Nga "tha thiết" dùng đồng tiền Trung Quốc để giao dịch dầu: Một nước BRICS bất ngờ phản đối

Reuters đưa tin, Ấn Độ bày tỏ sự không đồng ý khi phải thanh toán hóa đơn mua dầu Nga bằng đồng nhân dân tệ.

Ấn Độ không muốn đồng tệ, các lô hàng bị trì hoãn thanh toán

Hãng tin Reuters (Anh) trích dẫn nguồn thạo tin cho biết, Ấn Độ bày tỏ sự không đồng ý khi các nhà máy lọc dầu do nhà nước kiểm soát phải thanh toán tiền nhập khẩu dầu của Nga bằng đồng nhân dân tệ của Trung Quốc. Động thái này đã khiến ít nhất 7 lô hàng bị trì hoãn thanh toán.

Cuộc tranh cãi về vấn đề thanh toán cho đến nay không làm gián đoạn việc giao hàng. Các công ty của Nga như Rosneft vẫn tiếp tục cung cấp dầu cho các nhà máy lọc dầu Ấn Độ.

Ấn Độ - thành viên nhóm BRICS cùng với Nga, Trung Quốc, Brazil và Nam Phi - là nhà nhập khẩu dầu qua đường biển hàng đầu của Nga trong năm nay khi các nhà máy lọc dầu của nước này tận dụng cơ hội nhập khẩu dầu thô của Nga. Loại dầu này đang được bán với giá chiết khấu sau khi một số quốc gia phương Tây dừng nhập năng lượng từ Moscow.

Tuy nhiên, các nhà máy lọc dầu thường gặp vấn đề trong việc giải quyết các giao dịch dầu mỏ với Moscow sau khi Mỹ và Liên minh châu Âu áp đặt mức giá trần 60 USD/thùng đối với dầu của Nga, buộc người mua phải sử dụng các lựa chọn thay thế như đồng dirham của UAE cho những lô hàng được giao dịch với giá trên giá trần mà EU áp đặt.

Lý do Nga muốn giao dịch bằng đồng tiền Trung Quốc

Các nhà máy lọc dầu nhà nước Ấn Độ muốn sử dụng đồng rupee để thanh toán cho mặt hàng dầu của Nga sau khi ngân hàng trung ương nước này năm ngoái công bố cơ chế thanh toán ngoại thương bằng đồng rupee.

Trong khi đó, Nga hiện đang dư thừa nguồn cung đồng rupee. Moscow đã tích lũy được khối tài sản trị giá hàng tỷ USD nhờ thặng dư thương mại rộng rãi với Ấn Độ. Nhưng nước này đang gặp khó khăn trong việc sử dụng đồng tiền của New Delhi. Đồng rupee của Ấn Độ không phải là loại tiền tệ có thể hoàn toàn chuyển đổi trên phạm vi quốc tế, gây khó khăn cho Nga trong việc sử dụng trên thương mại toàn cầu.

Từ hồi tháng 5/2023, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov đã cho biết, việc dư thừa đồng rupee là một vấn đề và Nga đang có các cuộc thảo luận để chuyển số tiền này sang một loại tiền tệ khác.

Mặt khác, nhu cầu về đồng nhân dân tệ ở Nga đang tăng mạnh trong năm qua khi nền kinh tế ngày càng phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu từ Trung Quốc. Các doanh nghiệp Nga đã giao dịch nhiều hơn bằng đồng nhân dân tệ. Hiện đồng tiền Trung Quốc đã thay thế đồng tiền Mỹ để trở thành loại tiền được giao dịch nhiều nhất ở Nga.

Một số nhà cung cấp dầu của Nga cũng không ủng hộ việc sử dụng đồng tiền của UAE trong giao dịch dầu bởi UAE yêu cầu họ phải thực hiện các giao dịch bên ngoài Dubai và điều này dẫn đến việc họ sẽ bị giám sát chặt chẽ hơn.

