NGÀNH BẢO HIỂM ĐỨNG TRƯỚC ÁP LỰC BỒI THƯỜNG CHƯA TỪNG CÓ

Trong các nghiệp vụ bảo hiểm, bảo hiểm tài sản – kỹ thuật và bảo hiểm xe cơ giới là hai mảng chịu thiệt hại nặng nề nhất

Theo báo cáo tổng hợp từ Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam, số liệu của 32 doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ và 19 doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ cho thấy mức độ thiệt hại do thiên tai trong thời gian qua là rất lớn. Chỉ riêng hai cơn bão số 10 và số 11 đã gây thiệt hại ước tính gần 1.674 tỉ đồng, đặt ngành bảo hiểm trước áp lực bồi thường chưa từng có trong nhiều năm.

Trong các nghiệp vụ bảo hiểm, bảo hiểm tài sản – kỹ thuật và bảo hiểm xe cơ giới là hai mảng chịu thiệt hại nặng nề nhất. Cụ thể, bảo hiểm tài sản – kỹ thuật ghi nhận 1.081 vụ tổn thất, với giá trị ước tính lên tới gần 1.593 tỉ đồng, chiếm phần lớn tổng mức thiệt hại.

Bảo hiểm xe cơ giới tiếp nhận 2.653 vụ, tổng số tiền tổn thất hơn 76 tỉ đồng. Bảo hiểm sức khỏe ghi nhận 2 vụ với số tiền chi trả khoảng 245 triệu đồng. Ngoài ra, bảo hiểm thân tàu và bảo hiểm nông nghiệp cũng ghi nhận 12 vụ tổn thất, với tổng thiệt hại hơn 4,7 tỉ đồng.

Công ty Bảo hiểm Bảo Việt cho biết đã ghi nhận 372 vụ tổn thất, số tiền bồi thường khoảng 119 tỉ đồng.

Công ty Bảo hiểm BIDV (BIC) thống kê hơn 150 vụ tổn thất, với giá trị bồi thường ước tính trên 40 tỉ đồng. Trong khi đó, Công ty Bảo hiểm Bưu điện (PTI) đã tiếp nhận khoảng 100 vụ tổn thất tại khu vực miền Trung, chủ yếu liên quan đến xe cơ giới, đồng thời đẩy nhanh công tác giám định để kịp thời cứu hộ và đưa xe về gara sửa chữa.

Tổng Công ty Bảo hiểm Sài Gòn – Hà Nội (BSH) cũng thiết lập chế độ trực 24/7, ghi nhận 82 trường hợp ô tô bị thủy kích, trong đó có 12 xe bị ngập sâu hoàn toàn.

Đại diện Công ty Bảo hiểm VietinBank (VBI), ông Nguyễn Tuấn Anh, Giám đốc Ban Bồi thường, cho biết doanh nghiệp vừa hoàn tất hỗ trợ sửa chữa, bồi thường cho khách hàng tại miền Bắc thì tiếp tục phải triển khai lực lượng ứng phó tại khu vực Huế và các tỉnh miền Trung.

Theo ông Tuấn Anh, riêng tại miền Bắc, VBI ghi nhận 283 xe bị ngập nước và thủy kích sau các cơn bão. Trong số này, 155 xe đã được sửa chữa xong, 128 xe đang tiếp tục khắc phục. Những trường hợp ngập nhẹ, thời gian sửa chữa trung bình từ 5-7 ngày; trường hợp thủy kích nặng có thể kéo dài từ 30 ngày trở lên. Riêng những xe bị ngập sâu hoàn toàn, như tại Thái Nguyên, thời gian sửa chữa có thể kéo dài trong vài tháng.

DỪNG KINH DOANH VẪN BỊ TRUY THU THUẾ

Sau khi nhận được thông báo, hộ kinh doanh có quyền mang các chứng từ, hồ sơ liên quan để đối chiếu với dữ liệu lưu trữ của cơ quan thuế.

Sau nhiều năm đóng cửa hoặc bỏ nghề, gần đây nhiều cá nhân kinh doanh bất ngờ nhận được thông báo nợ thuế từ cơ quan thuế, kèm theo cảnh báo áp dụng các biện pháp cưỡng chế nếu không chấp hành nghĩa vụ tài chính.

