Nhiều bất lợi cho kinh tế toàn cầu

(Ảnh minh họa).

Xung đột giữa Israel và Hamas đặt ra một loạt rủi ro mới cho nền kinh tế toàn cầu, trong đó có áp lực lạm phát cao hơn

Tại cuộc họp chung của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) ở Morocco hôm 11-10, nhà kinh tế Mỹ hàng đầu Mohamed El-Erian cho rằng: "Nếu xung đột mở rộng và kéo theo các bên khác tham gia, triển vọng kinh tế toàn cầu sẽ còn suy yếu hơn, đối mặt áp lực lạm phát cao hơn. Thị trường sẽ rất khó đối phó với kịch bản đó".

Có mặt tại cuộc họp, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Janet Yellen nhấn mạnh xung đột giữa Israel và lực lượng vũ trang Hamas gây thêm rủi ro cho triển vọng kinh tế toàn cầu vốn đã ảm đạm.

Đồng quan điểm, Phó Giám đốc điều hành thứ nhất của IMF Gita Gopinath nhận định với hãng tin Bloomberg nếu xung đột lan rộng hơn và khiến giá dầu tăng 10% thì GDP toàn cầu có thể giảm 0,15 điểm % trong năm 2024. Riêng các quốc gia ở Trung Đông có nguy cơ bị ảnh hưởng trực tiếp.

Chủ tịch WB Ajay Banga cũng cảnh báo xung đột đặt ra thách thức đối với các ngân hàng trung ương đang cố tìm cách "hạ cánh mềm" - kịch bản lạm phát có thể được kiềm chế mà không gây ra suy thoái kinh tế.

Trong khi đó, ông Stuart Hoffman, cố vấn kinh tế cấp cao của Tập đoàn Dịch vụ tài chính PNC Financial Services (Mỹ), cho rằng xung đột giữa Israel và Hamas cũng là yếu tố gây bất ổn cho giá năng lượng tại Mỹ.

Giá xăng dầu ở Mỹ tăng cao hơn trong tháng 8 và tháng 9, kéo theo giá sản phẩm và dịch vụ.

Theo dữ liệu của Cục Thống kê lao động Mỹ công bố hôm 11-10, mức tăng của Chỉ số giá sản xuất (PPI) - dữ liệu đo lường lạm phát ở cấp độ bán buôn của Mỹ - đã tăng trong tháng thứ 3 liên tiếp do ảnh hưởng của giá năng lượng.

Cụ thể, PPI trong tháng 9 của Mỹ tăng 0,5% so với tháng 8, cao hơn so với ước tính 0,3% của Dow Jones - dấu hiệu cho thấy áp lực lạm phát đang gia tăng. Phần lớn giá hàng hóa tăng là do xăng tăng 5,4% trong khi giá thực phẩm tăng 0,9%.

Ông Mike Loewengart, Trưởng bộ phận xây dựng danh mục mô hình thuộc Ngân hàng Đầu tư Morgan Stanley, nhận định với đài CNBC rằng lạm phát còn tiếp tục và chu kỳ thắt chặt tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) vẫn chưa kết thúc.

PPI là thước đo giá cả mà các công ty phải trả, thường được xem là một chỉ báo sớm của lạm phát tiêu dùng, góp phần vào các quyết định lãi suất của FED.

Tình hình cũng không mấy lạc quan tại Trung Quốc. IMF nhận định mô hình kinh tế cũ dựa vào đầu tư bất động sản của nền kinh tế số 2 thế giới đã đến hồi kết và chính phủ cần thúc đẩy tiêu dùng để phục hồi kinh tế.

Ông Krishna Srinivasan, Giám đốc bộ phận châu Á và Thái Bình Dương của IMF, nhận định Trung Quốc vẫn chưa có phản ứng toàn diện với sự suy yếu của bất động sản và điều đó gây áp lực lên cả đầu tư lẫn niềm tin của người tiêu dùng trong lĩnh vực này.

