TÊN LỬA RBS-15 UKRAINE KHIẾN RA DAR NGA “MÙ LÒA”

Loại vũ khí thay đổi cục diện

Tên lửa RBS-15 công nghệ sea-skimming - bay sát mặt nước cực thấp, khiến radar gần như ‘mù lòa’, bắn rồi quên, đang biến Biển Đen thành ‘vùng cấm’ đầy chết chóc với hạm đội Nga.

Thụy Điển đã lặng lẽ trao cho Ukraine một vũ khí thay đổi cục diện: tên lửa hành trình chống hạm RBS-15. Chỉ trong những ngày đầu tháng 4/2026, Hải quân Ukraine công bố video phóng tên lửa RBS-15 từ bệ di động trên xe tải, đánh trúng giàn khoan Sivash do Nga kiểm soát trên Biển Đen. 

Đây được xem là lần đầu tiên hệ thống tên lửa RBS-15 xuất hiện trên chiến trường, biến vùng biển vốn là “sân sau” của Nga thành khu vực nguy hiểm chết người. 

Với khả năng bay sát mặt nước chỉ vài mét và tầm bắn vượt trội, RBS-15 không chỉ là tên lửa chống tàu mà còn là công cụ kiểm soát vùng biển từ sâu trong nội địa, khiến radar phòng thủ Nga gần như bất lực. Sự kiện này đánh dấu bước tiến mới trong hỗ trợ quân sự của Thụy Điển dành cho Ukraine. 

Hệ thống tên lửa RBS-15

Do Saab Bofors Dynamics phát triển từ những năm 1980, đã trải qua nhiều lần nâng cấp. Các phiên bản Mk III và đặc biệt Mk IV (còn gọi là Gungnir) được cho là đã được chuyển giao, thay vì các phiên bản cũ chỉ có tầm bắn khoảng 70 km. 

Phiên bản mới nhất cho phép Ukraine triển khai từ bệ phóng di động trên đất liền, phóng tên lửa rồi di chuyển ngay lập tức để tránh phản kích. 

Cuộc tấn công Sivash, một giàn khoan từng được Nga sử dụng làm đài radar và trinh sát điện tử, chứng tỏ tên lửa RBS-15 không chỉ nhắm vào tàu mặt nước mà còn có khả năng đánh chính xác các mục tiêu cố định trên biển hoặc ven bờ.

Về mặt kỹ thuật, RBS-15 là một tên lửa hành trình cận âm (subsonic) được tối ưu hóa cho môi trường ven biển và mở rộng. 

Tên lửa RBS-15 có chiều dài 4,35 mét, đường kính thân 0,5 mét và sải cánh 1,4 mét. Trọng lượng khi bay khoảng 650-660 kg, tăng lên 810-820 kg khi gắn động cơ đẩy phụ. 

Đầu đạn mang theo khoảng 200 kg thuốc nổ mạnh kiểu nổ phá mảnh, đủ sức gây thiệt hại nghiêm trọng cho tàu chiến hoặc công trình kiên cố. 

Động cơ turbojet giúp tên lửa RBS-15 duy trì tốc độ Mach 0.9 (khoảng 1.111 km/h), đủ nhanh để rút ngắn thời gian tiếp cận nhưng vẫn giữ được tính cơ động và tiết kiệm nhiên liệu. 

Tầm bắn của Mk III vượt 200 km, trong khi Mk IV Gungnir đạt hơn 300 km nhờ cải tiến nhiên liệu và thiết kế khí động học. Điều này cho phép Ukraine bắn từ vị trí an toàn sâu trong lãnh thổ mà không cần tiến sát bờ biển.

Hiệu quả

Điểm then chốt khiến tên lửa RBS-15 trở thành “khắc tinh” nằm ở hệ thống dẫn đường và profile bay. Tên lửa RBS-15 sử dụng tổ hợp dẫn hướng quán tính (INS) kết hợp GPS chống nhiễu (đặc biệt mạnh ở phiên bản Mk IV) cho giai đoạn giữa đường bay, sau đó chuyển sang radar chủ động J-band ở giai đoạn cuối để khóa mục tiêu. 

Quan trọng nhất là công nghệ sea-skimming - bay cực thấp sát mặt nước chỉ từ 2 đến 10 mét, thậm chí có thể xuống 2-3 mét ở pha cuối. Ở độ cao này, radar đối phương rất khó phát hiện do giới hạn đường chân trời và sóng biển gây nhiễu. 

Tên lửa RBS-15 còn thực hiện các động tác né tránh ngẫu nhiên để vượt qua hệ thống phòng không gần. Nhờ tính năng bắn rồi quên “fire-and-forget”, sau khi phóng, người vận hành không cần duy trì khóa mục tiêu, giảm rủi ro bị phát hiện và phản công.

