Nhiệt độ tăng kỷ lục, thời tiết ngày càng khắc nghiệt vì biến đổi khí hậu

(Ảnh minh họa).

Các chuyên gia khí hậu cho biết, mục tiêu duy trì sự tăng nhiệt toàn cầu dài hạn trong mức 1,5 độ C đang vượt quá tầm với, với việc các quốc gia không thể đặt ra các mục tiêu đầy tham vọng hơn bất chấp nhiều tháng nắng nóng kỷ lục trên đất liền và trên biển.

Khi các phái viên tập trung tại Bonn vào đầu tháng 6 để chuẩn bị cho các cuộc đàm phán về khí hậu hàng năm vào tháng 11 năm nay, nhiệt độ không khí bề mặt trung bình toàn cầu trong nhiều ngày đã cao hơn 1,5 độ C so với mức tiền công nghiệp, Cơ quan Biến đổi Khí hậu Copernicus (C3S) do EU tài trợ cho biết.

Mặc dù trước đó nhiệt độ trung bình đã tạm thời vượt ngưỡng 1,5 độ C, nhưng đây là lần đầu tiên nhiệt độ như vậy vào mùa hè ở bắc bán cầu bắt đầu từ ngày 1 tháng 6. Nhiệt độ nước biển cũng phá kỷ lục của tháng 4 và tháng 5.

Bà Sarah Perkins-Kirkpatrick, nhà khí hậu học tại Đại học New South Wales của Australia, nói: “Chúng ta đã hết thời gian vì thay đổi cần có thời gian.”

Khi các đặc phái viên về khí hậu từ hai quốc gia phát thải khí nhà kính lớn nhất chuẩn bị gặp nhau vào tháng tới, nhiệt độ đã phá vỡ kỷ lục của tháng 6 tại thủ đô Bắc Kinh của Trung Quốc và những đợt nắng nóng khắc nghiệt đã tấn công Hoa Kỳ.

Các khu vực của Bắc Mỹ cao hơn khoảng 10 độ C so với mức trung bình theo mùa trong tháng này và khói từ các đám cháy rừng bao phủ Canada và Bờ Đông Hoa Kỳ trong khói mù nguy hiểm, với lượng khí thải carbon ước tính ở mức kỷ lục 160 triệu tấn.

Ở Ấn Độ, một trong những khu vực dễ bị ảnh hưởng bởi khí hậu nhất, số ca tử vong được báo cáo là tăng đột biến do nhiệt độ cao kéo dài và nắng nóng khắc nghiệt đã được ghi nhận ở Tây Ban Nha, Iran và Việt Nam, làm dấy lên lo ngại rằng mùa hè chết chóc năm ngoái có thể trở thành thông lệ.

Các quốc gia đã đồng ý tại Paris vào năm 2015 cố gắng giữ mức tăng nhiệt trung bình dài hạn trong khoảng 1,5 độ C, nhưng hiện có 66% khả năng nhiệt độ trung bình hàng năm sẽ vượt ngưỡng 1,5 độ C trong ít nhất một năm từ nay đến năm 2027, Tổ chức Khí tượng Thế giới dự đoán vào tháng 5 năm nay.

Ảnh hưởng tăng gấp bốn lần

Nhiệt độ trên đất liền cao tương đương với nhiệt độ trên biển, sự tăng nhiệt càng khắc nghiệt do hiện tượng El Nino và các yếu tố khác.

Nhiệt độ mặt nước biển trung bình toàn cầu đạt 21 độ C vào cuối tháng 3 và duy trì ở mức kỷ lục trong năm trong suốt tháng 4 và tháng 5. Cơ quan thời tiết Australia cảnh báo nhiệt độ nước biển ở Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương có thể ấm hơn 3 độ C so với bình thường vào tháng 10.

