Người tiêu dùng lớn tuổi - vũ khí bí mật của kinh tế Mỹ

(Ảnh minh họa).

Tiêu dùng tại Mỹ đang hưởng lợi nhờ nhóm người cao tuổi, với tài chính vững vàng, ít nợ nần và ít gặp rủi ro thất nghiệp.

Bộ Thương mại Mỹ hôm 26/10 công bố GDP nước này tăng 4,9% trong quý III. Tốc độ này cao hơn so với 2,1% quý trước đó và cũng nhỉnh hơn dự báo của các nhà kinh tế học.

Trong đó, tiêu dùng đóng góp khoảng 68% GDP Mỹ. Kể cả khi các khoản hỗ trợ của chính phủ từ trong đại dịch dần cạn kiệt, tiêu dùng vẫn sôi động.

Câu hỏi đặt ra là vì sao tiêu dùng tại Mỹ vẫn mạnh mẽ, bất chấp Cục Dự trữ liên bang (Fed) liên tục nâng lãi suất từ đầu năm ngoái. Theo các nhà phân tích, nguyên nhân đến từ một yếu tố quan trọng nhưng lại ít được để ý. Đó là người tiêu dùng đang già đi.

Trong tháng 8, có 17,7% dân số Mỹ là những người từ 65 tuổi trở lên, theo Cục Thống kê Dân số Mỹ. Đây là con số cao nhất kể từ năm 1920, tăng mạnh so với 13% năm 2010. Nhóm người tiêu dùng này có nhiều lợi thế: tài chính tương đối vững vàng, ít nhu cầu vay mượn (ví dụ mua nhà) và cũng ít gặp rủi ro thất nghiệp hơn các nhóm khác.

Những điều này khiến người già trở thành lực lượng tiêu dùng đáng chú ý. Số người Mỹ tuổi từ 65 trở lên đóng góp 22% tiêu dùng năm ngoái, theo khảo sát Bộ Lao động Mỹ công bố tháng trước. Tỷ lệ này cao nhất kể từ năm 1972 và tăng so với 15% năm 2010.

"Đây sẽ là nhóm người tiêu dùng đáng chú ý trong năm tới, trong bối cảnh tăng trưởng việc làm chậm lại, lãi suất tăng và người dân bắt đầu phải thanh toán nợ học phí", Susan Sterne - kinh tế trưởng tại Economic Analysis Associates - cho biết.

Sức chi tiêu của người cao tuổi phản ánh sức khỏe, sự dư dả và có thể là tâm lý mới nảy sinh sau đại dịch. "Tôi đã tiết kiệm cả cuộc đời rồi, để làm việc này hoặc việc khác. Hiện tại, tôi có tiền trong ngân hàng và tôi sẽ dùng chúng để gần gũi với bạn bè, gia đình hơn so với trước đây", bà Maureen Green (66 tuổi) tại Massachusetts cho biết.

Green là một môi giới bất động sản. 4 người con của bà đã lớn và sống riêng. Green ước tính bà đang tiêu nhiều hơn 25% và dành thời gian nhiều gấp đôi cho du lịch so với năm 2019. Gần đây, bà đến New York dự một buổi triển lãm ảnh với bạn bè, sau đó tới đảo Rhode với con trai.

"Một triệu người Mỹ đã qua đời vì Covid. Điều này khiến tôi nhận ra không được để lãng phí thời gian thêm nữa", bà nói.

Marshal Cohen - Giám đốc tư vấn bán lẻ tại hãng nghiên cứu Circana - nhận định phong cách sống của người cao tuổi đã thay đổi đáng kể. "Họ năng động hơn bao giờ hết. Họ đi xe đạp, leo núi, du lịch", ông nói.

So với năm 2021, năm ngoái, những người tuổi 65 trở lên chi tiêu nhiều hơn 2,7%. Trong khi đó, mức tăng của nhóm dưới 65 chỉ là 0,7%.

Tháng 8 năm nay, nhóm trên 60 tuổi ghi nhận mức tăng tiêu dùng cao hơn 7,9% so với cùng kỳ năm ngoái, theo một khảo sát của Fed New York. Mức tăng này gần gấp đôi nhóm dưới 40 tuổi.

American Cruise Lines - hãng điều hành du thuyền hướng tới người cao tuổi - cho biết doanh thu của họ tăng hai chữ số năm nay. Công ty này đã mua thêm ba du thuyền và mở rộng thời gian phục vụ thêm một tháng với các tuyến phổ biến.

"Đi du thuyền luôn hấp dẫn với người lớn tuổi. Khi ngày càng nhiều người bước vào tuổi nghỉ hưu, chúng tôi dự báo doanh thu năm nay còn tăng mạnh", Charles B. Robertson - CEO công ty cho biết.

Một yếu tố giúp người cao tuổi mạnh tay chi tiêu là nền tảng tài chính tương đối mạnh. Những người tuổi 70 trở lên hiện nắm gần 26% tài sản các hộ gia đình Mỹ. Đây là tỷ lệ cao nhất kể từ năm 1989, theo số liệu của Fed.

