Rủi ro từ trào lưu dùng berberine giảm cân tại Mỹ

(Ảnh minh họa).

“Berberine đã trở thành ‘bạn thân’ mới của tôi vì nó giúp tôi giảm cân”, một người sử dụng mạng xã hội tại Mỹ thổ lộ.

Nhiều người có ảnh hưởng trên TikTok và Reddit tại Mỹ tin rằng berberine với nguồn gốc từ thực vật có thể thay thể các loại thuốc giảm cân và tiểu đường như Ozempic cùng Wegovy. Việc sử dụng berberine như một thực phẩm chức năng để giảm cân đã phổ biến đến mức nó được người dùng mạng xã hội Mỹ mệnh danh là “Ozempic của thiên nhiên”. Tuy nhiên, một số chuyên gia y tế đã bày lo ngại về việc sử dụng berberine không được kiểm soát với kênh CNN (Mỹ).

Berberine được chiết xuất từ các loại thực vật như mao lương hoa vàng, barberry…. Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) coi berberine là thực phẩm chức năng và do đó được quy định là thực phẩm chứ không phải thuốc.

Giáo sư y khoa Caroline Apovian tại Trường Y Harvard (Mỹ) phân tích: “Đó là vấn đề với berberine và tất cả các thành phần thảo dược này. Chúng thường không được nghiên cứu nghiêm ngặt dựa trên thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên, quy mô lớn mà chúng tôi áp dụng với thuốc. Vì vậy, bạn phải hết sức thận trọng”.

Liệu berberine có giúp giảm cân?

Phân tích tổng hợp của một số nghiên cứu lâm sàng nhỏ về tác động của berberine cho thấy lợi ích giảm cân rất nhỏ.

Giáo sư dự bị Justin Ryder tại Trường Dược Feinberg thuộc Đại học Northwestern nhận định: “Trung bình trong các nghiên cứu, phản ứng chung là giảm khoảng 0,25 chỉ số khối cơ thể (BMI) so với giả dược”. BMI là phép đo lượng mỡ trong cơ thể của một người dựa trên chiều cao và cân nặng

Ông Justin Ryder bổ sung: “Đối với Ozempic và Wegovy, chỉ số BMI giảm so với giả dược là 4,61 đơn vị BMI, tương đương hiệu quả hơn 18 lần so với berberine. Vậy berberine có ảnh hưởng gì không? Các dữ liệu cho thấy là có. Tác động có ý nghĩa không? Chắc là không”.

Lịch sử của berberine

Trong khoảng 500 loài thực vật khác nhau thuộc chi Berberis, một số đã được sử dụng nhiều thế kỷ ở y học cổ truyền Ấn Độ Ayurveda và y học cổ truyền Trung Quốc để chống viêm, chữa lành vết thương, chữa táo bón và bệnh trĩ, đồng thời chống nhiễm trùng tai, mắt và đường tiêu hóa.

Bác sĩ Joshua Levitt tại Connecticut (Mỹ) chia sẻ với CNN: “Đó là một phần của kho thảo dược được sử dụng bởi các bác sĩ y học tự nhiên”.

Thư viện của hoàng đế Ashurbanipal vương quốc Assyria với những tấm đất sét có niên đại từ năm 650 trước Công nguyên ghi rằng quả của cây barberry được sử dụng như một chất làm sạch máu. Ông Levitt chia sẻ: “Nó thường được sử dụng ở dạng chiết xuất toàn bộ cây, từ lá, rễ, vỏ, tất cả đều được làm thành bột cồn thuốc hoặc thứ gì đó”.

Các nhà khoa học đã chiết xuất berberine hơn 100 năm trước và bắt đầu nghiên cứu hợp chất này để điều trị các vấn đề về trao đổi chất như cholesterol, tiểu đường và béo phì. Ông Levitt nói rằng berberine có thể tăng cường sản xuất GLP-1 tự nhiên của cơ thể - một loại hormone đường tiêu hóa được sử dụng trong Ozempic và các loại thuốc giảm cân mới khác. “Tuy nhiên, lợi ích giảm cân của nó là rất khiêm tốn”, ông kết luận.

