Người Mỹ chi tiêu thiết thực hơn mùa lễ hội

(Ảnh minh họa).

Dù kinh tế không thuận lợi, nhưng chi tiêu của người Mỹ cho kỳ Halloween nói riêng hay lễ hội năm nay nói chung sẽ không bị ảnh hưởng, thậm chí còn tăng.

Trong khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) nhóm họp ngày đầu tiên và quyết tâm có thể vẫn giữ các mức lãi suất cao trong thời gian tới, người Mỹ đã chính thức bước vào mùa lễ hội. Điều này có nghĩa là họ bắt đầu phải chi tiêu nhiều hơn bất cứ thời gian nào trong năm và với các mức chi phí cao. Liệu điều này có ảnh hưởng tới sức mua của họ (động lực chính của tăng trưởng kinh tế Mỹ) trong năm nay?

Halloween dù không phải là ngày lễ chính thức, nhưng nó được coi là thời điểm đánh dấu bắt đầu mùa lễ hội cuối năm của người Mỹ. Vì vậy, những gì đang diễn ra với Halloween cũng là hàn thử biểu với khả năng mua sắm của người Mỹ trong mùa lễ năm nay.

Theo Hiệp hội bán lẻ quốc gia Mỹ, mùa Halloween năm nay, người Mỹ dự tính chi tiêu khoảng 12,2 tỷ USD, tăng hơn 2 tỷ so với năm ngoái. Điều này có nghĩa, mỗi người Mỹ tiêu trung bình hơn 108 USD (khoảng hơn 2,6 triệu đồng) cho ngày lễ, một con số kỷ lục. Phần lớn số tiền được chi cho mua kẹo (để phát cho trò Treat or Trick), trang trí nhà cửa hay trang phục…

Theo Nhật báo phố Wall, năm nay người mua vẫn phải trả nhiều tiền hơn cho bánh kẹo và trang phục Halloween. Lý do chính là lạm phát vẫn cao khiến giá hàng hóa không giảm, thêm nữa đó nguồn cung đường từ các nước châu Á giảm đẩy giá bánh kẹo tăng theo. Vì vậy, có tới 40% người Mỹ phải tìm đến các cửa hàng giảm giá để mua đồ cho dịp lễ này.

Những con số kể trên cho thấy dù kinh tế không thuận lợi, nhưng chi tiêu của người Mỹ cho kỳ Halloween nói riêng hay lễ hội năm nay nói chung sẽ không bị ảnh hưởng, thậm chí còn tăng, bởi tâm lý: "tiết kiệm quanh năm chỉ để chi cho lễ, tết".

Trang tài chính của Yahoo thống kê, 7 trong 10 năm gần đây, tháng 10 luôn là tháng nước Mỹ nhập khẩu bánh kẹo lớn nhất năm. Nước Mỹ cũng là nước nhập khẩu kẹo và chocolate lớn nhất, chiếm 21% lượng kẹo và 11% lượng chocolate nhập khẩu toàn cầu, như số liệu của năm 2018. Halloween chỉ là khởi đầu cho mùa mua sắm chuẩn bị cho các lễ hội mùa đông.

Trang Business Insider cho biết thêm, dù có thể năm nay tiết kiệm của các gia đình giảm đi, nhưng người Mỹ vẫn tìm cách chi nhiều tiền hơn so với năm 2022 cho các món quà, ngay cả khi chúng có thể đắt hơn.

Chuyên gia về tiêu dùng của TransUnion lý giải: "Người tiêu dùng Mỹ đã tằn tiện trong cả năm và dịp lễ là lúc họ cảm thấy thoải mái chi tiêu". Tuy nhiên hãng này cũng nhận thấy, xu hướng tiêu dùng có chút thay đổi. Năm nay nhiều người có xu hướng tặng nhau những món quà thiết thực hơn so với trước kia.

