TS. Phan Bích Thiện: Điều gắn kết người Việt xa quê là ý thức cội nguồn

Gần 300 người Việt thuộc nhiều thế hệ cùng hội tụ tại Budapest trong Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc lần đầu tiên được tổ chức tại Hungary ngày 18/10/2026, cũng là lần đầu tiên được tổ chức ở nước ngoài.

Là một sự kiện văn hóa cộng đồng, Ngày hội mở ra những suy ngẫm về sức mạnh của sự đoàn kết, về trách nhiệm gìn giữ bản sắc dân tộc và sự gắn bó giữa những người Việt Nam đang sinh sống xa Tổ quốc.

Nhân dịp này, TS Phan Bích Thiện, Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Chủ tịch Hội Phụ nữ Việt Nam tại Hungary, Trưởng Ban Tổ chức Ngày hội, trả lời phỏng vấn VOV5 về những điều làm nên sức sống của cộng đồng người Việt và kỳ vọng xây dựng một cộng đồng đoàn kết, hội nhập, luôn hướng về quê hương.

PV: Thưa bà, sau Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc lần đầu tiên tại Hungary, điều gì khiến bà cảm thấy ý nghĩa và đáng nhớ nhất?

TS Phan Bích Thiện: Điều đọng lại trong tôi nhiều nhất chính là tình cảm của bà con. Trong một ngày cuối tuần giữa tháng Mười, gần 300 người Việt đã dành thời gian đến với Ngày hội, có những cụ cao niên trên 90 tuổi, những người đã sinh sống tại Hungary nhiều thập kỷ, những gia đình trẻ và các cháu thiếu nhi. Điều đó cho thấy nhu cầu được gặp gỡ, được gắn bó và được cảm nhận tình đồng bào vẫn luôn hiện hữu rất mạnh mẽ trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.

Có một điều sau gần 40 năm sống xa quê hương tôi càng cảm nhận rõ: khi ở nước ngoài, hai tiếng “đồng bào” dường như mang một ý nghĩa rất đặc biệt. Đó không chỉ là những người cùng quốc tịch hay cùng nói một ngôn ngữ, mà còn có chung ký ức văn hóa, chung nguồn cội và có thể tìm thấy sự đồng cảm ở nhau.

Thành công của Ngày hội không nằm ở quy mô hay sự trang trọng của chương trình, mà ở chỗ mọi người thực sự cảm thấy gần nhau hơn sau cuộc gặp gỡ ấy.

PV: Bà đã có nhiều năm tham gia công tác cộng đồng tại Hungary và châu Âu. Theo bà, điều gì là quan trọng nhất để xây dựng một cộng đồng người Việt đoàn kết, vững mạnh ở nước ngoài?

TS Phan Bích Thiện: Tôi cho rằng trước hết phải có sự chân thành, tôn trọng và tinh thần trách nhiệm đối với cộng đồng. Cộng đồng người Việt ở nước ngoài ngày nay rất đa dạng. Chúng ta có những thế hệ sang học tập, lao động từ nhiều thập kỷ trước; những người đến sau để kinh doanh, làm việc; các trí thức, doanh nhân và ngày càng nhiều thế hệ trẻ sinh ra, lớn lên tại nước sở tại.

Mỗi thế hệ có những trải nghiệm, điều kiện sống và cách suy nghĩ khác nhau. Chính sự đa dạng ấy tạo nên sức sống của cộng đồng, nhưng cũng đòi hỏi chúng ta phải biết lắng nghe, tôn trọng và tìm được tiếng nói chung.Theo tôi, đoàn kết không có nghĩa là mọi người phải hoàn toàn giống nhau hay luôn có cùng quan điểm. Đoàn kết là khi chúng ta biết vượt qua những khác biệt để cùng hướng tới những giá trị chung, vì lợi ích của cộng đồng và vì tình yêu đối với quê hương, đất nước.

Một cộng đồng vững mạnh không chỉ cần những người thành đạt mà còn cần tinh thần tương thân tương ái, sự quan tâm đến những người gặp khó khăn, sự gắn kết giữa các thế hệ và những tổ chức hội đoàn hoạt động có trách nhiệm.

Tôi luôn tâm niệm rằng công tác cộng đồng trước hết phải xuất phát từ cái tâm. Khi chúng ta làm việc bằng sự chân thành, không vụ lợi, mọi người sẽ cảm nhận được và sẵn sàng chung tay.

PV: Từ kinh nghiệm thực tiễn ấy, bà đã đề xuất tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài tại Hội nghị Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tháng 1/2024. Bà mong muốn điều gì từ sáng kiến này?

