Tiến sĩ Nguyễn Thị Bích Yến - người lan toả văn hoá Việt trên thế giới

Nhiều năm qua, tiến sĩ Nguyễn Thị Bích Yến, Phó Tổng biên tập/Đại diện tạp chí World Alliances Journal của Liên hợp quốc tại Vienna (Áo), Chủ nhiệm Dự án Ngày Quốc Tổ Việt Nam toàn cầu đã có nhiều nỗ lực trong việc kết nối cộng đồng, lan tỏa giá trị văn hóa của người Việt Nam ra thế giới.

Gắn kết văn hoá Việt - Áo và châu Âu

Tốt nghiệp chuyên ngành kế toán, Bích Yến ra trường được tuyển vào làm chuyên viên Trung tâm văn hóa Hội Nhà văn Việt Nam, Hãng phim Hội nhà văn Việt Nam, rồi sau đó chị chuyển về Báo văn Nghệ (Hội nhà văn Việt Nam).

Năm 2009, Bích Yến là một trong hai nhà văn được Liên đoàn Lao động Áo, Hội hữu nghị Áo Việt, Chính phủ Áo mời đến Áo trong chương trình giao lưu văn hoá đầu tiên giữa Áo và Việt Nam. Sau đó, cô là nhà báo Châu Á duy nhất được nhận vào kiến tập và thực tập từ bậc thạc sĩ đến tiến sĩ tại báo Wiener Zeitung.

Cũng trong năm 2009, Bích Yến đã ở lại nước Áo, trở thành phóng viên thường trú của Báo Văn nghệ Việt Nam tại Áo, EU và Liên hợp quốc tại Vienna. Tại đây, chị đã được cấp thẻ quốc tế và tác nghiệp trong nội các Chính phủ Áo, Văn phòng Thủ tướng, Tổng thống Áo, Quốc hội, Liên minh châu Âu và Liên hợp quốc.

Từ đó, Bích Yến đã có những nỗ lực để gắn kết văn hóa Áo - Việt bằng hai tiếng “quê hương” trong các tác phẩm báo chí và các công trình nghiên cứu về văn hóa, chính trị truyền thông. Để văn hóa Việt Nam có thể đối thoại được với nền văn hóa của các nước trên thế giới, Bích Yến đã cùng các nhà khoa học, giáo sư, đồng nghiệp bỏ ra nhiều công sức nghiên cứu triển khai nhiều dự án.

Cụ thể, chị đã xây dựng một chuyên san ngoại giao đặc biệt, đưa những hình ảnh, bài nghiên cứu về lịch sử, văn hoá, chính trị, kinh tế của Hà Nội, và các bài viết về thành tựu hợp tác giữa Áo-Việt Nam lên Chuyên san ngoại giao “Dossier 1000 Jahre Ha noi - Chào Hà Nội 1000 năm” - tờ báo Hoàng gia của Áo, Wiener Zeitung; đồng tổ chức sự kiện “Ngày Việt Nam” (tháng 9/2015) thu hút gần 3.000 lượt người Việt tại Áo và bè bạn, các nhà báo, chính khách quốc tế tham gia; xây dựng chương trình Khóa học mùa hè tại Áo, EU, thu hút hàng trăm lượt nhà báo, nghiên cứu sinh, giảng viên, nhà khoa học, lãnh đạo báo chí của Việt Nam.

Bích Yến tâm sự: “Ngay từ những năm đầu tiên định cư tại Áo, tôi đã tìm cách kết nối các cơ sở đào tạo về báo chí giữa hai nước. Tôi thiết nghĩ, chỉ có bằng cách này, các đồng nghiệp báo chí truyền thông, giới trí thức, khoa học Áo, EU mới biết và hiểu rõ hơn về đất nước, con người, văn hoá, lịch sử của Việt Nam. Bằng ngòi bút và sự thấu hiểu, họ sẽ lan toả những điều tốt đẹp của Việt Nam đến với đông đảo công chúng Áo và châu Âu, cũng như góp phần gắn kết tình hữu nghị giữa Việt Nam và Áo, châu Âu ngày càng bền vững”.

Kết nối cộng đồng

Điều ít ai biết Bích Yến là hậu duệ đời thứ 17 của vua Lê Kính Tông và Vương Phi Nguyễn Ngọc Nương. Ngay từ khi còn nhỏ, chị đã được dạy bảo về nguồn cội, về lòng biết ơn tổ tiên dòng tộc. Bích Yến tâm sự:"Tôi cùng nhiều người có cùng chí hướng xác định mục tiêu định vị, lan toả văn hóa Việt Nam ở nước ngoài. Cả cuộc đời này, với lòng biết ơn Tổ tiên dòng tộc, tôi ước nguyện phấn đấu vì điều đó".