Tỏ ra bi quan, bà Erica Tay, Giám đốc nghiên cứu vĩ mô tại Ngân hàng Maybank (Malaysia), dự báo chi tiêu của người tiêu dùng Trung Quốc sẽ xuống thấp hơn so với trước đại dịch COVID-19 trong thời gian tới.

IMF đã hạ dự báo tăng trưởng kinh tế Trung Quốc năm 2023 từ 5,2% xuống 5% trong bản cập nhật tháng 10 về triển vọng kinh tế thế giới, tạo ra "rủi ro đáng kể đối với nền kinh tế toàn cầu". Cũng theo IMF, tăng trưởng toàn cầu sẽ giảm từ mức 3,5% trong năm 2022 còn 3% trong năm nay, trước khi giảm xuống 2,9% vào năm 2024.

Sức hút khó cưỡng của dầu giá rẻ: Quốc gia này đã nhập khẩu khối lượng kỷ lục gần 3 triệu thùng/ngày, tiết kiệm được 10 tỷ USD

Trung Quốc có thể đã tiết kiệm được khoảng 10 tỷ USD bằng cách nhập khẩu dầu bị trừng phạt.

Một phân tích của Reuters cho thấy Trung Quốc có thể đã tiết kiệm được 10 tỷ USD bằng việc nhập khẩu khối lượng kỷ lục dầu thô giá rẻ từ Nga, Iran và Venezuela – những nước đang chịu các lệnh trừng phạt của Mỹ và phương Tây.

Khi giá các chuẩn dầu quốc tế tăng từ tháng 7 do nguồn cung thắt chặt, Trung Quốc đã cố gắng tiết kiệm hàng tỷ USD từ việc tận dụng giá dầu thô rẻ hơn từ 3 nhà xuất khẩu dầu đang bị cấm vận.

Theo phân tích dữ liệu của Reuters bởi các công ty theo dõi tàu Kpler và Vortexa, Trung Quốc đã nhập khẩu khối lượng cao kỷ lục 2,765 triệu thùng dầu thô/ngày từ Nga, Iran và Venezuela trong khoảng thời gian từ tháng 1 đến tháng 9/2023.

Theo tính toán của Reuters, nếu Trung Quốc mua khối lượng đó từ các nhà xuất khẩu dầu không chịu lệnh trừng phạt, họ sẽ phải trả thêm 10 tỷ USD cho việc nhập khẩu dầu thô.

Khối lượng nhập khẩu này ước tính chiếm 25% tổng lượng dầu thô mua vào của Trung Quốc trong 9 tháng đầu năm 2023.

Đồng thời, theo phân tích của Reuters, Nga, Iran và Venezuela chiếm khoảng 21% lượng dầu thô nhập khẩu của Trung Quốc trong cùng kỳ năm 2022, và 12% trong cùng kỳ của năm 2020.

Bất chấp giá dầu tăng cao trong những tháng gần đây và mức chênh lệch giá dầu thô Nga so với chuẩn quốc tế ngày càng thu hẹp, Nga vẫn là nhà cung cấp dầu thô lớn nhất cho Trung Quốc.

Trong nửa đầu năm 2023, nhập khẩu dầu thô từ Nga vào Trung Quốc đạt trung bình 2,13 triệu thùng/ngày, điều này đã giúp Nga vượt qua đối tác OPEC+ là Ả Rập Saudi để giành lấy vị trí dẫn đầu với tư cách là nhà cung cấp lớn nhất cho nhà nhập khẩu dầu thô hàng đầu thế giới tính đến thời điểm này trong năm nay, theo các ước tính của Financial Times dựa trên dữ liệu hải quan Trung Quốc.

Trung Quốc cũng đã tăng cường nhập khẩu dầu thô từ Iran, trong bối cảnh cạnh tranh gia tăng với Ấn Độ để giành được dầu giá rẻ của Nga và chính sách nới lỏng hơn của Mỹ trong việc thực thi lệnh trừng phạt đối với hoạt động buôn bán dầu của Iran trong năm nay.