TS Phan Bích Thiện: Tôi mong muốn tạo thêm một không gian chung, một dịp gặp gỡ có ý nghĩa để mọi người Việt Nam ở nước ngoài, không phân biệt thế hệ, quê quán hay nghề nghiệp, đều có thể tham gia.

Ở Việt Nam, Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc đã trở thành một nét đẹp trong đời sống cộng đồng. Tôi nghĩ rằng người Việt Nam ở nước ngoài cũng rất cần những hoạt động như vậy, bởi chúng ta không có được điều kiện gặp gỡ thường xuyên như bà con ở trong nước.

Từ thực tế hoạt động cộng đồng, tôi nhận thấy đôi khi chúng ta có nhiều sự kiện của từng hội đoàn, từng nhóm, nhưng vẫn cần thêm những dịp để tất cả cùng hội tụ trong một không gian chung. Vì thế, tại Hội nghị tháng 1/2024, tôi đã đề xuất đưa Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc đến với cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.

Tôi rất vui khi ngày 11/9/2026, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ban hành Hướng dẫn tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Và càng xúc động hơn khi Hungary trở thành nơi triển khai tổ chức Ngày hội đầu tiên ở nước ngoài sau khi Hướng dẫn được ban hành.

PV: Một trong những thách thức của cộng đồng người Việt ở nước ngoài là làm thế nào để thế hệ trẻ tiếp tục gắn bó với quê hương. Bà nhìn nhận vấn đề này ra sao?

TS Phan Bích Thiện: Đây là vấn đề tôi rất quan tâm. Thế hệ chúng tôi sinh ra và lớn lên ở Việt Nam nên tình yêu quê hương gắn với những ký ức rất cụ thể: mái trường, con phố, làng quê, tiếng nói, những bữa cơm gia đình và những năm tháng tuổi thơ. Nhưng với các cháu sinh ra, lớn lên ở Hungary hay các nước châu Âu, Việt Nam có thể là quê hương của cha mẹ, ông bà, là nơi các cháu chỉ được về thăm vào những kỳ nghỉ. Chúng ta không thể đòi hỏi các cháu có tình cảm với Việt Nam giống hệt thế hệ mình. Điều quan trọng là giúp các cháu khám phá và yêu mến nguồn cội theo cách của chính các cháu.

Tình yêu quê hương không thể chỉ được truyền lại bằng lời nhắc nhở. Nó cần được nuôi dưỡng bằng những trải nghiệm đẹp, bằng tiếng Việt trong gia đình, những món ăn truyền thống, những câu chuyện của ông bà, những chuyến về thăm quê hương và những hoạt động cộng đồng.

Chính vì thế, tôi rất vui khi trong Ngày hội vừa qua có sự hiện diện của nhiều thế hệ, đặc biệt là các cháu thế hệ trẻ. Khi các cháu được tham gia những chương trình văn hóa, được nghe những bài hát Việt Nam, được chứng kiến sự gắn bó của cộng đồng, những hạt giống tình yêu quê hương sẽ dần được gieo vào tâm hồn.

PV: Ngày hội lần này cũng gắn với hoạt động tôn vinh phụ nữ Việt Nam nhân dịp 20/10. Bà đánh giá thế nào về vai trò của phụ nữ trong việc gìn giữ bản sắc và kết nối cộng đồng ở nước ngoài?

TS Phan Bích Thiện: Tôi luôn cho rằng phụ nữ có một sức mạnh rất đặc biệt, đó là khả năng kết nối con người bằng tình cảm, sự quan tâm và tinh thần sẻ chia.Trong gia đình, người phụ nữ thường đóng vai trò quan trọng trong việc gìn giữ những giá trị truyền thống, từ ngôn ngữ, ẩm thực, phong tục đến cách ứng xử và tình cảm gia đình.

Ở nước ngoài, vai trò ấy càng trở nên rõ nét. Nhiều người mẹ Việt Nam dù bận rộn với công việc vẫn cố gắng dạy con tiếng Việt, nấu những món ăn quê hương, tổ chức Tết cổ truyền, Trung thu và đưa con tham gia các hoạt động văn hóa Việt Nam. Nhưng tôi cũng muốn nhấn mạnh rằng phụ nữ Việt ngày nay không chỉ là người gìn giữ truyền thống. Họ còn là những người năng động, sáng tạo, thành đạt trong nhiều lĩnh vực, tích cực tham gia các hoạt động xã hội và đóng góp vào sự phát triển của cộng đồng.

