Máy bay “Made in China”: Pha tận dụng cơ hội ngoạn mục của Trung Quốc, khiến Mỹ mất những món hời đáng kể

(Ảnh minh họa).

Theo Bloomberg, việc Washington quá tập trung vào sự phát triển của ngành công nghiệp bán dẫn nội địa Trung Quốc đang khiến Mỹ quên đi mất một ngành khác cũng không kém phần quan trọng. Ngành này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp tới việc làm của người dân Mỹ mà thậm chí có thể ảnh hưởng tới an ninh quốc gia.

Thay đổi chiến lược

Mới đây, China Eastern Airlines đã kí đơn hàng mua 100 chiếc máy bay C919 từ Tập đoàn Máy bay Thương mại Trung Quốc (COMAC), chỉ vài tháng sau khi mẫu máy bay này thực hiện chuyến bay thương mại đầu tiên. Hợp đồng này cho thấy xu hướng mới đang dần hình thành ở nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Bloomberg lưu ý, cả hai công ty nêu trên đều là doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc và mặc dù giá niêm yết là 9,9 tỷ USD nhưng giá bán thực tế thực tế có thể sẽ được giảm mạnh do mua số lượng lớn. Máy bay chở khách một lối đi là sản phẩm nội địa Trung Quốc, thuộc phân khúc tương đương dòng 737 của Boeing hoặc A320 Neo của Airbus.

COMAC đã đạt được tiến bộ vượt bậc kể từ khi được thành lập năm 2008 với tư cách là liên doanh của các doanh nghiệp nhà nước khác, trong đó có Tập đoàn Công nghiệp Hàng không Trung Quốc. Sản phẩm đầu tiên của hãng là ARJ21, một máy bay phản lực tầm trung được AVIC phát triển. Tuy nhiên, chiếc C919 mới là thứ khiến cả ngành hàng không xôn xao. Thỏa thuận mới nhất từ China Eastern Airlines - hãng vận tải lớn thứ hai quốc gia tính theo quy mô số máy bay – đã nâng tổng số đơn đặt hàng C919 lên khoảng 1.000 chiếc.

Trong thị trường độc quyền của các nhà sản xuất máy bay toàn cầu, việc Trung Quốc giành được các đơn đặt hàng – mặc dù từ các khách hàng nội địa – có ảnh hưởng rất lớn. Mỗi chiếc máy bay do COMAC cung cấp có thể coi như là một đơn hàng “rơi khỏi tay” Airbus hoặc Boeing. Những thiệt hại về kinh tế này đang được các công ty cảm nhận rất rõ ràng, đặc biệt là ở Mỹ.

Máy bay - bao gồm các bộ phận và thiết bị liên quan - là một trong những sản phẩm có giá trị xuất khẩu lớn nhất từ Mỹ sang Trung Quốc trong 3 thập kỷ qua. Tuy nhiên những ngày đó đang qua đi.

Đơn hàng xuất khẩu máy bay chiếm tỷ lệ 18,8% vào những năm 1990, giảm xuống 9,5% trong giai đoạn từ năm 2009-2019 và chỉ còn 3,4% trong 3 năm trở lại đây. Tính theo năm, xuất khẩu máy bay đạt đỉnh điểm vào năm 2018 và kể từ lượng hàng đã giảm 2/3. Đó cũng là năm doanh số bán hàng của Boeing tại Trung Quốc đạt đỉnh cao trước khi giảm mạnh ở mức tương tự.

Mặc dù đại dịch Covid-19 là một phần nguyên nhân gây ra sự sụt giảm này khi các chuyến bay bị tạm dừng và các hãng hàng không buộc phải đỗ máy bay trên sa mạc (nơi có ít mưa, độ ẩm thấp và ít côn trùng), thì sự chuyển dịch đã bắt đầu xuất hiện khi COMAC bắt đầu chế tạo C919.