Tác dụng phụ có thể xảy ra của berberine

Berberine có thể có tác dụng phụ khi sử dụng kết hợp với các loại thuốc khác, bao gồm cả thuốc Metformin, thường được kê cho người mắc bệnh tiểu đường, hội chứng buồng trứng đa nang và gần đây là để giảm cân.

Ông Levitt nêu rõ: “Metformin làm giảm lượng đường trong máu và berberine cũng như vậy. Nếu bạn dùng hai thứ làm giảm lượng đường trong máu cùng một lúc, bạn có thể gặp vấn đề như hạ đường huyết quá mức, khi lượng đường trong máu giảm”.

Ngoài ra, berberine là “chất kháng khuẩn trực tiếp” do đó ông Levitt đánh giá tác dụng kháng khuẩn có thể gây kích ứng đường tiêu hóa. Việc sử dụng nó có thể gây ra tình trạng khó tiêu hóa, trừ khi người sử dụng có quá nhiều vi khuẩn có hại.

Berberine có thể nguy hiểm nếu dùng cùng lúc với cyclosporine, một loại thuốc ức chế miễn dịch được sử dụng để điều trị tình trạng cơ thể không tiếp nhận cơ quan mới sau khi ghép tạng. Berberine có thể làm tăng các tác dụng phụ có thể xảy ra do cyclosporine.

Theo Thư viện Y khoa Quốc gia Mỹ, berberine dùng cùng lúc với thuốc an thần có thể gây thêm buồn ngủ và thở chậm. Ngoài ra, không nên dùng berberine khi đang mang thai hoặc cho con bú. Thư viện Y khoa Quốc gia Mỹ nhấn mạnh: “Berberine có thể đi qua nhau thai và gây hại cho thai nhi. Kernicterus, một loại tổn thương não, đã phát triển ở trẻ sơ sinh từng tiếp xúc với berberine”.

CNN kết luận vì những lý do này, điều quan trọng là hỏi ý kiến bác sĩ trước nếu bạn đang cân nhắc dùng berberine hoặc bất kỳ thực phẩm chức năng không được kiểm soát nào khác.

Suy thoái kinh tế đã bắt đầu với giới giàu nước Mỹ

Theo Wall Street Journal (WSJ), bất chấp lạm phát cao và những đợt tăng lãi suất của Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed), nền kinh tế Mỹ vẫn vận hành ổn định, tạo thêm nhiều việc làm. Tuy nhiên, đối với nhiều người Mỹ khá giả hơn, dường như một cuộc suy thoái kinh tế đã bắt đầu.

Tuần trước, Bộ Thương mại Mỹ điều chỉnh số liệu GDP quý I với mức tăng 2%, thay vì số liệu ước tính trước đó là tăng 1,3%. Trong khi đó, các nhà kinh tế cũng bận rộn với việc nâng dự báo tăng trưởng GDP quý II.

Tuy nhiên, theo WSJ, những người thuộc tầng lớp giàu hơn ở Mỹ đang chịu ảnh hưởng nặng nề hơn bởi tình trạng sa thải nhân sự. Họ cũng không có được mức tăng lương đủ để bù lại sự leo thang của giá cả, đồng thời bị ảnh hưởng nhiều hơn bởi sự sụt giảm của lợi nhuận. Nói cách khác, đây là một cuộc suy thoái của giới giàu. Tình trạng này bắt đầu có ảnh hưởng lan rộng, vì những người giàu hơn phải kiểm soát chi tiêu nhiều hơn.

Những đợt sa thải nhân sự đang gây chú ý tại Mỹ, trong đó những người thu nhập cao đang là những người bị ảnh hưởng nhiều hơn. Theo dữ liệu từ Công ty Challenger, Gray and Christmas, hơn 30% số người bị mất việc ở Mỹ từ đầu năm đến nay là nhân sự của các công ty công nghệ như Meta Platforms - những công ty có mức lương trung bình của nhân viên trong năm 2022 là 296.320 USD.

Ngoài ra, việc cắt giảm nhân sự cũng rơi nhiều hơn vào những nhóm nhân viên được trả cao hơn. Chẳng hạn như tại hãng xe Ford Motor, kế hoạch sa thải đều tập trung vào đội ngũ kỹ sư.