Ngày hội vừa qua là một minh chứng rất sinh động. Tôi đặc biệt trân trọng những chị em đã âm thầm chuẩn bị từng tiết mục văn nghệ, từng bó hoa, từng món ăn cho Bữa cơm Đại đoàn kết. Đó là những đóng góp giản dị nhưng rất đáng quý. Việc tôn vinh phụ nữ trong Ngày hội cũng là dịp để chúng ta nhắc nhớ và tri ân những thế hệ phụ nữ Việt Nam đã hy sinh, cống hiến cho đất nước, đồng thời ghi nhận những người phụ nữ hôm nay đang tiếp tục vun đắp những giá trị tốt đẹp của dân tộc, dù ở bất cứ nơi đâu.

PV: Trong bối cảnh cộng đồng người Việt ngày càng hội nhập sâu rộng vào xã hội sở tại, theo bà, làm thế nào để vừa giữ gìn bản sắc Việt Nam vừa trở thành những công dân tích cực tại đất nước mình đang sinh sống?

TS Phan Bích Thiện: Theo tôi, đây không phải là hai mục tiêu đối lập mà hoàn toàn có thể bổ sung, hỗ trợ cho nhau. Chúng ta cần hội nhập tốt, tôn trọng pháp luật, văn hóa và những giá trị của đất nước nơi mình sinh sống. Đồng thời, chúng ta cũng có quyền tự hào và trách nhiệm gìn giữ những giá trị tốt đẹp của dân tộc mình.

Tôi đã sống ở nước ngoài 40 năm và luôn cảm nhận rằng khi chúng ta hiểu biết, tôn trọng văn hóa sở tại, đồng thời tự tin giới thiệu bản sắc Việt Nam, chúng ta sẽ nhận được sự tôn trọng từ bạn bè quốc tế. Một cộng đồng người Việt đoàn kết, có tri thức, có trách nhiệm và đóng góp tích cực cho xã hội Hungary chính là hình ảnh đẹp của Việt Nam ở nước ngoài.

Tôi mong cộng đồng người Việt Nam tại Hungary không chỉ gắn bó với nhau mà còn ngày càng khẳng định vị thế trong xã hội sở tại, trở thành cầu nối hữu nghị giữa hai dân tộc. Và tôi tin rằng tình yêu quê hương không làm chúng ta khép mình lại. Ngược lại, khi hiểu rõ mình đến từ đâu, chúng ta sẽ có thêm sự tự tin để bước ra thế giới.

PV: Sau dấu mốc Ngày hội đầu tiên tại Budapest, bà muốn gửi gắm thông điệp gì tới cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài?

TS Phan Bích Thiện: Tôi mong rằng chúng ta hãy trân trọng hơn nữa tình đồng bào, bởi đó là một giá trị vô cùng quý báu, đặc biệt khi sống xa quê hương. Cuộc sống ở nước ngoài có rất nhiều cơ hội nhưng cũng không ít khó khăn. Mỗi người đều bận rộn với công việc, gia đình và những lo toan riêng. Chính vì vậy, đôi khi chúng ta cần chủ động dành thời gian cho cộng đồng, quan tâm đến nhau nhiều hơn.

Tôi hy vọng Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc sẽ trở thành một hoạt động thường niên ý nghĩa tại Hungary và dần lan tỏa đến nhiều cộng đồng người Việt ở các quốc gia khác. Nhưng điều tôi mong muốn hơn cả là tinh thần đoàn kết không chỉ được nhắc đến trong một ngày hội, mà hiện diện trong cách chúng ta ứng xử với nhau mỗi ngày. Hãy bắt đầu từ những điều nhỏ nhất: một sự giúp đỡ chân thành, một lời động viên, một thái độ bao dung, một hành động vì lợi ích chung.

Xem tiếp tại đường Link =>TS. Phan Bích Thiện: Điều gắn kết người Việt xa quê là ý thức cội nguồn

Cộng đồng người Việt tại Hungary tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết dân tộc

Theo phóng viên TTXVN tại châu Âu, ngày 18/10, tại thủ đô Budapest, dưới sự bảo trợ của Đại sứ quán Việt Nam tại Hungary, Hiệp hội Người Việt Nam và Hội Phụ nữ Việt Nam tại Hungary đã phối hợp tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc lần thứ nhất, kết hợp tôn vinh phụ nữ Việt Nam nhân dịp 20/10 và các hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 tại Hungary.