Ông Piers Forster, giáo sư vật lý khí hậu tại Đại học Leeds, cho biết sự hâm nóng toàn cầu là yếu tố chính, nhưng El Nino, sự suy giảm bụi sa mạc Sahara thổi qua đại dương và việc sử dụng nhiên liệu vận chuyển có hàm lượng lưu huỳnh thấp cũng là nguyên nhân.

Ông nói: “Vì vậy, nhìn chung, các đại dương đang bị ảnh hưởng bởi một cú va chạm gấp bốn lần. “Đó là một dấu hiệu của những điều sắp xảy ra.”

Hàng nghìn con cá chết dạt vào các bãi biển ở Texas và hiện tượng tảo phát triển do nắng nóng cũng được cho là nguyên nhân giết chết sư tử biển và cá heo ở California.

Bà Annalisa Bracco, nhà khí hậu học tại Viện Công nghệ Georgia, cho biết biển ấm hơn cũng có nghĩa là ít gió và mưa hơn, tạo ra một vòng luẩn quẩn dẫn đến nhiệt độ thậm chí còn cao hơn.

Bà cho biết mặc dù nhiệt độ nước biển cao trong năm nay là do “sự kết hợp hoàn hảo” của các hoàn cảnh gây ra, nhưng tác động sinh thái có thể kéo dài.

“Đại dương sẽ có phản ứng rất chậm vì nó tích tụ (nhiệt) từ từ nhưng cũng giữ nhiệt rất lâu.”

Con đường đến Dubai

Các chuyên gia về khí hậu cho biết mức độ và tần suất của thời tiết khắc nghiệt đang gia tăng, và năm nay cũng chứng kiến những đợt hạn hán nghiêm trọng trên khắp thế giới, cũng như một cơn lốc xoáy hiếm gặp và gây chết người ở châu Phi.

Tuy nhiên, Quỹ Thiên nhiên Toàn cầu đã cảnh báo về “sự thiếu đà tiến đáng lo ngại” trong các cuộc đàm phán về khí hậu ở Bonn trong tháng này, với rất ít tiến bộ đạt được đối với các vấn đề chính như nhiên liệu hóa thạch và tài chính, trước các cuộc đàm phán về khí hậu COP28 vào tháng 11 ở Dubai.

Ông Li Shuo, cố vấn khí hậu cấp cao của Greenpeace tại Bắc Kinh, nói: “Nó rất tách biệt với những gì đang diễn ra bên ngoài tòa nhà ở Bonn – tôi rất thất vọng vì điều đó”.

“Chúng ta đang thực sự đi đến thời điểm của sự thật... Tôi hy vọng rằng thực tế tuyệt đối sẽ giúp chúng ta thay đổi động thái của mọi người và thay đổi chính trị.”

Các cuộc đàm phán giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc có thể nối lại vào tuần tới với đặc phái viên về khí hậu của Hoa Kỳ John Kerry sẽ đến thăm Bắc Kinh, mặc dù ít người mong đợi điều đó sẽ tạo thêm đà tiến cho các cuộc đàm phán về khí hậu.

“Đây chẳng qua là một bài tập xây dựng lòng tin,” ông Li nói. “Tôi không nghĩ bên nào có thể thúc ép bên kia hứa hẹn nhiều hơn những gì họ sẵn sàng làm - chính trị sẽ không cho phép điều đó.”

Thị trường dầu đón thêm cú sốc

Saudi Arabia sẽ kéo dài thời gian cắt giảm sản lượng dầu thô thêm một tháng. Điều này giáng đòn lên nguồn cung vốn đã thắt chặt trong nửa cuối năm nay.

Bloomberg đưa tin Saudi Arabia sẽ kéo dài thời gian cắt giảm sản lượng dầu thô đơn phương thêm một tháng. Nga - đồng minh OPEC+ (Tổ chức các nước xuất khẩu dầu lửa và liên minh) của Saudi Arabia - cũng vừa công bố các hạn chế xuất khẩu mới.

Việc cắt giảm sản lượng 1 triệu thùng/ngày của Saudi Arabia sẽ bắt đầu từ tháng này, kéo dài đến tháng 8 và có thể được gia hạn thêm.

