KHỦNG HOẢNG DÂN SỐ KHIẾN NHIỀU TRƯỜNG HỌC TẠI HÀN QUỐC ĐÓNG CỬA

Ít nhất 49 trường học tại Hàn Quốc sẽ đóng cửa trong năm 2025.

Nhiều trường học tại Hàn Quốc sẽ đóng cửa trong năm nay vì dân số trong độ tuổi đi học tại "xứ sở kim chi" tiếp tục giảm.

Theo dữ liệu của Bộ Giáo dục gửi cho Dân biểu Jin Sun-mi (Đảng Dân chủ đối lập chính của Hàn Quốc), tổng cộng 49 trường tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông tại 17 thành phố và tỉnh sẽ đóng cửa trong năm 2025.

Số lượng trường học đóng cửa xuất phát từ tình trạng thiếu học sinh trầm trọng trong những năm gần đây, từ 22 trường vào năm 2023 lên 33 trường vào năm ngoái.

Với 88% trường học dự kiến đóng cửa vào cuối năm nay nằm ở các vùng nông thôn, mối lo ngại đang gia tăng về khoảng cách dân số trong độ tuổi đi học giữa Seoul và các vùng hẻo lánh.

Tính theo khu vực, thủ đô Seoul không có trường nào sắp đóng cửa, trong khi 6 trường học sẽ đóng cửa ở tỉnh Gyeonggi.

Tỉnh Jeolla Nam ghi nhận số trường phải đóng cửa cao nhất với 10 trường, tiếp theo là tỉnh Chungcheong Nam với 9 trường, tỉnh Jeolla Bắc với 8 trường và tỉnh Gangwon với 7 trường.

Tính theo phân loại trường, trong số 49 trường được chỉ định đóng cửa, 38 trường là trường tiểu học, chiếm phần lớn, trong khi 8 trường là trường trung học cơ sở và 3 trường là trường trung học phổ thông.

Trong khi đó, các trường tiểu học ở vùng nông thôn cũng đang phải vật lộn với tình trạng thiếu học sinh mới. Dữ liệu cho thấy có tới 42 trường trên khắp tỉnh Gyeongsang Bắc không có học sinh lớp 1 nào được tuyển sinh vào tháng 3 năm nay.

Tình hình cũng tương tự ở các khu vực khác. Số trường không có trẻ em được tuyển sinh theo chương trình giáo dục bắt buộc của nhà nước đã lên tới 32 trường ở tỉnh Jeolla Nam, 25 trường ở tỉnh Jeolla Bắc và 21 trường ở tỉnh Gangwon.

TRUNG QUỐC HUY ĐỘNG CẢ NƯỚC & TƯ NHÂN ĐẦU TƯ CHO HẠ TẦNG AI

Việc huy động nguồn lực diễn ra ngay sau khi startup DeepSeek của Trung Quốc thu hút sự chú ý toàn cầu với loạt mô hình AI mới...

Trung Quốc đang tập trung huy động nguồn lực từ cả khu vực nhà nước và tư nhân nhằm đẩy nhanh việc ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) đang phát triển với tốc độ chóng mặt.

Theo Financial Times, các trung tâm dữ liệu do nhà nước điều hành, với nguồn chip AI dồi dào, đang tận dụng chuyên môn của các công ty công nghệ để củng cố những khoản đầu tư trị giá hàng tỷ USD của mình, trong một nỗ lực quốc gia nhằm mở rộng mạng lưới cơ sở hạ tầng AI.

Bùng nổ trung tâm dữ liệu AI tại Trung Quốc

Theo số liệu chính thức, đến giữa năm 2024, Trung Quốc đã hoàn thành hoặc đang xây dựng 250 trung tâm dữ liệu AI. Chính quyền địa phương đóng vai trò trung tâm trong việc tài trợ cho các dự án này, phát hành trái phiếu để huy động vốn xây dựng và mua sắm chip. Tuy nhiên, theo các nguồn tin quen thuộc với các thương vụ này, nhiều dự án đã gặp phải khó khăn do thiếu kiến thức kỹ thuật, dẫn đến lãng phí tài nguyên chip quan trọng.