Với ý tưởng và quyết định táo bạo của nhiều nhà khoa học và lãnh đạo cộng đồng người Việt tại 7 nước, năm 2015, Dự án Ngày Quốc tổ Việt Nam toàn cầu (2015) được khởi xướng.

Từ năm 2015 đến nay, Dự án Ngày Quốc Tổ Việt Nam toàn cầu đã phối hợp với các nhà trí thức, khoa học, cá nhân, tổ chức Hội đoàn, cộng đồng bà con kiều bào các nước, các cơ quan ban ngành của Việt Nam, chính quyền các nước sở tại và bạn bè quốc tế, cụ thể: Tổ chức Lễ an vị tượng vua Hùng và Lễ giỗ Tổ tại Đức, Nga, Séc, Ba Lan, Nhật Bản, Lào, Thái Lan, Canada, Ukraine, Hungary. Đồng thời, kết nối trực tuyến Lễ giỗ Tổ & vinh danh con cháu Vua Hùng toàn cầu cùng đại biểu trí thức kiều bào ở gần 50 quốc gia trên cả năm châu lục (hàng năm).

Mới đây, chị đã công bố công trình sách Những mảnh ghép quân vương và tổ chức các hội thảo khoa học quốc tế nhằm tập hợp chân dung, tư tưởng, tình cảm, trí tuệ của người Việt và bạn bè quốc tế trên toàn cầu. Ngoài ra, chị còn tham gia tổ chức nhiều hoạt động ý nghĩa khác như: hỗ trợ đồng bào lũ lụt miền Trung; quyên góp, ủng hộ phòng, chống COVID-19; tặng gạo và khẩu trang y tế cho bà con kiều bào tại Campuchia; phối hợp xây dựng cây ATM khẩu trang…

Với những nỗ lực đóng góp không mệt mỏi của Bích Yến và các cộng sự, năm 2023, Ban dự án Ngày Quốc Tổ Việt Nam toàn cầu đã vinh dự được UBND TP.HCM trao tặng bằng khen.

Người phụ nữ Việt và mối tình online với doanh nhân Ấn Độ

Quen nhau qua một ứng dụng hẹn hò và chỉ có hai tuần tìm hiểu nhau qua nhắn tin, chị Đỗ Như Ý quyết định một mình bay sang Bangalore để xem mặt bạn trai.

Đặt chân xuống sân bay ở thành phố phía Nam Ấn Độ một ngày cuối năm 2019, Như Ý thấy anh Porithosh Shetty trong bộ trang phục quần jean, áo phông, chân đi dép lê ra đón. Người phụ nữ 37 tuổi thoáng chút thất vọng cho rằng bạn trai không tôn trọng mình nên mới ăn mặc xuề xòa như vậy.

Nhưng ấn tượng ban đầu nhanh chóng bị xua tan bởi sự ân cần của anh Porithosh Shetty. Anh bật ghế cho cô ngả lưng, chuẩn bị sẵn khăn mặt để cô lau mát sau chuyến bay dài. Người đàn ông Ấn Độ còn cẩn thận chuẩn bị sẵn đồ ăn cho Như Ý vì lo cô đói sau một chuyến bay dài. Không tìm được đồ ăn Việt ở Bangalore, anh chuẩn bị món cơm chiên hải sản, gỏi và súp tomyum Thái Lan vì có vị gần giống.

Như Ý kể khi chiếc ôtô lăn bánh qua ba lớp cổng để đến khu nhà của dòng họ Shetty ở ngoại ô thành phố cô sửng sốt ngỡ mình bước vào một thế giới khác. Dinh cơ của gia đình anh Porithosh được xây trên mảnh đất rộng 20.000 m2, chia thành hai phần, một nửa là resort để kinh doanh, một nửa để ở.

Khu nhà ở nằm lọt thỏm giữa vườn hoa, cạnh bể bơi, tường ốp đá hoa cương, toàn bộ nội thất gỗ nâu, sàn trải thảm đỏ và có 10 người giúp việc đứng đợi sẵn. Khi Như Ý bước xuống xe, họ cúi đầu chào cô rồi lui ra bằng cửa sau, chia nhau đi làm việc.