Lạm phát Nga tăng tốc khi đồng ruble yếu

(Ảnh minh họa).

Lạm phát tháng 9 của Nga cao hơn so với tháng trước đó và gần gấp 3 lần số liệu tháng 4.

Số liệu do Cơ quan Thống kê Nga (Rosstat) công bố hôm 11/10 cho thấy chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của nước này tăng 6% trong tháng 9. Tốc độ này tăng so với 5,5% tháng 8 và 2,3% hồi tháng 4. Mục tiêu của Ngân hàng Trung ương Nga là 4%.

Nếu so với tháng trước đó, CPI tháng 9 của Nga tăng 0,87%. Đây là mức tăng mạnh nhất kể từ tháng 4/2022.

Việc này diễn ra trong bối cảnh ruble gần đây yếu đi. Vài tháng qua, giá đồng này nhiều lần vượt ngưỡng 100 ruble đổi một USD. Trên sàn Moskva hôm qua, tỷ giá là 100 ruble một USD và 106,5 ruble một euro.

Ruble trượt giá, chi tiêu quân sự bùng nổ và tình trạng thiếu lao động dai dẳng là nguyên nhân khiến giá cả tăng cao những tháng gần đây. Nga đã trải qua một đợt lạm phát cao năm ngoái, sau khi bị phương Tây áp đặt các lệnh trừng phạt vì chiến sự tại Ukraine. Nhưng giá cả sau đó đã hạ nhiệt.

Để giải quyết việc ruble mất giá và lạm phát cao, Ngân hàng Trung ương Nga đã nâng lãi suất cơ bản từ 8,5% lên 12% hồi tháng 8. Tháng trước, họ tiếp tục nâng lên 13%.

Chính phủ Nga hồi tháng 9 thông báo tạm thời hạn chế xuất khẩu xăng và dầu diesel để "bình ổn" thị trường trong nước và hạ giá cho người tiêu dùng. Vài tháng qua, Nga ghi nhận giá nhiên liệu tăng vọt và thiếu hụt tại nhiều khu vực.

Cũng trong tháng 9, Thống đốc Elvira Nabiullina cảnh báo tăng trưởng kinh tế Nga sẽ chậm lại trong nửa cuối năm. Họ cũng đang thảo luận nhiều biện pháp để hỗ trợ nội tệ.

Dù vậy, Tổng thống Nga Vladimir Putin không cho rằng các thách thức kinh tế hiện tại là nghiêm trọng. Ông khẳng định nền kinh tế này "vẫn ổn định". Tháng trước, khi dự cuộc họp về dự thảo ngân sách liên bang giai đoạn 2024-2025, ông tuyên bố nền kinh tế Nga đã phục hồi sau thời gian chống chịu áp lực chưa từng thấy từ phương Tây.

Giao tranh ác liệt ở Avdiivka, Ukraine thừa nhận phản công ‘lệch kế hoạch’

Tổng thống Zelensky cho biết, quân đội Ukraine đang giữ vững các vị trí ở thị trấn miền đông Avdiivka, giữa lúc giao tranh ngày càng căng thẳng với Nga trong tuần này.

"Avdiivka. Chúng tôi đang giữ vững các vị trí. Lòng dũng cảm và sự đoàn kết của Ukraine sẽ quyết định cuộc xung đột này kết thúc như thế nào", hãng tin Reuters dẫn chia sẻ của Tổng thống Volodymyr Zelensky trên Telegram hôm 12/10.

Theo giới chức Ukraine, các lực lượng Nga đã điều chuyển một số lượng lớn binh sĩ và thiết bị tới Avdiivka ở vùng Donetsk sau nhiều tháng bao vây nơi này. Ngoài ra, Nga cũng đang thực hiện cuộc tấn công lớn nhất vào thị trấn này, kể từ khi Nga triển khai chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine vào tháng 2/2022.

