THẮP SÁNG TÌNH YÊU TIẾNG VIỆT TRÊN ĐẤT NHẬT

Ở xứ sở hoa anh đào, một cộng đồng đã được hình thành với sứ mệnh lan tỏa tiếng Việt, nhằm gìn giữ linh hồn văn hóa dân tộc. Đó là hội Việt ngữ tại Nhật Bản, nơi tiếng mẹ đẻ được chắp cánh bằng tình yêu và niềm tự hào của những người con xa xứ.

Chị Đào Thị Hương, Chủ tịch Hội Việt ngữ tại Nhật Bản cho biết, Hội được thành lập vào tháng 7/2022 nhằm gìn giữ và phát triển tiếng Việt trong cộng đồng kiều bào, đặc biệt là thế hệ trẻ mang trong mình hai dòng văn hóa Việt - Nhật. Đồng thời, Hội cũng đóng vai trò cầu nối lan tỏa giá trị văn hóa dân tộc, tổ chức nhiều hoạt động giáo dục và giao lưu cộng đồng, góp phần tăng cường hiểu biết và gắn kết giữa nhân dân hai nước.

Từ 2023-2025, các thành viên của Hội đã tổ chức thi sáng tác “Thiệp chúc Tết” năm 2024 và 2025, các buổi “Vui học tiếng Việt” với nhiều chủ đề; dự án đọc sách tiếng Việt với gần 50 đầu sách, cùng các tọa đàm về gìn giữ tiếng Việt cho con em.

Hội đã cử bé Trần Vũ Hạnh My tham gia cuộc thi tìm kiếm “Sứ giả tiếng Việt ở nước ngoài” do Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài tổ chức và bé đã trở thành “Sứ giả tiếng Việt ở nước ngoài” năm 2024.

Mới đây, Hội Việt ngữ tại Nhật Bản phát động cuộc thi ảnh “Khoảnh khắc bé học tiếng Việt” dành cho các em nhỏ từ 3-15 tuổi (từ ngày 1-20/9), thu hút 63 bài dự thi, ghi lại những hình ảnh chân thực, đáng yêu trong hành trình học tiếng Việt của các em tại Nhật Bản.

Chị Đào Thị Hương chia sẻ: “Chúng tôi rất vui khi thấy các em tiến bộ qua từng buổi học và xúc động khi nghe một phụ huynh nói:"Cháu chỉ mong đến buổi đọc truyện của Hội". Những lời ấy là nguồn động viên lớn để chúng tôi tiếp tục nỗ lực lan tỏa tình yêu tiếng Việt và văn hóa Việt đến với nhiều gia đình và trẻ em Việt Nam tại Nhật Bản”.

Dự án “Kết nối Việt ngữ”

Đây là dự án dạy tiếng Việt trực tuyến, hoàn toàn miễn phí do Hội Việt ngữ tại Nhật Bản khởi xướng từ năm 2023, với mong muốn gìn giữ và lan tỏa tiếng Việt trong cộng đồng, đặc biệt hướng đến trẻ em sinh ra và lớn lên tại Nhật Bản.

Trong bối cảnh cuộc sống bận rộn và khoảng cách địa lý, nhiều gia đình khó tìm được môi trường phù hợp, dự án đã giúp việc học tiếng Việt trở nên thuận tiện, gần gũi và bền vững hơn.

Đáng chú ý, sự kết hợp giữa đội ngũ giáo viên có chuyên môn sư phạm trong nước và giáo viên giàu kinh nghiệm giảng dạy tiếng Việt như ngôn ngữ thứ hai tại Nhật Bản đã giúp Hội xây dựng được giáo án hoàn chỉnh, cân bằng giữa nội dung và phương pháp giảng dạy, đáp ứng nhu cầu học tập đa dạng của học sinh.

Dù nhận được sự quan tâm và hưởng ứng tích cực từ cộng đồng, song trong quá trình triển khai lớp học trực tuyến, Hội Việt ngữ tại Nhật Bản vẫn đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức.