Tiếp tục cắt giảm

Động thái này sẽ đẩy sản lượng dầu thô của Saudi Arabia xuống còn khoảng 9 triệu thùng/ngày. Đây là mức thấp nhất trong vòng vài năm trở lại đây. Riyadh sẵn sàng hy sinh doanh thu để hưởng lợi nhờ giá dầu tăng cao.

Theo dữ liệu của Trading Economics ngày 3/7, so với 24 giờ trước đó, giá dầu Brent chuẩn quốc tế đã tăng vọt 1,01% lên 76,164 USD/thùng. Còn giá dầu WTI (Mỹ) ghi nhận mức tăng 1,22% trong vòng một ngày qua lên 71,5 USD/thùng.

Trong khi đó, Phó thủ tướng Nga Alexander Novak khẳng định nỗ lực của Saudi Arabia sẽ được phía Moscow hỗ trợ. Nước này quyết định cắt giảm 500.000 thùng/ngày trong tháng 8. Nhưng từ đầu năm đến nay, Nga vẫn trì hoãn việc cắt giảm sản lượng theo thỏa thuận của OPEC+.

Đà phục hồi không mạnh mẽ như kỳ vọng của Trung Quốc khiến giá dầu thô mắc kẹt ở mức gần 75 USD/thùng. Con số này là không đủ để Saudi Arabia trang trải chi phí.

Các chuyên gia phân tích của Bloomberg tin rằng việc nước này kéo dài thời gian cắt giảm sản lượng dầu thô là điều có thể lường trước.

Giới quan sát tin rằng giá dầu sẽ tăng lên trong năm nay. Nhưng thay vào đó, thị trường dầu vẫn đang bị đè nặng bởi nguy cơ suy thoái của các nền kinh tế lớn vì lãi suất tăng cao và sự chững lại của kinh tế Trung Quốc.

Giới quan sát vẫn tin rằng thị trường dầu sẽ rơi vào tình trạng cầu vượt cung trong nửa cuối năm nay. Nhưng các chuyên gia Phố Wall tại Goldman Sachs Group và Morgan Stanley đều lần lượt loại bỏ kịch bản giá dầu trở lại ngưỡng 100 USD/thùng.

Giá dầu sẽ bật tăng trong nửa cuối năm?

Các quốc gia tiêu thụ dầu như Mỹ đã chỉ trích OPEC+ vì hạn chế nguồn cung nhằm duy trì giá ở mức cao. Nỗ lực này sẽ khiến lạm phát càng trở nên trầm trọng và đe dọa đà phục hồi vốn đã mong manh của nền kinh tế toàn cầu.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã lên án nhóm này vì các hành động bóp nghẹt những người tiêu dùng dễ tổn thương.

Trong một báo cáo, IEA cho rằng "những lo ngại kéo dài về sự chững lại của ngành công nghiệp và lãi suất tăng cao khiến viễn cảnh suy thoái đang đến gần hơn". Kéo theo đó là tâm lý bi quan đối với tăng trưởng trong nhu cầu dầu thô.

Cơ quan này tin rằng đà giảm trên thị trường dầu cho thấy niềm tin của nhà đầu tư đã lung lay. Họ thậm chí phớt lờ thực tế là cầu chuẩn bị vượt quá cung.

"Sự bi quan trên thị trường hiện tại hoàn toàn trái ngược với tình trạng khan hiếm trên thị trường, mà chúng tôi tin rằng sẽ xảy ra vào cuối năm nay, khi nhu cầu dự kiến vượt cung 2 triệu thùng/ngày", IEA cảnh báo.

Dù vậy, đà tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc chững lại vẫn đang đè nặng lên thị trường dầu. Chỉ số quản lý thu mua Caixin/S&P Global đối với lĩnh vực sản xuất tư nhân của Trung Quốc tiếp tục giảm từ mức 50,9 điểm hồi tháng 5 xuống 50,5 điểm trong tháng 6.