Tham dự sự kiện có Đại sứ Việt Nam tại Hungary Bùi Lê Thái; ông Vũ Quý Dương - Chủ tịch Hiệp hội Người Việt Nam tại Hungary; bà Phan Thị Bích Thiện - Chủ tịch Hội Phụ nữ Việt Nam tại Hungary; đại diện các hội đoàn; cán bộ, nhân viên Đại sứ quán; đông đảo cộng đồng người Việt Nam đang sinh sống, học tập, làm việc tại Hungary và nhiều bạn bè Hungary. Với các hoạt động giao lưu cộng đồng, văn hóa, văn nghệ, Ngày hội là dịp tăng cường sự gắn bó giữa các hội đoàn, các thế hệ người Việt, đồng thời tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống và lan tỏa hình ảnh Việt Nam tại sở tại.
Phát biểu tại Ngày hội, Đại sứ Bùi Lê Thái nhấn mạnh đại đoàn kết là truyền thống quý báu, nguồn sức mạnh to lớn của dân tộc Việt Nam, được Chủ tịch Hồ Chí Minh đúc kết trong lời căn dặn: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết; Thành công, thành công, đại thành công”. Đối với cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, tinh thần đoàn kết càng có ý nghĩa thiết thực, tạo nền tảng để bà con tương trợ, giúp đỡ nhau vượt qua khó khăn, xây dựng cộng đồng ổn định, vững mạnh, hội nhập tốt vào xã hội sở tại, đồng thời gìn giữ bản sắc văn hóa và mối liên hệ với quê hương, đất nước.

Đại sứ đánh giá cao những đóng góp của Hiệp hội Người Việt Nam, Hội Phụ nữ Việt Nam tại Hungary và các hội đoàn trong việc xây dựng cộng đồng người Việt Nam tại Hungary đoàn kết, gắn bó, duy trì các hoạt động cộng đồng, hỗ trợ bà con và chăm lo thế hệ trẻ; mong muốn các tổ chức tiếp tục tăng cường phối hợp, phát huy thế mạnh và thu hút sự tham gia của thế hệ trẻ, đặc biệt là những người Việt sinh ra, lớn lên tại Hungary. Qua đó, góp phần gìn giữ tiếng Việt, truyền thống dân tộc và bồi đắp tình yêu quê hương cho các thế hệ tiếp nối.
Nhân dịp Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10, Đại sứ Bùi Lê Thái ghi nhận, biểu dương những đóng góp quan trọng của phụ nữ Việt Nam tại Hungary trong việc vun đắp hạnh phúc gia đình, nuôi dạy con cái, gìn giữ tiếng Việt, phong tục, truyền thống và tích cực tham gia các hoạt động xã hội, thiện nguyện, kết nối cộng đồng. Đại sứ đặc biệt đánh giá cao tâm huyết, sáng kiến của Chủ tịch Hội Phụ nữ Việt Nam tại Hungary Phan Thị Bích Thiện trong việc tổ chức Ngày hội cũng như nhiều hoạt động cộng đồng thời gian qua, qua đó phát huy vai trò của phụ nữ, vun đắp tình đoàn kết, tinh thần tương thân tương ái và xây dựng cộng đồng gắn bó, nhân ái, giàu bản sắc dân tộc.

Gắn với các hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 tại Hungary, sự kiện còn là dịp giới thiệu, lan tỏa những nét đẹp văn hóa, phong tục, ẩm thực và truyền thống dân tộc; khuyến khích các thế hệ người Việt cùng gìn giữ bản sắc, đồng thời quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam tới bạn bè Hungary, góp phần thúc đẩy giao lưu nhân dân và tăng cường hiểu biết giữa Việt Nam và Hungary.

Xem tiếp tại đường Link =>Cộng đồng người Việt tại Hungary tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết dân tộc

Đột kích quán karaoke ở Bangkok, bắt giữ 13 người Việt Nam dính nghi án mua bán ma túy

Sau nhiều ngày theo dõi bí mật và ghi nhận một giao dịch ketamine trị giá 2.200 baht (gần 1,7 triệu đồng), cảnh sát Thái Lan đột kích quán karaoke ở Bangkok, bắt giữ 14 người, trong đó phần lớn là công dân Việt Nam.

Tờ The Thaiger đưa tin cảnh sát Thái Lan đã đột kích một quán karaoke tại thủ đô Bangkok rạng sáng thứ Bảy (17/10), bắt giữ 13 công dân Việt Nam và 1 phụ nữ Thái Lan sau quá trình điều tra bí mật liên quan đến nghi vấn mua bán ketamine.

Khoảng 4h sáng 17/10, các sĩ quan thuộc Cục Phòng chống ma túy và Đồn cảnh sát Khok Khram tiến hành kiểm tra đột xuất quán Paradise Karaoke & Restaurant nằm tại khu Nuanchan, quận Bueng Kum, Bangkok, Thái Lan.

Trước đó, cảnh sát bắt đầu theo dõi cơ sở này từ tối 12/10. Đến khoảng 1h03 sáng hôm sau, lực lượng chức năng phát hiện một giao dịch mua bán 2 gram ketamine với giá 2.200 baht (gần 1,7 triệu đồng).

