USD mất giá sau khi Fed giữ nguyên lãi suất

(Ảnh minh họa).

USD sáng nay yếu đi so với hàng loạt tiền tệ lớn, khi nhà đầu tư cho rằng Fed có thể đã hoàn thành quá trình nâng lãi.

Chỉ số Dollar Index - đo sức mạnh của đồng bạc xanh với các tiền tệ lớn trên thế giới - hiện giảm 0,5%, về 106,3 điểm. Chỉ số này vẫn dao động trong biên độ hẹp sau khi chạm đỉnh một năm đầu tháng trước do kinh tế Mỹ liên tiếp nhận số liệu tích cực.

Mỗi euro sáng nay đổi được 1,06 USD. So với yen, USD cũng đang yếu đi. Mỗi USD hiện đổi được 150 yen, giảm 0,42%. Giá bảng Anh và franc Thụy Sĩ cũng đang đi lên so với đôla Mỹ.

USD mất giá sau khi Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) thông báo giữ nguyên lãi suất sau phiên họp chính sách kết thúc vào ngày 1/11. Cơ quan này không loại trừ khả năng tiếp tục nâng lãi, khi thừa nhận nền kinh tế vẫn sôi động ngoài dự kiến, bất chấp quá trình thắt chặt mạnh tay từ đầu năm ngoái.

Dù vậy, các phát biểu trong họp báo sau đó của Chủ tịch Fed Jerome Powell lại khiến nhà đầu tư ngờ vực về điều này. Powell nói rằng Fed vẫn còn phải đi một chặng đường dài để đưa lạm phát về 2%. Các số liệu kinh tế tích cực có thể mở đường cho họ tiếp tục tăng lãi.

Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh tình hình tài chính đang thắt chặt và kinh tế Mỹ hiện đối mặt với nhiều rủi ro. Bên cạnh đó, đây là lần thứ hai liên tiếp Fed giữ nguyên lãi suất.

"Điểm đáng chú ý nhất trong các phát biểu của Powell là các rủi ro liên quan đến thắt chặt chính sách đã cân bằng hơn. Tức là dù xác suất Fed nâng lãi đang cao lên, rào cản với việc tăng lãi cũng lớn theo. Đó là lý do họ giữ nguyên lãi suất trong 2 phiên họp liên tiếp", Charlie Ripley - chiến lược gia đầu tư tại Allianz Investment Management nhận định.

Thị trường hiện kỳ vọng Fed đã hoàn tất quá trình nâng lãi và sẽ bắt đầu giảm từ giữa năm tới. Xác suất nâng lãi trong phiên họp tháng 12 hiện chỉ còn 19%, giảm mạnh so với hôm 31/10.

"Powell đã có nhiều cơ hội để cảnh báo nâng lãi thêm, nhưng ông ấy đều bỏ qua. Các câu trả lời trong cuộc họp báo đều cho thấy Fed đang cảnh giác về triển vọng kinh tế", Tom Simons - nhà kinh tế học độc lập tại Mỹ cho biết trên Reuters.

Kinh tế Mỹ đứng vững

Giới lao động Mỹ tự do thích ứng với hoàn cảnh dễ dàng hơn. Có lẽ đó là một nguyên do giúp kinh tế Mỹ phát triển lại dễ dàng. Nước Mỹ đã chọn một cơ cấu kinh tế linh động dễ thích ứng với hoàn cảnh luôn thay đổi.

Lạm phát vẫn đe dọa, lãi suất vẫn cao, nhưng kinh tế Mỹ vọt lên 4.9% trong thời gian từ tháng Sáu đến tháng Chín sau khi tăng trưởng thêm 2 phần trăm trong sáu tháng đầu năm. Tốc độ phát triển sẽ giảm bớt trong thời gian tới; nhưng so với kinh tế Âu châu thì kinh tế Mỹ vững hơn nhiều.

Theo Quỹ Tiền Tệ Thế giới (IMF) kinh tế Âu châu sẽ chỉ tăng thêm khoảng 1.3% trong năm 2023, qua năm 2024 sẽ thêm 1.5%. Năm nay, các nước kinh tế lớn trên thế giới chỉ tăng được 0.7%, sang năm sẽ lên 1.2%.