Infinigence AI là một trong những công ty hưởng lợi lớn từ chiến lược này, khi đã ký hợp đồng với các trung tâm dữ liệu AI do nhà nước điều hành tại Ninh Hạ và Thiên Tân. Công ty có trụ sở tại Thượng Hải này, được hậu thuẫn bởi HongShan và Qiming Venture Partners, chuyên cho thuê chip Nvidia cho các nhà phát triển AI, kiếm lợi nhuận từ chênh lệch giá giữa mức phí họ trả cho trung tâm dữ liệu và mức giá tính cho khách hàng.

Vào tháng 12, chính quyền Thượng Hải công bố hợp tác với Infinigence AI và SiliconFlow để xây dựng một nền tảng cho phép khách hàng tạo ứng dụng AI trên các mô hình AI của bên thứ ba, được lưu trữ tại một trung tâm dữ liệu thuộc sở hữu của một chi nhánh địa phương của China Telecom – tập đoàn viễn thông nhà nước Trung Quốc.

Cả Infinigence AI và SiliconFlow đều đang phát triển các công cụ suy luận giúp tăng tốc các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) bằng cách tinh chỉnh chúng với dữ liệu tốt hơn hoặc nén kích thước mô hình để tiết kiệm tài nguyên điện toán. Một nhà đầu tư trong ngành nhận định rằng, những hợp tác như thế này rất quan trọng để thu hút khách hàng AI, bởi các công ty công nghệ thường phải chạy thử nghiệm trước khi ký hợp đồng với trung tâm dữ liệu nhằm đảm bảo không có gián đoạn trong quá trình đào tạo mô hình tốn kém.

Hợp tác chiến lược giữa nhà nước và doanh nghiệp công nghệ

Theo các nguồn tin và tài liệu công khai, chính quyền địa phương đã hợp tác với Merit Interactive, cùng các startup như Infinigence AI và SiliconFlow để phát triển công nghệ phục vụ cho làn sóng trung tâm dữ liệu AI đang được xây dựng trên khắp Trung Quốc. Điều này cho thấy cách Trung Quốc đang ngày càng kết hợp nguồn lực từ cả khu vực công và tư nhân, tận dụng sức mạnh tài chính của chính quyền địa phương cùng với tài năng công nghệ từ các startup để đẩy mạnh cơ sở hạ tầng điện toán AI.

Một nhà đầu tư chip có trụ sở tại Bắc Kinh cho biết: “Nút thắt hiện tại không phải là vấn đề có chip hay không, mà là làm sao để tối ưu hóa chúng trong một cụm máy tính. Đây là một bài toán kỹ thuật cực kỳ phức tạp”.

Việc huy động nguồn lực diễn ra ngay sau khi startup DeepSeek của Trung Quốc thu hút sự chú ý toàn cầu với loạt mô hình AI mới, đạt hiệu suất tương đương với các đối thủ Mỹ như OpenAI và Google, nhưng với mức ngân sách có vẻ khá hạn chế. Công ty này, có trụ sở tại Chiết Giang, đã sử dụng các kỹ thuật tối ưu để khai thác tối đa sức mạnh tính toán từ các GPU của Nvidia, giúp giảm chi phí đào tạo mô hình và quá trình suy luận (inference) – công đoạn triển khai mô hình AI để tạo ra kết quả.

Các trung tâm dữ liệu do nhà nước vận hành hiện đang tận dụng tài năng kỹ thuật từ khu vực tư nhân để tối ưu hóa hạ tầng AI, trong bối cảnh Trung Quốc đầu tư hàng tỷ USD để cạnh tranh với Mỹ trong cuộc đua giành vị thế dẫn đầu trong lĩnh vực công nghệ tiên tiến này.