Đến lúc này anh Porithosh mới nói cho Như Ý biết về gia cảnh của mình. Anh là con trai cả trong gia đình thượng lưu Ấn Độ. Người cha quá cố là bác sĩ đã gây dựng nên một bệnh viện tư có tiếng ở Bangalore, nay anh em Porithosh thay nhau quản lý. Bản thân anh hiện nắm giữ các dự án kinh doanh resort, nhà hàng, trang trại cà phê rộng 40 ha và ngôi nhà cổ 150 tuổi nơi anh chào đời.

Hai người mới quen nhau trước đó vài tuần. Tháng 10/2019, anh Porithosh Shetty sang Việt Nam du lịch, tình cờ nhìn thấy ảnh của Như Ý trên một ứng dụng hẹn hò. Ấn tượng với gương mặt tròn, nụ cười tươi, doanh nhân 45 tuổi nhấn nút "yêu thích" và lập tức nhắn tin làm quen.

Như Ý kể, khi ấy đang là điều dưỡng tại Trung tâm Y tế quận 5, TP HCM mới chia tay bạn trai nhưng thấy tin nhắn của Porithosh chị vẫn ngại ngần với người Ấn Độ. "Họ có quá nhiều lễ nghi và khác biệt văn hóa", Ý giải thích.

Ngày cuối cùng của chuyến đi, Porithosh Shetty ráo riết tấn công khiến chị dần xiêu lòng. Trong tin nhắn trả lời đầu tiên, Như Ý tuyên bố quan điểm mình đã nhiều tuổi, muốn tìm đối tượng kết hôn chứ không hẹn hò linh tinh.

Porithosh từng có cuộc hôn nhân đổ vỡ năm 2014 nên bày tỏ sự đồng cảm. Không thể gặp nhau, cả hai quyết định giữ liên lạc qua điện thoại để tìm hiểu nhau.

Thời gian đó Như Ý hầu như phải dùng công cụ dịch trực tuyến để trò chuyện. Anh Porithosh vẫn kiên nhẫn, cố gắng nghe từng từ, từng vấn đề cô mô tả không hề phàn nàn khiến cô dần có cảm tình và tin tưởng.

"Anh chưa bao giờ đề cập đến những chuyện khiếm nhã như những chàng trai quen qua mạng xã hội khác", Ý nói. Những cuộc gọi video dày hơn khiến cả hai càng có thêm ấn tượng tốt về đối phương. Họ lên kế hoạch gặp nhau.

Mùa đông năm 2019, Như Ý xin nghỉ phép 20 ngày để sang thành phố Bangalore.

Những ngày ở Banglore, chứng kiến cơ ngơi đồ sộ của gia đình bạn trai Như Ý không khỏi choáng ngợp. Cô lớn lên trong gia đình 8 thành viên cùng sống trong căn nhà 21 m2, càng không quen được người khác phục vụ từng ly nước, bữa ăn. Thậm chí quần áo của cô cũng được người giúp việc giặt ủi và gấp sẵn.

Một lần, Porithosh đưa Ý đến trung tâm thương mại. Chàng doanh nhân Ấn Độ ướm thử chiếc túi xách 2.000 USD lên tay bạn gái nhưng cô từ chối. "Em chưa bao giờ dùng túi đắt tiền, nó cũng không thật sự hợp với em", Ý giải thích. Tưởng bạn gái ngại mua sắm khi có mặt mình, Porithosh đưa cô chiếc thẻ tín dụng và dặn có thể mua gì tùy thích. Tuy nhiên, cô vẫn một mực trả lại vì bản thân không có nhu cầu. Một lần nữa, Như Ý khiến anh ngạc nhiên.

Ba tuần trôi qua, Như Ý về nước trong sự lưu luyến của Porithosh. Ở Ấn Độ, anh vẫn nhớ hình bóng của người phụ nữ Việt Nam tờ mờ sáng đã đứng trong căn bếp nhồi bột làm bánh canh cho anh. "Em có thể sống cạnh anh cả đời được không?", Porithosh nhắn. Chỉ một tháng sau, Như Ý trở lại Ấn Độ, họ lần nữa ôm nhau giữa sân bay.

Thời điểm này, mẹ Porithosh đã trở về nhà sau chuyến du lịch. Cuộc gặp đầu tiên giữa bạn gái và mẹ khiến anh khá căng thẳng. Anh viết vào sổ tay khoảng 10 câu mô tả về Ý và lý do anh chọn cô làm vợ. Anh nắm chặt tay để cô đỡ run và sắp xếp người em dâu chờ sẵn để "cứu nguy" cho Như Ý phòng khi cô không đủ từ vựng tiếng Anh trò chuyện cùng mẹ chồng tương lai.