Ví dụ thay vì tặng hoa, quần áo vốn có thể thành thừa, họ tặng nhau những khóa học hay tham gia sự kiện nào đó; hoặc thay vì mời nhau đi ăn, họ có thể tặng nhau những chiếc thẻ mua xăng, một hình thức hỗ trợ nhau khi chi phí đi lại vẫn đang đắt đỏ.

'Chuyện lạ' ở 'xứ cờ hoa': Khu sản xuất khí đốt biến thành xưởng 'đào' Bitcoin mỗi khi 'ế hàng', các ông chủ 'thà đốt sạch chứ không bán'

Khi giá khí đốt lao dốc, các nhà sản xuất ở khu vực này chuyển sang sử dụng nguồn năng lượng họ "sẵn có" để đào Bitcoin lấy lời thay vì bán ra.

Giá khí đốt tự nhiên biến động mạnh đã ảnh hưởng không nhỏ đến các nhà sản xuất. Bởi vậy, Chris Alfano cho rằng giải pháp của tình trạng này sẽ nằm ở một loại tài sản còn dễ chao đảo hơn, đó là Bitcoin.

Người đàn ông 29 tuổi này gần đây đã cùng một nhóm các doanh nhân dầu khí lâu năm đi qua khu vực có đường ống và giếng khoan bên ngoài Fort Worth, Texas. Tại đây, công ty của Alfano, 360 Mining, khai thác Bitcoin bằng cách sử dụng năng lượng được tạo ra từ các giếng khí tự nhiên mà họ sản xuất.

Alfano “quảng cáo” với các khách hàng tiềm năng này rằng, họ có thể kiếm được 10 USD trở lên từ việc đốt hơn 28 m3 khí đốt để khai thác Bitcoin, thay vì bán với giá chưa đến 1,50 USD.

Đây là vụ đặt cược khá lớn vào một loại tài sản rủi ro. Việc xây dựng một mỏ Bitcoin chạy bằng khí đốt tốn ít nhất 1 triệu USD, còn giá trị của đồng tiền số này lại không ổn định. Tuy nhiên, hiện tại, giá khí đốt tự nhiên lại giảm xuống khoảng 1 nửa so với cách đây 1 năm, phần lớn là do nhu cầu sụt giảm trong mùa đông năm ngoái.

Việc các nhà sản xuất dầu khí cân nhắc về việc đào Bitcoin cho thấy họ muốn tìm ra giải pháp khác đến mức nào, thậm chí điều đó là… kỳ quặc.

Mục tiêu của họ không phải là thay thế hoàn toàn việc kinh doanh khí đốt tự nhiên, mà Bitcoin chỉ là giải pháp ngắn hạn. Khi giá khí đốt tăng, các nhà sản xuất sẽ bán ra. Khi giá giảm, họ có thể sử dụng để vận hành máy tính đào Bitcoin.

Đối với Alfano, người mới xây dựng cơ sở đào Bitcoin trong thời kỳ đại dịch, logic ở đây rất đơn giản. Sử dụng khí đốt do chính họ sản xuất sẽ giúp giảm chi phí của việc khai thác Bitcoin, đó là điện.

Tuy nhiên, doanh thu của họ sẽ tăng và giảm theo giá trị Bitcoin - dao động từ 3.000 đến 60.000 USD trong 5 năm qua. Lợi nhuận của họ cũng chịu rủi ro, vì số lượng Bitcoin đào được có thể giảm đi khi các bên khai thác mới cũng “bước vào cuộc chơi” hay một số khác nâng cấp máy tính.

Dẫu vậy, bất chấp những rủi ro, một số nhà sản xuất vẫn tích cực “lấn sân”. Todd Hallmark, 37 tuổi, giám sát công ty Bob Hughes Oil Company của gia đình, bắt đầu quan tâm đến tiền số từ năm ngoái. Công ty của anh vận hành đường ống khí đốt từ 14 giếng, nhưng Hallmark cho biết thà đốt hết còn hơn là bán.