Merit Interactive, có trụ sở tại Chiết Giang, cũng đã được lựa chọn nhờ chuyên môn kỹ thuật của mình. Một cơ quan truyền thông địa phương đã công khai thông tin về cuộc họp giữa các lãnh đạo của Merit Interactive và quan chức chính quyền, trong đó công ty được đánh giá cao về vai trò của họ trong việc xây dựng một trung tâm dữ liệu AI quy mô lớn tại thành phố Ôn Châu.

Nhóm này có mối liên hệ với đối tác kinh doanh của nhà sáng lập DeepSeek, ông Liang Wenfeng, tại quỹ giao dịch định lượng High-Flyer. Theo một nguồn tin, Xu Jin – đồng sáng lập High-Flyer với Liang – từng làm giám đốc kỹ thuật tại Merit Interactive. Công ty này có các hoạt động kinh doanh đa dạng, từ xuất nhập khẩu phần cứng công nghệ đến đầu tư vào các startup công nghệ cao.

Mô hình kinh doanh của các công ty Trung Quốc này có nhiều điểm tương đồng với hệ thống “neocloud” ở Mỹ, nơi các công ty như CoreWeave, Lambda và Vultr quản lý và cho thuê cụm máy tính tại các trung tâm dữ liệu, giúp các doanh nghiệp tiếp cận chip AI theo mô hình trả phí theo nhu cầu.

Vượt qua hạn chế từ lệnh cấm xuất khẩu của Mỹ

Mặc dù Mỹ đã thắt chặt kiểm soát xuất khẩu đối với các chip Nvidia cao cấp, Trung Quốc vẫn phát triển mạnh mẽ ngành công nghiệp AI của mình. Một thị trường chợ đen sôi động đã xuất hiện để buôn lậu chip AI, với các chuyên gia trong ngành cho biết giá chip H100 của Nvidia – mặt hàng rất được săn đón – đã giảm trong những tháng gần đây khi số lượng chip nhập lậu vào Trung Quốc tăng mạnh.

Bên cạnh đó, các nhà điều hành trung tâm dữ liệu do nhà nước quản lý cũng được tiếp cận ưu tiên với chip AI Ascend của Huawei – đối thủ chính của Nvidia tại Trung Quốc trong lĩnh vực suy luận AI đang phát triển nhanh chóng.

Cũng như DeepSeek, cả Infinigence AI và SiliconFlow đều đang làm việc để giảm chi phí suy luận, giúp việc triển khai mô hình AI trở nên rẻ hơn. Họ cũng hợp tác với Huawei để đảm bảo các chip Ascend có thể tương thích với các mô hình AI hàng đầu của Trung Quốc.

Tháng này, Huawei và SiliconFlow đã công bố hợp tác để triển khai các mô hình AI của DeepSeek trên dịch vụ điện toán đám mây của tập đoàn viễn thông này. Theo một nguồn tin, DeepSeek đã phối hợp với hai công ty trên trong dịp Tết Nguyên đán để triển khai mô hình AI của mình trên chip Huawei.

SẴN SÀNG NGỪNG BẮN Ở KIEV

Theo Thư ký báo chí Nhà Trắng, Tổng thống Donald Trump tự tin sẽ đạt được thỏa thuận hòa bình với Nga để chấm dứt xung đột ở Ukraine

Anh và Pháp đang lên kế hoạch triển khai một lực lượng hòa bình châu Âu gồm 30.000 binh sĩ tại Ukraine nếu nước này và Nga đạt được thỏa thuận ngừng bắn. Tuy nhiên, theo tờ The Wall Street Journal, kế hoạch này phụ thuộc vào việc thuyết phục Tổng thống Mỹ Donald Trump đồng ý về vai trò quân sự hạn chế của Washington để bảo vệ các binh sĩ châu Âu tại Ukraine trong trường hợp họ gặp nguy hiểm và ngăn Nga vi phạm bất kỳ lệnh ngừng bắn nào.