Ấn Độ đã chấp nhận đồng nhân dân tệ để mua dầu Nga từ tháng 7/2023

Hãng tin Reuters đưa tin vào hồi tháng 7 rằng, để mua dầu của Nga, các nhà máy lọc dầu Ấn Độ khi đó đã bắt đầu sử dụng đồng nhân dân tệ, USD và đồng dirham. Tuy nhiên, 2 quan chức của Bộ Tài chính Ấn Độ nói với hãng tin của Anh rằng, New Delhi không thoải mái với việc sử dụng loại tiền tệ này.

Reuters đánh giá, không rõ liệu New Delhi có thực sự chỉ đạo các nhà máy lọc dầu ngừng thanh toán bằng nhân dân tệ hay không, nhưng sự phản đối là rõ ràng.

Một quan chức của Bộ Tài chính Ấn Độ cho biết: "Việc giao dịch bằng đồng nhân dân tệ không bị cấm và nếu một công ty tư nhân nào đó có đồng nhân dân tệ để thanh toán cho các giao dịch thì chính phủ sẽ không ngăn chặn nhưng cũng không khuyến khích hay tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động thương mại đó."

Reuters ghi nhận phản ánh rằng các thương nhân Ấn Độ đã sẵn sàng thực hiện các giao dịch bằng đồng dirham nhưng người bán ở Nga đã từ chối và mong muốn nhận thanh toán bằng nhân dân tệ. Rosneft, Gazprom và Gazprom Neft không trả lời yêu cầu bình luận.

Nguồn tin chỉ ra rằng, việc thanh toán bằng đồng nhân dân tệ làm tăng chí phí về phía Ấn Độ bởi trước tiên họ cần phải đổi đồng rupee sang đô la Hồng Kông, rồi mới đổi được sang nhân dân tệ. Quá trình này khiến họ tốn kém hơn 2-3% so với việc thanh toán bằng đồng dirham.

'Điểm sáng' từ Ukraine

Các nhà kinh tế cho rằng, sẽ phải mất nhiều năm nữa để nền kinh tế Ukraine trở lại mức trước chiến sự.

Ngân hàng Thế giới dự đoán, dù sản lượng kinh tế của Ukraine vẫn nhỏ hơn đáng kể so với trước chiến sự (nền kinh tế đã giảm 1/3 vào năm ngoái), nhưng sẽ tăng trưởng khoảng 3,5% trong năm nay. Mức tăng trưởng này được thúc đẩy bởi sự gia tăng chi tiêu trong nước. Đồng thời, được củng cố bởi dòng viện trợ tài chính nước ngoài ổn định.

Các nhà kinh tế cho rằng, sẽ phải mất nhiều năm nữa để nền kinh tế Ukraine trở lại mức trước chiến sự. Phía trước là nhiều thách thức như việc cần nguồn tiền khổng lồ để tái thiết, thâm hụt ngân sách sẽ tiếp tục tăng và xảy ra tình trạng thiếu lao động.

Tuy nhiên, các nhà phân tích và doanh nhân địa phương đã nhìn thấy được sức chống chịu và sự ổn định tương đối sau gần 20 tháng giao tranh. Qua đó, cải thiện niềm tin của người tiêu dùng và nhà đầu tư.

Trong một báo cáo gần đây, Ngân hàng Thế giới ước tính, tiêu dùng tư nhân ở Ukraine sẽ tăng 5% trong năm nay, sau khi giảm hơn 1/4 vào năm ngoái. Tại các thành phố như Kiev và Dnipro - những nơi cách xa khu vực chiến sự nhưng vẫn bị ảnh hưởng bởi các cuộc không kích, khách hàng đang quay trở lại nhà hàng và tiếp tục mua sắm.

Trong khi đó, GDP quý II của Ukraine tăng 19,5% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là mức tăng trưởng quý cao nhất mà nước này từng ghi nhận. Số liệu này do Cơ quan Thống kê Nhà nước Ukraine công bố. Tăng trưởng quý II cao là do mức nền so sánh thấp của quý cùng kỳ 2022 - thời điểm hoạt động kinh tế nước này sụt giảm mạnh sau xung đột với Nga.

Cụ thể, trong quý II năm ngoái, GDP của nước này đã giảm mạnh 37,2%. Nửa cuối năm 2022, kinh tế Ukraine giảm tổng cộng khoảng 30%. Đà giảm vẫn duy trì đến 3 tháng đầu năm nay, với GDP giảm 10% trong quý I.