Trước hết, do hoạt động phi lợi nhuận và hoàn toàn miễn phí, đội ngũ giảng dạy và hỗ trợ kỹ thuật chủ yếu là tình nguyện viên, nên việc duy trì nhân lực ổn định, có chuyên môn và thời gian phù hợp là trở ngại lớn.

Bên cạnh đó, chênh lệch về điều kiện học tập và thiết bị giữa các học viên ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy, đặc biệt với những em nhỏ cần có sự đồng hành của phụ huynh.

Ngoài ra, việc xây dựng giáo trình phù hợp với nhiều độ tuổi và trình độ, đồng thời duy trì sự tương tác và hứng thú trong môi trường trực tuyến, cũng là thử thách không nhỏ đối với đội ngũ tổ chức.

Dẫu vậy, với sự đồng lòng và quyết tâm, Hội duy trì đều đặn các hoạt động và ngày càng nhận được sự ủng hộ từ cộng đồng người Việt Nam tại Nhật Bản.

Chị Hương cùng các thành viên của Hội tin rằng mỗi buổi lên lớp không chỉ là giờ học ngôn ngữ mà còn trở thành cầu nối để thế hệ trẻ hiểu hơn về văn hóa, cội nguồn và lòng tự hào dân tộc. Đó chính là động lực lớn nhất để dự án “Kết nối Việt ngữ” được hình thành và tiếp tục lan tỏa.

Hành trình gìn giữ và lan toả

Tại chương trình Xuân Quê hương 2025 do Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản tổ chức, Hội vinh dự nhận Giấy khen của Đại sứ Phạm Quang Hiệu vì những đóng góp tiêu biểu cho cộng đồng người Việt trong năm 2024. Phần thưởng ấy là sự ghi nhận xứng đáng cho tâm huyết và nỗ lực bền bỉ của tập thể những người mang trong tim tình yêu tiếng Việt. Chị Đào Thị Hương chia sẻ: “Đó không chỉ là niềm tự hào, mà còn là nguồn động lực lớn lao để chúng tôi tiếp tục hành trình giữ hồn Việt giữa lòng thế giới”.

Tháng 7 vừa qua, Ban Chấp hành khóa III, nhiệm kỳ 2025–2027 của Hội Việt ngữ tại Nhật Bản chính thức ra mắt. Sự kiện đánh dấu bước ngoặt mới trong hành trình phát triển của Hội, đồng thời thể hiện khát vọng kết nối cộng đồng, gìn giữ tiếng Việt, lan tỏa hình ảnh Việt Nam đến bạn bè quốc tế.

Đội ngũ Ban Chấp hành khóa mới gồm những cá nhân tâm huyết, có kinh nghiệm trong lĩnh vực giáo dục, ngôn ngữ và giao lưu văn hóa Việt - Nhật. Họ mang khát vọng tiếp nối hành trình của các thế hệ trước, nuôi dưỡng tinh thần và lòng nhiệt huyết qua từng lớp học, từng hoạt động cộng đồng.

Không chỉ dạy chữ, Hội còn tổ chức nhiều chương trình ý nghĩa như Đêm hội Trung thu, Gala nghệ thuật “Tôi yêu Việt Nam”... Mỗi sự kiện đều là dịp để các em nhỏ được nói, hát và chơi bằng tiếng mẹ đẻ, cùng nhau tìm về nguồn cội.

Nhận thức rõ vai trò gìn giữ và phát triển tiếng Việt trong cộng đồng người Việt tại Nhật Bản, chị Đào Thị Hương chia sẻ: “Chúng tôi không hứa những điều lớn lao, chỉ hứa sẽ nỗ lực hết mình vì cộng đồng. Với trái tim đam mê và tinh thần trách nhiệm, chúng tôi sẽ tiếp tục lan tỏa giá trị văn hóa Việt, thúc đẩy đoàn kết, học hỏi, và tạo ra những sự kiện ý nghĩa nhằm gắn kết, phát triển cộng đồng người Việt nơi xa xứ”.