Kế hoạch không yêu cầu Mỹ triển khai lực lượng tại Ukraine mà tìm cách tận dụng các khả năng quân sự hiện có để hỗ trợ lực lượng châu Âu. Chẳng hạn, Mỹ có thể vận hành các hệ thống phòng không tại các nước lân cận Ukraine, đồng thời cung cấp thêm các hệ thống tương tự cho châu Âu. Ngoài ra, lực lượng không quân Mỹ đặt bên ngoài Ukraine có thể được duy trì trong trạng thái sẵn sàng hỗ trợ hoặc can thiệp trong trường hợp binh sĩ châu Âu gặp nguy hiểm.

Để xây dựng một lực lượng gìn giữ hòa bình mạnh mẽ, các nước châu Âu cho rằng họ có thể cần đến sự trợ giúp của Mỹ về phòng không và tên lửa. Các khả năng quan trọng khác mà Mỹ cung cấp gồm hậu cần, tình báo và không quân.

Chính quyền Tổng thống Donald Trump vẫn chưa nói rõ liệu có hỗ trợ cho nỗ lực trên hay không. Trước đó, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth hôm 12-2 nói với các đồng minh tại thủ đô Brussels - Bỉ rằng Washington hoan nghênh đề xuất về một lực lượng gìn giữ hòa bình, trong đó không bao gồm binh sĩ Mỹ và không hoạt động dưới cờ NATO. Ông Mike Waltz, Cố vấn an ninh quốc gia Mỹ, cũng khuyến khích châu Âu lên kế hoạch bảo vệ Ukraine nhưng chưa thảo luận về vai trò quân sự tiềm năng của Mỹ.

Vấn đề Mỹ cung cấp bảo đảm an ninh của Ukraine sẽ được thảo luận khi Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Anh Keir Starmer dự kiến hội đàm với ông Donald Trump tại Nhà Trắng trong tuần này.

Tại cuộc gặp Tổng thống Mỹ ngày 27-2 tới, ông Starmer dự kiến đề cập kế hoạch trên nhưng có thể chưa đưa ra yêu cầu cụ thể về hỗ trợ từ Washington.

Hai chuyến đi này diễn ra giữa lúc châu Âu đang lo lắng về lập trường ngày càng cứng rắn của ông Donald Trump đối với Kiev trong bối cảnh cuộc xung đột Nga - Ukraine sắp bước qua năm thứ 4. Theo Reuters, 2 nhà lãnh đạo Anh và Pháp dự kiến tìm cách thuyết phục ông Donald Trump không vội vàng đạt được thỏa thuận ngừng bắn với Nga bằng bất kỳ giá nào và để châu Âu tham gia tiến trình này.

Hôm 22-2, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết Tổng thống Donald Trump tự tin sẽ đạt được thỏa thuận hòa bình với Nga để chấm dứt xung đột ở Ukraine. Ông Donald Trump cũng tin rằng Moskow đã sẵn sàng đàm phán về một thỏa thuận để chấm dứt xung đột.

Trước đó, ông chủ Nhà Trắng thông báo Mỹ và Nga sẽ tổ chức vòng đàm phán thứ hai tại thủ đô Riyadh - Ả Rập Saudi ngày 25-2. Dù vậy, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tuyên bố sẽ không chấp nhận bất kỳ kết quả nào từ các cuộc đàm phán Mỹ - Nga vì không có sự tham gia của Kiev.

Giới chức Nga - Mỹ sẽ tiếp tục gặp nhau

Thứ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Ryabkov hôm 22-2 cho biết giới chức nước này và Mỹ sẽ gặp trong vòng 2 tuần tới để bàn về nỗ lực chấm dứt xung đột tại Ukraine. Trao đổi với truyền thông Nga, ông Ryabkov cho biết việc chuẩn bị cuộc gặp trực tiếp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin đang được tiến hành.

Nếu diễn ra, hội nghị thượng đỉnh Nga - Mỹ có thể bao gồm các cuộc thảo luận sâu rộng về nhiều vấn đề toàn cầu "cấp bách" và "nguy hiểm", không chỉ riêng xung đột Nga - Ukraine. Dù vậy, ông Ryabkov nhấn mạnh nỗ lực tổ chức một cuộc gặp như vậy vẫn đang ở giai đoạn ban đầu và việc hiện thực hóa nó sẽ cần đến khâu chuẩn bị ở "mức độ cao nhất".