Các vụ tai nạn nghiêm trọng của chiếc Boeing 737 Max vào năm 2018 và 2019 đã khiến Bắc Kinh tạm ngừng sử dụng loại máy bay này theo yêu cầu chung của các nhà quản lý toàn cầu. Các chuyến bay với 737 Max đã được nối lại ở Trung Quốc trong năm nay. Air China cho biết họ sẽ nhận 12 máy bay 737 Max vào năm 2023 và nhiều hơn nữa vào năm 2024.

Rủi ro kinh tế

Có rất nhiều điểm tương đồng giữa ngành công nghiệp bán dẫn và hàng không vũ trụ. Cả hai đều phụ thuộc nhiều vào sự phát triển công nghệ, có nhiều rào cản để gia nhập ngành và mang lại cho các quốc gia những lợi thế đáng kể về an ninh quốc gia. Tuy nhiên, vẫn có một số khác biệt nhất định.

Công nghệ chip có tốc độ phát triển rất nhanh chóng. Ngành này dựa trên những đột phá tiền đề để đạt được những cột mốc tiếp theo. Vì lẽ đó, khi một quốc gia bắt đầu sản xuất thành công chip cơ bản thì những nước dẫn đầu đã tiến một chặng đường dài để duy trì lợi thế của mình. Đây là điều đang xảy ra với Trung Quốc trong lĩnh vực bán dẫn, vẫn bị bỏ lại phía sau bởi Đài Loan (Trung Quốc), Hàn Quốc và Mỹ.

Trong khi đó, ngành hàng không được coi là phát triển chậm và các sản phẩm mới có thể được đưa vào khai thác trong nhiều thập kỷ. Ví dụ, chiếc 747 bốn động cơ của Boeing được giới thiệu vào năm 1968 và tiếp tục phục vụ thị trường hàng không toàn cầu với chiếc mới nhất được giao vào tháng 1 năm nay.

Kết quả là, khi một quốc gia phát triển được hoặc sở hữu công nghệ quan trọng như hợp chất vật liệu hoặc thiết kế động cơ, quốc gia đó sẽ gần như ngay lập tức bắt kịp với xu thế hiện đại. Theo Bloomberg, những chiếc máy bay Trung Quốc ra đời không chỉ là rủi ro đối với các ngành công nghiệp của Mỹ và châu Âu mà còn đặt ra thách thức kinh tế.

Hơn nửa triệu người đang làm việc trong ngành hàng không vũ trụ Mỹ, trong đó có hơn 200.000 người làm việc trong ngành sản xuất máy bay. Nếu Trung Quốc có thể cung cấp cho các hãng hàng không toàn cầu - đặc biệt là các hãng ở các thị trường mới nổi đang phát triển nhanh - một giải pháp thay thế hợp lý cho Boeing hoặc Airbus, thì những người làm công việc đó sẽ có nguy cơ thất nghiệp.

Để đảm bảo vị thế dẫn đầu, Mỹ và châu Âu có lẽ cần xây dựng các chính sách rõ ràng nhằm hạn chế khả năng tiếp cận của nước ngoài đối với công nghệ hàng không vũ trụ và áp đặt các hạn chế chặt chẽ hơn đối với các liên doanh. Nỗi ám ảnh của Washington về việc bảo vệ lĩnh vực bán dẫn không phải là không có lí, nhưng nó có nguy cơ khiến một ngành công nghiệp quan trọng khác bị bỏ qua.

Khoản tiền 6 tỷ USD của Iran bỗng thành "điểm nóng" giữa xung đột Israel-Hamas: Lý do là gì?

Trong bối cảnh xung đột giữa Israel và Hamas chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, nhiều câu hỏi được đặt ra xung quanh 6 tỷ USD của Iran.

Theo Reuters, cuộc tấn công bất ngờ của Hamas nhằm vào Israel hôm 7/10, và chiến dịch trả đũa của Israel sau đó, đã khiến hơn 1.100 người thiệt mạng.

Ngoài hai phía giao tranh trực tiếp, sự chú ý còn hướng về phía Iran khi trong cuộc phỏng vấn với đài BBC (Anh) ngày 8/10, ông Ghazi Hamad - người phát ngôn phong trào Hồi giáo Hamas – nói rằng họ đã nhận được sự hỗ trợ từ đồng minh Iran để thực hiện cuộc tấn công.