Quay lại với Alfano. Texas có rất nhiều nguồn cung khí đốt và việc sở hữu riêng một giếng khí đốt sẽ giúp anh có thêm quyền kiểm soát với tài sản của mình, cũng có thể trấn an nhà đầu tư và bán khí đốt nếu Bitcoin rớt giá. Alfano cho rằng mọi thứ sẽ dễ dàng. Nhưng không phải vậy.

Anh đã huy động được 6 triệu USD từ các nhà đầu tư vào tháng 10/2021 khi Bitcoin giao dịch ở mức 60.000 USD. Alfano đóng cửa cơ sở khai thác bên ngoài Fort Worth, mua hàng trăm máy tính công suất lớn, lắp đặt hệ thống làm mát hiện đại và thuê 7 máy phát điện để cung cấp năng lượng. Việc khai thác được bắt đầu vào tháng 2/2022.

Song, mọi thứ không như kế hoạch, Máy phát điện liên tục ngừng hoạt động, máy chủ không vận hành đúng cách. Trong 4 tháng tiếp theo, giá Bitcoin giảm xuống còn 30.000 USD và sau đó là 20.000 USD. Khi đó, Alfano cho rằng khu mỏ của anh có sai sót nghiêm trọng trong khâu thiết kế, nên đã đóng cửa và bắt đầu bán khí đốt trở lại.

Khi đó, mâu thuẫn Nga - Ukraine nổ ra, giá khí đốt tự nhiên tăng vọt lên hơn 9 USD/28 m3 từ mức khoảng 3,50 USD vào đầu năm. Nhờ đó, Alfano đã có đủ khả năng thiết kế và xây dựng lại khu đào Bitcoin. Vào tháng 3 năm nay, giá khí đốt tự nhiên lại sụt giảm và Bitcoin hồi phục, giúp anh bắt đầu khai thác trở lại.

Các doanh nhân kỳ cựu ngành khai thác dầu khí vẫn còn hoài nghi về ý tưởng của Alfano, nhưng không hoàn toàn phủ nhận.

Bobby Flournoy, chủ tịch công ty thăm dò và sản xuất dầu khí Energy Investment Partners, 57 tuổi, cho biết: “Tôi không biết làm thế nào để mua 1 đồng tiền số. Theo như tôi thấy thì đó không phải là một sản phẩm thực sự.”

Sandy Pofahl, 82 tuổi, người đã phát triển các sản phẩm dầu khí từ những năm 1980, chia sẻ ông cũng có nghi ngờ tương tự về tiền số. Tuy nhiên, sau chuyến tham quan với Alfano, ông đang tìm cách vận hành một nhóm liên kết hoạt động giữa giếng khoan và khu đào Bitcoin.

Sandy Pofahl nói: “Tôi không rõ liệu Bitcoin có thật hay không, nhưng nó vẫn tồn tại trong một thời gian dài. Giá Bitcoin cứ tăng 3 rồi lại giảm 2 mãi. Tóm lại là nó cứ lơ lửng như vậy.”

Cộng đồng Hồi giáo ở Mỹ gửi ‘tối hậu thư’ tới Tổng thống Biden

(Ảnh minh họa).

Cộng đồng người Mỹ theo đạo Hồi và một số nhà hoạt động của đảng Dân chủ vừa tuyên bố sẽ huy động hàng triệu cử tri Hồi giáo không quyên góp và bỏ phiếu cho Tổng thống Joe Biden khi ông tái tranh cử năm 2024, nếu ông không ngay lập tức thực hiện các bước đi để đạt được lệnh ngừng bắn ở Dải Gaza.

Hội đồng Dân chủ Hồi giáo quốc gia, trong đó có các thành viên đảng Dân chủ từ những bang chiến địa có thể quyết định kết quả bầu cử tổng thống, như Michigan, Ohio và Pennsylvania, kêu gọi ông Biden sử dụng ảnh hưởng của mình với Israel để đạt được một lệnh ngừng bắn trước 5 giờ chiều ngày 31/10 (giờ Mỹ).