Trước đó, tại cuộc gặp ở thủ đô Riyadh - Ả Rập Saudi hôm 18-2, các quan chức Mỹ và Nga đã đạt được thỏa thuận bắt đầu hợp tác để chấm dứt xung đột ở Ukraine, đồng thời cải thiện quan hệ ngoại giao và kinh tế giữa hai nước. Sau cuộc gặp này, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov khẳng định Moscow hoàn toàn đồng ý với chính quyền Tổng thống Donald Trump về việc giải quyết khủng hoảng Ukraine bằng con đường ngoại giao để "thiết lập hòa bình sớm nhất có thể".

Trong khi đó, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết hai bên đã thống nhất về các nội dung gồm cải thiện quan hệ ngoại giao và khôi phục đội ngũ nhân sự tại đại sứ quán, thành lập các nhóm đàm phán cấp cao để thảo luận về việc chấm dứt xung đột ở Ukraine, đặt nền tảng cho sự hợp tác địa chính trị và kinh tế trong tương lai sau khi xung đột kết thúc.

BÀI HỌC CUỘC CHIẾN UAV NHÌN TỪ XUNG ĐỘT NGA – UKRAINE

Xung đột Nga - Ukraine chứng kiến sự thống trị của máy bay không người lái (UAV), khiến các nước phải thay đổi chiến lược để sẵn sàng đối phó trước cuộc chiến UAV tiềm tàng.

So với mọi cuộc chiến trong lịch sử, xung đột Ukraine là nơi UAV được sử dụng nhiều nhất. Chúng đảm nhận mọi nhiệm vụ từ thu thập thông tin tình báo, giám sát, ném bom, rải mìn, cho tới tấn công binh sĩ, phương tiện quân sự, chiến hào, căn cứ, và nhà máy lọc dầu.

Với nhiều kiểu dáng và kích thước khác nhau từ cấp dân sự cho tới quân sự, phạm vi hoạt động của UAV là vô cùng linh hoạt. Do đó, chúng được kỳ vọng sẽ đóng vai trò quan trọng trong các cuộc chiến tương lai.

Chia sẻ với Business Insider, một binh lính Ukraine phụ trách UAV và các hệ thống không người lái, cho hay "những gì chúng tôi đang làm ở Ukraine sẽ định hình chiến sự trong thập kỷ tới".

Và các nước phương Tây đã chú ý tới vấn đề này. Ông Pål Jonson, Bộ trưởng Quốc phòng Thụy Điển, cho biết trong quá trình xung đột, Ukraine đã phát triển các loại UAV và hệ thống tự động được điều khiển bằng trí tuệ nhân tạo (AI). Ông nhận định, đây là sự đổi mới to lớn trong lĩnh vực UAV.

“Quy mô, khối lượng, và tốc độ phát triển công nghệ diễn ra ở Ukraine khiến chúng tôi nhận ra rằng đây là lĩnh vực mà chúng tôi cần đầu tư đáng kể", ông Jonson nói.

Hồi tháng 1, Thụy Điển cho biết đã phát triển công nghệ bầy đàn UAV cho phép nhiều UAV có kích thước khác nhau cùng hoạt động. Ông Jonson cho hay, quá trình phát triển UAV bầy đàn mất chưa tới một năm, trong khi bình thường phải mất 5 năm.

Ông nói thêm, giống như các quốc gia NATO khác, Thụy Điển cũng đang đầu tư vào công nghệ chống UAV và UAV có vũ trang. Ông nhấn mạnh, "đây là điều mà chúng tôi đang tập trung cao độ".

Thụy Điển gia nhập NATO vào tháng 3/2024, và nằm trong số các thành viên vượt qua mức chi tiêu quốc phòng 2% GDP mà NATO đặt ra. Thụy Điển cũng từng nhiều lần cảnh báo liên minh quân sự do Mỹ đứng đầu cần chuẩn bị cho khả năng xảy ra xung đột với Nga.