Ngoài ra, GDP Ukraine còn được thúc đẩy bởi sự gia tăng mạnh mẽ của tiêu dùng nội địa. Bà Olena Bilan - Kinh tế trưởng tại ngân hàng đầu tư Dragon Capital có trụ sở tại Kiev, cho biết, người dân đã dần quen với cuộc chiến. Theo bà, cuộc sống vẫn tiếp diễn. Trong khi đó, giữa những rắc rối, người ta muốn tận hưởng bằng cách mua hàng hoặc đi nghỉ mát.

Ngân hàng Quốc gia Ukraine dự kiến, nền kinh tế nước này tăng trưởng 2,9% năm nay. Đánh giá triển vọng kinh tế được cho là vô cùng quan trọng trong nghĩa vụ thanh toán các khoản vay đảm bảo GDP. Đây là công cụ tài chính mà một quốc gia phát hành để huy động vốn từ các nhà đầu tư hoặc chủ nợ quốc tế, gắn liền với những điều kiện diễn biến GDP.

Thứ trưởng Bộ Kinh tế Ukraine Nadiia Bihun cho biết, nước này có chiến lược kích thích các ngành công nghiệp giá trị gia tăng cao. Trong đó, chủ yếu là các doanh nghiệp chế biến để phát triển kinh tế. “Chúng tôi đang nỗ lực tăng tỷ trọng ngành chế biến từ 10% hiện nay lên ít nhất 20% trong cơ cấu GDP”, Thứ trưởng Bihun nói.

Các nhà kinh tế cho rằng, việc Ukraine có thể thích ứng với nhiều thách thức thời chiến, như duy trì lưới điện bất chấp chiến dịch không kích của Moscow nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng, đã giúp đưa nền kinh tế vào quỹ đạo ổn định.

Nền kinh tế Ukraine đang ngày càng được tái cơ cấu để phục vụ chiến sự. Hơn một nửa chi tiêu chính phủ trong năm tới, khoảng 46 tỷ USD, sẽ dành cho quốc phòng.

Song, theo Thủ tướng Ukraine Denys Shmyhal, với nguồn thu từ thuế rất ít để tài trợ cho đợt chi tiêu này, thâm hụt ngân sách của Ukraine sẽ lên tới 21% tổng sản lượng quốc gia vào năm sau. Ông cho rằng, chính phủ sẽ cần 42 tỷ USD viện trợ tài chính để bù đắp sự thiếu hụt này.

Người Hồi giáo khắp thế giới biểu tình đòi Israel chấm dứt chiến dịch Gaza

Những người biểu tình từ Jakarta đến Tunis ngày 20/10 yêu cầu Israel chấm dứt việc ném bom vào Gaza sau gần hai tuần xảy ra các cuộc không kích và pháo kích dữ dội mà chính quyền ở đó cho biết đã giết chết 4.100 người.

Israel đang chuẩn bị cho một cuộc chiến trên bộ tại Gaza, vùng đất nhỏ bé nhưng đông đúc của người Palestine, nhằm tiêu diệt Hamas. Tổ chức hiếu chiến Hồi giáo Hamas đã bố ráp các thị trấn của Israel hôm 7/10, giết chết 1.400 người và bắt giữ nhiều con tin.

Trong khi một số chính phủ phương Tây lên tiếng ủng hộ chiến dịch quân sự của Israel, nhiều quốc gia Hồi giáo kêu gọi ngừng bắn ngay lập tức, nhiều người dân của họ tức giận trước tình trạng tại Gaza và bày tỏ tình đoàn kết với người Palestine.

Các cuộc biểu tình bất ngờ nổ ra khắp khu vực vào cuối ngày 17/10 sau khi chính quyền Gaza cho biết hàng trăm người đã thiệt mạng trong một vụ nổ tại bệnh viện. Hamas cho rằng một cuộc không kích của Israel là nguyên nhân gây ra vụ này. Israel nói sự việc là do một vụ phóng tên lửa thất bại của một nhóm Palestine.

Tại Jordan, quốc gia đạt hòa bình với Israel vào năm 1994, nhưng là nơi phần lớn dân cư có nguồn gốc Palestine, hơn 6.000 người biểu tình đã tuần hành ở trung tâm thủ đô trong khi hàng nghìn người khác tập trung gần toà đại sứ Israel.