Cảnh sát sau đó đã nỗ lực bắt giữ nghi phạm, nhưng người này đã tẩu thoát thông qua hệ thống phòng karaoke riêng và các lối đi phức tạp của quán. Tại hiện trường, lực lượng chức năng thu giữ 2 gói chứa ketamine dạng bột và tinh thể để làm bằng chứng.

Sau quá trình điều tra, ngày 15/10, cảnh sát xin lệnh bắt giữ nghi phạm và đến ngày hôm sau tiếp tục xin lệnh khám xét. Những thủ tục này dẫn đến cuộc đột kích vào rạng sáng 17/10.

Hai người bị cáo buộc cùng tham gia mua bán trái phép ketamine, một chất hướng thần thuộc nhóm 2, nhằm mục đích phân phối thương mại khi chưa được cấp phép. Ngoài ra, cảnh sát cũng bắt giữ hai người đàn ông Việt Nam vì tàng trữ ketamine để sử dụng cá nhân.

10 người khác, gồm 5 nam giới Việt Nam, 4 phụ nữ Việt Nam và 1 phụ nữ Thái Lan, bị bắt với cáo buộc sử dụng ketamine. Nhóm này bao gồm cả khách hàng và nhân viên của quán karaoke.

Trong quá trình khám xét bổ sung, cảnh sát phát hiện thêm 3 gram ketamine. Tổng lượng ketamine bị thu giữ trong toàn bộ quá trình điều tra là 6 gram.

Xem tiếp tại đường Link =>Đột kích quán karaoke ở Bangkok, bắt giữ 13 người Việt Nam dính nghi án mua bán ma túy

'Thiên tài AI' là cha đẻ của phần mềm quen thuộc với hàng triệu người Việt: Cựu học sinh chuyên Toán, từng làm việc tại IBM Việt Nam, FPT, Zalo

Là tác giả của UniKey, bộ gõ tiếng Việt quen thuộc với hàng triệu người dùng, ông Phạm Kim Long có nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực công nghệ thông tin.

Với hàng triệu người Việt, bộ gõ tiếng Việt UniKey đã trở thành công cụ quen thuộc trong công việc và học tập hằng ngày.

Trước khi UniKey ra đời, việc gõ tiếng Việt trên máy tính không hề dễ dàng. Người dùng thường gặp tình trạng lỗi font, thiếu đồng bộ giữa các nền tảng. Vì thế, các công việc tưởng chừng đơn giản như soạn thảo văn bản, trò chuyện, trao đổi thông tin bằng tiếng Việt không thuận tiện.

Năm 2000, bước ngoặt lớn đến với người dùng Việt Nam. Bộ gõ UniKey mang đến giải pháp gõ tiếng Việt gọn nhẹ, dễ sử dụng và hoạt động ổn định trên nhiều ứng dụng. Phần mềm còn hỗ trợ chuyển đổi các bảng mã cũ như TCVN3, VNI sang Unicode, góp phần khắc phục tình trạng lỗi font từng gây nhiều phiền toái cho người dùng.

Đặc biệt, việc duy trì UniKey miễn phí suốt hơn 26 năm, không thương mại hóa phần mềm, đã thể hiện tinh thần cống hiến bền bỉ của tác giả, đồng thời đưa UniKey trở thành một ví dụ tiêu biểu về sự sẻ chia và đóng góp cho cộng đồng.

Là cựu học sinh chuyên Toán, tốt nghiệp đại học loại giỏi

Ít ai biết, đứng đằng sau phát minh này là một kỹ sư người Việt khá kín tiếng Phạm Kim Long. Sinh năm 1973 tại Hà Nội, ông từng theo học lớp chuyên Toán của Trường THPT Chuyên Hà Nội - Amsterdam. Sau khi tốt nghiệp phổ thông, ông theo học ngành Công nghệ thông tin tại Đại học Bách khoa Hà Nội.

Năm 1996, ông tốt nghiệp loại giỏi với đề tài “Quản lý hệ thống thông tin môi trường với các công cụ của Oracle”. Đây là bước khởi đầu cho hành trình học tập và nghiên cứu chuyên sâu về công nghệ của ông.

Sau khi hoàn thành chương trình đại học, ông tiếp tục sang Cộng hòa Séc học tập và nghiên cứu. Năm 2006, ông làm nghiên cứu sinh tại Đại học Kỹ thuật Praha. Trong thời gian ở nước ngoài, bên cạnh công việc nghiên cứu, ông còn phát triển một số phần mềm phục vụ nhu cầu cá nhân và công việc.

Dấu mốc đáng chú ý trong sự nghiệp của kỹ sư Phạm Kim Long là sự ra đời của UniKey. Bộ gõ tiếng Việt nổi tiếng này bắt nguồn từ một cuộc thách đố giữa những người bạn cùng lớp.