Một yếu tố chính giúp kinh tế Mỹ lên nhanh là người tiêu thụ bỏ tiền ra “mua sắm trả thù” sau thời gian phải nhịn vì “đóng cửa.” Và họ có sẵn phương tiện để “trả thù.” Số tiền để dành của dân Mỹ đã tăng vọt sau khi tích lũy trong hai năm bịnh dịch. Cuối năm 2019, dân Mỹ có $980 tỷ đô la ký thác trong các trương mục ngân hàng, có thể rút ra dùng bất cứ lúc nào. Năm 2023, theo bản tin Reuters, số tiền đó đã lên tới $4 ngàn tỷ - gấp 10 lần Tổng Sản Lượng Nội Địa của Việt Nam (ước tính hơn $400 tỷ trong năm nay).

Người tiêu thụ Mỹ chi tiền hăng hái vì nhiều người bỗng thấy tài sản của họ “quá lớn,” tăng 37% trong ba năm qua. Họ cảm thấy giàu hơn, vì trị giá ngôi nhà của mình làm chủ cao hơn, và thị trường chứng khoán tăng mạnh nhất kể từ 30 năm nay. Tiền tiết kiệm nhiều, nợ nần ít, lương bổng vững chắc, dân Mỹ đi mua đồ đạc, các máy điện dùng trong nhà, cả đồ hành lý và nữ trang. Trong ba tháng vừa qua, người Mỹ đã chi tiêu 0.7% nhiều hơn để mua hàng hóa, thức ăn, nước uống, xe tải nhẹ và thuốc men. Và họ chi 0.8% nhiều hơn cho các dịch vụ, du lịch, sức khỏe, đi máy bay và mua nhà.

Trong quý thứ ba năm nay, số tiêu thụ của dân Mỹ đã tăng thêm 4.0%, sau khi chỉ 0.8% trong ba tháng trước. Người ta đi mua xe, đi ăn tiệm, du lịch và đi nghe hát. Sarah Wolfe, một nhà kinh tế của Ngân hàng Morgan Stanley đã tính toán, một khán giả đi nghe ca sĩ Taylor Swift biểu diễn đã chi $1,500 đô la cho tiền máy bay, khách sạn, mua vé, ăn tiệm; và chi $1,800 đô la nếu muốn đi coi Beyonce trên sân khấu!

Những người giàu nhất để dành được nhiều nhất, cũng chi tiêu nhiều nhất. Một phần năm dân Mỹ giàu nhất thường chiếm hai phần năm tổng số tiêu thụ. Từ đầu năm 2020 đến giữa năm 2023, tài sản của 10% những người Mỹ giàu nhất đã tăng một phần ba, thêm $28 ngàn tỷ, theo Ngân Hàng Trung Ương Mỹ (Fed). Trong cùng thời gian đó, tài sản của một nửa dân Mỹ nghèo hơn cũng tăng dù ít hơn, từ $2 ngàn đến $3.6 ngàn tỷ, vẫn theo Reuters.

Nhưng cái gì lên rồi cũng phải xuống bớt, kinh tế Mỹ sẽ đi xuống trong thời gian tới. Tiền tiết kiệm trong thời gian bệnh dịch sẽ cạn dần, có thể sẽ được tiêu hết trong nửa đầu năm 2024. Giá nhà cửa sẽ không tăng vì lãi suất mua nhà lên đến 8%. Gần 30 triệu người được hoãn trong thời gian bệnh dịch, không phải trả lại những món nợ vay để học đại học, sẽ bắt đầu phải trả nợ. Trong quý thứ ba, các công ty sản xuất nhiều để nâng số tồn kho. Họ sẽ không còn tiếp tục nếu không cần đáp ứng nhu cầu người tiêu thụ.

Trong ba tháng cuối cùng năm nay, Tổng Sản Lượng Nội Địa có thể chỉ tăng thêm 1.5%. Một dấu hiệu xấu là giới kinh doanh đã bớt đầu tư; số tiền mua máy móc và thiết bị chỉ tăng 0.8% trong quý thứ ba, sau khi tăng 5.2% trong quý trước, theo Markets Insider. Lý do chính là lãi suất cao quá, các công ty ngần ngại không vay để đầu tư nếu không tin tiền lời sẽ cao hơn lãi suất.