Trong bối cảnh ấy, 6 tỷ USD vừa được "phá băng" của Iran bỗng trở thành tâm điểm. Số tiền này là gì và tại sao nó bỗng thu hút sự chú ý ở hiện tại?

Hãng tin của Anh cho hay, đó là 6 tỷ USD được "phá băng" trong cuộc trao đổi tù nhân giữa Mỹ-Iran vào tháng 9. Hôm 8/10, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken thông báo, Iran vẫn "chưa thể tiêu một đồng nào trong số 6 tỷ USD này".

Trước những cáo buộc liên quan tới việc Iran tham gia vào cuộc tấn công của Hamas nhằm vào Israel, ông Blinken cho biết "chưa có bằng chứng cho thấy Iran chỉ đạo hoặc đứng sau cuộc tấn công này, nhưng chắc chắn có mối quan hệ lâu dài".

Thỏa thuận trao đổi tù nhân Iran

Trong tháng 8/2023, thông tin chi tiết về một thỏa thuận phức tạp mà Tổng thống Mỹ Joe Biden phê duyệt đã được công khai. Theo đó, Tehran đồng ý trả tự do cho 5 công dân Mỹ mà nước này giam giữ để đổi lấy 6 tỷ USD bị "đóng băng" ở Hàn Quốc. Bên cạnh đó, 5 người Iran bị tạm giữ ở Mỹ cũng được trả tự do.

6 tỷ USD là tiền gì?

6 tỷ USD là tiền của Iran bị phong tỏa tại các ngân hàng Hàn Quốc. Sau khi cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump ban hành lệnh cấm hoàn toàn đối với hoạt động xuất khẩu dầu của Iran và áp đặt các lệnh trừng phạt đối với lĩnh vực ngân hàng của nước này năm 2019, các khoản thu từ dầu mỏ của Iran đã bị phong tỏa và đóng băng ở Seoul.

"Đây là tài nguyên mà Iran tích lũy được từ việc bán dầu nhưng bị kẹt lại trong một ngân hàng ở Hàn Quốc" – Ông Blinken nói.

6 tỷ USD đang ở đâu?

Reuters cho biết, số tiền này không được chuyển về Iran sau thỏa thuận trao đổi tù nhân mà đang ở Doha và chịu sự giám sát của Ngân hàng trung ương Qatar.

Các quan chức Mỹ cho biết, theo các điều khoản của Thỏa thuận trao đổi tù nhân, 6 tỷ USD trên chỉ được sử dụng cho các mục đích nhân đạo, như mua thực phẩm hoặc các mặt hàng cần thiết khác.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Mỹ Brian Nelson cho biết: "Theo thỏa thuận, 6 tỷ USD của Iran được giữ trong các tài khoản ở Doha nhằm đảm bảo 5 công dân Mỹ được trả tự do. Cho tới nay, chưa 1 xu nào được tiêu. Khoản tiền bị hạn chế này không thể đến Iran, mà chỉ được sử dụng trong các mục đích liên quan tới nhân đạo trong tương lai".

Một phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết thêm rằng, do các yêu cầu thẩm định liên quan tới thỏa thuận trao đổi nên "Iran sẽ phải mất nhiều tháng để tiêu hết số tiền này", "và như chúng tôi đã đề cập nhiều lần, tiền chỉ có thể được dùng để mua thực phẩm, thuốc men, thiết bị y tế và nông sản cho người dân Iran".

Những người chỉ trích thỏa thuận này nói gì?

Theo Reuters, hầu hết các đảng viên Đảng Cộng Hòa đang cạnh tranh để trở thành ứng cử viên Tổng thống Mỹ năm 2024 đều cố gắng liên kết thỏa thuận Iran của ông Biden với các cuộc tấn công. Một số cáo buộc không chính xác đã được đưa ra liên quan tới cuộc tấn công nhằm vào Israel.