Điển hình như bà K.O (ngụ TP HCM) từng mở quán ăn vào năm 2015 và đăng ký hộ kinh doanh tại quận 4 cũ, nay là phường Khánh Hội. Sau khoảng 2 năm hoạt động, bà ngừng kinh doanh nhưng không làm thủ tục chấm dứt hoạt động hộ kinh doanh theo quy định. Gần đây, bà nhận được văn bản của cơ quan thuế thông báo hộ kinh doanh của bà còn nợ hơn 14 triệu đồng tiền thuế, bao gồm thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế thu nhập cá nhân (TNCN) và tiền phạt do chậm nộp kéo dài nhiều năm.

Tương tự, bà N.T (ngụ phường Linh Đông, TP Thủ Đức cũ) cũng bị cơ quan thuế thông báo nợ hơn 50 triệu đồng tiền thuế và tiền phạt dù bà đã đóng cửa tiệm cà phê từ năm 2016 nhưng không thông báo với cơ quan thuế. Cũng theo thông báo, nếu bà không chấp hành ngay việc nộp thuế, sẽ bị áp dụng các biện pháp cưỡng chế theo quy định, trong đó có việc đề nghị cơ quan có thẩm quyền tạm hoãn xuất cảnh.

Trao đổi với phóng viên Báo Người Lao Động, một lãnh đạo cấp cao của Thuế TP HCM xác nhận cơ quan thuế đang tiến hành rà soát, truy thu và xử phạt đối với các cá nhân, hộ kinh doanh và tổ chức còn nợ thuế, kể cả những trường hợp đã ngừng hoạt động nhiều năm trước nhưng chưa hoàn tất nghĩa vụ thuế.

Theo vị này, đối với hộ kinh doanh đã đóng cửa nhưng chưa kê khai, chưa nộp đủ thuế trong thời gian còn hoạt động, cơ quan thuế sẽ căn cứ dữ liệu quản lý để xác định nghĩa vụ thuế và gửi thông báo nợ thuế đến người nộp thuế theo quy định.

Sau khi nhận được thông báo, hộ kinh doanh có quyền mang các chứng từ, hồ sơ liên quan để đối chiếu với dữ liệu lưu trữ của cơ quan thuế nhằm xác định chính xác số tiền thuế phải nộp. Trường hợp xác định vẫn còn nợ thuế, người nộp thuế có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài chính đầy đủ, bao gồm tiền thuế gốc và tiền phạt chậm nộp.

Trong trường hợp người nộp thuế không chấp hành, cơ quan thuế sẽ áp dụng các biện pháp cưỡng chế theo trình tự pháp luật. Một trong những biện pháp được áp dụng là thông báo tạm hoãn xuất cảnh. Cụ thể, trong vòng 30 ngày kể từ ngày lãnh đạo cơ quan thuế ký thông báo mà người nộp thuế vẫn chưa hoàn thành nghĩa vụ, cơ quan thuế sẽ gửi văn bản đến Cục Quản lý Xuất nhập cảnh để đề nghị áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh.

"PHAO CỨU SINH" CỦA HÀNG ĐIỆN MÁY

Thị trường điện máy bước vào giai đoạn bão hòa với mức tăng trưởng âm nhiều năm nay, đòi hỏi phải có sự chuyển đổi lớn

Các hãng điện máy bắt đầu đưa ra thị trường nhiều sản phẩm tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm tăng tiện ích, tạo sự mới mẻ thu hút khách hàng.

AI "phủ sóng" đồ điện gia dụng

Theo ghi nhận của phóng viên, tại các trung tâm, siêu thị điện máy lớn ở TP HCM, các dòng sản phẩm tích hợp AI đang được bày bán khá nhiều. Trong đó, tivi là mặt hàng được ứng dụng AI nhiều nhất và sớm nhất. "AI có thể phân tích nội dung từng khung hình và điều chỉnh âm thanh, tông màu theo nội dung; nâng cấp chất lượng hình ảnh bằng thuật toán, giảm nhiễu, tăng độ nét, màu sắc tự nhiên..." - nhân viên bán hàng tại một siêu thị điện máy giới thiệu.