Dù các nhà kinh tế học cảnh báo xác suất suy thoái cao trong năm tới, Ed Yardeni, chiến lược gia tại Yardeni Research, không đồng tình với điều này. Lý do ông đưa ra là theo ước tính của Fed, nhóm người cao tuổi hiện sở hữu số tài sản trị giá 77.100 tỷ USD.

Nhóm này cũng có ít nợ tiêu dùng, nợ học phí và thường đã trả xong nợ mua nhà. Một số đã tái cấp vốn khoản vay mua nhà với lãi suất thấp kỷ lục trong đại dịch. Họ cũng không có nhu cầu đổi nhà vì lập gia đình hay nhảy việc như nhóm trẻ.

Những điều trên khiến họ ít chịu tác động từ lạm phát, lãi suất cao hay giá nhà tăng. Và vì phần lớn nhóm này đã nghỉ hưu, họ cũng ít chịu ảnh hưởng từ thị trường việc làm.

Todd Bezold - Giám đốc marketing của lễ hội mùa hè Cincinnati Opera - cho biết nhu cầu đăng ký tham dự năm nay tăng đột biến. "Dù xu hướng dài hạn của tất cả hình thức biểu diễn nghệ thuật là đi xuống, sự kiện của chúng tôi lại tăng 3%. Phần lớn khách đăng ký là nhóm người cao tuổi. Chúng tôi biết chắc điều đó", ông nói.

‘Detroit thứ hai’ của Mỹ: Tự nhận mình là thủ phủ xe điện, vượt qua hơn 70 đối thủ để được Volkswagen chọn là ‘căn cứ địa’

Nơi đây đang chứng kiến sự thay đổi ngoạn mục.

Trang trại bông tại thị trấn Florence nhỏ bé phía Nam Carolina đang diễn ra cuộc chiến vì tương lai ô tô Mỹ. Hàng ngày, những chiếc máy xúc vàng không ngừng đào đất, sau đó dùng hàng tấn đá chôn vùi toàn bộ sân bóng lớn của địa phương.

Tháng 12 năm ngoái, Envision AESC, một nhà sản xuất Nhật Bản, tuyên bố sẽ đầu tư 810 triệu USD lắp ráp pin lithium-ion ở Florence. Pin sẽ được sử dụng trong nhà máy xe điện của BMW, cách Spartanburg 260 dặm.

Gregg Robinson, người đứng đầu Hiệp hội Đối tác Phát triển Kinh tế của Quận Florence cho biết: “Chúng tôi đang biến các cánh đồng trở thành nơi sản xuất. Đó là một sự thay đổi ngoạn mục”.

Các dự án như ở Florence hiện nằm rải rác phía đông nam nước Mỹ. Đây ngày càng trở thành sự lựa chọn yêu thích của các nhà sản xuất nước ngoài - những người đang cố gắng tạo chỗ đứng trong một thị trường xe điện đang phát triển quá đỗi nhanh chóng.

Detroit không còn là ‘ngôi nhà truyền thống’ của ngành công nghiệp ô tô Mỹ. Ngoài việc BMW lựa chọn Spartanburg, Mercedes nay đã mở nhà máy lớn nhất Bắc Mỹ ở Tuscaloosa, Alabama trong khi Toyota chọn Georgetown, Kentucky. Các khoản tín dụng thuế khổng lồ cùng trợ cấp xanh từ Đạo luật Giảm lạm phát vô hình chung giúp thúc đẩy xu hướng này.

Kể từ năm 2010, hơn 70 tỷ USD đã được đầu tư vào sản xuất xe điện và pin trong khu vực. Theo EV Jobs Hub, Michigan đang dẫn đầu với gần 24 tỷ USD, theo sau bởi Georgia và Tennessee.

“Phía đông nam đang cố gắng khẳng định mình là thủ đô xe điện của thế giới”, Christopher Chung, người đứng đầu bộ phận phát triển kinh tế Bắc Carolina, nơi Toyota đang xây dựng nhà máy sản xuất pin lớn nhất bên ngoài Nhật Bản, cho biết.

Các nhà máy mới phía đông nam thu hút được nhiều vốn đầu tư nhờ quỹ đất rộng lớn. Tại Michigan và phần lớn vùng công nghiệp Trung Tây, các nhà sản xuất ô tô có thể nâng cấp cơ sở hạ tầng với số vốn đầu tư ít hơn. Ford là trường hợp điển hình khi hãng này chuẩn bị công cuộc chế tạo F-150 Lightning cấu hình cao phiên bản điện khí hóa.

Ngoài ra, Stellantis, công ty mẹ của Chrysler, chọn Indiana làm nhà máy sản xuất pin mới trong liên doanh với Samsung SDI. General Motors cũng có kế hoạch sản xuất xe bán tải chạy điện tại một nhà máy ở Michigan, đồng thời chọn khu vực Trung Tây để đặt 3/4 nhà máy sản xuất pin.