Thông tin từ phía Nga cho biết giao tranh đang gia tăng xung quanh Avdiivka, sau hơn 4 tháng Kiev bắt đầu triển khai phản công ở phía đông và nam Ukraine.

Ông Vitaliy Barabash, người đứng đầu chính quyền thị trấn Avdiivka, cũng mô tả cuộc tấn công của Nga đang có “quy mô lớn nhất vào khu vực này, kể từ xung đột Nga – Ukraine bùng nổ”.

Trên thực tế, phần lớn cơ sở hạ tầng ở thị trấn Avdiivka đã biến thành đống đổ nát, sau các cuộc giao tranh của quân đội Nga và Ukraine.

Ukraine thừa nhận phản công ‘lệch kế hoạch’

Người đứng đầu Cơ quan tình báo quân đội Ukraine Kirill Budanov hôm 12/10 thừa nhận, cuộc phản công của nước này diễn ra không đúng với kế hoạch đề ra.

Trong cuộc phỏng vấn với tờ Ukrainskaya Pravda, ông Budanov cho biết các lực lượng vũ trang Ukraine không chỉ chậm tiến độ, mà còn hoàn toàn “thất vọng” sau nhiều chuyện không “suôn sẻ” như Kiev mong đợi. Tuy nhiên, ông từ chối giải thích “không đúng kế hoạch” có nghĩa là gì, và cho rằng mọi người nên “tự rút ra kết luận”.

Trước đó, hồi tháng 2, ông Budanov từng cho rằng Kiev có mọi cơ hội để chấm dứt cuộc xung đột Nga - Ukraine trong năm nay. Song bây giờ, ông thừa nhận viễn cảnh đã thay đổi. Nhưng ông không nói rõ lý do cụ thể, mà chỉ nhấn mạnh “hầu hết các lời giải thích cho việc này đều là bí mật quốc gia”.

Cũng theo ông Budanov, việc tiếp tục cung cấp vũ khí và các khoản viện trợ khác cho quân đội Ukraine có thể bị ản hưởng do cuộc xung đột kéo dài ở Trung Đông. Tuyên bố này đề cập đến cuộc giao tranh đang diễn ra giữa Israel và lực lượng Hamas ở Dải Gaza.

Gaza bị ném bom từ mọi hướng, cận kề bờ vực thảm họa

(Ảnh minh họa).

Dải Gaza đã hứng chịu các đợt tập kích của Israel liên tục trong những ngày qua, đẩy khu vực này tới bờ vực thảm họa nhân đạo.

Aljazeera ngày 12/10 đưa tin, Dải Gaza đang ghi nhận các trận ném bom liên tục từ mọi hướng, trên không, trên biển và trên bộ, từ phía bắc xuống phía nam của vùng lãnh thổ này.

Các bệnh viện đã kêu gọi các tổ chức nhân đạo quốc tế cứu trợ khẩn cấp. Các thi thể được đặt bên ngoài bệnh viện al-Shifa vì không có nơi nào để đặt. Nhân viên y tế phải dựng lều bên trong bệnh viện vì nhà xác đã chật kín.

Tại Khan Younis, thành phố chính phía nam Gaza, nơi các nghĩa trang đã chật kín, những người chết đang được chôn cất trong những bãi đất trống.

Theo Aljazeera, tình hình thảm khốc ở Dải Gaza khiến người dân không còn hy vọng rằng mọi thứ sẽ trở nên tốt hơn. Họ lo ngại kịch bản xấu nhất sắp xảy ra khi quân đội Israel tiến vào Gaza.

Quân đội Israel cho biết lực lượng này đã thả khoảng 6.000 quả bom nặng 4.000 tấn xuống Dải Gaza kể từ khi lực lượng Hamas mở chiến dịch tấn công hôm 7/10. Lực lượng không quân Israel cho biết họ đã tấn công hơn 3.600 mục tiêu ở Gaza trong 5 ngày qua.