Có thể thấy, từ những lớp học nhỏ trên nền tảng trực tuyến đến những sự kiện văn hóa nhiều màu sắc, Hội Việt ngữ tại Nhật Bản đã góp phần xây dựng một cộng đồng người Việt đoàn kết, hướng về quê hương đất nước. Đặc biệt, các thế hệ thế kiều bào thứ hai, thứ ba dù được sinh ra và lớn lên tại đây vẫn luôn hướng về cội nguồn.

Không chỉ dạy tiếng Việt, Hội còn tạo dựng một không gian giao lưu thân thiện, nơi mọi người cùng học, chia sẻ và gìn giữ bản sắc Việt. Chị Đào Thị Hương mong muốn cộng đồng kiều bào, các cơ quan và tổ chức tiếp tục đồng hành, hỗ trợ về nhân lực, trang thiết bị và tài liệu học tập mang đậm dấu ấn quê hương, để những hoạt động ấy được duy trì bền vững, góp phần tăng cường kết nối và hiểu biết văn hoá giữa hai nước.

Từ những lớp học trực tuyến giản dị đến các hoạt động văn hóa đầy sắc màu, Hội Việt ngữ tại Nhật Bản đang viết tiếp hành trình gìn giữ và lan tỏa hồn Việt nơi đất khách.

Mỗi buổi học, mỗi sự kiện đều là sợi dây kết nối yêu thương, gắn kết cộng đồng người Việt và nuôi dưỡng niềm tự hào về cội nguồn. Với tâm huyết và tinh thần bền bỉ của những người thầy, người mẹ xa quê, “ngọn lửa Việt ngữ” chắc chắn sẽ tiếp tục được thắp sáng, sưởi ấm trái tim những thế hệ kiều bào trên đất Nhật.

QUÁN VIỆT Ở MỸ KHIẾN KHÁCH ĐẶT HÀNG TRƯỚC CẢ THÁNG

The Paper Bridge với thực đơn hơn 30 món như bún đậu mắm tôm, phở bò, bún ốc chuẩn vị miền Bắc khiến thực khách Mỹ phải xếp hàng chờ ăn hoặc đặt bàn sớm cả tháng.

Khoảng 21h30, chị Quỳnh Nguyễn - người Hà Nội, chủ nhà hàng món Việt The Paper Bridge (Cầu Giấy) tại Portland, bang Oregon, Mỹ - mới có chút thời gian nghỉ ngơi. Nhà hàng mở từ 10h và hầu như chạy hết công suất cả ngày. Từ khi vào top 50 nhà hàng tốt nhất nước Mỹ do The New York Times vinh danh, lượng khách đặt chỗ trước đã kéo dài đến hết tháng 12.

Chị Quỳnh gặp chồng mình Carlo Reina trong thời gian ở Việt Nam. Anh Carlo là đầu bếp còn chị Quỳnh cũng có đam mê với ẩm thực. Họ cùng nhau đi khắp Việt Nam thưởng thức món ăn mới và đặc biệt thích ẩm thực Tây Bắc. Sau 5 năm ở Việt Nam, anh Carlo gợi ý chuyển đến Mỹ và mở nhà hàng món Việt.

Năm 2018, chị Quỳnh sang Mỹ. Thời gian đầu, chị khó khăn trong việc thích nghi vì ít nhà hàng bán món Việt, đặc biệt là món miền Bắc. Hầu hết là các quán bán phở Nam hoặc những món ăn kết hợp Việt - Mỹ. Anh Carlo nhận thấy những gì thế giới biết về Việt Nam còn quá ít - hầu như chỉ quanh quẩn phở, bánh mì và thường bị gán mác rẻ, ăn nhanh.