Nếu nhìn tổng thể, tỷ lệ sa thải vẫn ở mức thấp, khi nền kinh tế tiếp tục tạo ra một lượng lớn công việc mới. Theo dữ liệu của Bộ Lao động Mỹ, số người tham gia lực lượng lao động ở nước này hiện nay còn cao hơn cả trước đại dịch, trong khi số người nhận trợ cấp thất nghiệp ít hơn.

Một phân tích gần đây của Bank of America Institute chỉ ra, trong tháng 4/2023, tại 30 bang áp dụng chính sách gửi thẳng trợ cấp thất nghiệp vào tài khoản của người thụ hưởng, số người nhận trợ cấp nằm trong những gia đình có thu nhập 125.000 USD/năm trở lên đã tăng 40% so với cùng kỳ năm 2022. Tốc độ tăng này cao hơn gấp 5 lần so với mức tăng của số người hưởng trợ cấp thất nghiệp trong nhóm gia đình có thu nhập dưới 50.000 USD/năm.

Một cuộc suy thoái toàn diện có thể chưa đến Mỹ, nhưng cuộc suy thoái của giới giàu nước này vẫn có thể gây ra lực cản lớn đối với nền kinh tế ở thời điểm hiện tại.

Theo WSJ, nhiều lao động thuộc nhóm thu nhập cao hơn có thể dễ dàng tìm được công việc mới, nhưng thu nhập của họ sẽ không được như trước. Trong khi đó, nhu cầu tuyển dụng vẫn cao ở những lĩnh vực sử dụng lao động được trả lương thấp hơn, dẫn tới việc tiền lương ở những khu vực này tăng mạnh hơn.

Dĩ nhiên, tiền lương không phải là khoản thu nhập duy nhất của người lao động ở nhóm thu nhập cao. Họ còn thường được nhận những khoản thưởng lớn, nhưng trong nhiều trường hợp, tiền thưởng của nhóm này cũng đang giảm mạnh. Theo một báo cáo của Bang New York, tiền thưởng bình quân của người làm trong lĩnh vực chứng khoán ở thành phố New York trong năm 2022 là 176.700 USD, giảm 26% so với năm trước.

Thu nhập giảm dường như đang thúc đẩy tầng lớp khá giả ở Mỹ thay đổi hành vi chi tiêu. Bank of America Institute cho biết, chi tiêu bằng thẻ tín dụng và thẻ ghi nợ cho những mặt hàng không thiết yếu của các hộ gia đình có thu nhập cao hơn ở Mỹ trong tháng 4/2023 đã giảm so với tháng 4/2022.

Theo báo cáo của hãng bán lẻ Walmart, thị phần ở đối tượng khách hàng thu nhập cao đã tăng lên, trong khi chi tiêu cho hàng hoá xa xỉ ở nhóm những người mua sắm theo cảm hứng đã chậm lại.

Chuyên gia kinh tế cấp cao David Tinsley của Bank of America Institute cho rằng, đây là một vấn đề không thể xem nhẹ vì các hộ gia đình ở nhóm 40% thu nhập cao nhất chiếm hơn 60% tổng tiêu dùng ở Mỹ.

Một cuộc suy thoái toàn diện có thể chưa đến Mỹ, nhưng cuộc suy thoái của giới giàu nước này vẫn có thể gây ra lực cản lớn đối với nền kinh tế ở thời điểm hiện tại.

Một bang tại Mỹ cạn kiệt nước ngầm vì 'cơn khát' của Big Tech: Điều gì khiến Google dùng tới 3,8 triệu lít nước mỗi ngày?

(Ảnh minh họa).

Các trung tâm dữ liệu của Big Tech sử dụng tới hàng triệu lít nước mỗi ngày, trong khi trung bình mỗi cư dân tại bang Arizona (Mỹ) chỉ sử dụng 550 lít/ngày.

Là một tiểu bang nằm ở phía Tây Nam nước Mỹ, Arizona được biết đến nhiều nhất với Grand Canyon, một trong những kỳ quan thiên nhiên đẹp nhất thế giới, cùng khí hậu khô nóng đặc trưng. Đáng chú ý, Arizona cũng là nơi tập trung hàng loạt trung tâm dữ liệu của các ông lớn công nghệ hàng đầu thế giới.