Mẹ Porithosh mỉm cười khi thấy khoảnh khắc ấy. Bà từng sắp xếp cuộc hôn nhân môn đăng hộ đối cho Porithosh nhưng cả hai không hạnh phúc. Ở lần lựa chọn thứ hai, bà muốn anh chủ động.

Để chuẩn bị làm dâu Ấn, Như Ý trở về Việt Nam xin nghỉ việc. Tuy nhiên, dịch Covid-19 đã chia cắt cặp đôi gần hai năm. Tháng 10/2021, họ mới gặp lại nhau để đăng ký kết hôn và tổ chức lễ cưới ngay tại resort của gia đình.

Như Ý mô tả những ngày đầu làm dâu của mình khá buồn chán. Cô hầu như không phải làm việc gì, thậm chí, khi dùng bữa xong, nán lại để gom chén đĩa ra chậu vẫn bị mẹ chồng nhắc nhở đây là việc của người giúp việc.

Một ngày của những người phụ nữ trong nhà thường quẩn quanh việc tập gym hoặc yoga, đọc sách và dự tiệc cùng chồng (nếu có) vào buổi tối. Em chồng cô, nữ bác sĩ du học từ Australia về vẫn treo bằng ở nhà.

Cô tập làm YouTube về cuộc sống tại Ấn Độ để đỡ buồn và nhớ quê nhà. Kênh bất ngờ phát triển, nhiều người biết Như Ý nhờ cô mua giúp vài loại thực phẩm gửi về Việt Nam. Sau vài đơn hàng, cô chọn hướng kinh doanh thêm.

Ban đầu, Porithosh không đồng ý. Anh cho rằng với kinh tế gia đình, cô không cần phải làm việc. Ý thuyết phục chồng bằng cách kể về một ngày ở nhà của cô vô vị ra sao. Việc đóng hàng, tìm sản phẩm lấp đầy quỹ thời gian, khiến cô không còn trống vắng.

"Hơn hết, em muốn lao động để bản thân không bị lười đi", Như Ý nói thêm. Trước sự kiên quyết của Ý, anh cũng xuôi theo. Thỉnh thoảng, Porithosh cũng xuất hiện trong vài video của vợ, họ cùng nhau nấu phở, làm bánh naan (loại bánh mì của người Ấn Độ).

Trong một video mới đăng một ngày cuối tuần tháng 7, Porithosh đưa vợ đi thưởng thức cocktail ở thành phố biển Mangalore. Gió lồng lộng khiến mớ tóc của Như Ý rối, Porithosh nhẹ nhàng gỡ giúp. Anh lấy từ cốp xe chiếc áo khoác đưa cho vợ.

"Cảm ơn anh đã luôn ân cần như ngày đầu mình gặp nhau", cô mỉm cười nói.

Người đàn ông Việt đối mặt với việc bị khởi tố do chôn cất thai nhi bất hợp pháp

Người đàn ông quốc tịch Việt Nam 34 tuổi, Nguyễn Long Thái (?) đã bị bắt vào tháng trước vì nghi ngờ bỏ rơi thi thể trẻ sơ sinh dưới lòng sông khô cạn của sông Arakawa ở tỉnh Saitama. Anh ta được thả 9 ngày sau đó và hiện đang chờ quyết định của các công tố viên.

Trong một cuộc phỏng vấn, anh Thái, vốn không thông thạo tiếng Nhật, cho biết anh không biết phải làm gì ở Nhật khi đứa con thứ 3 mà anh hằng mong mỏi đã chết lưu trước ngày dự sinh khoảng 4 tháng. “Tôi hy vọng sẽ có một hệ thống trong đó người lao động nước ngoài có thể được giáo dục rộng rãi về các quy tắc trong cuộc sống hàng ngày từ các tổ chức và công ty. Tôi hy vọng không ai phải trải qua những gì tôi đã làm”, anh nói.

Sau khi tốt nghiệp đại học anh Thái từng làm kỹ sư trong ngành xây dựng tại Việt Nam rồi đến Nhật Bản theo diện thị thực lao động cách đây 5 năm. Vợ anh đã đi theo anh cách đây khoảng 18 tháng, để lại 2 đứa con 7 tuổi và 5 tuổi cho bố mẹ anh Thái chăm sóc. Khoảng 11 giờ tối ngày 20/6, anh bị đánh thức bởi giọng nói hốt hoảng của người vợ 28 tuổi đang mang thai 21 tuần. Vợ anh đang òa khóc, ôm đứa con chết non trong lòng bàn tay. Cô nói rằng khi đi vệ sinh thì em bé bị rơi ra và không còn thở nữa. Không biết phải làm gì với một đứa trẻ sơ sinh ở Nhật Bản, Thái gọi điện hỏi ý kiến ​​mẹ vợ. Bà nói trong nước mắt: “Hãy chôn đứa bé ngay lập tức ở một khu vực rộng lớn, để tiền và quần áo của hai con vào đó”.