Những người biểu tình lên tiếng ủng hộ Hamas, kêu gọi lực lượng này tấn công Israel bằng rốc-két và đánh bom tự sát, đồng thời hướng tới nhóm Hamas bằng khẩu hiệu: “Chúng tôi là quân đội của các bạn”.

Hàng nghìn người biểu tình cũng tập trung ở Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập, hai quốc gia khác có quan hệ ngoại giao đầy đủ từ lâu với Israel, yêu cầu chấm dứt ném bom Gaza.

Khoảng 2.000 người đã tập trung trước Ngôi đền Hồi giáo Beyazit ở Istanbul, đốt hình nộm của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và vẫy cờ Palestine. Một số người giơ biểu ngữ: “Ngăn chặn nạn diệt chủng” và “Khủng bố Israel”.

Tại Ai Cập, hàng nghìn người biểu tình đứng tại Đền thờ Hồi giáo al-Azhar, một trong những ngôi đền cổ nhất thế giới, hô vang “Quân đội Ả Rập ở đâu?”, trong khi những người khác tập trung tại Quảng trường trung tâm Tahrir.

Một số yêu cầu hành động quân sự chống lại Israel, những người khác cho rằng các quốc gia Ả Rập nên xem xét sử dụng các phương pháp khác để ngăn chặn việc bắn phá Gaza. Ai Cập giáp Gaza nhưng chưa thể đàm phán về việc mở cửa khẩu để cho phép viện trợ.

Người biểu tình Mohammed Gomaa ở Cairo nói: “Palestine là quốc gia duy nhất đoàn kết tiếng nói của chúng ta. Nếu các nước vùng Vịnh không gửi viện trợ, ít nhất họ cũng nên ngừng gửi dầu khí. Đó là điều tối thiểu họ nên làm”.

Đốt cờ và hình nộm

Tại Maroc, nơi chính phủ đã đồng ý bình thường hóa quan hệ với Israel vào năm 2020 để đổi lấy việc Mỹ công nhận chủ quyền của Maroc đối với lãnh thổ tranh chấp ở Tây Sahara, những người Hồi giáo và cánh tả cho biết họ sẽ tổ chức biểu tình tọa kháng cuối ngày 20/10.

Hàng trăm người đã tuần hành ở trung tâm Tunis trong cuộc biểu tình nhỏ hơn những cuộc biểu tình trong những ngày trước phản đối chiến dịch Gaza của Israel. Những người khác biểu tình trước toà đại sứ Hoa Kỳ.

Ông Souhail Ben Nasser, một người biểu tình trong đám đông Tunis, nói: “Kẻ khủng bố thực sự là Israel và Mỹ ủng hộ nước này”.

Ở Đông Nam Á, hàng trăm người đã tụ tập biểu tình gần toà đại sứ Hoa Kỳ ở thủ đô của Indonesia và Malaysia, đốt cờ Israel và đạp lên ảnh của Thủ tướng Netanyahu và Tổng thống Mỹ Joe Biden.

Bà Qilla Marisa, một người biểu tình ở Kuala Lumpur, nói: “Hôm nay chúng tôi tập trung ở đây với cùng ý định lên án hành động tội ác của Israel”.

Người Hồi giáo ở Ấn Độ đã tổ chức các cuộc biểu tình nhỏ hơn ở Jaipur và Mumbai, giương cao các biểu ngữ ghi “Palestine tự do”.

Kẻ thù lớn nhất trong khu vực của Israel là Iran và các nhóm đồng minh trong khu vực cũng tổ chức các cuộc biểu tình do nhà nước hỗ trợ. Tại Iraq, lực lượng dân quân Shi'ite được Tehran hậu thuẫn đã huy động hàng trăm người ủng hộ ở Baghdad gần cây cầu dẫn đến Khu vực Xanh kiên cố, nơi đặt toà đại sứ Mỹ.

Tại biên giới Iraq với Jordan, hàng trăm người ủng hộ các nhóm bán quân sự do Iran hậu thuẫn đã tổ chức biểu tình tọa kháng để lên tiếng ủng hộ Gaza. Ông Hussein Samir, 26 tuổi, một trong số họ, nói: “Chúng tôi sẽ hỗ trợ người dân của chúng tôi ở Palestine”.