Trong bức thư ngỏ có tựa đề “Tối hậu thư ngừng bắn 2023”, các nhà lãnh đạo Hồi giáo tuyên bố sẽ vận động lực lượng cử tri Hồi giáo “từ chối chấp nhận, ủng hộ hoặc bỏ phiếu cho bất kỳ ứng cử viên nào đứng về phía Israel trong cuộc tấn công vào người dân Palestine”.

“Sự hỗ trợ vô điều kiện của chính quyền Mỹ, bao gồm tài trợ và vũ khí, đã đóng một vai trò quan trọng gây ra bạo lực kéo dài, gây thương vong cho dân thường và làm xói mòn niềm tin của những cử tri trước đây đã tin tưởng vào ngài”, bức thư viết.

Cựu Hạ nghị sĩ Keith Ellison, tổng chưởng lý bang Minnesota và là người Hồi giáo đầu tiên được bầu vào Quốc hội, cùng Hạ nghị sĩ Andre Carson của bang Indiana là đồng chủ tịch sáng lập của Hội đồng.

Bức thư là dấu hiệu mới nhất cho thấy sự tức giận và thất vọng ngày càng tăng trong cộng đồng người Mỹ gốc Ả-rập và người Mỹ theo đạo Hồi khi Tổng thống Biden không lên án các cuộc tấn công của Israel vào Dải Gaza để đáp trả hành động của Hamas ngày 7/10.

Theo số liệu mới nhất của cơ quan y tế ở Dải Gaza, tổng số 8.306 người, trong đó có 3.457 trẻ em, đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công dữ dội trên không và trên bộ kéo dài 3 tuần qua của Israel.

Ngày 30/10, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố ông sẽ không đồng ý với bất kỳ đề xuất nào về việc ngừng tấn công vào Dải Gaza. Người phát ngôn an ninh quốc gia Mỹ John Kirby cho rằng "Hamas là bên duy nhất được hưởng lợi nếu ngừng bắn vào lúc này."

Đầu tuần này, Hạ nghị sĩ Rashida Tlaib, một người Mỹ gốc Palestine, đăng đoạn video dài 90 giây trên mạng xã hội X để chỉ trích sự ủng hộ của Tổng thống Biden đối với cái mà bà gọi là “chiến dịch diệt chủng của Israel ở Palestine”, đồng thời tuyên bố: “Đừng trông chờ vào phiếu bầu của chúng tôi năm 2024".

Basim Elkarra, giám đốc điều hành của Hội đồng Thung lũng Sacramento về quan hệ Mỹ-Hồi giáo (CAIR), nói rằng phiếu bầu của cộng đồng người Hồi giáo có thể đóng vai trò rất quan trọng đối với ông Biden trong nỗ lực tranh cử nhiệm kỳ thứ hai vào năm 2024. Ông lưu ý rằng 16 phiếu đại cử tri của Michigan đã được quyết định bởi tỷ lệ sít sao 2,6% năm 2020.

Tuần trước, những người Mỹ theo đạo Hồi ở Minnesota, nơi ông Biden dự định đến thăm ngày 1/11, đưa ra tối hậu thư tương tự, với thời hạn là trưa 31/10. Họ cho biết đã lên kế hoạch biểu tình vào ngày 1/11 khi Tổng thống đến thăm bang này.

Nhóm vận động tranh cử của ông Biden chưa đưa ra phát biểu nào.

Một quan chức Nhà Trắng cho biết, Tổng thống Biden tổ chức một cuộc họp vào giữa tuần trước với một số nhà lãnh đạo Hồi giáo, trong khi các quan chức của chính quyền chính quyền tiếp tục gặp gỡ nhiều thành viên của cộng đồng Ả-rập và Hồi giáo khi họ đang lo ngại về cách ông Biden xử lý cuộc khủng hoảng.

Dù tự cho mình là một tổng thống theo chủ nghĩa Phục quốc Do Thái, nhưng Tổng thống Biden đã bổ nhiệm nhiều người Mỹ gốc Ả-rập và người Hồi giáo vào các vị trí chính trị hơn bất kỳ lãnh đạo tiền nhiệm nào. Ông cũng bổ nhiệm hai thẩm phán liên bang đầu tiên là người Hồi giáo.