Với các dòng tủ lạnh tích hợp AI, công nghệ này giúp lưu trữ thực phẩm hiệu quả hơn. Cụ thể, AI có thể nhận diện, phân loại các loại rau củ, thịt, cá, trứng... để có chế độ bảo quản phù hợp; gợi ý các món ăn có thể chế biến từ những thực phẩm sẵn có trong tủ lạnh... Bên cạnh đó, tủ lạnh thông minh kết nối với smartphone có thể cung cấp cho chủ nhà thông tin về trạng thái của tủ, thay đổi nhiệt độ; thông báo khi mở cửa lâu, mất điện, rã đông; thậm chí liên kết với siêu thị để tự động đặt những mặt hàng mà chủ nhà thường sử dụng khi gần hết.

Trong khi đó, máy giặt tích hợp AI ngoài khả năng nhận biết tải trọng còn phân loại vải, độ bẩn để chọn chu trình và thời gian giặt phù hợp; kết nối với smartphone để theo dõi trạng thái giặt; gợi ý bảo dưỡng, báo lỗi trước, điều khiển bằng giọng nói... AI cũng có thể học được thói quen sử dụng máy giặt của chủ nhà để tự động giặt theo chế độ đó.

Tương tự, AI trong máy lạnh giúp điều chỉnh nhiệt độ, công suất phù hợp; bật, tắt theo thói quen của người sử dụng và đề xuất nhiệt độ theo từng thời điểm. Người dùng cũng có thể điều khiển qua app, điều khiển bằng giọng nói, phát hiện lỗi sớm...

Còn nồi cơm điện ứng dụng AI có thể nhận diện từng loại gạo để thiết lập chương trình nấu phù hợp. AI thu thập các dữ liệu về nhiệt độ, độ ẩm, áp suất để định lượng nguồn nhiệt, ngăn tình trạng cơm nhão, khét, sống.

Giá hợp lý, dễ tiếp cận

Theo anh Trần Thanh Hậu, phụ trách ngành hàng điện máy của một siêu thị ở phường Bình Trưng, TP HCM, nếu như trước đây, khách thường ưu tiên chọn các mặt hàng có giá rẻ thì nay sẵn sàng bỏ thêm tiền để mua sản phẩm tích hợp AI bởi những tiện ích vượt trội của nó.

Nhiều siêu thị, trung tâm điện máy tại TP HCM đều xác nhận sản phẩm tích hợp AI có mức tăng trưởng doanh số khá tốt. Trong khi mỗi năm, sản phẩm thông thường có xu hướng giảm 10%-15% thì hàng điện máy tích hợp AI ghi nhận tăng trưởng khoảng 30%. Giá bán hàng điện máy tích hợp công nghệ hiện đại ngày càng giảm, không chênh lệch quá nhiều so với sản phẩm thông thường cùng loại, chỉ còn chênh 10%-30%, nên nhiều người tiêu dùng có thể tiếp cận được.

Ông Nguyễn Thanh Hải, Trưởng Phòng Ngành hàng tủ lạnh, máy giặt Panasonic Việt Nam, cho biết hãng rất chú trọng phát triển sản phẩm tích hợp nhiều công nghệ hiện đại nhằm đáp ứng nhu cầu của đa dạng đối tượng khách hàng - từ người trẻ thích khám phá công nghệ đến nhóm khách trung lưu, cao cấp muốn trải nghiệm sản phẩm sang trọng, bảo vệ sức khỏe.

Theo đại diện hãng điện máy Aqua, hiện nay, hầu như hãng nào cũng có dòng sản phẩm điện máy tích hợp AI nên mặt bằng giá đã được kéo xuống mức hợp lý để có thể thu hút người mua.

Nhận xét chung về thị trường, ông Vũ Đăng Linh, Tổng Giám đốc Thế Giới Di Động, cho rằng sản phẩm giá trị cao, tích hợp AI đang tăng trưởng tốt và sẽ tiếp tục tăng mạnh. Do đó, nhà sản xuất, nhà bán lẻ cần nắm bắt xu hướng này để có chiến lược kích cầu hợp lý.