Vào năm 2020, Google đã công bố kế hoạch hoạch xây dựng một trung tâm dữ liệu khổng lồ ở thành phố Mesa, nằm phía đông thành phố Phoenix thuộc bang Arizona. Theo sau Google, Microsoft cũng đã mở một cơ sở vào năm 2021 tại Arizona, trong khi Meta đang xây dựng và mở rộng trung tâm dữ liệu hiện có ở Mesa. Kể từ đó, Phoenix được người dân địa phương mệnh danh là "Đích đến của trung tâm dữ liệu".

Mặc dù mang tới rất nhiều lợi ích về kinh tế cho địa phương, bản thân các trung tâm dữ liệu khổng lồ này cũng đi kèm với một ‘đòi hỏi’ về mặt tài nguyên môi trường.

Đơn cử có thể kể đến trường hợp của Google. Theo thỏa thuận, chính quyền bang Arizona phải đảm bảo trong việc cung cấp cho Google 3,8 triệu lít nước mỗi ngày để làm mát thiết bị và lên đến gần 16 triệu lít mỗi ngày nếu đạt được các mốc quan trọng của dự án. Đây được coi là một lượng nước rất lớn, khi mỗi cư dân ở bang này chỉ sử dụng trung bình khoảng 550 lít mỗi ngày, theo thống kê của Cục tài nguyên nước bang Arizona

Cơn khát 'vô độ' của Big Tech

Tuy nhiên, trên thực tế, lượng nước này hoàn toàn không hề là quá nhiều với cách thức các trung tâm dữ liệu hoạt động. Theo đó, bất kỳ ai đã dành vài giây trong phòng máy chủ của công ty đều biết rằng trước tiên bạn cần mặc một chiếc áo len. Các phòng máy chủ được giữ mát, thường ở nhiệt độ từ 10 đến 26 độ C để tránh thiết bị gặp trục trặc. Việc duy trì nhiệt độ lý tưởng đó là một thách thức thường xuyên vì bản thân các máy chủ chuyển đổi năng lượng điện thành nhiệt. Các thiết bị tản nhiệt thường được triển khai để cố gắng chống lại sức nóng đó và giữ cho các phòng ở nhiệt độ lý tưởng bằng cách làm bay hơi nước lạnh.

Để mang lại hiệu quả tốt cho việc làm mát, các thiết bị tản nhiệt đương nhiên cần một lượng nước khổng lồ để chạy và duy trì. Các nhà nghiên cứu ước tính khoảng 3,78 lít nước được tiêu thụ cho mỗi kilowatt giờ sử dụng trong một trung tâm dữ liệu trung bình. Không phải bất kỳ loại nước nào cũng có thể được sử dụng. Các trung tâm dữ liệu lấy từ các nguồn nước ngọt, sạch để tránh sự ăn mòn hoặc sự phát triển của vi khuẩn có thể đi kèm với nước biển. Nước ngọt cũng rất cần thiết để kiểm soát độ ẩm trong phòng.

Google đã bắt đầu tiết lộ dữ liệu về điều này. Vào năm 2021, tất cả các trung tâm dữ liệu của công ty này đã tiêu thụ 16,4 tỷ lít nước. Với Meta, con số này là khoảng 5 tỷ lít.

Tuy nhiên, việc các trung tâm dữ liệu sử dụng quá nhiều nước ngọt ở bang Arizona lại mang tới một hệ lụy lớn, khi bang này đang cạn kiện nước ngầm. Vài tuần trước đó, thống đốc bang Arizona đã tiết lộ kế hoạch hạn chế xây dựng ở các khu vực xung quanh thành phố Phoenix sau khi nhận thấy rằng nguồn nước ngầm không thể hỗ trợ tốc độ xây dựng hiện tại.

Tuy nhiên, kế hoạch này không ảnh hưởng tới các dự án xây dựng đã được phê duyệt trước đó, bao gồm các trung tâm dữ liệu đang được xây dựng hoặc hoàn thiện của Meta và Google.

Có nhiều lý do cho việc thiếu hụt nước ở Arizona, nhưng những trung tâm dữ liệu của Big Tech có một phần trách nhiệm lớn trong việc này, theo Business Insider.