Loạt thành phố Israel bị tập kích rocket

Israel cáo buộc các nhóm vũ trang tại Dải Gaza phóng rocket vào một số đô thị nước này, gây ra thiệt hại vật chất.

Giới chức Israel ngày 20/10 cho biết nhiều rocket phóng từ Dải Gaza nhằm vào thành phố Ashkelon, Sderot, Ashdod và một số thị trấn lân cận. Rocket làm hư hại một ngôi nhà và một số ôtô tại Ashkelon, một con phố và một trạm xe buýt ở Sderot, song không gây ra thương vong.

Vụ tập kích rocket xảy ra khi Hamas thông báo thả hai công dân Mỹ bị bắt trong đợt tấn công phối hợp của nhóm nhằm vào Israel. Hai công dân Mỹ này đoàn tụ với người thân tại một căn cứ quân sự ở Israel. Hamas tuyên bố trả tự do cho hai người này "vì lý do nhân đạo" và để đáp lại nỗ lực từ Qatar.

Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) cùng ngày thông báo tập kích nhiều sở chỉ huy và hạ tầng ngầm của Hamas, khiến Mahmoud Sabih, kỹ sư cấp cao đứng đầu đơn vị phát triển vũ khí cho Hamas, thiệt mạng.

IDF cho rằng Sabih là người phụ trách chương trình máy bay không người lái (UAV) của Hamas và "đã trao đổi kiến thức với các nhóm khủng bố khác trên toàn Trung Đông".

Giao tranh trong khu vực leo thang sau khi Hamas ngày 7/10 mở chiến dịch tấn công phối hợp nhằm vào Israel, khiến nước này phong tỏa Dải Gaza và mở các đợt tập kích đáp trả. Hàng nghìn binh sĩ Israel tập trung gần Dải Gaza, có thể tham gia chiến dịch trên bộ quy mô lớn nhằm vào nơi này.

Bộ trưởng Quốc phòng Israel Yoav Gallant ngày 20/10 tới thăm các vị trí tập kết nhân lực và phương tiện chiến đấu của IDF gần Dải Gaza, thảo luận với các chỉ huy và binh sĩ thuộc nhiều đơn vị. Ông Gallant cho biết Israel đặt mục tiêu xóa sổ Hamas, loại bỏ các ổ đề kháng và xây dựng thể chế an ninh mới tại Dải Gaza.

Tuy nhiên, Mỹ và một số nước châu Âu lo ngại chiến dịch của Israel nhằm vào Dải Gaza có thể làm đổ bể nỗ lực đàm phán giải cứu con tin trong tương lai, do đó gây sức ép để Tel Aviv hoãn mở đợt tấn công.

Hơn 203 người, bao gồm công dân Israel, người nước ngoài và người mang hai quốc tịch, bị các tay súng Hamas bắt trong vụ tấn công ngày 7/10, phần lớn bị đưa đến Dải Gaza và vẫn còn sống.

Trong khi đó, Liên Hợp Quốc và lãnh đạo nhiều nước cảnh báo chiến dịch tiến công trên bộ quy mô lớn nhằm vào Dải Gaza có thể làm trầm trọng thêm khủng hoảng nhân đạo tại khu vực.

Tổng thư ký LHQ Antonio Guterres ngày 20/10 tới thăm khu vực cửa khẩu Rafah trên lãnh thổ Ai Cập, thị sát quá trình chuẩn bị hàng viện trợ chuyển tới miền nam Dải Gaza.

Ông Guterres nhận định các chuyến xe tải chở hàng viện trợ đang chờ vào Dải Gaza cần tới được vùng đất bị chiến sự tàn phá càng sớm càng tốt. "Những chiếc xe tải này mang tính sống còn với rất nhiều người ở Dải Gaza", ông Guterres nói.

Gaza "bên bờ vực sụp đổ", Li Băng kêu gọi Israel ngừng bắn

Ngoại trưởng Li Băng kêu gọi Israel tuyên bố ngừng bắn trong bối cảnh Dải Gaza đang đối mặt với khủng hoảng nhân đạo.