Ông Nguyễn Việt Anh, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Bán lẻ kỹ thuật số FPT (FPT Retail), cũng cho biết sản phẩm tích hợp AI được FPT Shop phân phối ra thị trường mỗi năm đều có mức tăng trưởng đáng kể. Do dòng sản phẩm này có mức giá không quá cao nên dễ dàng được chọn mua. "Để sản phẩm tích hợp AI hữu ích hơn, cần có thêm đột phá công nghệ. Chẳng hạn, nếu chiếc lò nướng có ứng dụng ra lệnh bằng giọng nói để yêu cầu thực hiện món ăn thì sẽ hấp dẫn người tiêu dùng hơn" - ông Việt Anh dẫn chứng.

KHAI THÁC 'KINH TẾ BẠC' Ở VIỆT NAM

Nền kinh tế bạc tại VN sẽ phát triển thế nào khi bắt đầu vào giai đoạn chuyển đổi nhanh từ xã hội "dân số vàng" sang "già hóa" với tốc độ cao như hiện nay.

Nhu cầu lớn, tiềm năng

Năm nay tròn 75 tuổi, ông N.Đ.T, cựu thẩm phán một tòa án tỉnh tại miền Trung, tâm sự mong muốn có dịch vụ tư nhân chăm sóc người già để "hai ông bà già dắt tay nhau vào đó ở tiện con, tiện cháu". Ông bảo, lúc mới nghỉ hưu, còn khỏe, ông làm tư vấn cho một phòng công chứng tư thì thấy mình còn có ích. Mấy năm nay nghỉ làm, 2 vợ chồng ốm đau liên tục, trong khi con cái đã lập gia đình phải dành thời gian chăm lo cho gia đình nhỏ riêng. "Nhiều khi thấy phiền con cháu quá, ước mơ có trung tâm điều dưỡng của tư nhân, dịch vụ tốt, tiện ích. Mình trả tiền vào đó ở, vừa có thể viết lách, chuyện trò với bạn bè cùng trang lứa, sức khỏe có vấn đề gì cũng được thăm khám kịp thời...; đỡ phải phiền con cháu", ông N.Đ.T bộc bạch.

Có chung tâm tư, bác sĩ L.Y.N, giảng viên đại học thuộc ngành y, thấu hiểu hơn ai hết sự cần thiết dịch vụ y tế lão khoa, điều dưỡng, chỗ ở thích nghi, an toàn để có thể vào nghỉ ngơi, dưỡng bệnh khi cần thiết. Bác sĩ L.Y.N nói: "Rất nhiều dịch vụ liên quan chăm sóc sức khỏe, đời sống tinh thần, du lịch... cho người lớn tuổi tại VN đang bị bỏ ngỏ rất đáng tiếc. Trong khi các nước khai thác "kinh tế tóc bạc" rất tốt".

Đây cũng là tâm trạng của TS Nguyễn Ngọc Tú, giảng viên Trường ĐH Kinh doanh và công nghệ Hà Nội. Sau 40 năm làm việc, khi nghỉ hưu ông vẫn cảm thấy hụt hẫng. Với những kiến thức, kinh nghiệm trong quá trình làm việc, ông Tú đã xin vào trường làm công tác giảng dạy. "Tâm lý người Đông Á là con cái chăm sóc bố mẹ lúc về già, liên quan đến trách nhiệm đạo đức, bổn phận làm con. Thế nhưng quan niệm này ngày nay đã khác, con có việc của con và ba mẹ cũng có nhu cầu của ba mẹ. Những người ở cái tuổi thất thập đều có nhu cầu được giao tiếp, được làm việc, được vui chơi, giải trí… để đầu óc minh mẫn hơn, sống có ý nghĩa hơn khi có thời gian nghiên cứu, đóng góp ý kiến góp phần xây dựng kinh tế - xã hội", ông Tú nói.