Tuy nhiên, làn sóng đầu tư phía đông nam có thể giúp tình thế xoay ngược, nhất là sau cuộc đình công của Liên đoàn công nhân ngành xe hơi (UAW) nhằm phản đối chính sách của 3 gã khổng lồ Ford, General Motors và Stellantis.

“Sự việc chắc chắn sẽ mang lại lợi ích cho các bang miền Nam”, Pat Wilson, ủy viên phát triển kinh tế của Georgia, cho biết.

Theo Cơ quan Lập pháp Tiểu bang, 26 bang - chủ yếu ở miền Nam - đã ban hành quyền làm việc, trong đó quy định người lao động không cần phải đóng phí công đoàn. Theo EV Jobs Hub, các luật này chính là thước đo mức độ thân thiện đối với người sử dụng lao động. 85% khoản đầu tư vào xe điện và pin cho đến nay đã chuyển sang các bang triển khai quyền này.

Luật lao động mới không phải là lý do duy nhất để các nhà sản xuất ô tô chuyển về khu vực phía Nam. Đây chính là kết quả tích cực từ khoản tín dụng thuế xe điện trị giá 7.500 USD của IRA, quy định rằng để đủ điều kiện nhận trợ cấp, chiếc xe đó phải được lắp ráp tại Mỹ với phần lớn pin có nguồn gốc từ Bắc Mỹ.

Theo Jan Spies, giám đốc sản xuất của Scout, khi Volkswagen cân nhắc tìm địa điểm xây dựng nhà máy xe điện đầu tiên ở Mỹ, hãng đã xem xét 74 địa điểm trên khắp đất nước, bao gồm cả vùng Trung Tây. Tuy nhiên, phía Nam Carolina đã có sẵn địa điểm, lực lượng lao động cùng gói trợ cấp trị giá 1,3 tỷ USD lớn nhất bang. Khoảng 80 giám đốc điều hành theo đó quyết định chuyển đến đây để điều hành cơ sở trên khu đất rộng 1.000 mẫu Anh, ngoại ô Columbia.

Theo Trung tâm Nghiên cứu Ô tô, một tổ chức phi lợi nhuận có trụ sở tại Ann Arbor, Michigan, các hãng xe hơi đã rót hơn 110 tỷ USD đầu tư liên quan đến xe điện tại Mỹ kể từ năm 2018. Khoảng một nửa trong số đó dành riêng cho các bang miền Nam, từ đó thu hút một lượng lớn công nhân đến sinh sống. John Mohr, giám đốc điều hành của Hiệp hội ô tô tại địa phương cho biết, làn sóng di cư này đã khiến dân số các thị trấn cải thiện đáng kể.

Miền Nam nước Mỹ đã nỗ lực trong nhiều thập kỷ nhằm thu hút các nhà sản xuất ô tô; cải thiện hệ thống giao thông, lưới điện và diện tích đất trống để xây dựng nhiều siêu đô thị nhà máy mới. Chính quyền địa phương và các viện kỹ thuật cũng hợp tác đào tạo thế hệ công nhân sản xuất mới, đa ngành nghề, đa kỹ năng.

Ngoài ra, đây cũng là khu vực cung cấp nhiều loại hình trợ cấp nhất. Chẳng hạn Georgia trao Hyundai gói hỗ trợ trị giá 1,8 tỷ USD nhằm giúp cải thiện đường xá, trung tâm đào tạo chuyên dụng…. Rất ít nơi được hưởng lợi ích nhiều như Georgia - nơi chính quyền tiểu bang ra sức áp dụng các chính sách giảm thuế cùng loạt đặc quyền để thu hút sản xuất.

Trong khi đó, khu vực Trung Tây cũng sôi động không kém khi Michigan mới đây hỗ trợ Ford 1,7 tỷ USD xây dựng nhà máy sản xuất pin sử dụng công nghệ CATL.

Theo chuyên gia, để tận dụng các ưu đãi về thuế dự kiến kéo dài đến cuối năm 2032, các nhà sản xuất ô tô xây dựng nhà máy tại Mỹ đang cố gắng đẩy nhanh tiến độ. Trip Tollison, giám đốc điều hành Cơ quan Phát triển Kinh tế Savannah nhận định đây đích thị là một cuộc đua và mọi người đang nỗ lực hết sức.

Vụ truy tố ở Georgia: các bị can nhận tội sẽ ‘nguy hiểm cho ông Trump’

(Ảnh minh họa).

Việc các đồng bị can với ông Trump trong vụ truy tố ở Georgia về can thiệp bầu cử lần lượt nhận tội sẽ ‘rất nguy hiểm cho ông Trump’ khi họ sẽ phải khai hết sự thật cũng như phải đưa ra các bằng chứng chứng minh cho lời khai của mình, một vị luật sư ở California nhận định với VOA.