Không chỉ Thụy Điển đang đặt cược lớn vào UAV, mà nhiều nước thành viên NATO cũng đã làm điều tương tự. Trong năm 2024, Anh và Latvia đã thành lập "liên minh UAV" để mua UAV cho Ukraine. Liên minh này có 17 thành viên bao gồm Pháp, Đức, Italia, và Canada với kinh phí hỗ trợ là khoảng 1,8 tỷ USD vào năm ngoái.

Sẵn sàng cho cuộc chiến UAV

Những bài học kinh nghiệm từ xung đột Nga – Ukraine cũng đang được nhiều nước áp dụng để tăng cường quốc phòng. Điển hình, Latvia đang xây dựng một "đội quân UAV” cho riêng mình. Bộ trưởng Quốc phòng Latvia Andris Sprūds nhấn mạnh, năng lực UAV đang được tăng cường "ở mọi cấp độ trong các lực lượng vũ trang Latvia".

Ông cho biết, việc tham gia “liên minh UAV” đã "đóng góp đáng kể vào sự phát triển của ngành công nghiệp UAV Latvia". Theo ông, tại Ukraine, UAV đã "chứng tỏ được vai trò quan trọng trong xung đột hiện đại".

Trước đó, hồi tháng 1, Tổng thư ký NATO Mark Rutte nhận định UAV đang thay đổi cách thức tiến hành giao tranh, và khẳng định sự thay đổi này là quan sát quan trọng đến từ cuộc chiến ở Ukraine.

Ông nói thêm, NATO đang sử dụng công nghệ UAV trong các hoạt động ở Biển Baltic để phòng thủ trước những cuộc tấn công từ phía Nga bên cạnh "công nghệ truyền thống hơn" như tàu và máy bay.

Còn vào tháng 12/2024, ông Rutte từng cảnh báo các nước NATO phải sẵn sàng cho một cuộc chiến UAV, bởi "Ukraine đang chiến đấu chống lại bầy đàn UAV của Nga. Đó là điều chúng ta cần phải chuẩn bị".

Trên thực tế, UAV cũng như công nghệ và chiến thuật chống UAV đang phát triển nhanh chóng ở Ukraine. Do đó, việc chế tạo ồ ạt nhiều UAV nhưng không có khả năng cải tiến có thể khiến một số hệ thống trở nên lỗi thời.

Theo các chuyên gia, chìa khóa là phải sẵn sàng, phải có một ngành công nghiệp đang theo dõi, học hỏi, và phát triển, cũng như sẵn sàng sản xuất quy mô lớn, đồng thời có một quân đội được đào tạo và sẵn sàng kết hợp cũng như sử dụng UAV khi cần.

Chi tiêu quốc phòng của châu Âu đã tăng vọt, và nhiều nước trong khu vực cho biết họ sẽ chi nhiều hơn nữa nếu điều đó là cần thiết. Thời điểm này là then chốt đối với châu Âu, bởi mối đe dọa đối với họ không chỉ tới từ Nga, mà còn cả Tổng thống Mỹ Donald Trump, người đang có ý định rút lại các cam kết quốc phòng ở châu Âu.

TAI NẠN MÁY BAY ĐANG TĂNG LÊN, VÌ SAO?

Sau một loạt thảm họa hàng không gây chú ý, một số người dùng mạng xã hội cho rằng tai nạn máy bay đang xảy ra thường xuyên hơn.

Video về các pha suýt va chạm thót tim bắt đầu lan truyền trên mạng và Bộ trưởng Giao thông Mỹ Sean Duffy đã tìm cách trấn an công chúng trong một cuộc trả lời phỏng vấn CBS News, đối tác của BBC tại Mỹ. Ông nói rằng loạt tai nạn hàng không gần đây ở Mỹ là "rất hiếm gặp".

Phát biểu của ông Duffy được đưa ra sau một số sự cố nghiêm trọng, bao gồm vụ va chạm trên không giữa một máy bay chở khách và một trực thăng quân sự ở Washington DC vào tháng 1, khiến 67 người thiệt mạng.