Theo đó, năm 1994, khi còn là sinh viên, ông Phạm Kim Long cùng 3 người bạn đặt ra thử thách viết bộ gõ tiếng Việt nhỏ gọn nhất dành cho hệ điều hành DOS bằng ngôn ngữ lập trình Assembly. Ông giành chiến thắng với chương trình chỉ có dung lượng 2KB. Sản phẩm này được xem là một trong những tiền đề cho quá trình phát triển UniKey sau này.

Sau đó, trong thời gian học tập và nghiên cứu tại Đại học Kỹ thuật Praha, Cộng hòa Séc, ông Long tiếp tục phát triển bộ gõ dành cho hệ điều hành Windows mang tên LittleVnKey. Tuy nhiên, chương trình chủ yếu phục vụ nhu cầu cá nhân và được ông chia sẻ với một số người bạn. Khi đó, phần mềm vẫn chưa hỗ trợ bảng mã Unicode - yếu tố quan trọng để việc hiển thị tiếng Việt tương thích với nhiều hệ thống và ứng dụng.

Đến năm 2000, khi Windows bắt đầu hỗ trợ Unicode tiếng Việt, ông Long nhận thấy đây là cơ hội lớn. Từ đó, ông quyết định phát triển một chương trình mới. Sau 3 ngày 2 đêm thiết kế và lập trình, UniKey ra đời, cung cấp cho người dùng một công cụ gõ tiếng Việt miễn phí.

Nhờ giao diện đơn giản, dễ sử dụng và không thu phí, UniKey nhanh chóng được đông đảo người dùng đón nhận. Tuy nhiên, việc phần mềm được cung cấp miễn phí cũng vấp phải những phản ứng trái chiều từ một số người kinh doanh phần mềm thương mại. Dù vậy, ông Long vẫn duy trì định hướng phát triển công cụ phục vụ cộng đồng người dùng tiếng Việt.

Năm 2006, Apple liên hệ với ông Phạm Kim Long để xin phép sử dụng mã nguồn UniKey trong các sản phẩm của hãng. Công nghệ này góp phần phục vụ việc nhập liệu tiếng Việt trên các thiết bị như MacBook, iPhone và iPad.

Từ một chương trình nhỏ được phát triển ban đầu vì niềm đam mê lập trình, UniKey đã trở thành công cụ quen thuộc với nhiều người Việt trong học tập và công việc. Sự ra đời và phát triển của phần mềm này cũng cho thấy một sản phẩm công nghệ không nhất thiết phải bắt đầu từ dự án quy mô lớn mà đôi khi xuất phát từ nhu cầu rất gần gũi trong đời sống.

Trở về Việt Nam, làm việc tại nhiều doanh nghiệp công nghệ lớn

Sau thời gian học tập và nghiên cứu tại Cộng hòa Séc, năm 2008, ông Phạm Kim Long trở về Việt Nam. Ông có thời gian làm việc tại nhiều tập đoàn công nghệ lớn như IBM Việt Nam, FPT Telecom, VNG....

Trong khoảng 8 năm làm việc tại VNG, ông tham gia phát triển nhiều sản phẩm công nghệ, trong đó có Laban Key - bộ gõ tiếng Việt dành cho điện thoại thông minh. Sau đó, ông đảm nhiệm vị trí Giám đốc Zalo AI, đơn vị nghiên cứu và phát triển các sản phẩm ứng dụng trí tuệ nhân tạo, trong đó có những giải pháp trợ lý ảo.

Sau thời gian làm việc tại VNG, ông Phạm Kim Long chuyển sang MoMo. Cụ thể, khoảng cuối năm 2021, ông đảm nhiệm vai trò Giám đốc Nghiên cứu và Phát triển AI, phụ trách các nhóm nghiên cứu về xử lý ngôn ngữ tự nhiên và thị giác máy tính.

Đây là những lĩnh vực quan trọng của trí tuệ nhân tạo. Trong đó, xử lý ngôn ngữ tự nhiên giúp máy tính phân tích, hiểu và xử lý ngôn ngữ của con người, còn thị giác máy tính tập trung vào khả năng nhận diện, phân tích hình ảnh và video.

Xem tiếp tại đường Link =>'Thiên tài AI' là cha đẻ của phần mềm quen thuộc với hàng triệu người Việt: Cựu học sinh chuyên Toán, từng làm việc tại IBM Việt Nam, FPT, Zalo

Nữ tiến sĩ người Việt đứng sau công nghệ nền tảng của máy tính lượng tử

Tiến sĩ Âu Thị Hường chia sẻ về bước ngoặt từ cô sinh viên Hà Nội đến quản lý sản xuất chip cho máy tính lượng tử tại Pháp, cùng bài toán đưa công nghệ lõi từ phòng thí nghiệm ra thị trường.