Bà Jenna Ellis, luật sư cánh hữu thuộc đội ngũ tranh cử của cựu Tổng thống Donald Trump hồi năm 2020, hôm 24/10 đã trở thành người mới nhất nhận tội trước cáo trạng hình sự về can thiệp bầu cử ở bang Georgia.

Cáo trạng của bà Fani Willis, biện lý liên bang hạt Fulton, bang Georgia, cáo buộc ông Trump và 18 đồng phạm, trong đó có bà Ellis, âm mưu lật ngược chiến thắng của ông Joe Biden trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2020 ở bang Georgia.

Khóc và hối hận

Theo cáo trạng này, bà Ellis đã kêu gọi các nghị sỹ bang ở các bang dao động quan trọng mà ông Biden thắng bổ nhiệm các đại cử tri giả để bỏ phiếu cho ông Trump.

Bà Ellis, 38 tuổi, đã nhận tội tại Tòa Thượng thẩm Hạt Fulton đối với tội hỗ trợ và tiếp tay cho các tuyên bố và bài viết sai sự thật về gian lận phiếu bầu.

Trong tuyên bố nhận tội, bà Ellis xuất hiện vừa khóc vừa nói trước Thẩm phán Scott McAfee rằng bà hối hận về hành động của mình sau thất bại bầu cử của ông Trump.

“Là luật sư và cũng là tín đồ Thiên chúa giáo, tôi rất đặt nặng trách nhiệm luật sư của mình và tôi cố gắng làm một người có tư cách đạo đức đàng hoàng trong tất cả các việc làm của mình,” bà Ellis phát biểu.

“Tôi tin rằng việc thay mặt cho Tổng thống Trump thách thức kết quả bầu cử nên được thực hiện một cách công bằng và hợp pháp,” bà nói, nhưng ‘tôi đã không làm tròn bổn phận’.

“Nếu lúc đó tôi biết những gì mà bây giờ tôi mới biết thì tôi sẽ từ chối đại diện cho ông Donald Trump để thách thức kết quả bầu cử,” bà nói.

Theo thỏa thuận nhận tội này, bà Ellis sẽ tránh được án tù, thay vào đó bà chỉ bị 5 năm quản chế và phải trả 5.000 đô la tiền bồi thường, cộng với 100 giờ lao động công ích và phải viết thư xin lỗi người dân Georgia.

Bà cũng phải ra khai chứng trung thực tại tất cả các phiên xử các đồng bị cáo khác trong vụ án, bao gồm cả ông Trump.

Trước bà Ellis, đã có ba đồng bị can khác đã nhận tội, bao gồm các luật sư Sidney Powell, Kenneth Chesebro và người đóng tiền bảo lãnh Scott Hall. Những người này đã chịu ra khai sự thật chống lại các bị can còn lại trong vụ án.

Bà Sidney Powell đã nhận tội hôm 19/10 về tội nỗ lực lật ngược thất bại của Donald Trump trong cuộc bầu cử năm 2020 ở Georgia. Đổi lại, bà sẽ chịu mức án quản chế sáu năm, nộp phạt 6.000 đô la và sẽ phải viết thư xin lỗi người dân Georgia.

Ông Trump chưa nói gì về việc bà Ellis nhận tội, nhưng ông đã viết trên Truth Social rằng bà Sidney Powell ‘chưa bao giờ’ là luật sư của ông mặc dù bà Powell đã từng là thành viên chính thức trong đội ngũ pháp lý của ông Trump hồi năm 2020.

‘Áp lực phải nhận tội’

Trao đổi với VOA từ Little Saigon, bang California, Luật sư Nguyễn Quốc Lân, giải thích rằng mặc dù việc các bị can này nhận tội ‘hoàn toàn là tự nguyện’ nhưng họ đã đối mặt với sức ép rất lớn từ phòng biện lý của bà Fani Willis.
Họ phải tính toán, cân nhắc trước đề nghị của biện lý rằng nếu họ phải ra tòa và bị kết tội thì họ sẽ bị mức án rất nặng cho các tội đại hình, chi bằng nhận tội thì họ sẽ được biện lý cho hưởng hình phạt nhẹ nhất. Đổi lại, họ phải cộng tác với văn phòng biện lý và khai hết sự thật mà họ biết, luật sư Lân cho biết.
Nếu họ khai thành khẩn, đúng sự thật thì sẽ được thực hiện thỏa thuận nhận tội, bằng không ‘sẽ bị đề nghị mức án tối đa’, cũng theo lời luật sư này.
“Ở đây có sự cố vấn của các luật sư của họ. Các luật sư này ở trong thế là phải lấy cái gì tốt nhất cho thân chủ. Họ có thể thấy nhận tội là lựa chọn tốt nhất,” Luật sư Lân nói.
Trả lời câu hỏi các bị can lần lượt nhận tội sẽ tác động đến những bị can chưa nhận tội như thế nào, ông Lân cho biết: “Đương nhiên nó tạo áp lực lên những người còn lại rất nhiều. Nên nhớ rằng những người nhận tội này cũng là luật sư. Họ biết rõ thực tế của vấn đề luật pháp này.”
Một áp lực là những bị can còn lại biết rằng những người nhận tội sẽ khai ra hết, gây nguy hiểm cho họ. Khi đó họ ‘càng cố cãi thì càng chết’ nên ‘chẳng thà nhận tội sớm trước khi có người kế tiếp nhận tội’.
Theo phân tích của ông thì người nào nhận tội càng sớm thì càng nhận được nhiều điều kiện có lợi hơn, còn nếu nhận tội càng trễ thì lời khai của họ sẽ không còn giá trị gì nhiều vì những điều họ khai có thể đã được người khác khai hết rồi.
Ông nói ông tin rằng trong thời gian sắp tới những bị can còn lại ‘sẽ tranh nhau nói với phòng biện lý là cho tôi nhận tội’.
“Những người nhận tội đương nhiên là để giữ tương lai, sự sống còn của họ nên họ phải khai hết. Họ phải khai một cách thành khẩn để được sự đồng cảm, sự thương xót của biện lý để cho họ ân huệ được hưởng mức án nhẹ.”
Vị luật sư này cho rằng trước áp lực nhận tội từ những bị can khác, cũng có khi ‘can phạm chủ chốt là ông Donald Trump sẽ đồng ý nhận một số tội để tránh hình phạt nặng’.