Lợi nhuận quan trọng hơn nước

Đã có nhiều câu hỏi về việc tại sao các công ty công nghệ lớn lại xây dựng trung tâm dữ liệu ở giữa sa mạc, thay vì đặt chúng ở các khu vực lạnh hơn, có nhiều nước hơn. Tuy nhiên, với các công ty công nghệ, việc đặt các trung tâm dữ liệu gần các khu dân cư lớn là quan trọng hơn điều kiện môi trường. Trung tâm dữ liệu của bạn càng ở gần người dùng, dịch vụ internet của bạn có tốc độ truy cập càng nhanh. Tốc độ Internet nhanh hơn cũng đồng nghĩa với việc Big Tech có nhiều người dùng hơn, bán được nhiều quảng cáo và dịch vụ đám mây hơn, từ đó mang lại doanh thu tốt hơn.

Bản thân thành phố Phoenix có 5 triệu cư dân và đang tăng lên nhanh chóng, vì vậy các trung tâm dữ liệu cũng theo đó phát triển. Ngay cả khi không có đủ nước.

Hiện tại, cả Google, Microsoft và Meta đang nỗ lực tìm ra những cách bền vững hơn để làm mát trung tâm dữ liệu của họ. Các công ty này cũng đang đầu tư nhiều tiền của cho các dự án bảo tồn nước ngầm. Tuy nhiên, các giải pháp của Big Tech cũng có giới hạn nhất định, khi chúng khó có thể chống lại thực tế của những ngày khô hạn, nóng nực ở Arizona.

Microsoft cho biết vào năm 2021 rằng các trung tâm dữ liệu ở Arizona của họ sẽ không sử dụng nước để làm mát. Thay vào đó, hãng này sử dụng phương pháp làm mát đoạn nhiệt, tức tận dụng không khí bên ngoài thay vì nước. Cần nói thêm rằng, phương thức này chỉ hoạt động hiệu quả khi nhiệt độ ngoài trời dưới 29 độ C. Trong khi đó, nhiệt độ mùa hè ở thành phố Phoenix có thể lên tới 45 độ C.

Mọi ánh mắt dồn vào mỏ đất hiếm Mountain Pass

Mỹ đang tìm nhiều cách vực dậy ngành công nghiệp đất hiếm, vốn có ý nghĩa rất quan trọng với các sản phẩm công nghệ cao, sau nhiều năm nguồn cung lệ thuộc vào Trung Quốc.

Mỏ đất hiếm Mountain Pass nằm ở sa mạc miền Nam tiểu bang California. Sau hàng chục năm đóng cửa, Mountain Pass đang hồi sinh và hoạt động ngày càng nhộp nhịp.

Tại Mountain Pass, công nhân mặc đồng phục in hình quốc kỳ Mỹ. Quà lưu niệm tại đây là các khối tinh thể quặng màu cam tặng khách tới thăm với dòng chữ "Made in USA".

"Sứ mệnh của chúng tôi là khôi phục hoàn toàn chuỗi cung ứng đất hiếm tại Mỹ", MP Materials, công ty sở hữu mỏ đất hiếm Mountain Pass, cho biết trên website, theo Nikkei Asia.

Trung Quốc thống trị ngành đất hiếm

Việc khôi phục hoạt động khai thác đất hiếm ở Mountain Pass là kết quả của những toan tính cả về chính trị lẫn thương mại của Mỹ. Khu mỏ giúp mang lại loại quặng có ý nghĩa chiến lược, phục vụ sản xuất thiết bị quân sự cũng như dân dụng đặc biệt cần thiết cho cuộc cách mạng công nghệ xanh.

Mountain Pass đang nhận được sự hỗ trợ từ chính phủ Mỹ, bao gồm các khoản tài chính từ Bộ Quốc phòng. Đây là một phần trong kế hoạch của Washington khôi phục vị thế của Mỹ trên thị trường đất hiếm toàn cầu vốn từ lâu bị Bắc Kinh thao túng nhờ giá sản xuất rẻ.

Các loại khoáng chất trong đất hiếm đang chi phối sự phát triển của nền kinh tế thế giới. Chúng được sử dụng trong nhiều thiết bị, sản phẩm công nghệ cao, từ điện thoại thông minh cho tới máy bay chiến đấu.