Ngưỡng 50 điểm phân chia vùng tăng trưởng và thu hẹp. Thứ sáu tuần trước, dữ liệu từ Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc cho thấy PMI sản xuất đạt 49 điểm trong tháng 6, tăng nhẹ từ 48,8 vào tháng 5.

Trước đó, giới quan sát tin rằng đà phục hồi của nền kinh tế 1,4 tỷ dân sẽ thúc đẩy nhu cầu đối với nhiên liệu, từ đó lấn át những lo ngại về một cuộc suy thoái của kinh tế Mỹ.

Nhu cầu đối với nhiên liệu sẽ bị đè nặng nếu các hoạt động kinh tế như sản xuất, vận tải và di chuyển yếu đi.

Cơn bĩ cực của ngành bia: Thiếu nguyên liệu, giá ngày càng đắt, chẳng ai còn muốn uống

(Ảnh minh họa).

Báo cáo nghiên cứu đăng trên Nature Plants cho thấy sản lượng tiêu thụ bia sẽ giảm 1/3 trong 80 năm tới vì biến đổi khí hậu.

Theo hãng tin Bloomberg, ngành công nghiệp bia trị giá 600 tỷ USD trên toàn cầu đang bị đe dọa bởi biến đổi khí hậu khi sản lượng lúa mạch suy giảm, nguồn nước sạch dùng cho sản xuất bia ngày càng giảm do ô nhiễm môi trường trong khi những giống lúa mạch tốt thì chết dần vì nhiệt độ trái đất nóng lên.

Tệ hơn, việc giá bia ngày càng tăng do khan hiếm nguồn cung, đi kèm với chất lượng đồ uống suy giảm vì biến đổi khí hậu ảnh hưởng quá trình lên men cũng như ý thức của người dân về sức khỏe đã khiến người tiêu dùng dần từ bỏ đồ uống này.

Giảm sản lượng, tăng giá gấp đôi

Báo cáo năm 2022 của Cơ quan hàng không vũ trụ Mỹ (NASA) cho thấy nếu đà nóng lên của trái đất tiếp tục như hiện nay thì sản lượng bình quân toàn cầu của những cây trồng như ngô có thể giảm 24% vào cuối thế kỷ này.

Đồng quan điểm, báo cáo của Viện hàn lâm khoa học quốc gia Mỹ (NAS) cũng cho thấy với mỗi độ C tăng lên của trái đất thì bình quân sản lượng lúa mỳ sẽ giảm 6%, gạo giảm 3,2%, đậu nành giảm 3,1% còn ngô giảm 7,4%.

Ở mảng lúa mạch, những nguồn cung chính như tại Châu Âu đang chịu những đợt nắng nóng và thay đổi thời tiết bất thường. Một báo cáo năm 2021 cho thấy Châu Âu chiếm 60% sản lượng lúa mạch toàn cầu nhưng những đợt hạn hán và nắng nóng đã khiến khu vực này suy giảm 12,1% sản lượng trong khoảng 1964-2015.

Trong khi đó một nghiên cứu đăng trên tạp chí khoa học Nature Plants cho thấy sản lượng bia toàn thế giới sẽ giảm 16% và đắt hơn gấp đôi trong 80 năm tới khi biến đổi khí hậu tiếp tục diễn ra như hiện nay.

Tệ hơn, lượng tiêu thụ bia sẽ giảm mạnh ở nhiều thị trường vì giá cả tăng cao, chất lượng bia đi xuống khi biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến nguyên liệu và quá trình lên men, thế rồi nhận thức của người dân về sức khỏe cũng ngày một tăng cao.

Báo cáo đăng trên Nature Plants cho thấy tại những thị trường như Ireland, Bỉ và Cộng hòa Séc, lượng tiêu thụ bia sẽ giảm 1/3 trong 80 năm tới. Tại Anh, khoảng ¼ người uống bia hiện nay sẽ từ bỏ đồ uống này, còn tại Mỹ là giảm 14%.