Jaylani Hussein, giám đốc điều hành của CAIR ở bang Minnesota, cho biết các nhà lãnh đạo người Mỹ theo đạo Hồi ở các bang chiến địa khác sẽ đưa ra yêu cầu tương tự.

“Chúng tôi hy vọng Wisconsin, Ohio và các bang khác cũng sẽ làm như vậy trong tuần này”, Hussein cho biết.

Hussein cho biết ông không có lựa chọn nào khác ngoài việc bỏ phiếu chống lại ông Biden vào năm 2024 trừ khi đương kim tổng thống ông kêu gọi chấm dứt chiến sự. Hussein cho biết ông đang nói với tư cách cá nhân chứ không phải đại diện CAIR.

Hussein cho biết khoảng 70% người Mỹ theo đạo Hồi ủng hộ ông Biden trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2020.

Tu chính án có thể ngăn ông Trump tái cử

Một số bang Mỹ đang khởi kiện Trump theo Tu chính án thứ 14 quy định về tội "nổi loạn", điều có thể khiến ông bị gạt khỏi cuộc đua tổng thống.

Tòa án Quận Denver, bang Colorado ngày 30/10 bắt đầu xét xử vụ kiện do 6 cử tri đệ trình hồi tháng 9, cáo buộc Donald Trump có hành vi "tham gia cuộc nổi loạn chống lại hiến pháp" trong vụ bạo loạn Đồi Capitol ngày 6/1/2021. Nguyên đơn cho rằng điều này khiến ông Trump không thể tiếp tục giữ vị trí trong chính quyền theo Mục 3 Tu chính án thứ 14.

Tu chính án này được thông qua năm 1868, quy định không ai được đảm nhiệm chức vụ trong chính quyền nếu họ từng tham gia "nổi dậy hoặc nổi loạn". Nó được ban hành sau Nội chiến để ngăn các thành viên trong phe miền Nam nắm giữ chức vụ trong chính quyền.

Đây là cơ sở để những người phản đối ông Trump đệ đơn kiện ở một loạt bang, gồm Colorado, Minnesota, New Hampshire, Arizona và Michigan, với lập luận rằng cựu tổng thống không đủ điều kiện tranh cử, khi ông từng nỗ lực lật ngược kết quả bầu cử năm 2020 và có vai trò "kích động cuộc bạo loạn" tại Đồi Capitol.

Các vụ kiện ở bang Colorado và Minnesota nhận được sự chú ý lớn vì chúng diễn ra nhanh nhất. Tòa án Quận Denver dự kiến ra phán quyết trước ngày 23/11, trong khi Tòa án Tối cao Minnesota dự kiến tổ các phiên tranh luận vào ngày 2/11.

Thẩm phán tòa Minnesota được yêu cầu đưa ra phán quyết càng sớm càng tốt theo luật bang, nhưng có thể chuyển vụ kiện tới thẩm phán tòa cấp dưới để hoàn thiện hồ sơ trước khi ra quyết định cuối cùng.

Ý tưởng dùng công cụ pháp lý được quy định trong hiến pháp để ngăn ông Trump tái tranh cử được nhiều người tự do và bảo thủ ở Mỹ ủng hộ. Nhiều cử tri theo đuổi vụ kiện với sự hỗ trợ của các nhóm giám sát như Công dân vì Trách nhiệm và Đạo đức ở Washington hay Tự do ngôn luận cho Người dân.

Các vụ kiện phải được tiến hành nhanh chóng bởi mùa bầu cử đã cận kề, với vòng lựa chọn ứng viên của bang Iowa dự kiến bắt đầu vào ngày 15/1/2024. Nhiều tòa án có thể ra phán quyết sau đó, nhưng các vụ kiện sẽ trở nên phức tạp hơn khi các cuộc bầu cử sơ bộ được tổ chức trong suốt mùa xuân. Hội nghị Toàn quốc đảng Cộng hòa dự kiến bắt đầu ngày 15/7 và tất cả các bên hy vọng vấn đề sẽ được giải quyết trước thời điểm đó.