Rời Viện Ứng dụng Công nghệ (NACENTECH) sang Pháp làm nghiên cứu sinh, TS Âu Thị Hường hiện là Giám đốc phụ trách sản xuất nguồn bán dẫn tại Quandela, phụ trách hoạt động phát triển và sản xuất nguồn photon đơn bán dẫn - một trong những công nghệ nền tảng của máy tính lượng tử quang học.

TS Âu Thị Hường đã có cuộc trò chuyện với VietNamNet về hành trình làm chủ phần cứng công nghệ sâu và con đường đưa tri thức hàn lâm vào dây chuyền sản xuất công nghiệp.

Phóng viên: Nhìn lại chặng đường từ một cựu sinh viên Khoa Vật lý tại Hà Nội đến vị trí quản lý công nghệ lượng tử tại Pháp, đâu là bước ngoặt thay đổi tư duy làm nghề của chị?

TS Âu Thị Hường: Bước ngoặt đầu tiên của tôi không phải là một thành tựu khoa học cụ thể, mà là quyết định tìm kiếm học bổng du học. Khi ấy, tôi xem đó là cơ hội bước ra thế giới mới, phá vỡ những giới hạn suy nghĩ quen thuộc và xem bản thân có thể đi xa đến đâu.

Đóng góp cho đất nước không chỉ được đo bằng việc có trở về nước định cư hay không, mà còn ở việc chuyển giao tri thức, đào tạo nhân lực và kết nối chuỗi cung ứng.

Thực ra, vật lý với tôi chưa bao giờ khô khan hay xa rời thực tế vì nó hiện diện trong mọi quy luật tự nhiên. Nhưng yêu thích môn học và thực sự trở thành người làm nghiên cứu là hai trải nghiệm rất khác nhau.

Chỉ khi bước vào phòng lab, trực tiếp làm thí nghiệm, khảo sát những hiện tượng chưa có lời giải và lần đầu thấy tên mình trên công bố quốc tế, tôi mới nhận ra rằng nhà khoa học không chỉ là những nhân vật vĩ đại trong sách giáo khoa mà một người bình thường, nếu có đủ sự tò mò và phương pháp làm việc nghiêm túc, hoàn toàn có thể đóng góp những hiểu biết mới cho nhân loại.

Sau khi hoàn thành bằng tiến sĩ tại ENS Paris-Saclay, chị chuyển từ viện nghiên cứu sang làm Giám đốc Sản xuất tại Quandela. Khoảng cách giữa phòng thí nghiệm và nhà máy sản xuất linh kiện lượng tử lớn như thế nào?

Khác biệt lớn nhất nằm ở tư duy về "sự ổn định". Trong nghiên cứu hàn lâm, bạn có thể rất hào hứng khi tạo ra một linh kiện đạt kết quả đo xuất sắc trong một thí nghiệm đơn lẻ. Nhưng trong công nghiệp, câu hỏi quyết định sự sống còn là: liệu bạn có thể tái tạo kết quả đó một cách ổn định trên hàng trăm hàng triệu sản phẩm, trong những điều kiện vận hành thực tế hay không?

Linh kiện chúng tôi làm có kích thước chỉ vài micromet, nhỏ hơn rất nhiều so với đường kính của một sợi tóc. Bên trong đó là những cấu trúc bán dẫn được thiết kế và chế tạo với độ chính xác ở thang nanomet.

Với công nghệ lượng tử, các thiết bị có thể rất nhạy với những thay đổi nhỏ của môi trường. Vì vậy, chúng tôi không chỉ quan tâm đến hiệu suất tốt nhất đạt được, mà còn phải hiểu và kiểm soát các yếu tố ảnh hưởng đến độ ổn định và độ tin cậy theo thời gian.

Trong giai đoạn 2022-2025, dây chuyền của chị đã nâng hiệu suất thu nhận photon của linh kiện từ 25% lên 80%, độ sáng đầu ra sợi quang tăng từ 5% lên 61%. Điều gì quyết định bước nhảy vọt này?

Đằng sau những con số đó là nhiều năm kiên trì giải quyết từng mắt xích như tối ưu vật liệu, thay đổi thiết kế quang học, ứng dụng kỹ thuật mới, cải tiến quy trình sản xuất phòng sạch và phân tích hàng trăm kết quả thử nghiệm chưa đạt kỳ vọng.

Điều khiến tôi hào hứng nhất không chỉ là một chỉ số kỹ thuật cao, mà còn là khi đội ngũ hiểu rõ cơ chế vật lý vì sao hiệu suất được cải thiện, có thể lặp lại kết quả đó trên dây chuyền và ứng dụng bài học này để phát triển thế hệ linh kiện tiếp theo.