‘Đẩy nhanh vụ án’

Ông cho biết thỏa thuận nhận tội trong hệ thống tư pháp Mỹ là ‘tiến trình hoàn toàn hợp pháp, rất là bình thường trong bất cứ vụ án nào có nhiều can phạm’ với mục đích là đẩy nhanh tiến trình xét xử.
“Tiến trình xét xử sẽ nhanh hơn rất nhiều vì sẽ bớt đi bị can, sẽ có thêm nhân chứng, bằng chứng hỗ trợ những gì biện lý đã có,” ông giải thích và cho rằng cơ hội thành công của biện lý Fani Willis trong vụ án sẽ nhiều hơn.
Khi được hỏi lời khai của những người đã nhận tội liệu có đáng tin, Luật sư Nguyễn Quốc Lân nói họ phải ‘đưa ra bằng chứng để xác nhận lời khai của mình’ và đó là ‘cái nguy hiểm cho những người còn lại’.
“Họ không cần chứng minh họ không có tội vì họ đã nhìn nhận là họ có tội rồi. Họ chỉ cần chứng minh những gì họ nói là sự thật,” ông phân tích.
Những người nhận tội có động lực phải trưng ra bằng chứng càng nhiều càng tốt để chứng tỏ họ thành khẩn, ông nói thêm, và nghĩa vụ của họ là ‘phải cung cấp những gì mà biện lý thấy cần để buộc tội những ngời còn lại’.
Tuy nhiên, luật sư của các bị can còn lại có thể lập luận trước tòa rằng ‘những người nhận tội khai như vậy chỉ để được nhẹ tội, để chiều lòng biện lý chứ không phải nói sự thật’.
Khi được hỏi liệu các bị can có phối hợp với nhau để cùng chối tội hoặc nhận tội hay không, ông cho rằng điều đó còn tùy thuộc vào luật sư của họ.
“Thông thường các luật sư chỉ biết bảo vệ thân chủ của họ và họ không tin bất kỳ người tòng phạm nào,” ông nói. “Các luật sư có thể khuyên thân chủ lo cho bản thân họ trước tiên và tốt nhất là đừng làm cho tội của mình nặng hơn.”
Các luật sư của các bị can khác nhau có thể phối hợp với nhau về lập luận bằng chứng, cũng theo lời ông Lân, nhưng việc này ‘rất là mạo hiểm’ vì ‘biết đâu người kia có thể rò rỉ ra ngoài gây hại cho thân chủ của họ’.
Do đó, ông cho rằng nhiều khả năng các bị can trong vụ án này ‘sẽ là thân ai nấy lo’. Họ cũng không thể nghĩ cho ông Trump nếu ông Trump không giúp họ trang trải chi phí luật sư.

Ảnh hưởng đến Trump thế nào?

Luật sư Lân cho biết cho dù mọi việc đi đến chỗ xác nhận là có can thiệp vào bầu cử nhưng điểm mấu chốt để kết tội ông Trump trong vụ án này là chứng minh được rằng trong suy nghĩ của ông Trump, ông biết rằng việc lật ngược kết quả bầu cử ở Goergia là sai trái mà ông vẫn làm.