"Chúng tôi sẽ tiếp tục tấn công mạnh mẽ và không ngừng nghỉ nếu đó là điều cần thiết", lực lượng không quân Israel tuyên bố.

Theo các quan chức y tế Palestine, ít nhất 1.417 người, trong đó khoảng một nửa là trẻ em và phụ nữ, đã thiệt mạng và hơn 6.000 người khác bị thương sau các cuộc tấn công.

Sau cuộc tấn công của Hamas, Israel đã đáp trả bằng cách ra lệnh "bao vây hoàn toàn" Dải Gaza, cắt nguồn cung cấp thực phẩm, điện, nhiên liệu và nước.

Liên hợp quốc cho biết người dân ở Gaza "đã sống dưới sự phong tỏa bất hợp pháp trong 16 năm", đồng thời lên án việc "thắt chặt hơn nữa" việc phong tỏa này.

Ủy ban Chữ thập đỏ quốc tế (ICRC) ngày 12/10 cảnh báo Gaza có thể chỉ còn đủ nhiên liệu trong vài giờ nữa và cần cung cấp năng lượng cho máy phát điện cho các bệnh viện.

"Điều chắc chắn là nếu chúng ta không thể đưa hàng tiếp tế vào và nếu chúng ta không thể phân phối những gì chúng ta có ở Gaza, tôi muốn nói rằng chúng ta đang tiến gần đến thảm họa. Thực chất, chúng ta đã từng ở trong thảm họa rồi, nhưng tình hình hiện tại còn vượt xa mức đó và tình hình nhân đạo sẽ trở nên không thể kiểm soát được", Fabrizio Carboni, giám đốc ICRC tại Trung Đông, cho biết.

Theo ông Carboni, ICRC đang chuẩn bị "cho điều tồi tệ nhất".

Ashraf Al-Qudra, người phát ngôn của Bộ Y tế Palestine ở Gaza, ngày 12/10 cho biết cơ sở hạ tầng y tế ở Gaza gần đạt đến mức sụp đổ. Ủy ban Chữ thập đỏ quốc tế cũng cảnh báo các bệnh viện ở Gaza "có nguy cơ biến thành nhà xác" do tình trạng mất điện.

Quan chức Palestine đã cảnh báo về tình trạng quá tải của các phòng điều trị đặc biệt, cho biết "ngay cả khi các phòng này được mở rộng, tất cả các giường đều đã kín, không còn chỗ cho những bệnh nhân mới trong tình trạng nguy kịch".

Phó giám đốc phụ trách các trường hợp khẩn cấp của Chương trình Lương thực Thế giới của Liên hợp quốc (WFP) Brian Lander cho biết tình hình nhân đạo ở Gaza rất "thảm khốc", với nguồn cung thực phẩm và nước uống hạn chế và "nhanh chóng cạn kiệt".

Giới chức Israel tuyên bố sẽ không dừng bao vây Dải Gaza cho đến khi tất cả con tin do Hamas bắt giữ được thả. Bộ trưởng Năng lượng Israel Israel Katz cho biết sẽ không có trường hợp ngoại lệ nào đối với cuộc bao vây của Israel nếu các con tin Israel không được thả.

"Sẽ không có công tắc điện nào được bật, không có vòi nước được mở và không có xe tải chở nhiên liệu nào đi vào cho đến khi con tin Israel được đưa về nhà", Bộ trưởng Katz nhấn mạnh.

Hamas đã bắt khoảng 150 con tin, bao gồm cả các sĩ quan quân đội Israel, và đưa họ về Gaza. Hamas cảnh báo sẽ bắt đầu hành quyết con tin nếu Israel tấn công người dân ở Gaza mà không báo trước.

Nguồn: CafeF; Soha; Vnexpress; Vietnamnet; Dân Trí