Tháng 11/2023, nhà hàng The Paper Bridge khai trương - lẽ ra sẽ sớm hơn 3-4 tháng nhưng các giấy tờ mở nhà hàng bên Mỹ tốn quá nhiều thời gian. Thực đơn khoảng 30 món, hầu hết là món miền Bắc như bún chả, phở, vịt quay Vân Đình hay bánh rán mặn. Công thức được chị Quỳnh chuẩn bị còn anh Carlo lo vận hành, kỹ thuật bếp. Họ đầu tư máy làm bánh phở, bún tươi trong khi nhiều nhà hàng Việt khác thường dùng hủ tiếu, bún khô đóng gói sẵn.

Vài tuần đầu khai trương, khách tới đông vì có một số tờ báo đăng tin quán ăn mới. Tuy nhiên, lượng khách nhanh chóng sụt giảm do quán ăn nước ngoài rất nhiều, người bản địa có đa dạng lựa chọn để thử. Ngoài ra, nhiều người cũng chê bún, phở của nhà hàng chị Quỳnh mềm, nát. Chị phải giải thích về khác biệt của bánh phở, bún tươi và loại đóng gói bán đầy trong siêu thị.

"Lượng khách nhìn chung khá chậm nhưng cũng chỉ biết kiên trì thôi", chị nói, cho biết vợ chồng từ thành phố khác tới Portland, không quen biết ai nên ít được hỗ trợ quảng bá. Sau khoảng một năm, lượng khách có ổn hơn nhưng chủ yếu là người Việt. Chị để ý một số khách Việt quay lại hai, ba lần nhưng rất lâu không thấy đâu nữa.

Vợ chồng chị nhận ra nếu thực đơn chỉ vài món cũ, khách không còn hứng thú quay lại. Vì thế, họ quyết định mỗi tháng sẽ có ba món đặc biệt được thêm vào, chỉ giới hạn trong tháng. Nhà hàng bắt đầu có lượng khách quen ổn định. Tới nay, khách Mỹ đến The Paper Bridge còn đông hơn người Việt.

Món chủ lực của nhà hàng là bún chả Hà Nội. Chủ nhà hàng chia sẻ không thể dùng than hoa vì phải làm thêm một khu riêng, lắp đặt hệ thống hút mùi, yêu cầu thủ tục phức tạp. Ví dụ, mở rộng hệ thống hút mùi thêm hơn 1 m cũng tốn cả 100.000 USD.

Vì không thể tái hiện trọn vẹn hương vị bún chả Hà Nội, chị nghĩ ra ý tưởng nướng bì lợn rồi dùng phần nước chảy ra để tăng thêm vị khói. Do thiếu nguyên liệu cần thiết, đôi khi, chị Quỳnh phải thử nghiệm rất nhiều để tạo ra hương vị gần nhất.

Toàn bộ thực đơn được làm theo công thức chuẩn miền Bắc, không thay đổi hay kết hợp với bất kỳ nền ẩm thực nào. Theo chị Quỳnh, cách làm có phần hơi cứng nhắc nhưng "tính miền Bắc" nên thích mọi thứ phải chuẩn vị, không lai tạp. Nhiều khách từ miền Bắc đến nhà hàng bất ngờ vì hương vị gần như ở nhà. Họ còn tò mò với hương vị này, liệu khách Mỹ có chịu ăn không?

"Ai không thích cũng phải chịu chứ tôi muốn quảng bá văn hóa ẩm thực Việt Nam chuẩn", chị nói, cho biết khách Mỹ cũng "mê mẩn" món bún đậu mắm tôm hay chả cá Lã Vọng.