Vụ kiện ở bang Minnesota bắt đầu tại Tòa án Tối cao của bang, và các vụ kiện ở những nơi khác nhiều khả năng cũng được chuyển tới tòa án cấp cao nhất của từng bang. Phán quyết của tòa án tối cao bang có thể được kháng cáo lên Tòa án Tối cao Mỹ. Tòa án Tối cao Mỹ có thể thụ lý các vụ án nếu muốn, nhưng họ không bắt buộc phải làm vậy.

Giới chuyên gia pháp lý nhận định Tòa án Tối cao Mỹ sẽ không can thiệp nếu các bang để tên của ông Trump xuất hiện trên phiếu bầu. Song tòa chắc chắn sẽ tham gia nếu bất kỳ bang nào ngăn ông Trump ra tranh cử.

Mục 3 Tu chính án thứ 14 hiếm khi được viện dẫn trong hơn một thế kỷ qua. Tuy nhiên, trong bối cảnh chia rẽ của nền chính trị Mỹ gần đây, nó đã được sử dụng phổ biến hơn. Năm ngoái, các vụ kiện áp dục điều khoản này để chống lại hai nghị sĩ Cộng hòa Madison Cawthorn và Marjorie Taylor Greene đã không thể ngăn họ tiếp tục xuất hiện trên phiếu bầu.

Tuy nhiên, thẩm phán bang New Mexico năm ngoái đã viện dẫn điều khoản này để cách chức Couy Griffin, ủy viên hạt Otero, với cáo buộc tham gia vụ bạo loạn Đồi Capitol. Thẩm phán xác định Griffin, người đã sáng lập nhóm Cowboys for Trump, không còn đủ điều kiện đảm nhận chức vụ vì đã vi phạm Mục 3 Tu chính án thứ 14. Đây là lần đầu tiên điều khoản này được sử dụng để miễn nhiệm một quan chức Mỹ kể từ năm 1869.

Để loại Trump khỏi phiếu bầu, những người đệ đơn kiện cần chứng minh hành vi của ông thỏa mãn các điều kiện được nêu trong Mục 3. Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng Trump và những người ủng hộ có nhiều cơ sở chống lại ý tưởng dùng điều khoản này để cản trở ông tái tranh cử.

Mục 3 chỉ cấm người có hành vi nổi loạn "đảm nhận chức vụ", nhưng không có từ ngữ nào đề cập đến việc tranh cử. Các luật sư của Trump có thể dựa vào đây để tranh luận rằng thẩm phán không thể gạt tên ông ra khỏi phiếu bầu. Nếu ông thắng cử, chỉ có quốc hội Mỹ mới đủ tư cách xác nhận ông đủ tư cách đảm nhận chức vụ hay không.

Mục 3 quy định nó áp dụng cho các thượng nghị sĩ, hạ nghị sĩ, đại cử tri, thành viên "văn phòng bang và văn phòng liên bang". Vị trí "văn phòng liên bang" (federal office) này là cơ sở duy nhất để nguyên đơn đề nghị tòa án áp dụng với chức danh tổng thống trong vụ kiện ông Trump.

Tuy nhiên, luật sư của Trump nhiều khả năng sẽ tranh luận rằng vị trí "văn phòng" trong Mục 3 chỉ áp dụng với sĩ quan quân đội (officer) hay các nhân viên dịch vụ bưu điện (post office), không phải cho vị trí tổng thống.

Họ cũng có thể nói rằng vụ bạo loạn Đồi Capitol không phải "cuộc nổi loạn", lưu ý rằng cựu tổng thống chưa bị tòa án nào truy tố với tội danh nổi loạn. Ông Trump cũng đã được Thượng viện tha bổng sau khi Hạ viện luận tội ông kích động cuộc nổi dậy.

Các luật sư thêm rằng ngay cả khi đó là cuộc nổi loạn, Trump cũng không thể bị kết tội vì ông không tham gia và không có mặt ở Đồi Capitol vào thời điểm đó.