Từ tháng Ba năm 2022, Ngân Hàng Trung Ương đã tăng lãi suất để chống lạm phát, và sẽ chưa cắt bớt mặc dù đã thấy kết quả khích lệ. Tỷ số lạm phát giảm từ 9.1% xuống chỉ còn 3.7% một năm, thấp nhất trong ba năm qua. Nếu không kể thực phẩm và nhiên liệu, hai thứ giá cả lên xuống thất thường, giá sinh hoạt ở Mỹ chỉ tăng 2.4%, theo thống kê của Fed. Chủ tịch Jerome Powell cho biết sẽ còn giữ lãi suất ở mức cao trong thời gian tới vì chưa đẩy tỷ số lạm phát xuống mục tiêu 2% một năm.

Thị trường nhân dụng đã tạo thêm công việc làm liên tiếp trong 33 tháng qua. Tin lạc quan nhất là 336,000 công việc làm mới được tạo ra trong tháng Chín, con số kỷ lục, so với 227,000 “jobs” mới trong tháng Tám.

Tỷ lệ thất nghiệp vẫn thấp, ở mức 3.8%, dưới 4% trong hai năm liền, một thành tích hiếm có kể từ thập niên 1960. Khi ít người thất nghiệp thì những người đi làm cũng được tăng lương, lương trung bình đã lên $17 đô la một giờ. Từ cuối năm ngoái, lương bổng công nhân tăng nhiều hơn tỷ lệ lạm phát; đặc biệt trong giới công nhân lương thấp. Những ngành dịch vụ như khách sạn, tiệm ăn, rất khó kiếm người làm, nhân viên các nhà kho cũng khan hiếm; tất cả bắt buộc phải tăng lương. Julia Pollak, kinh tế gia của ZipRecruiter, một công ty tuyển mộ, tính rằng kể từ đầu năm 2020 khi Covid bắt đầu, lương bổng các công nhân thuộc loại 10% lương thấp nhất đã tăng thêm 25%, trong khi giá cả chỉ tăng 18%, theo hãng tin AP. Tăng lương là động lực thúc đẩy nâng cao số tiêu thụ.

Khi số tiền để dành trong thời Covid cạn thì mức tiêu thụ nói chung sẽ giảm, sang năm kinh tế Mỹ sẽ không còn tăng lên mạnh như năm nay nữa. Một mối hy vọng là những chương trình chi tiêu của chính phủ sẽ nâng kinh tế lên, trong đó có đạo luật cải thiện hạ tầng cơ sở năm 2021 sẽ bắt đầu được thi hành, và các biện pháp nâng đỡ những cuộc đầu tư vào năng lượng sạch; cả hai sẽ tạo rất nhiều công việc.

Có thể nói nước Mỹ cũng may mắn hơn các nước Âu châu, như nhà kinh tế Paul Krugman nhận xét. Khi Nga xâm lăng Ukraine thì các nước châu Âu chống Nga phải chịu mua hơi đốt và dầu lửa với giá cao hơn, trong khi nước Mỹ tăng số lượng hơi đốt, còn dư để xuất cảng.

Ông Krugman, giải Nobel năm 2008, nhận thấy các biện pháp tài chánh trong thời Covid của chính phủ Mỹ khác bên châu Âu, tạo ảnh hưởng khác nhau. Chính phủ Mỹ đã quyết định chi tiêu rất nhiều để bù vào số đầu tư và tiêu thụ tụt xuống khi có bệnh dịch. Chính sách chi tiêu đó gây ra lạm phát nhưng cũng bảo vệ nền kinh tế không suy sụp. Các chính phủ Âu châu trợ cấp cho các xí nghiệp để có tiền tiếp tục trả lương cho nhân viên, dù họ không phải làm việc. Chính phủ Mỹ theo phương pháp khác, chấp nhận các công nhân mất việc làm, nhưng gia tăng thời gian cho họ được lãnh “bảo hiểm thất nghiệp” lâu hơn. Vì thế, giới lao động ở Âu châu tiếp tục gắn liền với các công ty chủ nhân cũ; còn các công nhân ở Mỹ được nhiều tự do lựa chọn, đi tìm công việc mới sau khi kinh tế mở cửa lại.