Những nhu cầu của ông Nguyễn Ngọc Tú, ông N.Đ.T và bác sĩ L.Y.N đều thuộc về nền "kinh tế bạc", khái niệm nhằm mô tả những hoạt động, sản phẩm và dịch vụ được phát triển để đáp ứng nhu cầu của người cao tuổi thường có độ tuổi từ 60 trở lên. Nhật Bản là quốc gia tiên phong ở châu Á trong phát triển kinh tế bạc khi tỷ lệ người cao tuổi chiếm gần 30% dân số vào năm 2024. Đứng trước thách thức già hóa dân số, nước này đã sớm chuyển hóa khó khăn thành cơ hội thông qua chiến lược phát triển kinh tế bạc dựa trên nền tảng công nghệ cao, AI, robot... Chú trọng kinh tế bạc từ rất sớm, xứ sở mặt trời mọc có chính sách khuyến khích doanh nghiệp tư nhân, viện nghiên cứu và startup tham gia sâu vào lĩnh vực này. Thông qua các chương trình hỗ trợ đổi mới sáng tạo, miễn giảm thuế và hợp tác công - tư, Nhật Bản đã xây dựng được hệ sinh thái năng động cho kinh tế bạc, trong đó doanh nghiệp vừa được hưởng lợi kinh tế, vừa góp phần thực hiện chính sách xã hội.

Tương tự, từ năm 2020, chính phủ Trung Quốc đã đưa phần ưu tiên phúc lợi của người cao tuổi vào kế hoạch thực hiện bằng cách phát triển mạnh mẽ nền kinh tế bạc; ban hành chính sách tăng tuổi nghỉ hưu lên tối đa 5 năm (bắt đầu áp dụng từ năm 2025) để ứng phó bài toán thiếu hụt lao động; dành nhiều khoản đầu tư lớn vào tất cả lĩnh vực liên quan đến người cao tuổi, bao gồm xây dựng viện dưỡng lão, chăm sóc sức khỏe, chăm sóc xã hội… Đặc biệt, chính phủ Trung Quốc đang đẩy mạnh chiến lược đào tạo nhân lực chăm sóc người cao tuổi, theo đó mức lương trong ngành đang tăng dần đều và dự kiến sẽ thu hút thế hệ trẻ vào nghề này do mức lương tốt được cung cấp.

Một quốc gia châu Á khác có nền kinh tế bạc đáng tham khảo là Singapore, quốc đảo này chỉ mất 19 năm để chuyển từ một quốc gia "đang già hóa" sang "già hóa" và chính thức đạt cột mốc già hóa dân số vào năm 2017. Đến năm 2026, Singapore dự kiến sẽ đạt trạng thái "siêu già" và đến năm 2030, cứ 4 công dân Singapore thì có 1 người từ 65 tuổi trở lên. Thế nên, nền kinh tế bạc tại quốc gia này dự kiến sẽ trở thành thị trường trị giá 72,4 tỉ USD vào năm này.

Là lực lượng tiêu dùng quan trọng

Theo Hội Người cao tuổi VN, tại Nhật, chính người trên 65 tuổi đóng góp khoảng 20% GDP; còn ở Mỹ nhóm trên 50 tuổi tạo ra tới 46% GDP. Điều này cho thấy người cao tuổi không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách an sinh, mà còn là một lực lượng tiêu dùng và đóng góp quan trọng cho nền kinh tế. Các nước trong khu vực châu Á đã phát triển khá sớm mô hình kinh tế bạc, trong khi đó tại VN, khái niệm kinh tế bạc chỉ mới được đề cập gần đây, mặc dù VN đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh.

Giữa tháng 11 vừa qua, tại một hội thảo khoa học chủ đề "Kinh tế bạc ở VN trong kỷ nguyên mới" được tổ chức trực tuyến, ông Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, nhấn mạnh VN đang trải qua "cơn bão" già hóa dân số mạnh mẽ nhất châu Á và thuộc nhóm nhanh nhất trên thế giới. Ước tính đến cuối năm 2025, số người cao tuổi (từ 60 tuổi trở lên) đạt khoảng 16 triệu người, chiếm hơn 16% tổng dân số nước ta, tăng đáng kể so với tỷ trọng 11,9% năm 2019. Với tốc độ tăng trưởng dân số như hiện nay, chỉ cần 5 năm nữa, đến năm 2030 chúng ta sẽ có 18 triệu người cao tuổi, chiếm tỷ trọng xấp xỉ 20% dân số.