So với các tên lửa chống hạm khác trong kho vũ khí Ukraine như Neptune, tên lửa RBS-15 nổi bật ở tính đa năng và độ tin cậy cao trong mọi thời tiết. Nó không chỉ tấn công tàu chiến mà còn có khả năng đánh chính xác mục tiêu đất liền nhờ định vị (waypoint) 3D linh hoạt. 

Bệ phóng di động trên xe tải khiến hệ thống trở nên cơ động, dễ ẩn náu và tái triển khai nhanh chóng - một lợi thế lớn trong cuộc chiến bất đối xứng. 

Bước nâng cấp chiến lược quan trọng

Các chuyên gia quân sự nhận định rằng sự xuất hiện của tên lửa RBS-15 giúp Ukraine mở rộng vùng phủ sóng kiểm soát trên Biển Đen, buộc hạm đội Nga phải hạn chế hoạt động gần bờ và tăng chi phí phòng thủ.

Việc Ukraine tiếp cận tên lửa RBS-15 không chỉ là một gói viện trợ đơn thuần mà còn là bước nâng cấp chiến lược quan trọng. 

Hệ thống này kết hợp hoàn hảo giữa tầm xa, độ chính xác, khả năng tàng hình và tính di động, tạo nên mối đe dọa liên tục đối với lực lượng hải quân và cơ sở hạ tầng ven biển của Nga. 

Trong bối cảnh xung đột Nga-Ukraine kéo dài, tên lửa RBS-15 đang chứng minh rằng công nghệ hiện đại từ các nước châu Âu có thể thay đổi cán cân quyền lực trên biển mà không cần phải đối đầu trực diện.

IRAN DỌA ĐÁNH CHÌM TẦU CHIẾN MỸ

Nếu Mỹ 'làm cảnh sát', Iran sẽ đánh chìm tàu Mỹ 

Ngày 15-4, ông Mohsen Rezaei - cố vấn quân sự của lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei - cảnh báo rằng Iran sẽ đánh chìm các tàu Mỹ tại eo biển Hormuz nếu Mỹ quyết định "làm cảnh sát" tại nút thắt hàng hải này.

Mỹ hiện áp lệnh phong tỏa quân sự đối với các cảng và khu vực ven biển Iran sau khi Iran chặn tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz trong hơn sáu tuần xung đột.

"Ông Trump muốn trở thành cảnh sát tại eo biển Hormuz. Đó có thực sự là công việc của ông không? Đó có phải là việc của một quân đội hùng mạnh như Mỹ không?" - ông Mohsen Rezaei, cựu chỉ huy Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran được bổ nhiệm làm cố vấn quân sự cho ông Mojtaba Khamenei hồi tháng trước, phát biểu trên truyền hình Iran.

"Những con tàu của các ông sẽ bị đánh chìm bởi những quả tên lửa đầu tiên của chúng tôi. Chúng hoàn toàn có thể bị tên lửa của chúng tôi tấn công và chúng tôi có thể phá hủy chúng"  - ông Rezaei mặc quân phục cảnh báo.

Ông Rezaei nói rằng sẽ "tuyệt vời" nếu Mỹ phát động một cuộc tấn công trên bộ vào Iran vì "chúng tôi sẽ bắt giữ hàng ngàn con tin và sau đó với mỗi con tin, chúng tôi sẽ có được một tỉ USD".

Quân đội Mỹ nói ít nhất 10 tàu đã bị buộc quay trở lại các cảng Iran

Ngày 15-4, quân đội Mỹ thông báo họ đã chặn thành công 10 tàu cố gắng rời các cảng của Iran trong 48 giờ đầu của lệnh phong tỏa hải quân.

"Có 10 tàu đã bị buộc phải quay đầu và không có tàu nào vượt qua được kể từ khi Mỹ bắt đầu phong tỏa hôm 13-4" - Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM) cập nhật trên nền tảng X.

Trước đó, CENTCOM cho biết số tàu bị chặn là 9, nhưng sau đó cập nhật thêm chiếc thứ 10, nói rằng tàu này đã bị một tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường của Mỹ "điều hướng quay trở lại" Iran.

Dù CENTCOM khẳng định không có tàu nào vượt qua được vòng phong tỏa, dữ liệu theo dõi hàng hải dường như mâu thuẫn với tuyên bố này. Dữ liệu theo dõi hôm 14-4 cho thấy ít nhất ba tàu rời các cảng Iran đã đi qua eo biển Hormuz, dù có một số tàu quay đầu.