“Ông Trump có thể nói rằng tôi cần phải đấu tranh cho cử tri của tôi, cho đất nước của tôi và tôi chỉ nghe theo lời khuyên của các luật sư, họ bảo sao tôi làm vậy,” ông nói và cho biết chưa có ai khai rõ ràng là ông Trump đã nhìn nhận mình đã thua và cần phải có hành động lật ngược bầu cử.
Cho nên biện lý Fani Willis sẽ cần phải moi ra lời khai và bằng chứng từ những người thân cận với ông Trump rằng ông ‘thừa biết mình đã thua ông Biden’.
Về việc ông Trump phủ nhận có quan hệ với các bị can đã nhận tội, chẳng hạn như bà Sidney Powell, ông Lân nói việc ông Trump nói là một chuyện, nhưng bồi thẩm đoàn có tin được hay không là chuyện khác, và họ sẽ xem những bằng chứng, những phát biểu của ông Trump trước đó.

Sức mạnh của mối liên kết vững chắc

Australia là “mỏ neo cho hòa bình và thịnh vượng” - đó là phát biểu của Tổng thống Mỹ John Biden khi ông đứng cạnh Thủ tướng Australia Anthony Albanese tại Nhà Trắng nhân chuyến thăm chính thức của nhà lãnh đạo Australia tới Mỹ. Về phần mình, Thủ tướng Albanese khẳng định “linh hồn của mối quan hệ đối tác Australia - Mỹ” chính là “cam kết vì mục đích chung”.

Có thể nói, cuộc gặp cấp cao lần thứ 9 giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ và Australia tại Nhà Trắng phản ánh những nỗ lực của họ hướng tới mối quan hệ chặt chẽ hơn. Trước chuyến thăm, Thủ tướng Albanese kỳ vọng vào các chủ đề như đẩy mạnh hành động để đạt được những mục tiêu đầy tham vọng về khí hậu và chuyển đổi sang năng lượng sạch theo Hiệp ước Chuyển đổi năng lượng sạch; xem xét các cách thức để mối quan hệ kinh tế song phương phát triển sao cho phù hợp với những cơ hội trong tương lai nhằm mang lại lợi ích cho người lao động và doanh nghiệp ở cả hai nước; thảo luận về sự ổn định và an ninh khu vực, cơ chế hợp tác quốc phòng ba bên AUKUS với Anh, tăng cường hợp tác về khoa học và công nghệ cũng như tầm quan trọng của việc cùng nhau định hình một khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương cởi mở, ổn định và thịnh vượng.

Đúng như mong đợi, trong tuyên bố chung sau cuộc hội đàm tại Nhà Trắng, Tổng thống Biden và Thủ tướng Albanese đã nhất trí tăng cường và tập trung hợp tác trong một số lĩnh vực quan trọng gồm thúc đẩy hợp tác công nghệ tiên tiến và không gian; xây dựng chuỗi cung ứng năng lượng sạch và giải quyết khủng hoảng khí hậu; góp phần vào sự thịnh vượng và khả năng phục hồi ở Thái Bình Dương và Đông Nam Á; tăng cường kết nối kỹ thuật số; tăng cường hợp tác quốc phòng và an ninh; thúc đẩy quyền của cộng đồng LGBTQI+; thúc đẩy, bảo vệ và thực hiện quyền của người khuyết tật; tăng cường giao lưu nhân dân…

Hai nhà lãnh đạo cũng đã thảo luận về tiến độ trong hợp tác AUKUS; nhất trí mở rộng hợp tác quốc phòng với Nhật Bản trong nhiều lĩnh vực như phát triển hệ thống máy bay không người lái, đồng thời hoan nghênh việc Australia bắt đầu tham gia vào các cuộc tập trận thường niên Mỹ - Nhật từ năm nay.

Chuyên gia Charles Edel, cố vấn cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế ở Washington (Mỹ), nhận định rằng các chuyến thăm cấp nhà nước luôn đóng vai trò rất quan trọng và ý nghĩa bởi đó là cơ hội để hai bên thiết lập và củng cố các mối quan hệ then chốt, đồng thời thúc đẩy các mối quan hệ đó tiến xa hơn. Và điều đó hoàn toàn đúng với mối quan hệ Australia - Mỹ.

Trên thực tế, với chuyến thăm Mỹ, nhà lãnh đạo Australia không còn bận lòng với cuộc trưng cầu dân ý trong nước về tiếng nói người bản địa. Nhà báo kỳ cựu David Crowe chuyên viết về mảng chính trị của tờ “The Sydney Morning Herald” cho rằng chuyến thăm đầu tiên tới Washington trên cương vị thủ tướng chứng tỏ cách tiếp cận chính sách đối ngoại của ông Albanese cho đến nay vẫn có hiệu quả. Và chính Tổng thống Biden đã góp phần làm cho chuyến thăm của Thủ tướng Albanese trở nên ấn tượng.

Tuy nhiên, không hẳn con đường tới Mỹ của Thủ tướng Albanese trải toàn hoa hồng. Do tình trạng rối ren trên chính trường nước Mỹ, nhà lãnh đạo Australia đã không thể có bài phát biểu tại một phiên họp chung của Quốc hội Mỹ - cơ hội từng được trao cho các nhà lãnh đạo Hàn Quốc, Ấn Độ và Israel hồi đầu năm nay. Phát biểu trước Quốc hội Mỹ là cơ hội để trao đổi trực tiếp với các nhà lập pháp của Mỹ - những người sẽ có tiếng nói phản biện về thỏa thuận AUKUS, một trong những vấn đề cấp bách nhất của quan hệ song phương.