"Thực sự chúng tôi không muốn chiến tranh. Chính phủ không muốn chiến tranh", Ngoại trưởng Li Băng Abdallah Bou Habib nói với CNN hôm 20/10, đồng thời kêu gọi Israel tuyên bố ngừng bắn trong 48 giờ.

"Chúng tôi đang đối thoại với nhiều nhóm khác nhau. Nhưng tình hình không thể kiểm soát được vì tất cả phụ thuộc vào những gì xảy ra ở Gaza", Ngoại trưởng Li Băng nói thêm.

Quân đội Israel đã đấu súng xuyên biên giới với nhóm chiến binh Hezbollah tại Li Băng trong suốt tuần qua.

Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) cho biết họ đã tấn công một chốt của Hezbollah và đánh chặn "một mục tiêu" đang hướng từ Li Băng tới không phận Israel.

Đầu tuần này, Lực lượng Phòng vệ Israel và các cơ quan khác đã công bố kế hoạch sơ tán 28 cộng đồng dân cư sống trong phạm vi 2km tính từ biên giới Li Băng.

Quân đội Israel cho biết lực lượng Israel tiếp tục nhắm vào các mục tiêu Hezbollah ở Li Băng khi căng thẳng gia tăng dọc biên giới.

Lực lượng Hezbollah tuyên bố đã "chuẩn bị đầy đủ" để tham gia cùng Hamas trong cuộc chiến chống lại Israel vào thời điểm thích hợp.

Thiếu tướng Uri Gordin, chỉ huy Bộ Tư lệnh Mặt trận Tổ quốc của Lực lượng Phòng vệ Israel, cho biết Israel sẵn sàng cho mọi kịch bản có thể xảy ra, trong đó có những diễn biến ở biên giới với Li Băng.

Mỹ đã bày tỏ lo ngại về mặt trận thứ hai ở biên giới Israel - Li Băng, nếu lực lượng Hezbollah tham chiến. Ngoại trưởng Iran Hossein Amirabdollahian cũng cảnh báo "mặt trận mới" nhằm vào Israel trong xung đột với Hamas có thể mở ra, tùy thuộc vào những hành động của Israel.

Israel coi Hezbollah là mối đe dọa trực tiếp nghiêm trọng nhất. Ước tính lực lượng này có khoảng 150.000 rocket và tên lửa, bao gồm tên lửa dẫn đường chính xác có thể tấn công bất cứ khu vực nào ở Israel.

Hezbollah, lực lượng nghi do Iran hậu thuẫn, cũng có hàng nghìn chiến binh thiện chiến từng tham gia cuộc xung đột kéo dài 12 năm ở Syria, đồng thời sở hữu nhiều loại máy bay không người lái quân sự khác nhau.

Quân đội Israel tuyên bố đang chuẩn bị cho "giai đoạn tiếp theo của cuộc chiến" chống lại Hamas, có thể bao gồm "các cuộc tấn công từ trên không, trên biển và trên bộ" với "các hoạt động đáng kể trên bộ".

Văn phòng Điều phối các vấn đề nhân đạo (OCHA) của Liên hợp quốc cảnh báo, các bệnh viện ở Gaza đang "trên bờ vực sụp đổ". OCHA cho biết số bệnh nhân được điều trị hoặc chờ được điều trị đã lên tới 150% công suất của các bệnh viện, và bệnh nhân đang phải nằm điều trị trên sàn nhà và hành lang.

Theo OCHA, 60% cơ sở chăm sóc sức khỏe đã đóng cửa ở Gaza, trong khi các bệnh viện đang vật lộn để hoạt động trong bối cảnh thiếu điện, thuốc men, thiết bị và nhân viên y tế.

Trong khi đó, tình hình nguồn cung nước ở Gaza vẫn nghiêm trọng. Liên hợp quốc cho biết, nhà máy khử muối còn hoạt động cuối cùng đã đóng cửa vào cuối tuần trước do thiếu nhiên liệu. Nhà máy xử lý nước thải còn hoạt động cuối cùng cũng rơi vào tình trạng tương tự.

Nguồn: CafeF; Soha; VOA; Vnexpress; Dân Trí