Đất hiếm có thể được dùng để chế tạo nam châm với sức mạnh lớn hơn nhiều nam châm làm từ sắt. Nếu không có các nguyên tố đất hiếm như neodymium, praseodymium hay lanthanum, xe điện và ổ cứng máy tính sẽ không thể hoạt động.

Trái với tên gọi, đất hiếm không thực sự "hiếm", chúng được tìm thấy ở nhiều quốc gia, từ Trung Quốc, Nga, Việt Nam cho tới Australia, Ấn Độ, Burundi, Mỹ. Một số cường quốc như Ấn Độ hầu như chưa khai thác dù nắm trữ lượng lớn đất hiếm.

Sau hàng chục năm đẩy mạnh đầu tư, Trung Quốc hiện là nước sản xuất đất hiếm lớn nhất thế giới, chiếm 70% sản lượng toàn cầu. Trung Quốc cũng là nước có trữ lượng đất hiếm lớn nhất với 44 triệu tấn, gấp đôi các nước như Brazil hay Nga.

Washington đang gặp khó khăn trong nỗ lực khôi phục vị thế sản xuất đất hiếm. Mỹ đã có thời dẫn đầu thế giới về sản xuất đất hiếm. Nhưng từ cuối thập niên 1990, thị phần của Mỹ giảm dần. Đến năm 2017, Mỹ hầu như không sản xuất đất hiếm. Sản xuất đất hiếm tại Mỹ chỉ được khôi phục trong vài năm trở lại đây, và Mountain Pass đóng góp phần lớn. Mỹ hiện chiếm 14% sản lượng đất hiếm toàn cầu.

Trung Quốc có trữ lượng đất hiếm lớn gấp 20 lần Mỹ. Bắc Kinh cũng hoàn toàn vượt trội trong các quy trình sản xuất và xử lý đất hiếm.

Tuy vậy, Washington kỳ vọng những thay đổi cấp tốc về chính sách sẽ là động lực hồi phục ngành đất hiếm tại Mỹ. Năm 2021, Tổng thống Joe Biden ra lệnh cho các cơ quan chính phủ đánh giá khả năng phục hồi và an ninh các chuỗi cung ứng quan trọng của đất nước.

Mỹ tìm cách thoát lệ thuộc

Nhà chức trách Mỹ coi sự phụ thuộc Trung Quốc về quặng đất hiếm thô và nam châm thành phẩm là điểm yếu chiến lược then chốt.

"Chuyện gì sẽ xảy ra nếu chúng ta phụ thuộc vào các quốc gia khác về chip máy tính và các khoáng chất quan trọng? Chúng ta không thể xây dựng tương lai nếu tự thân chúng ta phụ thuộc vào Trung Quốc về những nguyên liệu là năng lượng cho các sản phẩm của hôm nay và ngày mai", ông Biden cảnh báo.

Trong năm 2022, doanh thu của MP Materials tăng 59% lên 527,5 triệu USD. Thu nhập ròng của MP Materials tăng 100% lên 289 triệu USD.

Tuy vậy, tăng sản lượng khai thác chỉ là bước đầu tiên MP Materials và chính phủ Mỹ cần làm để đạt các mục tiêu của mình. Thách thức tiếp theo lớn hơn là xây dựng năng lực đủ để tinh chế quặng đất hiếm, biến chúng thành kim loại và nam châm có giá thành cạnh tranh.

"Bản thân đất hiếm rất phổ biến. Cái khó là sử dụng công nghệ phù hợp, khai thác và phân tách chúng, biến chúng thành những sản phẩm có thể sử dụng và cạnh tranh trên thị trường, với chi phí thấp nhất", Tom Schneberger, CEO công ty khởi nghiệp USA Rare Earth chuyến sản xuất nam châm, nói.

Trong giai đoạn 2, MP Materials có kế hoạch xây cơ sở tách và tinh chế một số tinh quặng đất hiếm tại Mountain Pass, dự kiến đi vào hoạt động từ Quý II/2023. Vào giai đoạn 3, MP Materials sẽ xây nhà máy sản xuất kim loại đất hiếm tinh chế và nam châm thành phẩm. Nhà máy đã khởi công từ năm ngoái ở Texas, dự kiến đi vào hoạt động cuối năm nay.