Tại thị trường tiêu thụ bia lớn nhất thế giới là Trung Quốc, tỷ lệ giảm là 9%.

Cũng theo nghiên cứu trên, giá bia tại những thị trường như Ba Lan sẽ tăng tới 377% vì biến đổi khí hậu, trong khi các thị trường như Ireland, Bỉ, Cộng hòa Séc tăng khoảng gấp đôi. Đây là những thị trường tiêu thụ rất nhiều bia nhưng lại nhập khẩu phần lớn nguyên liệu lúa mạch lại là nhập khẩu.

Mặc dù lượng lúa mạch dùng cho sản xuất bia hiện chỉ chiếm 1/6 trên tổng sản lượng, phần lớn còn lại dùng cho chăn nuôi nhưng theo các nghiên cứu, nền kinh tế có khả năng cao sẽ ưu tiên ngành chăn nuôi hơn là giải khát trong bối cảnh suy giảm nguồn cung.

Theo các chuyên gia, việc sử dụng những nguyên liệu khác như lúa mỳ để thay thế không khả thi. Nguyên nhân không chỉ vì chúng làm biến đổi hương vị đồ uống mà biến đổi khí hậu có ảnh hưởng lan rộng trên hầu hết các mặt hàng nông sản khác chứ không riêng gì lúa mạch.

“Tất cả những nguyên liệu như cà phê, chocolate hay trà xanh đều sẽ chịu ảnh hưởng vì biến đổi khí hậu”, Giáo sư Dabo Guan của trường đại học Tây Anglia, một trong những tác giả của báo cáo đăng trên Nature Plants, nhận định.

Cái giá Wagner phải trả sau vụ nổi loạn ở Nga

Các công ty liên quan đến tập đoàn quân sự tư nhân Wagner bị "đưa vào tầm ngắm" sau vụ nổi loạn của ông trùm Yevgeny Prigozhin.

Cái giá Wagner phải trả

Bên trong trụ sở của tập đoàn quân sự tư nhân Wagner bị phong tỏa ở thành phố St. Petersburg, các đặc vụ của Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) đã khám xét các văn phòng để tìm bằng chứng chống lại Yevgeny Prigozhin, ông trùm dẫn đầu vụ nổi loạn ở Nga cuối tháng trước.

Các nhà thầu quân sự mới do Điện Kremlin hậu thuẫn đang tung ra các đợt tuyển dụng trên các mạng truyền thông xã hội của Nga với các quảng cáo tuyển dụng để lôi kéo một phần trong số 30.000 thành viên của Wagner.

Trên khắp St. Petersburg, các cơ quan hành pháp của Nga đã tịch thu máy tính và máy chủ của Patriot Media, một công ty truyền thông của Prigozhin. Chủ nhân mới của Patriot Media dường như là đế chế truyền thông National Media Group do cựu vận động viên thể dục nhịp điệu Alina Kabaeva điều hành.

Ngày 30/6, báo Kommersant của Nga đưa tin rằng cơ quan quản lý truyền thông Roskomnadzor đã chặn các kênh tin tức liên quan đến Prigozhin. Ngoài ra, theo truyền thông Nga, một "nhà máy tin tức" được Prigozhin dùng để gây ảnh hưởng lên dư luận các nước khác, bao gồm Mỹ, cũng bị giải tán.

Các tài khoản mạng xã hội từng công khai quan điểm của Điện Kremlin do Prigozhin lập ra phần lớn không còn hoạt động. Mạng truyền thông xã hội YaRUS của ông trùm Wagner cũng tạm dừng dịch vụ và tìm kiếm các nhà đầu tư mới, "do tình hình chính trị".