Sau cơn bệnh dịch, kinh tế cả Âu châu và Mỹ đã thay đổi, với nhiều nghề nghiệp mới, công ty mới và công việc mới. Giới lao động Mỹ tự do thích ứng với hoàn cảnh dễ dàng hơn. Có lẽ đó là một nguyên do giúp kinh tế Mỹ phát triển lại dễ dàng. Nước Mỹ đã chọn một cơ cấu kinh tế linh động dễ thích ứng với hoàn cảnh luôn thay đổi.

Mỹ đối mặt nguy cơ đóng cửa chính phủ do bất đồng viện trợ Israel, Ukraine

(Ảnh minh họa).

Mỹ lại đối mặt với nguy cơ đóng cửa chính phủ vào giữa tháng này khi ngân sách chi tiêu tạm thời hết hạn giữa lúc các nghị sĩ vẫn bất đồng về vấn đề viện trợ Ukraine và Israel.

Theo Forbes, chính phủ Mỹ có nguy cơ đóng cửa sau ngày 17/11 tới nếu đảng Dân chủ và Cộng hòa không đạt được thỏa thuận về ngân sách, trong đó có vấn đề viện trợ quân sự cho Israel và Ukraine.

Khảo sát của trang Kalshi cho biết, nguy cơ chính phủ Mỹ đóng cửa trong tháng 11 này khoảng 30%.

Hồi tháng 9, quốc hội Mỹ đã thông qua một dự luật ngân sách chi tiêu tạm thời, cho phép chính phủ nước này tiếp tục hoạt động đến ngày 17/11 để các nghị sĩ có thêm thời gian đàm phán các vấn đề liên quan đến ngân sách cho năm tài khóa mới.

Một trong những nguyên nhân khiến các cuộc đàm phán ngân sách ở Mỹ tiếp tục bế tắc là việc viện trợ cho Ukraine và Israel.

Nhà Trắng đã đề xuất gói ngân sách 106 tỷ USD, trong đó hỗ trợ cho cả Israel và Ukraine. Trong khi đó, ngày càng nhiều nghị sĩ Cộng hòa kêu gọi cắt viện trợ cho Ukraine và chỉ hỗ trợ Israel để dành ngân sách giải quyết các cuộc khủng hoảng của chính nước Mỹ như làn sóng nhập cư trái phép qua biên giới Mexico.

Đến nay, tân Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson cũng như nhiều nghị sĩ Cộng hòa cứng rắn khác đều nêu rõ quan điểm ưu tiên viện trợ Israel thay vì Ukraine.

Bất đồng về viện trợ cho Ukraine từng là nguyên nhân khiến ông Kevin McCarthy bị bãi nhiệm chức Chủ tịch Hạ viện hồi tháng trước - một sự việc chưa từng xảy ra trong lịch sử nước Mỹ.

Ông Trump nói thẩm phán New York 'để các con tôi yên'

Cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump đã vô cùng giận dữ với thẩm phán New York Engoron sau khi 3 người con của ông bị tòa án triệu tập.

Theo Telegraph, trong ngày 1/11, Donald Trump Jr (45 tuổi), con trai cả của ông Trump, đã ra trình diện tòa án New York trong vụ kiện liên quan tới thổi phồng giá trị tài sản.

Tại phiên tòa, ông Trump Jr nói mình không liên quan tới việc lập báo cáo hàng năm của Tập đoàn Trump, và không có kiến thức cụ thể về vấn đề này. Con trai của ông Trump nhấn mạnh, các công việc cụ thể đều do ông Allen Weisselberg, giám đốc tài chính của tập đoàn khi đó, và các kế toán viên bên ngoài thực hiện.

"Tôi có nghĩa vụ phải lắng nghe những người có hiểu biết sâu sắc về lĩnh vực kế toán", ông Trump Jr nói.