Chiến lược của MP Materials cho thấy mức độ khó khăn mà Mỹ sẽ phải vượt qua để giành lại quyền kiểm soát sự tự chủ trong ngành công nghiệp đất hiếm. Không chỉ chiếm phần lớn sản lượng đất hiếm, Trung Quốc cũng đang thống trị các quy trình sản xuất và chế tạo sản phẩm đất hiếm.

Theo báo cáo của Bộ Năng lượng Mỹ công bố năm 2022, Trung Quốc chiếm 89% năng lực phân tách, 90% năng lực tinh luyện quặng đất hiếm, và 92% năng lực sản xuất nam châm toàn cầu.

Vũ khí lợi hại của Trung Quốc

Sự thống trị gần như tuyệt đối trong ngành công nghiệp đất hiếm trao cho Bắc Kinh thứ vũ khí đầy sức nặng trong quan hệ quốc tế. Sau các xung đột quanh quần đảo Senkaku/Điếu Ngư năm 2010, Trung Quốc cấm xuất khẩu đất hiếm sang Nhật Bản. Sự kiện này buộc Tokyo triển khai biện pháp nhằm mau chóng giảm phụ thuộc vào Trung Quốc về nguồn cung đất hiếm.

Trong xung đột thương mại năm 2019, Bắc Kinh đe dọa hạn chế xuất khẩu đất hiếm sang Mỹ.

Những tháng gần đây, Bắc Kinh bắt đầu có động thái nhằm duy trì sự thống trị trong bối cảnh Mỹ tìm cách thúc đẩy ngành công nghiệp đất hiếm. Hồi tháng 4, Trung Quốc cấm xuất khẩu một số công nghệ sản xuất nam châm đất hiếm. Tuần qua, Trung Quốc thông báo hạn chế xuất khẩu gallium và germanium, hai nguyên tố đất hiếm quan trọng để sản xuất chip bán dẫn.

Xung đột Mỹ - Trung khiến các công ty như MP Materials gặp khó trong nỗ lực mở rộng quy mô xử lý đất hiếm và sản xuất nam châm bởi thách thức về công nghệ kỹ thuật.

"Các kỹ thuật như khai thác phân đoạn đòi hỏi thử nghiệm và kinh nghiệm lâu dài. Các quy trình như kim loại hóa không thể được phát triển một sớm một chiều", Leslie Liang, chuyên gia tổ chức tư vấn Wood Mackenzie, nói.

Cạnh tranh giá thành cũng là bài toán hóc búa. Lương công nhân, máy móc, giấy phép, tất cả đều đắt đỏ hơn khi khai thác ở Mỹ. Ngành công nghiệp đất hiếm Trung Quốc đã trở nên tối ưu hóa về chi phí sau hàng chục năm sản xuất bằng dây chuyền tự động.

Theo Reuters, để giải quyết vấn đề chi phí, chính phủ Mỹ đã tung ra các gói hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp. Năm 2020, MP Materials nhận 9,6 triệu USD từ Bộ Quốc phòng để xây dựng cơ sở phân tách các nguyên tố đất hiếm nhẹ. Tới 2022, Bộ Quốc phòng Mỹ rót thêm 35 triệu USD để MP Materials xây thêm các cơ sở xử lý quặng khác.

Sẽ có thêm nhiều hỗ trợ tài chính khác dành cho MP Materials trong tương lai. Dự luật về đất hiếm đang được Quốc hội Mỹ thảo luận và nhận được ủng hộ từ lưỡng đảng. Nếu được thông qua, quy định mới sẽ mang về cho các doanh nghiệp thêm ít nhất 20 USD/kg nam châm đất hiếm sản xuất ở Mỹ.

Mỹ tài trợ cảnh sát ngầm ở hàng loạt nước

(Ảnh minh họa).

Các bộ ngành của Mỹ chọn ra những đơn vị từ cảnh sát các nước, nhằm thực hiện những nhiệm vụ phù hợp với lợi ích của Washington.

Tại nhiều nước đang phát triển mà Mỹ cho rằng cơ quan cảnh sát tồn tại nạn tham nhũng đến mức không thể tin cậy, các nhân viên Đại sứ quán Mỹ đã tự chọn ra đơn vị thực thi pháp luật địa phương để thực hiện những nhiệm vụ phù hợp lợi ích của Washington, theo tờ The Wall Street Journal ngày 4.7.