Với tôi, đó là sức hấp dẫn đặc biệt của khoa học ứng dụng: một kết quả nghiên cứu không chỉ giúp chúng ta hiểu thêm về tự nhiên, mà còn có thể trở thành nền tảng cho một công nghệ mới, một sản phẩm đột phá và những cơ hội phát triển mà ban đầu chúng ta chưa nhìn thấy hết.

Là một phụ nữ Việt Nam lãnh đạo đội ngũ kỹ sư quốc tế đa phần là nam giới trong ngành công nghệ sâu, chị làm thế nào để xây dựng sự nể trọng và văn hóa làm việc chung?

Trong khoa học và công nghệ, uy tín không đến từ chức danh hay lời nói, mà được xây dựng từ năng lực xử lý vấn đề thực tế. Tôi luôn coi trọng tính khách quan và tư duy thực nghiệm. Cần phân định rất rõ: điều gì mình đã biết, điều gì mới là giả thuyết và điều gì cần kiểm chứng thêm.

Sẵn sàng thừa nhận một kết luận chưa đúng không làm giảm uy tín của bạn, mà là nền tảng để mọi người tin tưởng và đồng hành lâu dài.

Với phụ nữ làm việc trong các lĩnh vực khoa học và công nghệ, tôi nghĩ điều quan trọng nhất là sự tự tin dựa trên năng lực thực chất. Sự tự tin ấy không có nghĩa là phải luôn chứng minh mình giỏi hơn người khác, mà là hiểu rõ giá trị mình mang lại, có khả năng bảo vệ quan điểm bằng lập luận và kết quả, đồng thời đủ cởi mở để tiếp thu những ý kiến tốt hơn.

Tôi không nghĩ phụ nữ cần phải thay đổi bản thân để phù hợp với một hình mẫu lãnh đạo nhất định. Mỗi người có thể có cách làm việc và thế mạnh riêng. Điều quan trọng là tiếp tục phát triển năng lực, chủ động nhận trách nhiệm và không tự giới hạn những cơ hội nghề nghiệp của mình.

Quá trình chuyển từ một nhà nghiên cứu trực tiếp sang người điều hành sản xuất đã thay đổi góc nhìn của chị về thành công ra sao?

Một công nghệ tốt không thể đi xa nếu chỉ phụ thuộc vào một vài cá nhân xuất sắc đơn lẻ. Nó đòi hỏi một hệ sinh thái đồng bộ: thiết bị, quy trình, kiểm soát chất lượng, con người, quản lý, lộ trình làm chủ công nghệ đó.

Trước đây, tôi thấy vui khi tự mình giải quyết được một bài toán khó. Bây giờ, công việc ý nghĩa hơn khi tôi góp phần xây dựng được một đội ngũ có khả năng tự giải quyết nhiều bài toán phức tạp, kể cả những việc nằm ngoài chuyên môn của tôi. Đó là bước chuyển từ phát triển năng lực cá nhân sang năng lực tập thể để hệ thống có thể cùng nhau đi xa hơn.

Sẵn sàng thừa nhận một kết luận chưa đúng không làm giảm uy tín của bạn, mà là nền tảng để mọi người tin tưởng và đồng hành lâu dài.

Đó cũng là lý do chị sáng lập mạng lưới "Vietnamese High-Tech Youths in Europe"? Chị nhìn nhận thế nào về cơ hội tham gia chuỗi giá trị công nghệ cao của Việt Nam?

Cộng đồng người Việt làm công nghệ cao tại châu Âu rất giỏi, từ bán dẫn, trí tuệ nhân tạo đến công nghệ lượng tử, nhưng nguồn lực còn phân tán. Ngược lại, nhiều bạn ở nước ngoài chưa nắm được nhu cầu thực tế và cơ hội phát triển công nghệ trong nước. Mạng lưới này ra đời nhằm thu hẹp khoảng cách đó, biến những kết nối thành dự án hợp tác cụ thể.

Đóng góp cho đất nước không chỉ được đo bằng việc có trở về nước định cư hay không, mà còn ở việc chuyển giao tri thức, đào tạo nhân lực và kết nối chuỗi cung ứng. Với công nghệ lượng tử hay bán dẫn, Việt Nam có thể bắt đầu từ việc đào tạo bài bản, tạo điều kiện cho sinh viên tiếp cận công cụ tính toán và triển khai các nhóm thực nghiệm chuyên sâu. Từng bước làm chủ từng phần của công nghệ lõi là con đường bền vững nhất để tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Xem tiếp tại đường Link =>Nữ tiến sĩ người Việt đứng sau công nghệ nền tảng của máy tính lượng tử

Nguồn: VOV; Báo Ảnh Việt Nam; Người Quan Sát; Việt Nam