Wagner đã giúp Nga mở rộng tầm ảnh hưởng quốc tế và tăng các nguồn thu. Mạng lưới kinh doanh này được quản lý bởi công ty cổ phần chính của Prigozhin là Concord. Tuy nhiên, hiện giờ, Nga được cho là muốn chấm dứt sự kiểm soát này của Concord.

Hôm 24/6, Điện Kremlin đã chặn tất cả kênh mạng xã hội của Wagner và Concord. Lực lượng an ninh của Nga đã đột kích vào các chi nhánh của Concord. Tại đây, họ thu giữ các khẩu súng, hộ chiếu giả, tiền và vàng trị giá 48 triệu USD.

Một đế chế phức tạp

Đế chế kinh doanh của Prigozhin chủ yếu được biết đến với hoạt động cung cấp lính đánh thuê, nhưng cũng bao gồm mạng lưới doanh nghiệp chính, xây dựng, hậu cần, khai mỏ.

Hơn 6 công ty do Wagner kiểm soát đang thực hiện các hợp đồng về khai thác khoáng sản. Các đơn vị mà ông dùng để điều động lính đánh thuê nằm trong chuỗi các doanh nghiệp khác như Công ty An ninh Sewa.

Mặc dù tháng 10 năm ngoái, Prigozhin lần đầu thừa nhận đã thành lập công ty quân sự tư nhân Wagner sau suốt một thập niên phủ nhận, đến nay, phần lớn mạng lưới công ty do ông này kiểm soát vẫn là một bí mật.

Ở Cộng hòa Trung Phi, Mali và Syria, lãnh đạo các công ty khai mỏ và an ninh có liên quan đến Wagner dường như sẽ tiếp tục ẩn mình, chờ tín hiệu từ Moscow sau vụ nổi loạn bất thành của ông trùm Prigozhin.

Trước vụ nổi loạn, ông trùm Prigozhin đã xây dựng một trong những đế chế kinh doanh phức tạp và bí ẩn nhất thế giới. Nhiều thương vụ mà các công ty liên quan đến Wagner ký với các chính phủ ở châu Phi không chính thức, mà do ông Prigozhin tự đàm phán. Những hợp đồng này thường kèm điều kiện khai thác tài nguyên khoáng sản ở những quốc gia mà Wagner hoạt động.

Một thành viên trong tập đoàn Wagner cho biết, ông Prigozhin đã chuyển một phần cổ phần cho nhân viên vài tuần trước vụ nổi loạn. Động thái này được cho là nhằm tránh nguy cơ số tài sản bị chính phủ Nga tịch thu.

Hồi tháng 5, ông Prigozhin đã đưa Abbas Juma, một nhân viên dưới quyền, lên nắm vai trò người đứng đầu hội đồng giám sát của tập đoàn truyền thông Patriot. Ông Juma xác nhận thông tin này, nhưng cũng không rõ vì sao ông Prigozhin làm như vậy. "Ông ấy là người rất thông minh và thận trọng, làm việc gì cũng có lý do".

Tổng thống Nga Vladimir Putin tuần trước cho biết, Wagner và ông trùm Prigozhin đã nhận được khoảng 2 tỷ USD từ chính phủ trong năm ngoái và nhận "tài trợ đầy đủ" từ nhà nước. Ông tuyên bố rõ: "Hy vọng không ai ăn chặn hay ăn bớt trong hoạt động này, nhưng tất nhiên chúng tôi sẽ điều tra tất cả".

Dmitry Kiselyov, người đứng đầu tập đoàn truyền thông Nga Rossiya Segodnya, thậm chí cho biết Wagner đã nhận gần 10 tỷ USD từ các hợp đồng ký với chính phủ Nga. Ông cho rằng, tiền bạc đã khiến Prigozhin mờ mắt. "Prigozhin đã mất kiểm soát vì số tiền lớn", ông nói.

Cũng theo ông Kiselyov, công ty của ông trùm Prigozhin có ảnh hưởng truyền thông mạnh mẽ, khiến một số người có thể có ấn tượng rằng Wagner là lực lượng tiền tuyến tinh nhuệ nhất của Nga.

