10 tiếng để lấy được một kg bánh mì cho gia đình 20-30 người.

Trong khi đó, Hamas kêu gọi người dân không sơ tán khỏi phía bắc Gaza. Quân đội Israel ngày 15/10 công bố ảnh cho thấy Hamas dựng rào chắn ngăn dòng xe di chuyển về phía nam.

Y bác sĩ và nhiều nhân viên bệnh viện ở phía bắc Gaza từ chối sơ tán, bởi điều này đồng nghĩa hàng trăm bệnh nhân nguy kịch và trẻ sơ sinh phải thở máy sẽ chết. Nhóm Bác sĩ Không Biên giới cho biết nhiều người quyết định ở lại điều trị cho người bị thương, dù họ đã hết thuốc giảm đau và "người bị thương đang kêu rên vì đau đớn".

Ở cửa khẩu Rafah bên phía Dải Gaza, đám đông người Palestine mang hai quốc tịch đang bồn chồn chờ đợi. Một số người dỗ dành con cái đang khóc.

Mỹ thông báo đã đạt thỏa thuận mở cửa khẩu Rafah để khoảng 5.000 công dân ở Dải Gaza có thể sơ tán qua ngả Ai Cập, nhưng hoạt động này chưa được tiến hành trên thực địa.

"Mỹ là quốc gia phát triển, suốt ngày nói về nhân quyền", Shurouq Alkhazendar, người có hai con là công dân Mỹ, nói. "Mỹ nên bảo vệ công dân của mình đầu tiên, đừng để mặc họ chống chọi với đau khổ".

Chính phủ Mỹ cũng bắt đầu sơ tán khoảng 2.500 công dân bằng tàu biển từ thành phố cảng Haifa của Israel tới Cyprus. Các hãng hàng không thương mại đa số đã ngừng bay tới sân bay quốc tế Ben Gurion của Israel.

Nguồn: Báo Tin Tức; CafeF; BBC; VOA; Vnexpress