Trung Quốc kêu gọi tôn trọng chủ quyền của Iran

Hãng tin ISNA của Iran đưa tin Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã cảnh báo về hậu quả nguy hiểm do "hành động khiêu khích" của Mỹ ở vùng Vịnh và eo biển Hormuz trong cuộc điện đàm với Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị.

Ông Araghchi tuyên bố rằng việc Mỹ bố trí lực lượng tại tuyến đường thủy quan trọng này sẽ khiến "tình hình phức tạp hơn" trong khu vực. Nhà ngoại giao này nhấn mạnh những động thái như vậy đặt ra mối đe dọa trực tiếp đến sự ổn định khu vực.

Theo Tân Hoa xã, ngày 15-4, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị kêu gọi tôn trọng và bảo vệ chủ quyền, an ninh và các quyền hợp pháp của Iran với tư cách là một quốc gia dọc theo eo biển Hormuz, cũng như bảo đảm tự do và an toàn cho hoạt động hàng hải quốc tế qua eo biển này.

Mỹ dọa trừng phạt những ai mua dầu của Iran

Ngày 15-4, Mỹ dọa sẽ áp lệnh trừng phạt đối với những bên mua dầu mỏ của Iran, đồng thời tin rằng Trung Quốc sẽ tạm dừng các giao dịch này khi Washington triển khai phong tỏa hàng hải nhằm vào Tehran.

"Chúng tôi đã thông báo với các quốc gia rằng nếu các vị mua dầu mỏ của Iran, hoặc nếu tiền của Iran đang nằm trong hệ thống ngân hàng của các vị, chúng tôi sẵn sàng áp dụng các biện pháp trừng phạt thứ cấp" - Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nói với các phóng viên tại Nhà Trắng.

Lệnh phong tỏa hàng hải của Mỹ đối với Iran bắt đầu từ hôm 13-4. Ông Bessent tin rằng với lệnh phong tỏa này, Trung Quốc sẽ tạm dừng mua dầu của Iran.

Bộ Tài chính Mỹ cũng đã gửi thư tới hai ngân hàng Trung Quốc, "thông báo rằng nếu chúng tôi có thể chứng minh dòng tiền của Iran đi qua những tài khoản của các vị, chúng tôi sẵn sàng áp dụng các biện pháp trừng phạt thứ cấp".

IRAN BẤT NGỜ XUỐNG THANG, MỞ LỐI QUA EO BIỂN HORMUZ  

Điều kiện 

Một nguồn tin thân cận với Iran cho biết, Tehran có thể xem xét cho phép tàu thuyền tự do đi lại qua phần eo biển Hormuz giáp Oman, nếu Mỹ đưa ra những nhượng bộ để trao đổi.

Nguồn tin không nói rõ liệu Iran có cho phép tất cả các tàu thuyền, bao gồm cả những tàu thuyền có liên hệ với Israel, đi qua eo biển Hormuz tự do hay không. Nhưng đề xuất này sẽ phụ thuộc vào việc Washington có sẵn sàng đáp ứng các yêu cầu của Tehran hay không, một điều kiện then chốt cho bất kỳ bước đột phá tiềm năng nào liên quan đến eo biển Hormuz.

Đề xuất này sẽ là bước đi rõ ràng đầu tiên của Tehran nhằm rút lại những ý tưởng được đưa ra trong những tuần gần đây, bao gồm việc thu phí tàu thuyền khi đi qua eo biển Hormuz và áp đặt chủ quyền lên eo biển - điều mà ngành vận tải biển toàn cầu coi là những bước đi đơn phương chưa từng có tiền lệ, vi phạm các công ước hàng hải.

Tình trạng eo biển Hormuz

Iran đã đóng cửa eo biển Hormuz với “tàu của đối phương” ngay sau khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch ném bom nhằm vào nước này ngày 28/2. Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố phong tỏa eo biển vào đầu tuần này sau khi các cuộc đàm phán hòa bình do Pakistan làm trung gian không đạt được bước đột phá nào.

Quân đội Mỹ cho biết mục tiêu của việc phong tỏa là cắt đứt hoạt động thương mại của Iran. “10 tàu đã bị buộc phải quay đầu, và không có tàu nào vượt qua eo biển kể từ khi Mỹ bắt đầu phong tỏa vào ngày 13/4”, Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ cho biết ngày 15/4.

Tuy nhiên trên thực tế, một tàu chở dầu lớn mang cờ Malta - Agios Fanourios I - đã đi qua eo biển Hormuz cùng ngày, theo các trang web theo dõi hàng hải.

Nguồn: Vietnam net, Báo mới; Tiền phong

Đức Việt Online