Alexander Beglov, thống đốc St. Petersburg và là người từ lâu phản đối Prigozhin, cáo buộc ông trùm Wagner từng tìm cách kiểm soát nền kinh tế của thành phố. "Bây giờ mọi người thấy rõ ai thực sự ủng hộ tổng thống, ai muốn đẩy đất nước vào nội chiến", ông nói.

Ở Nga, các nhân viên hoạt động tại trụ sở của Wagner vẫn chưa quay trở lại làm việc và điều khiến họ bận tâm lúc này là liệu cơ quan nào sẽ tiếp quản họ. Mặc dù vậy, Wagner cuối tuần trước xác nhận trên Telegram rằng, họ đang chuyển đi và "sẽ tiếp tục làm việc vì lợi ích của đất nước, nhưng với cách thức và trang web khác".

Các nước chạy đua khai thác lithium

(Ảnh minh họa).

Các quốc gia sở hữu nguồn lithium dồi dào đều đang cố gắng gia tăng sản lượng khai thác.

Ngành xe điện đối mặt nguy cơ thiếu hụt lithium

Sự bùng nổ mạnh mẽ của thị trường xe điện thế giới đang kéo theo nhu cầu tăng vọt đối với nhiều loại khoáng sản quan trọng, trong đó có lithium - nguyên liệu không thể thiếu để sản xuất pin xe điện.

Theo tính toán, mỗi bộ pin xe điện cần khoảng 8 kg lithium. Với mức độ sử dụng như hiện nay, thị trường được dự báo sẽ sớm rơi vào tình trạng thiếu hụt lithium trầm trọng.

AP trích dẫn các nghiên cứu cho thấy, tới năm 2030, nhu cầu lithium trên toàn cầu có thể đạt 3 triệu tấn, trong khi sản lượng khai thác dự kiến chỉ là 1,5 triệu tấn.

Nguy cơ cung không đáp ứng đủ cầu đang buộc các nhà sản xuất ô tô trên khắp thế giới phải đẩy mạnh các nỗ lực chạy đua tìm kiếm nguồn cung loại tài nguyên được ví như "vàng trắng" này.

Theo AP, để đảm bảo có đủ lithium, các hãng xe GM của Mỹ và BYD của Trung Quốc gần đây đã trực tiếp tiếp cận nguồn cung và mua cổ phần tại các mỏ khai thác.

Hãng xe Ford đã ký các hợp đồng dài hạn tới 11 năm với các nhà cung cấp lithium, trong khi Volkswagen và Honda Motor hướng tới việc thiết lập những liên doanh tái chế nguồn nguyên liệu này.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) nhận định, ngành công nghiệp sản xuất xe điện cần mạnh tay đầu tư hơn nếu không muốn đối mặt với tình trạng thiếu hụt lithium sớm nhất vào đầu năm 2025.

Các nước Mỹ Latin tận dụng lợi thế tài nguyên lithium

Trong khi đó, các quốc gia sở hữu nguồn lithium dồi dào như Australia, Trung Quốc, đều đang cố gắng gia tăng sản lượng khai thác. Các nước Mỹ Latin, vốn có nhiều lợi thế về trữ lượng khoáng sản, nhưng lại hạn chế về vốn và công nghệ, cũng đang nhanh chóng triển khai các chính sách nhằm tận dụng tối đa lợi ích từ nguồn tài nguyên của mình.

Ngày 30/6, Chính phủ Bolivia đã đạt được các thỏa thuận đầu tư có tổng trị giá 1,4 tỷ USD, với các doanh nghiệp khai khoáng của Nga và Trung Quốc. Thỏa thuận mới được dự báo có thể giúp Bolivia nâng sản lượng lithium carbonate lên 100.000 tấn vào năm 2025.

Hai quốc gia khác thuộc tam giác lithium ở châu Mỹ Latin là Argentina và Chile cũng vừa ký kết các bản ghi nhớ hợp tác với Liên minh châu Âu trong việc thúc đẩy khai thác lithium.