Không thống kê hết

Cục Phòng chống ma túy và thực thi pháp luật quốc tế (INL) thuộc Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết đã giúp các cơ quan bao gồm Cục An ninh Ngoại giao, Cục Điều tra Liên bang (FBI) và Bộ An ninh nội địa rà soát thành viên của 105 đơn vị cảnh sát trên toàn thế giới. Do một số cơ quan tự tiến hành rà soát nên Bộ Ngoại giao không thể tính toán tổng số các đơn vị hoặc sĩ quan cảnh sát trên toàn cầu được họ tuyển chọn. Ngoài ra, cũng không có cơ quan đầu não nào theo dấu toàn bộ hoạt động của các đơn vị đó, cũng như tổng mức chi dành cho họ.

Chỉ riêng Cục An ninh ngoại giao thuộc Bộ Ngoại giao Mỹ đã có 16 đơn vị được thành lập theo thỏa thuận với chính phủ các nước từ Peru đến Philippines. Cục Bảo tồn cá và động vật hoang dã (FWS) thuộc Bộ Nội vụ Mỹ tài trợ cho cảnh sát tại Uganda và Nigeria. Tại Kenya, các cơ quan Mỹ gồm FBI, Bộ An ninh nội địa, Cục Phòng chống ma túy (DEA) đều có những đơn vị thám tử riêng, được chọn từ Tổng cục Điều tra hình sự Kenya.

DEA đã tiên phong về chiến lược trên trong cuộc chiến chống ma túy ở Colombia, Bolivia và Peru vào thập niên 1980. Giờ đây, chiến lược này được tiến hành thường xuyên và mang tính toàn cầu đối với các cơ quan thực thi pháp luật của Mỹ. Các đơn vị hoạt động theo biên bản ghi nhớ giữa cơ quan chức năng Mỹ và các nước.

Âm thầm hoạt động

Các đơn vị trên ở Kenya theo dõi những vấn đề từ buôn lậu ma túy đến làm giả hộ chiếu, thị thực, buôn người và lạm dụng hình sự công dân Mỹ. Các đặc vụ tại Đại sứ quán Mỹ ở Nairobi không có thẩm quyền bắt giữ người ở Kenya, nhưng những đối tác địa phương của họ thì có.

Giới chức Kenya nhấn mạnh rằng các đơn vị phải tuân thủ chỉ đạo của ông Mohamed Amin, Giám đốc điều tra hình sự Kenya, phù hợp với pháp luật địa phương và thỏa thuận giữa Mỹ với Kenya. Trên thực tế, các thám tử Kenya thường nhận chỉ đạo mạnh mẽ từ các quan chức sứ quán Mỹ. Các thám tử này được đào tạo nâng cao, làm việc với những đội ngũ tinh nhuệ và có thể có thu nhập cao gấp đôi so với cảnh sát thông thường. Phía Mỹ còn chia sẻ với họ thông tin tình báo vốn không chia sẻ với cảnh sát Kenya. Những thám tử này còn thường xuyên trải qua việc kiểm tra nói dối.

Một phát ngôn viên Đại sứ quán Mỹ ở Kenya cho biết có vài trường hợp thám tử từ các đơn vị đã qua rà soát vẫn tham nhũng, nhưng "những nhân tố xấu nhanh chóng bị phát hiện, sa thải và thay thế trước khi có tác động đáng kể".

Theo phát ngôn viên Tổng cục Điều tra hình sự Kenya Mike Mugo, sự phối hợp trên đem lại lợi ích to lớn và giúp đảm bảo an toàn, an ninh cho người dân. Một phát ngôn viên Đại sứ quán Mỹ ở Kenya cho biết những đơn vị đã qua rà soát thường hoạt động tốt hơn hẳn, với tỷ lệ bắt giữ, truy tố và kết án cao hơn. Tuy nhiên, các đơn vị cảnh sát nước ngoài do Mỹ lập ra ít được biết đến và ít được công chúng giám sát. Một số người Kenya biết về sự tồn tại của các đơn vị này đã bức xúc cho rằng người nước ngoài có quá nhiều ảnh hưởng trong việc thực thi pháp luật trong nước.

Nguồn: Báo Tin Tức; Báo Đầu Tư; CafeF; Zing News; Thanh Niên