Hình ảnh một máy bay lật ngửa sau khi hạ cánh trong điều kiện thời tiết xấu ở Toronto, Canada, cũng được chia sẻ rộng rãi, làm tình hình nóng lên.

Dù các cuộc thăm dò về chủ đề này còn hạn chế, một khảo sát gần đây của hãng tin AP cho thấy những hình ảnh đáng sợ về các vụ tai nạn này đã phần nào ảnh hưởng đến sự tin tưởng của một số hành khách Mỹ đối với việc đi lại bằng máy bay.

Tuy nhiên, BBC Verify (BBC Kiểm chứng) đã phân tích dữ liệu tại Mỹ và trên toàn cầu, cho thấy rằng trong hai thập kỷ qua, số vụ tai nạn hàng không nhìn chung có xu hướng giảm.

Tại Mỹ, số liệu từ Ủy ban An toàn Giao thông Quốc gia (NTSB) được thu thập đến cuối tháng 1 năm nay cho thấy số vụ tai nạn hàng không đã giảm dần từ năm 2005 đến 2024, dù tổng số chuyến bay trong giai đoạn này tăng đáng kể. Dữ liệu cũng cho thấy số vụ tai nạn trong tháng 1/2025 (52 vụ) thấp hơn so với tháng 1 năm ngoái (58 vụ) và tháng 1/2023 (70 vụ).

Dữ liệu từ Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO), một cơ quan của Liên Hợp Quốc giám sát các sự cố hàng không toàn cầu, cũng ghi nhận rằng số vụ tai nạn trên mỗi triệu chuyến bay cất cánh trên toàn thế giới đã giảm rõ rệt từ năm 2005 đến 2023.

Định nghĩa của ICAO về tai nạn hàng không rất rộng, không chỉ bao gồm các vụ việc khiến hành khách hoặc phi hành đoàn bị thương nặng hoặc thiệt mạng, mà còn cả những sự cố trong đó máy bay bị hư hại và cần sửa chữa, hoặc mất tích.

Dữ liệu về số ca tử vong trong các vụ tai nạn hàng không trên toàn cầu cũng cho thấy xu hướng giảm trong cùng giai đoạn, dù vẫn có những năm đột biến do các thảm họa hàng không lớn.

Năm 2014, hai sự kiện lớn như vậy đã góp phần tạo ra một đợt tăng đột biến về số ca tử vong do tai nạn hàng không.

Vào tháng 3, chuyến bay MH370 của Malaysia Airlines mất tích khi đang trên hành trình từ Kuala Lumpur đến Bắc Kinh, với 239 người trên máy bay. Đến tháng 7, một máy bay khác của Malaysia Airlines, MH17, bị một tên lửa do Nga sản xuất bắn rơi trên vùng trời miền đông Ukraine, khiến gần 300 người thiệt mạng.

Những bộ dữ liệu như thế này có xu hướng biến động mạnh và đột ngột, Giáo sư David Spiegelhalter, giáo sư danh dự về thống kê tại Đại học Cambridge, chia sẻ với BBC Verify.

"Nếu chúng ta đếm số ca tử vong thay vì đếm số vụ tai nạn, thì dữ liệu sẽ cực kỳ biến động và dễ bị ảnh hưởng bởi chỉ một tai nạn lớn," ông nói.

"Các sự kiện ngẫu nhiên không xảy ra một cách đều đặn – chúng có xu hướng tập trung thành cụm. Vì vậy, đáng tiếc là chúng ta hay cho rằng tai nạn hàng không có vẻ như có liên quan đến nhau, dù thực tế không phải vậy."

Về loạt tai nạn hàng không gây chú ý trong vài tháng qua, Ismo Aaltonen, cựu chánh thanh tra về tai nạn hàng không của Phần Lan, nói với BBC Verify rằng điều này không có nghĩa là an toàn hàng không đang giảm.

"Thật không may khi chúng ta có một khoảng thời gian với nhiều loại tai nạn khác nhau, nhưng mọi người không nên đưa ra kết luận dựa trên điều này vì các vụ đó rất khác nhau," ông nói.