Đơn cử như bà Nikki Haley, cựu thống đốc Nam Carolina và ứng cử viên tổng thống năm 2024 của Đảng Cộng hòa. Bà Haley cho rằng, trong mọi trường hợp, việc để Iran tiếp cận với khoản 6 tỷ USD đó sẽ giúp nước Cộng hòa Hồi giáo cải thiện tình hình ngân sách, đồng thời giải phóng ra một lượng tiền cho phép Iran sử dụng ở "một nơi khác".

Không nơi nào an toàn ở Gaza khi Israel tăng cường tấn công

(Ảnh minh họa).

"Chúng tôi đi về đâu? Có nơi nào an toàn trong khu phố này, nơi rất yên tĩnh và xinh đẹp không?" cư dân của một khu chung cư ở Rimal hỏi tôi với giọng chua chát.

Tôi vừa trải qua bảy giờ đồng hồ khó khăn nhất trong cuộc đời mình ở nơi đó, khi các máy bay chiến đấu của Israel tiến hành một đợt không kích khác nhằm trả đũa cuộc tấn công chưa từng có của nhóm phiến quân Palestine vào miền nam Israel, từ Dải Gaza hôm thứ Bảy.

Các cuộc tấn công của Israel cũng gây ra thiệt hại đáng kể cho hàng chục tòa nhà dân cư, văn phòng của các công ty viễn thông và tòa nhà giảng viên của Đại học Hồi giáo Gaza.

Những vụ nổ kinh hoàng làm rung chuyển khu vực suốt đêm thứ Hai. Trẻ em la khóc và không ai có được một phút chợp mắt.

Đó là một đêm mà người dân của Rimal - khu phố giàu có nhất và thường là yên tĩnh nhất của Thành phố Gaza - sẽ không quên trong một khoảng thời gian dài.

Khi bình minh vừa ló dạng vào thứ Ba, cường độ của các cuộc tấn công giảm dần và người dân nhận ra mức độ tàn phá. Cơ sở hạ tầng của khu vực phía Tây Nam bị hư hại nghiêm trọng và hầu hết các con đường dẫn đến đó đều bị đứt đoạn.

Khi tôi lái xe xung quanh, cảm giác như thể vừa có một trận động đất xảy ra. Những đống đổ nát, kính vỡ và hệ thống dây điện bị đứt nằm vương vãi khắp nơi. Sự tàn phá đến mức tôi không thể nhận ra một số tòa nhà mà tôi đi qua.

"Tôi đã mất tất cả. Căn hộ của tôi, nơi năm đứa con của tôi sống, nằm ngay trong tòa nhà này. Cửa hàng tạp hóa của tôi phía bên dưới tòa nhà đã thành đống đổ nát", Mohammed Abu al-Kass nói với tôi khi bế con gái Shahd đi trên phố.

"Chúng tôi đi về đâu? Chúng tôi đã trở thành người vô gia cư. Không còn nơi ở hay việc làm cho chúng tôi nữa."

“Có phải nhà tôi và cửa hàng tạp hóa của tôi là mục tiêu quân sự không, Israel?” ông nói thêm, cáo buộc quân đội Israel đã dối trá khi nói rằng họ không nhắm mục tiêu vào thường dân.

Bộ Y tế Palestine cho biết khoảng 300 người, 2/3 trong số đó là dân thường, đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công của Israel vào Gaza hôm thứ Hai. Đó là ngày chết chóc nhất ở nơi này trong suốt nhiều năm.

Ít nhất 15 người thiệt mạng tại trại tị nạn Jabalia nơi đông đúc dân cư, phía đông bắc thành phố Gaza, vào buổi chiều. Quân đội Israel cho biết họ nhắm mục tiêu vào nhà của một chỉ huy Hamas. Nhưng nhiều người ở khu chợ gần đó hoặc ở những ngôi nhà lân cận đã thiệt mạng.

Khủng hoảng nhân đạo ngày càng sâu sắc

Theo Bộ Y tế, tổng số người chết ở Gaza kể từ thứ Bảy hiện ở mức 900, trong đó có 260 trẻ em. Có khoảng 4.500 người khác bị thương.