Với những con số biết nói ở trên, theo ông Nguyễn Xuân Thắng, kèm sau đó là thách thức không nhỏ đối với hệ thống chăm sóc sức khỏe người dân, an sinh xã hội. Tuy vậy, ông Thắng khẳng định, người cao tuổi không phải là "gánh nặng" mà là nguồn lực chiến lược và đặt vấn đề: Làm thế nào để biến kinh tế bạc thành động lực tăng trưởng quốc gia? Cần xây dựng cơ chế để người cao tuổi tiếp tục đóng góp tự nguyện, hiệu quả và bền vững; đặc biệt phải chú trọng việc nên ưu tiên phát triển những phân khúc thị trường nào nhằm phục vụ người cao tuổi; việc kết hợp giá trị gia đình VN với mô hình chăm sóc người cao tuổi hiện đại nên thế nào.

"Đặc biệt, đã đến lúc xây dựng cơ chế để huy động khu vực tư nhân - doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo - đầu tư trực tiếp nước ngoài để phát triển kinh tế bạc; các giải pháp về nhân lực, hạ tầng, dữ liệu sức khỏe và công nghệ để phát triển kinh tế bạc...", ông Nguyễn Xuân Thắng nói.

Chuyên gia, TS Tô Văn Trường cho rằng khái niệm nền kinh tế bạc xuất hiện ở VN trong bối cảnh rất đặc biệt, rằng chúng ta chưa kịp giàu đã bắt đầu già, khi thời kỳ "dân số vàng" đang khép lại nhanh hơn dự báo. Vì vậy, bàn về kinh tế bạc ở VN không thể chỉ nhìn như một thị trường tiêu dùng mới, mà phải coi đó là một bài toán phát triển dài hạn, gắn với an sinh, năng suất và chất lượng tăng trưởng. Đó là phải đẩy mạnh khai thác các ngành công nghiệp, dịch vụ phục vụ người cao tuổi ở VN bởi hiện tại tiềm năng lớn nhưng còn manh mún, như nhu cầu chăm sóc sức khỏe dài hạn, điều trị bệnh mạn tính, phục hồi chức năng, chăm sóc cuối đời tăng mạnh. Tuy nhiên, hệ thống y tế hiện nay vẫn thiên về chữa bệnh cấp tính, ít chú trọng chăm sóc liên tục, chăm sóc tại nhà, chăm sóc cộng đồng cho người cao tuổi. Các dịch vụ như viện dưỡng lão chất lượng cao, chăm sóc tại nhà theo chuẩn y khoa, công nghệ y tế hỗ trợ người cao tuổi (telehealth, thiết bị theo dõi sức khỏe) mới chỉ ở giai đoạn thử nghiệm, giá cao, chủ yếu phục vụ nhóm thu nhập khá cao, chưa trở thành một ngành kinh tế đúng nghĩa.

Thứ hai là du lịch, nghỉ dưỡng với người cao tuổi đang có tiềm năng "vàng" trong nền kinh tế bạc do họ có thời gian linh hoạt, nhu cầu du lịch dài ngày, nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe cao hơn người trẻ; VN lại có tài nguyên thiên nhiên đa dạng, khí hậu phù hợp cho nghỉ dưỡng, chi phí sinh hoạt thấp so với nhiều nước. Thế nhưng thực tế du lịch VN vẫn tập trung vào du lịch đại trà, ngắn ngày, cường độ cao, ít sản phẩm chuyên biệt cho người cao tuổi. Các mô hình du lịch chữa bệnh, du lịch nghỉ dưỡng dài hạn, du lịch cộng đồng thân thiện với người già chưa được phát triển bài bản. Trong khi đó, nhiều nước như Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan đã coi đây là một mũi nhọn kinh tế, kết hợp y tế - du lịch - bảo hiểm từ lâu đời.

Thứ ba, người cao tuổi thường được nhìn nhận như đối tượng thụ hưởng phúc lợi, không phải khách hàng văn hóa giải trí. Vì vậy VN còn thiếu các không gian văn hóa, thể thao, học tập suốt đời dành riêng cho người cao tuổi. Các sản phẩm giải trí, truyền thông, công nghệ thân thiện với người già còn rất hạn chế. Điều này không chỉ là vấn đề kinh tế, mà còn là lãng phí nguồn lực xã hội.