Phe ủng hộ Trump cho hay quốc hội nên là cơ quan xác định ai phù hợp để trở thành tổng thống, không phải các thẩm phán. Tòa án không thể ngăn Trump tái tranh cử nếu 2/3 thành viên quốc hội bỏ phiếu xác định ông đủ điều kiện đảm nhận chức vụ tổng thống.

Những người ủng hộ Trump cũng cho rằng Mục 3 Tu chính án thứ 14 không có giá trị nếu Mỹ chưa có một đạo luật liên bang quy định cụ thể về cách thức thực thi nó. Mỹ đến nay chưa có đạo luật như vậy, nên họ cho rằng điều khoản này không thể được áp dụng để gạt tên Trump khỏi phiếu bầu.

Song những người phản đối nói rằng Mục 3 hoàn toàn có thể được áp dụng, bởi hiến pháp Mỹ và luật của các bang đều cho phép quan chức bầu cử và tòa án có quyền quyết định người có tên trên phiếu bầu.

Phiên tòa ở Colorado là lần đầu tiên Mục 3 Tu chính án thứ 14 được sử dụng để chống lại một ứng viên tổng thống và thẩm phán sẽ phải làm rõ tranh luận của các bên để quyết định liệu ông Trump có thể tham gia tranh cử tổng thống 2024 hay không.

"Đây là quân cờ domino đầu tiên. Nếu bị đổ, nó có thể gây ra phản ứng dây chuyền ở nhiều bang khác của Mỹ. Chúng tôi chưa bao giờ thấy một thách thức pháp lý như vậy đối với ứng viên tổng thống", Derek Muller, chuyên gia luật bầu cử tại Trường Luật Notre Dame ở Mỹ, nói.

Mỹ và cuộc đua quản lý trí tuệ nhân tạo

(Ảnh minh họa).

Tổng thống Mỹ Joe Biden vừa ký sắc lệnh hành pháp đầu tiên về trí tuệ nhân tạo (AI), trong lúc chính phủ nhiều nước cũng đang nỗ lực quản lý công nghệ đang phát triển 'quá nhanh, quá nguy hiểm' này.

Ngày 30-10, ông Biden ký sắc lệnh hành pháp đầy tham vọng đã nêu nhằm đưa Mỹ "dẫn đầu" thế giới trong nỗ lực quản lý những rủi ro từ AI.

Phó chánh văn phòng Nhà Trắng Bruce Reed ca ngợi sắc lệnh là "hành động mạnh mẽ nhất mà bất kỳ chính phủ nào trên thế giới từng thực hiện đối với sự an toàn, an ninh và niềm tin về AI".

Đảm bảo AI đáng tin cậy

Sắc lệnh này dựa trên Đạo luật Sản xuất quốc phòng (DPA) có từ thời Chiến tranh lạnh, vốn cho phép chính quyền liên bang có sự kiểm soát nhất định với các công ty khi an ninh quốc gia bị đe dọa. "AI ở quanh chúng ta. Để hiện thực hóa triển vọng của AI và tránh rủi ro, chúng ta cần quản lý công nghệ này", ông Biden nói.

Nhà Trắng cho biết sắc lệnh "mang tính bước ngoặt" này yêu cầu các cơ quan liên bang thiết lập những tiêu chuẩn an toàn mới cho AI. Theo đó, sắc lệnh yêu cầu Viện Tiêu chuẩn và công nghệ quốc gia Mỹ đặt ra "các tiêu chuẩn nghiêm ngặt" để thử nghiệm AI trước khi ra mắt.

Bộ Thương mại Mỹ sẽ xây dựng các hướng dẫn để xác định nội dung do AI tạo ra, trong khi các cơ quan tài trợ cho "những dự án khoa học đời sống" phải có những tiêu chuẩn cụ thể để đảm bảo AI không thể tạo ra mối đe dọa sinh học.