Trước đó, thẩm phán Engoron đã yêu cầu 3 người con của ông Trump là Donald Trump Jr, Eric Trump, và Ivanka Trump ra trình diện tại tòa án New York. Theo kế hoạch dự kiến, ông Eric Trump sẽ ra trình diện vào ngày 2/11, còn cựu Tổng thống Mỹ và con gái sẽ lần lượt bị triệu tập vào ngày 6/11 và 8/11.

Cũng trong ngày 1/11, ông Trump đã chỉ trích mạnh mẽ thẩm phán Engoron trên mạng xã hội Truth Social. "Để các con tôi yên. Ông Engoron dường như đã mất đi lý trí và là nỗi hỗ thẹn của ngành luật", cựu Tổng thống Mỹ nói. Ông Trump từng bị phạt 2 lần vì vi phạm lệnh cấm bình luận về các nhân sự liên quan tới phiên tòa.

Ngoài vụ kiện dân sự liên quan tới thổi phồng giá trị tài sản, ông Trump còn phải đối mặt với 4 vụ kiện hình sự khác, bao gồm 2 cáo buộc nỗ lực lật ngược kết quả bầu cử ở Washington và Georgia.

Một vố đau với chính quyền Mỹ

(Ảnh minh họa).

Thứ Ba (31/10), Tập đoàn Orsted của Đan Mạch, chuyên về lĩnh vực năng lượng tái tạo, đã thông báo từ bỏ một dự án trang trại điện gió ngoài khơi hàng đầu tại Mỹ, thể hiện sự coi thường đối với chính quyền địa phương và chính phủ Biden.

Hồi cuối tháng 8, tập đoàn đa quốc gia này đã báo cáo những khó khăn về chuỗi cung ứng cũng như chi phí gia tăng trong nhiều dự án tại Mỹ.

Thứ Ba (31/10), Orsted đã quyết định từ bỏ dự án Ocean Wind 1 và 2, được lắp đặt ngoài khơi bờ biển New Jersey, phía Đông Bắc nước Mỹ.

Hai trang trại điện gió này có tổng công suất là 2.248 GW, đủ để cung cấp điện cho hơn 1 triệu ngôi nhà.

Thông qua quyết định này, Orsted sẽ phải chấp nhận giá trị tài sản suy giảm 28,4 tỷ krone Đan Mạch (tương đương khoảng 4 tỷ USD).

Tập đoàn Fredericia (Đan Mạch) biện minh cho quyết định của mình bằng cách cho rằng chuỗi cung ứng bị trì trệ, còn lãi suất thì tăng vọt tại Mỹ.

Ngoài ra, Orsted còn cho rằng họ chưa nhận được toàn bộ các khoản giảm thuế dự kiến từ chính quyền và gặp những khó khăn trong việc cấp giấy phép xây dựng.

Đây là một trở ngại lớn đối với chính quyền New Jersey cũng như đối với Tổng thống Mỹ Joe Biden, người rất tích cực trong quá trình chuyển đổi năng lượng.

Thông báo rút lui của Orsted đã làm lưu mờ thông báo của Chính phủ Biden về việc phê duyệt một dự án điện gió ngoài khơi lớn nhất từ trước đến nay tại bang Virginia.

Chi phí tăng vọt có thể ảnh hưởng đến quỹ đạo của nhiều dự án ở Mỹ và châu Âu.

Vào giữa tháng 10, bang New York đã từ chối việc Orsted, Equinor và BP điều chỉnh tăng giá hợp đồng xây dựng và vận hành các trang trại điện gió theo yêu cầu của các công ty châu Âu.

Hiện tại, các công ty này đang xem xét tính khả thi kinh tế của các dự án trước khi cam kết tiếp tục triển khai.

Tuy nhiên, không phải dự án nào cũng bị đình chỉ.

Trong khuôn khổ quan hệ đối tác với tập đoàn năng lượng Eversource của Mỹ, Orsted sẽ bắt đầu triển khai công trình lắp đặt một trang trại điện gió ngoài khơi bang Rhode Island (Đông Bắc nước Mỹ), với tổng công suất 704 MW, và dự kiến sẽ được vận hành vào năm 2025.

Nguồn: Vnexpress; VOA; Dân Trí; Vietnamnet; Năng Lượng Quốc Tế