Anh nghĩ đến một lòng sông khô cạn cách nhà 5 phút lái xe. Sau đó, anh vội quấn xác vào khăn rồi chôn đứa con xuống lòng sông trong đêm tĩnh mịch. Anh dùng tay đào một cái lỗ và chôn xác sau khi cẩn thận bọc đứa trẻ trong quần áo của vợ chồng anh. Anh còn nhặt đá và đặt chúng xung quanh như một cách đánh dấu. Đây là cách anh xây một ngôi mộ đơn giản. “Xin con hãy ngủ ở đây rồi về Việt Nam với bố mẹ nhé,” anh vừa khấn vừa chắp tay. Anh cảm thấy nhẹ nhõm và nước mắt trào ra.

Khi anh Thái trở về nhà, vợ anh đang thu mình trên giường và khóc. Quần áo và ga trải giường của cô dính đầy máu. Một đồng nghiệp khuyên Thái nên gọi 119 để được cấp cứu. Đây là lần đầu tiên 2 vợ chồng biết về số điện thoại cấp cứu hỏa hoạn và y tế. Vợ anh được đưa đến bệnh viện. Một bác sĩ hỏi anh đứa bé đang ở đâu. Anh ấy giải thích những gì anh ấy đã làm bằng ứng dụng dịch thuật trên điện thoại. Sau đó, một cảnh sát được bác sĩ gọi đi cùng Thái đến ngôi mộ dưới lòng sông. Anh Thái đã bị bắt sau khi biết được từ cảnh sát rằng hành động của anh là bất hợp pháp ở Nhật Bản. Điều này khiến anh vô cùng ngạc nhiên vì chôn xác trong một ngôi mộ tạm được coi là điều bình thường ở Việt Nam.

Cặp đôi vui mừng khôn xiết khi biết mình sẽ đón đứa con thứ 3 vào tháng 10. Nhưng họ quyết định quay trở lại Việt Nam sau khi một chuyên gia sản phụ khoa cảnh báo về nguy cơ sảy thai. Đứa bé chào đời đã chết 1 ngày trước khi cặp đôi dự định rời Nhật Bản. Sau khi được trả tự do, anh Thái được đoàn tụ với vợ tại chùa Daionji ở Honjo, tỉnh Saitama, nơi trú ẩn cho những người Việt Nam gặp khó khăn. Anh vô cùng hối hận vì đã gây rắc rối cho những người xung quanh.

Hai vợ chồng rời Nhật Bản ngày 14/7, dự định sẽ an táng tro cốt em bé tại Việt Nam. Chủ tịch công ty nơi anh Thái làm việc có mặt dự lễ hỏa táng cháu bé. Khi chủ tịch hỏi anh ấy về kế hoạch trở lại Nhật Bản, Thái nói rằng anh ấy sẽ quay lại. Yoshimizu Jiho là người đứng đầu hiệp hội hỗ trợ Tomoiki Nhật-Việt, bà cho biết cư dân ở một số khu vực ở Việt Nam có truyền thống chôn xác người chết trước và lấy tro cốt vài năm sau đó. Yoshimizu là người trong tổ chức phi lợi nhuận hỗ trợ công dân Việt Nam tại Nhật Bản, bà nói rằng việc chuẩn bị sách hướng dẫn đa ngôn ngữ về cuộc sống hàng ngày và tư vấn là không đủ để hỗ trợ người nước ngoài.

Một trường hợp tương tự, một cựu thực tập sinh kỹ năng Việt Nam, người đã giữ thi thể của cặp song sinh chết lưu ở nhà, đã bị bắt tại tỉnh Kumamoto vào năm 2020 vì nghi ngờ bỏ rơi thi thể của các em. Tuy nhiên, Tòa án Tối cao đã đảo ngược các phán quyết có tội của tòa án cấp dưới vào tháng 3, nói rằng hành vi của cô là vô tình vì liên quan đến nhận thức về phong tục chôn cất.

Nguồn: Thời Đại; Vnexpress; LocoBee