Cuộc khủng hoảng nhân đạo vốn đã nghiêm trọng ở vùng lãnh thổ quá đông dân và nhỏ bé này cũng ngày càng sâu sắc hơn.

2,2 triệu cư dân của Gaza đang cạn kiệt nguồn lương thực, nhiên liệu, điện và nước sau khi chính phủ Israel ra lệnh "bao vây toàn diện" và cắt toàn bộ nguồn cung cho Gaza để trả đũa cuộc tấn công của Hamas.

Cuộc tấn công bất ngờ hôm thứ Bảy đã sát hại 1.000 người ở phía Israel và khoảng 100 đến 150 con tin đã bị phiến quân bắt qua biên giới vào Gaza.

Waad al-Mughrabi nói khi nhìn tòa nhà bị phá hủy bên cạnh nhà mình ở Rimal: “Bạn có thể tưởng tượng rằng chúng ta đang sống mà không có điện hoặc nước trong Thế kỷ 21 không? Con tôi đã hết tã lót và chỉ còn lại nửa chai sữa”.

"Có phải con tôi đã tấn công Israel không?"

Bên ngoài siêu thị lớn nhất Gaza, nơi mở cửa lần đầu tiên kể từ hôm thứ Bảy, hàng chục người đang xếp hàng trước một cửa sau nhỏ. Họ hy vọng mua được bất cứ thứ gì có thể vì sợ rằng cuộc chiến sẽ kéo dài.

Hầu hết rau quả tươi của Gaza được trồng ở phía nam lãnh thổ và tình trạng thiếu nhiên liệu nghiêm trọng đồng nghĩa với việc khâu vận chuyển chúng về phía bắc sẽ ngày càng trở nên khó khăn.

Cho đến nay, vẫn chưa có chuyến vận chuyển thực phẩm hoặc hàng hóa thiết yếu nào khác từ Ai Cập, quốc gia luôn phong tỏa chặt chẽ Gaza, cùng với Israel, kể từ khi Hamas tiếp quản lãnh thổ vào năm 2007 vì lý do an ninh.

Người dân cũng không thể chạy trốn khỏi Gaza qua cửa khẩu biên giới Rafah giáp với Ai Cập. Bộ Nội vụ Palestine ở Gaza cho biết, thường chỉ 400 người mỗi ngày được phép ra vào, nhưng các cuộc không kích của Israel hôm thứ Hai và thứ Ba đã đánh trúng một cổng vào phía Palestine, chặn hết mọi cuộc vượt biên.

Điều đó đã đẩy hầu hết trong số 200.000 người phải rời bỏ nhà cửa để trú ẩn trong các trường học do Liên hợp quốc điều hành. Một số người bỏ chạy trong sợ hãi, trong khi số khác chứng kiến ​​nhà cửa của họ bị phá hủy bởi các cuộc không kích.

Một số người dân Gaza chọn cách trú ẩn dưới tầng hầm, nhưng họ có nguy cơ bị mắc kẹt bên trong nếu tòa nhà phía trên sụp đổ. Khoảng 30 gia đình bị kẹt trong một tầng hầm vào đêm thứ Hai.

Mohammed al-Mughrabi, cư dân Rimal cho biết: “Trong các cuộc chiến trước đây, khu vực này của thành phố là nơi trú ẩn an toàn cho người dân ở các khu vực biên giới [với Israel]”.

Cuộc tấn công của Israel vào đêm thứ Hai cho thấy không nơi nào an toàn nữa.

Lực lượng Nga áp sát 'Bakhmut thứ hai'

Quân đội Nga tiến gần đến thành phố Avdeevka ở tỉnh Donetsk, Kiev cảnh báo Moskva đang tìm cách bao vây hoàn toàn đô thị chiến lược này.

"Avdeevka luôn đối mặt với nguy cơ bị chiếm đóng suốt hơn một năm qua. Tình hình hiện nay tồi tệ hơn rất nhiều. Lực lượng Nga đang dùng mọi cách để bao vây khu vực", Vitaliy Barabash, lãnh đạo chính quyền thành phố Avdeevka do Ukraine kiểm soát, cho biết hôm nay.