Sắc lệnh cũng yêu cầu các nhà phát triển chia sẻ kết quả kiểm tra độ an toàn cũng như những thông tin quan trọng khác về AI với Chính phủ Mỹ.

Theo Hãng tin AP, sắc lệnh trên được ban hành nhằm cân bằng giữa nhu cầu của các hãng công nghệ tiên tiến với an ninh quốc gia và quyền lợi người dùng. Theo đó quản lý cách phát triển AI để các công ty có thể thu lợi mà không gây nguy hiểm cho công chúng.

Sắc lệnh này là bước đầu tiên đảm bảo cho AI có thể trở nên đáng tin cậy và hữu ích, thay vì lừa bịp và phá hoại, tạo ra "hàng rào an toàn" từ sớm và sau đó gia cố bằng luật cũng như các thỏa thuận toàn cầu. Ông Biden cũng đang kêu gọi Quốc hội Mỹ thông qua luật bảo mật dữ liệu và Bộ Tư pháp giải quyết "sự phân biệt đối xử về mặt thuật toán".

Cuộc đua với Trung Quốc và EU

Nước Mỹ, đặc biệt khu vực bờ Tây, là nơi có nhiều nhà phát triển AI hàng đầu, trong đó có các gã khổng lồ công nghệ như Google, Meta, Microsoft, và các start-up tập trung vào AI như OpenAI (nhà phát triển công cụ ChatGPT).

Những lo ngại về rủi ro của AI đã tăng lên nhiều kể từ khi OpenAI ra mắt ChatGPT vào năm ngoái. Công cụ này đã khiến các cơ quan quản lý và quan chức chính phủ trên khắp thế giới bất ngờ.

Theo tạp chí Nikkei Asia, Mỹ hiện đang trong cuộc đua với Trung Quốc và Liên minh châu Âu (EU) về quản lý AI. Năm nay Nghị viện châu Âu đã thông qua Đạo luật AI và đạo luật này đang chờ các nước thành viên EU phê chuẩn. Bộ quy định toàn diện của EU sẽ bắt các ứng dụng tiềm ẩn nhiều rủi ro nhất phải chịu những biện pháp hạn chế nghiêm ngặt nhất.

Trung Quốc, đối thủ AI của Mỹ, cũng đã đưa ra một số quy định. Trong năm nay, Cơ quan quản lý không gian mạng Trung Quốc đã ban hành các biện pháp hành chính tạm thời đối với dịch vụ AI tạo sinh, đóng vai trò hướng dẫn về cách quản lý công nghệ này trong lúc chờ đợi một bộ luật chính thức về AI mà nước này đang xây dựng. Cách tiếp cận nhanh chóng đó của Trung Quốc cũng tăng thêm áp lực cho Mỹ.

Đầu tuần này, các quan chức nhóm G7 cũng đã nhất trí về một bộ nguyên tắc an toàn AI và quy tắc ứng xử tự nguyện dành cho các nhà phát triển AI.

Trong khi đó, Quốc hội Mỹ vẫn đang trong giai đoạn đầu tranh luận về các biện pháp quản lý công nghệ này. Đặt trong bối cảnh hiện nay, bà Alexandra Reeve Givens, giám đốc điều hành Trung tâm Dân chủ và công nghệ (CDT) ở Mỹ, cho rằng chính quyền ông Biden đang "tăng cường sử dụng các đòn bẩy mà họ có thể kiểm soát", cụ thể là ban hành các hướng dẫn và tiêu chuẩn để định hình hành vi của khu vực tư nhân.

"Chúng ta thấy rằng EU, Mỹ, Trung Quốc và các chính phủ khác đều quan tâm đến sự an toàn của AI, cũng như muốn biết thêm về các hệ thống AI. Bằng cách nào đó, chính phủ cần phải có một quy trình để thu thập thông tin về chúng, phân tích những thông tin đó và giải quyết các lo ngại", nhà phân tích Yan Luo tại Công ty luật Covington & Burling (Mỹ) bình luận.

Nguồn: VTV; CafeF; Soha; Vnexpress; Tuổi Trẻ