Vì cố gắng giữ trọn hương vị, chị Quỳnh gặp không ít khó khăn trong việc chọn nguyên liệu. Một số nguyên liệu rau củ cũng có ở Mỹ nhưng hương vị "sai sai", ví dụ tía tô, kinh giới. Hành lá Mỹ cũng cứng hơn ở Việt Nam nên nấu lâu, mùi hăng. Dù thuần thục sử dụng các nguyên liệu Mỹ, chủ quán nói không đâu có đồ ăn ngon, rẻ như ở Việt Nam.

Ngoài ra, các nguyên liệu nấu món Tây Bắc hay một số loại đặc trưng như thảo quả làm phở vẫn phải nhập trực tiếp ở Việt Nam. Kể cả máy làm bánh phở, bún tươi cũng đem từ Việt Nam nên thời gian đầu, máy bị trục trặc phải gửi về tận nơi sửa. Sau này, anh Carlo cũng tự mày mò thêm để sửa vì loại này không có ở Mỹ, ít người rành.

Chủ quán The Paper Bridge chia sẻ mọi khó khăn sau cùng cũng được đền đáp khi họ bất ngờ vào Top 50 nhà hàng tốt nhất nước Mỹ năm 2025 do The New York Times vinh danh. Lượng khách tăng đột biến khiến nhiều ngày, khách phải xếp hàng dài bên ngoài để chờ ăn. Danh sách đặt bàn trước đã kéo dài tới tháng 12 do người Mỹ có thói quen lên lịch sớm.

"Tôi phải dừng đặt chỗ trước không họ đặt hết, bà con quanh đây không còn chỗ ăn bún chả, bún đậu mắm tôm hương vị Bắc", chị Quỳnh nói.

Với chị, The Paper Bridge không đơn thuần là nơi kinh doanh mà còn là "trạm thông tin" đem văn hóa Việt đến với người nước ngoài thông qua ẩm thực. Ngay trong khâu thiết kế quán, chị cũng dành riêng một góc để tái hiện văn hóa vỉa hè ở Việt Nam với những tấm biển "khoan cắt bê tông", ghế nhựa xanh. Nhiều khách đã đến và check in trong phòng này nhưng cũng nhiều người lại nghĩ đó là ghế trẻ con. Phải khi chị Quỳnh giải thích, họ mới biết Việt Nam lại có văn hóa thú vị đến thế.

Một số góc khác trong quán lại được trang trí bằng giấy gió, tranh Đông Hồ. Hiện ngoài bán đồ ăn, quán chị còn nhập thêm cả tranh Đông Hồ hay bát đũa từ Bát Tràng về bán và nhận được sự ủng hộ nhiệt tình. Theo chị, đó cũng là cách để văn hóa Việt len lỏi vào đời sống của người địa phương.

Dần dần, quán chị Quỳnh cũng thành điểm hẹn cho những người sắp du lịch Việt Nam. Thực khách tìm đến chị để hỏi kinh nghiệm cho chuyến đi sắp tới, nên đi đâu, mua gì và được giải đáp tận tình. Chị Quỳnh nghĩ thật tuyệt khi lần tới đến quán, họ sẽ kể chị nghe về những trải nghiệm không thể quên ở Việt Nam.

Tháng này, chị đã đưa thêm ba món mới gồm bún ốc, nộm da trâu và pa pỉnh tộp - món cá của người Thái. Trong thời gian tới, chị rất muốn giới thiệu các món về ốc nhưng nguồn ốc tươi ngon như ở Việt Nam không dễ kiếm. Người phương Tây cũng quen với ốc sên kiểu Pháp và chị nghĩ các món ốc Việt còn khiến họ thích thú hơn.

Với sự thành công hiện tại, chị Quỳnh đang suy nghĩ về việc mở thêm một nhà hàng nữa. Trong khi đó, anh Carlo vẫn ấp ủ ước mơ viết một cuốn sách về ẩm thực Việt. Cả hai tin rằng bằng nỗ lực sẽ góp phần đưa ẩm thực Việt khẳng định vị thế xứng đáng trên bản đồ quốc tế.

Nguồn: VTV4; Vnexpress