TS Nguyễn Ngọc Tú cũng cho rằng mặc dù viện dưỡng lão tư nhân tại VN chưa nhiều, nhưng đa số chi phí khá cao so với mặt bằng người cao tuổi có tiền. Chẳng hạn, ở một viện dưỡng lão chưa có đầy đủ các dịch vụ, chi phí cũng đã lên 15 - 20 triệu đồng/tháng, nên chưa khuyến khích nhiều người tham gia. Ông Tú nói: "Theo tôi, cần có chính sách phát triển, nâng cao chất lượng các viện dưỡng lão từ công lập đến tư nhân. Ngoài ra, các chính sách về thuế, tài chính… cho người lớn tuổi cũng được chú tâm hơn. Hiện những người lớn tuổi như tôi khi nhận được thu nhập vài triệu đồng đã bị khấu trừ thuế thu nhập cá nhân ngay, thấy cũng "tội" cho người cao tuổi".

Tận dụng kinh nghiệm, trí tuệ, kiến thức của người cao tuổi

Thực tế, thành công của kinh tế bạc không chỉ đến từ chính sách an sinh, cung cấp những dịch vụ phục vụ khu vực khách hàng đó, mà còn phải tận dụng được nguồn kinh tế tri thức từ kinh nghiệm, trí tuệ, kiến thức... của nền kinh tế bạc. TS Tô Văn Trường nêu quan điểm: Cần thay đổi tư duy chính sách từ "phúc lợi" sang "đầu tư xã hội"; chuyển từ cách tiếp cận trợ cấp - bảo trợ - chăm sóc thụ động sang tạo điều kiện để người cao tuổi tiếp tục tham gia lao động, truyền nghề, cố vấn, sáng tạo. Thứ hai, cần khai thác "vốn tri thức" và "vốn xã hội" của người cao tuổi. Người cao tuổi, đặc biệt là đội ngũ trí thức, chuyên gia, cán bộ quản lý, doanh nhân đã nghỉ hưu, nghệ nhân, thợ lành nghề, nhà giáo, nhà khoa học, là kho tri thức tích lũy hàng chục năm, rất cần cho đào tạo nghề, khởi nghiệp, phản biện chính sách, xây dựng văn hóa doanh nghiệp, đạo đức công vụ.

"Kinh tế bạc ở VN không phải là xu hướng xa xỉ, mà là tất yếu của quá trình phát triển. Vấn đề không phải là có nên làm hay không mà là làm sớm hay muộn, làm bị động hay chủ động, coi người cao tuổi là gánh nặng hay nguồn lực", TS Tô Văn Trường nhấn mạnh.

Ông Trần Thanh Hải, Hiệu trưởng Trường cao đẳng Viễn Đông, cho rằng kinh tế bạc ngày nay không còn là gánh nặng mà đóng góp vào sự tăng trưởng của kinh tế khi có hướng khai thác. Những người lớn tuổi thường có kinh nghiệm và kiến thức về lĩnh vực mà họ đã tham gia. Đây còn là lực lượng tiêu thụ khi có tích lũy trong quá trình làm việc, lực lượng sáng tạo trong nền kinh tế. Người lớn tuổi thường hay gặp vấn đề về sức khỏe nhưng họ cũng có nhu cầu du lịch, nhà ở riêng tư với con cái…; điều này sẽ phát sinh nhu cầu trong xã hội, góp phần đóng góp cho sự phát triển kinh tế.

"Ở VN, người trên 60 tuổi chiếm 14% dân số. 10 năm nữa tỷ lệ này tăng lên 20% cho thấy tốc độ tăng khá nhanh. Người già tăng nhưng hệ thống phát triển y tế cho người lớn tuổi cũng chưa phát triển kịp. Vì vậy, nhà nước có chính sách không thu bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế đối với lực lượng lao động này; khuyến khích doanh nghiệp sử dụng lực lượng lao động cao tuổi thông qua chính sách thuế. Với những ngành nghề tham gia cung cấp sản phẩm, dịch vụ đối với người cao tuổi, cần có chính sách riêng để phát triển. Như vậy, kinh tế bạc sẽ trở thành ngành giá trị gia tăng cho nền kinh tế, thay vì gánh nặng", ông Trần Thanh Hải đề xuất.

Nguồn: Người Lao Động; Soha; CafeF; Thanh Niên