Andriy Yermak, cố vấn của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, sau đó nói rằng Avdeevka đang bị không quân và pháo binh Nga tấn công dữ dội.

Bộ Quốc phòng Ukraine thông báo Nga đang triển khai lượng lớn xe tăng, thiết giáp nhằm đẩy mạnh hoạt động tiến công Avdeevka. "Lực lượng phòng thủ đã đẩy lùi mọi cuộc tấn công, ngăn ngừa tình trạng mất phòng tuyến và các cứ điểm", cơ quan này cho hay.

Giới chức Nga chưa bình luận về thông tin.

Avdeevka là đô thị chủ chốt nằm ở phía bắc thủ phủ Donetsk của tỉnh cùng tên, có dân số khoảng 30.000 người trước khi bùng phát chiến sự. Thành phố hiện do lực lượng Ukraine kiểm soát và là một trong những mục tiêu tấn công của quân đội Nga trong khu vực. Moskva đang kiểm soát ba mặt bắc, nam và đông thành phố, khiến Kiev chỉ có thể tiếp cận thành phố từ phía tây.

Quân đội Ukraine củng cố phòng tuyến tại Avdeevka từ năm 2014 sau các trận giao tranh với dân quân ly khai ở tỉnh Donetsk. Tuy nhiên, đại diện của nhóm tác chiến Ukraine ở Avdeevka cuối tháng 3 thừa nhận lực lượng Nga đang tìm cách bao vây thành phố và nơi này có thể trở thành "Bakhmut thứ hai".

Đòn tâm lý của Nga

(Ảnh minh họa).

Sau khi Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố Nga chưa cần thời sự hóa chiến lược hạt nhân nhưng có thể xem xét rút lại việc phê chuẩn Hiệp ước của LHQ về cấm thử hạt nhân toàn diện (CTBT), Duma quốc gia Nga đã kích hoạt quy trình làm việc này.

Hiệp ước CTBT được 187 thành viên LHQ ký kết nhưng chỉ có 178 thành viên phê chuẩn. Mỹ và Trung Quốc không phê chuẩn CTBT, trong khi Nga phê chuẩn vào tháng 6.2000. Mỹ không phê chuẩn CTBT nên không thể phê trách ý định của Nga. Tuy nhiên, việc một cường quốc hạt nhân như Nga đã phê chuẩn mà giờ định rút lại cũng sẽ gây bất lợi lớn cho bản thân hiệp ước quan trọng này.

Khách quan mà nói, Nga không cần tiến hành thử nghiệm hạt nhân mới để có vũ khí hạt nhân vì Nga hiện đã sở hữu vũ khí hạt nhân. Hơn nữa, Nga mới chỉ đề cập đến việc rút lại sự phê chuẩn CTBT chứ chưa phải đã quyết định làm việc ấy. Nhưng chỉ như vậy thôi thì động thái này của ông Putin và Quốc hội Nga đã có tác động chính trị và tâm lý mạnh mẽ. Nó liên quan trực tiếp đến chiến sự Nga - Ukraine, đến việc Mỹ cùng với EU, NATO và đồng minh quyết chí hậu thuẫn Ukraine thắng Nga bằng mọi giá trong cuộc chiến ấy.

Thông điệp thể hiện quan điểm nhưng đồng thời cùng với hiệu ứng răn đe và cảnh báo của Nga là Nga sẽ trả mọi giá để chiến thắng ở Ukraine và trong cuộc đối địch hiện tại với phương Tây, kể cả khả năng sử dụng vũ khí hạt nhân. Thông điệp này của Nga không khiến Mỹ quan ngại nhiều nhưng lại có tác động tâm lý lớn tới các đồng minh của Mỹ ở châu Âu. Bên cạnh đó, Mỹ và đồng minh không thể yên tâm khi Nga rút lại sự phê chuẩn CTBT thì sẽ giống như Trung Quốc hiện tại, trong khi CHDCND Triều Tiên không ký kết CTBT.

Nguồn: CafeF; Soha; BBC; Vnexpress; Thanh Niên