Chuyên gia John Lee, thành viên cấp cao của Viện Hudson, cho rằng cả Mỹ và Australia đều đang rất nỗ lực để đạt được tiến bộ trong các kế hoạch liên quan đến AUKUS. Tuy nhiên, với thực trạng chính trị nước Mỹ, Thủ tướng Albanese khó có cơ hội gặp được những người mà ông cần gặp để thuyết phục về một vấn đề vốn được ông rất coi trọng và là một trong những mục tiêu trong chuyến thăm Mỹ lần này. Mặc dù cả Tổng thống Biden lẫn Thủ tướng Albanese đều bày tỏ tin tưởng rằng mọi việc sẽ được hoàn thành vào cuối năm nay, song không ai có thể đưa ra bất kỳ sự đảm bảo nào. Tổng thống Biden đang đề nghị bổ sung thêm 3,4 tỷ USD để tăng năng lực sản xuất tàu ngầm của Mỹ nếu quốc hội đồng ý. Trong khi đó, Australia cũng cam kết chi 3 tỷ USD cho mục tiêu này. Tuy nhiên, không rõ điều đó có đủ để mang lại đảm bảo cho thỏa thuận AUKUS hay không.

Bình luận về quan hệ đối tác quốc phòng của hai nước, cả chuyên gia John Lee và nhà báo David Crowe đều cho rằng có dấu hiệu chững lại, bằng chứng là hầu như không có bước tiến đáng kể nào cho kế hoạch AUKUS. Tuy nhiên, Tiến sĩ Emma Shortis - nhà nghiên cứu cấp cao trong Chương trình An ninh và Quốc tế của Viện Australia - cho rằng dù thế nào đi chăng nữa, Tổng thống Biden cũng đã tận dụng được chuyến thăm của một đồng minh có cùng mục tiêu để củng cố thông điệp về “vai trò trung tâm” và “gắn kết” của Mỹ. Về phần mình, Thủ tướng Australia cũng đã công khai ủng hộ vai trò đó của Mỹ.

Theo Tiến sĩ Shortis, trong một thế giới đã thay đổi đáng kể, với rất nhiều bối cảnh, lịch sử và chuyển động quyền lực khác nhau đang diễn ra, Mỹ đóng những vai trò nhất định trong mỗi bối cảnh đó. Là những chính trị gia kỳ cựu, Tổng thống Biden và Thủ tướng Albanese có khả năng xử lý những vấn đề phức tạp và các cuộc khủng hoảng cùng một lúc. Như Thủ tướng Albanese đã nhấn mạnh khi ông khai trương Đại sứ quán Australia mới ở Washington D.C ngày 24/10, liên minh Australia - Mỹ ra đời trong Chiến tranh Thế giới thứ hai và đã "thắp sáng" con đường của hai nước kể từ đó với một tình bạn thực sự có thể thu hẹp mọi khoảng cách bằng ngoại giao.

Chuyên gia Victoria Cooper, làm việc tại Trung tâm Nghiên cứu Mỹ thuộc trường Đại học Sydney, kết luận rằng chính “mối liên kết sắt đá” giữa Australia và Mỹ đã khiến chuyến thăm của Thủ tướng Albanese trở nên quan trọng đối với cả hai nước, bởi đó là một cơ hội để họ tiếp tục giải quyết các ưu tiên chung nhằm đảm bảo một tương lai an toàn và thịnh vượng cho mỗi nước.

Tụt hậu trước đối thủ, Mỹ tìm cách kiềm chế công nghệ tên lửa của Nga

(Ảnh minh họa).

Trước cảnh tụt hậu so với Nga trong các chương trình tên lửa tấn công tầm xa, Mỹ chuyển sang sử dụng các hiệp ước an ninh để kiềm chế Moskva mở rộng kho vũ khí.

Theo Sputnik, thời gian gần đây Mỹ liên tiếp đưa ra cho Nga các đề xuất về kiểm soát và giới hạn kho vũ khí chiến lược, tuy nhiên động thái này của Washington không nhận được sự hồi đáp từ Moskva. Giới quan sát đều cho rằng cả hai bên đều quá hiểu nhau và những đổ vỡ trước đây đối với Hiệp ước lực lượng hạt nhân tầm trung (INF) và Hiệp ước cắt giảm vũ khí chiến lược mới (New START) khó có thể phục hồi.

Chuyên gia quốc tế người Mỹ Earl Rasmussen cho rằng thông qua các đề xuất kiểm soát vũ khí chiến lược Mỹ đang cố gắng xây dựng một "câu chuyện" bản thân là một cường quốc có trách nhiệm với nhân loại. Washington luôn thể hiện đang nỗ lực kiểm soát vũ khí hạt nhân và ngăn chặn Thế chiến thứ 3.