Bên cạnh đó, theo Wall Street Journal, các quốc gia đang phát triển cũng cố gắng tăng cường kiểm soát nguồn tài nguyên của mình để đảm bảo lợi ích quốc gia. Mexico đã quyết định quốc hữu hóa các mỏ lithium hồi năm 2022, trong khi Chile vừa công bố kế hoạch tương tự hồi tháng 4, yêu cầu mọi dự án khai thác lithium mới phải do chính phủ nắm cổ phần kiểm soát.

Các nước châu Âu thúc đẩy khai thác lithium nội địa

Những động thái thắt chặt kiểm soát của các quốc gia giàu tài nguyên được dự báo sẽ khiến cuộc cạnh tranh tìm kiếm nguồn cung lithium ngày càng quyết liệt hơn. Điều này cũng đặt ra thách thức lớn cho những nền kinh tế có ngành công nghiệp ô tô điện phát triển nhưng lại phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu lithium như Mỹ hay châu Âu.

Để ứng phó với rủi ro thiếu hụt, các nền kinh tế này một mặt cố gắng thiết lập các chuỗi cung ứng với các đối tác thân cận, tăng cường việc tái chế lithium, nhưng mặt khác cũng tìm cách thúc đẩy hoạt động sản xuất nội địa, giảm dần sự phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài. Nhiều nỗ lực đáng chú ý đang được ghi nhận tại châu Âu.

Khu mỏ tại thị trấn công nghiệp Cornwall miền Tây Nam nước Anh từng nổi tiếng về khai thác thiếc và giờ là lithium - nguyên liệu đang được săn lùng trên khắp thế giới.

Ngày 29/6 vừa qua, công ty khai khoáng Imerys của Pháp cho biết đã thiết lập liên doanh với công ty khởi nghiệp của Anh British Lithium để phát triển một khu mỏ có thể cung cấp đủ lithium cho nửa triệu xe ô tô điện mỗi năm. Sản lượng trên dự kiến đạt được vào năm 2030, đáp ứng khoảng 2/3 nhu cầu pin xe điện của Vương quốc Anh. Đó cũng là thời điểm nước Anh dự kiến chấm dứt bán các loại xe chạy xăng và dầu diesel.

"Châu Âu đang đầu tư rất nhiều và vương quốc Anh cũng vậy. Chúng tôi phải làm điều này thật nhanh, bởi vì thế giới đang chuyển động, chúng tôi không muốn thua trong cuộc đua này", ông Alessandro Dazza, Giám đốc điều hành công ty Imerys, cho biết.

Còn tại châu Âu lục địa, các dự án khai thác lithium cũng dần được đẩy mạnh tại một số quốc gia như Bồ Đào Nha, Phần Lan… Cuối năm 2022, Công ty Imerys đã mở mỏ khai thác lithium ở miền Trung nước Pháp, với mục tiêu sản xuất 34.000 tấn lithium hydroxide mỗi năm kể từ năm 2028.

"Châu Âu hiện gần như không sản xuất được lithium. Vì vậy các dự án như thế này không chỉ đóng góp cho quá trình chuyển đổi năng lượng, mà còn góp phần đảm bảo cho sự tự chủ về nguồn cung của châu Âu", ông Alan Parte, Giám đốc dự án mỏ lithium Emili, cho hay.

Ủy ban châu Âu (EC) hiện đang xây dựng dự thảo luật về nguồn cung các nguyên liệu thô quan trọng, bao gồm lithium. Các nước châu Âu đặt mục tiêu sẽ khai thác nhiều hơn từ các mỏ khoáng sản nội địa. Nguồn cung này được kỳ vọng sẽ đảm bảo ít nhất 10% nhu cầu tiêu thụ của toàn khối trong tương lai.

Nguồn: VOA; Zing News; CafeF; Dân Trí; VTV