Ông lưu ý rằng một số sự cố gần đây là không thể dự đoán được, chẳng hạn như vụ tai nạn của chuyến bay Azerbaijan Airlines tại Kazakhstan vào tháng 12, sau khi máy bay này bị một tên lửa phòng không của Nga nhắm trúng.

Marco Chan, cựu phi công và giảng viên cao cấp tại Đại học Buckinghamshire New, nhận định với BBC Verify rằng nhận thức về các vụ tai nạn hàng không ngày càng tăng do "mạng xã hội ngày càng đưa tin nhiều hơn về các vụ tai nạn".

Một video lan truyền trên TikTok – thực chất được trích từ một bộ phim về Superman – cho thấy siêu anh hùng này ngăn chặn một chiếc máy bay lao vào sân vận động. Kèm theo video là dòng chú thích: "Pete Buttigieg mỗi ngày trong bốn năm qua, xét theo những sự kiện gần đây." Đoạn clip lan truyền chóng mặt này ngụ ý rằng số vụ tai nạn hàng không đã gia tăng kể từ khi Bộ trưởng Giao thông Mỹ Pete Buttigieg rời nhiệm sở vào tháng 1.

Một chuỗi sự cố trong những năm gần đây liên quan đến dòng máy bay Boeing 737 Max cũng thu hút sự chú ý lớn từ truyền thông và mạng xã hội, đặc biệt là sau vụ một cánh cửa bị bung ra khi máy bay đang bay hồi tháng 1/2024.

Những lo ngại xoay quanh vụ việc này cùng một số sự cố khác đã khiến một số hành khách tẩy chay máy bay do Boeing sản xuất và kéo theo sự sụt giảm mạnh giá cổ phiếu của hãng này.

Các chuyên gia nói với BBC Verify rằng những sự cố như thế này cùng với các vụ tai nạn lớn đều được nhà chức trách điều tra kỹ lưỡng. Dữ liệu và thông tin mới từ các vụ tai nạn được đưa vào các chương trình mô phỏng huấn luyện phi công, giúp họ chuẩn bị tốt hơn cho những tình huống tương tự trong tương lai.

"Nhìn vào các mô phỏng bay ngày nay sẽ thấy chúng tân tiến đến mức nào – chúng giống hệt máy bay thật," nhà điều tra Ismo Aaltonen nói. "Hoàn toàn khác so với khi tôi bắt đầu bay cách đây hơn 40 năm."

Cơ quan quản lý cũng có thể áp dụng biện pháp xử phạt đối với vi phạm an toàn, bao gồm phạt tiền, đình chỉ giấy phép và hạn chế hoạt động. Các hãng hàng không cũng có thể bị cấm bay tới một số quốc gia hoặc khu vực nếu không tuân thủ tiêu chuẩn an toàn.

Bất chấp loạt sự cố gần đây, hàng không vẫn là phương tiện di chuyển an toàn nhất.

Theo số liệu mới nhất từ Bộ Giao thông Mỹ, trong tổng số ca tử vong liên quan đến giao thông tại Mỹ vào năm 2022, hơn 95% xảy ra trên đường bộ, trong khi chưa đến 1% liên quan đến hàng không.

Nếu xét tỷ lệ tử vong trên quãng đường di chuyển, mức độ an toàn của hàng không càng rõ ràng hơn.

Năm 2022, số ca tử vong của hành khách trên mỗi 100 triệu dặm bay chỉ là 0,001, so với 0,54 đối với các phương tiện chở khách trên đường bộ, theo số liệu mới nhất từ Hội đồng An toàn Quốc gia, một tổ chức phi lợi nhuận có trụ sở tại Mỹ.

"Hãy cẩn thận khi đang trên đường đến sân bay," ông Aaltonen nói. "Đó mới là phần nguy hiểm nhất của chuyến đi so với chính bản thân chuyến bay."

Nguồn: CafeF; VnEconomy; Soha; Vietnamnet; BBC