“Họ muốn làm ra vẻ như họ đang chủ động trong khi thực tế không có gì mới ở đó cả. Tôi nghĩ có lẽ họ cũng có mối lo ngại nào đó", ông Rasmussen cho biết.

Cũng theo ông Rasmussen, Mỹ đề xuất một thỏa thuận đủ kiểm soát vũ khí vì họ biết Nga đang sở hữu các tên lửa tấn công mà họ không có. Washington sẽ ra sức để ngăn Moskva phát triển kho vũ khí mới vì lợi ích chính nước này chứ không phải vì tương lai của nhân loại.

Ông Rasmussen cũng nhắc lại rằng Mỹ là bên đơn phương rút khỏi các hiệp ước kiểm soát vũ khí với Nga. Moskva không có lý do gì để tin tưởng những đề xuất của Mỹ, ít nhất với chính quyền hiện tại.

Theo Rasmussen, có vẻ như chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden dành sự quan tâm đến việc thực hiện các bước cụ thể để hàn gắn mối quan hệ với Nga, trong khi hầu hết giới tinh hoa ở Washington đều giữ lập trường đối đầu thay vì hòa hoãn với Moskva.

“Tôi nghĩ họ rất khó chịu vì không thể chiếm được Crimea vào năm 2014. Họ không thể lật đổ chính quyền Tổng thống Bashar al-Assad ở Syria. Tâm trạng của các chiến lược gia Mỹ không hề tốt khi mọi kế hoạch họ cố gắng thực hiện nhằm kiểm soát Nga đều thất bại", ông Rasmussen phân tích.

Ông Rasmussen cũng cho rằng sẽ không có tiến triển nào trong việc nối lại đối thoại kiểm soát vũ khí chiến lược giữa Mỹ và Nga cho đến khi có “sự thay đổi về chính quyền” và “sự thay đổi lớn về nhân sự cấp cao trong Bộ Ngoại giao Mỹ”.

Trong khi đó ông Dmitry Suslov - thành viên Hội đồng chính sách đối ngoại và quốc phòng Nga lập luận rằng, giới lãnh đạo ở Washington thực sự có thể đang tìm cách thuyết phục công chúng Mỹ rằng cuộc chiến tranh hỗn hợp mà Mỹ và các đồng minh hiện đang tiến hành chống lại Nga vẫn nằm trong tầm kiểm soát.

“Để chứng minh rằng an ninh của nước Mỹ sẽ không bị suy yếu, Washington đang cố gắng thiết lập lại đối thoại Mỹ-Nga về sự cân bằng chiến lược. Nếu thành công họ mạnh dạn tuyên bố rằng không có rủi ro nào đối với an ninh Mỹ từ Nga bởi vì hai bên vẫn duy trì hợp tác kiểm soát vũ khí hạt nhân lẫn nguy cơ leo thang đối đầu", ông Suslov phân tích.

“Mỹ chỉ đơn giản muốn hợp pháp hóa và biện minh cho việc tiếp tục cuộc chiến hỗn hợp chống lại Nga và chứng minh cho dư luận cũng như giới tinh hoa của nước này thấy rằng chính sách đối ngoại hiện tại hoàn toàn an toàn".

Ông Suslov cũng có cùng suy nghĩ với Rasmussen khi cho rằng triển vọng hàn gắn mối quan hệ của Mỹ với Nga trong tương lai gần khó có thể xảy ra. Thực tế này khó có thể thay đổi nếu chính quyền Biden vẫn tiếp tục cuộc chiến tranh ủy nhiệm ở Ukraine. Chuyên gia này cũng tỏ ra không lạc quan về một cuộc đối thoại an ninh giữa Moskva và Washington sẽ sớm được hai bên tổ chức.

“Tôi nghĩ rằng chừng nào Mỹ còn tiến hành cuộc chiến tranh hỗn hợp chống lại Nga, thì việc nối lại bất kỳ cuộc đối thoại nào với Mỹ đều sẽ có hại và phản tác dụng đối với an ninh và lợi ích của Nga. Bởi vì nó sẽ chứng minh rằng chiến lược của Mỹ hiện tại là đúng đắn", ông Suslov nhấn mạnh.

Bình luận về những đề xuất mới mà Washington gửi đến Moskva, Thứ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Ryabkov cho biết trong cuộc họp báo hôm 25/10 rằng Nga không sẵn lòng thảo luận các vấn đề như kiểm soát vũ khí với Mỹ ở thời điểm hiện tại.

Thứ trưởng Ryabkov nhấn mạnh rằng việc nối lại đối thoại về ổn định chiến lược giữa Moskva và Washington “đơn giản là không thể thực hiện được theo hình thức trước đây nếu không có sự thay đổi về thái độ thù địch cơ bản của Mỹ đối với Nga”.

Nguồn: Vnexpress; CafeF; VOA; Báo Tin Tức; VTC