Mỹ thâm hụt ngân sách 1.700 tỉ USD

(Ảnh minh họa).

Mức thâm hụt ngân sách của Mỹ đã đạt 1.700 tỉ USD trong năm tài chính kết thúc vào ngày 30.9 vừa qua.

Chính phủ Mỹ vừa công bố mức thâm hụt ngân sách gần 1.700 tỉ USD trong năm tài chính 2023, tăng 23% so với năm trước do nguồn thu từ thuế sụt giảm, lãi suất tăng và chi tiêu cho an sinh xã hội. Theo Bộ Tài chính Mỹ, đây là mức thâm hụt lớn nhất kể từ mức 2.700 tỉ USD do Covid-19 vào năm 2021.

Mức thâm hụt ngân sách của Mỹ đã tăng thêm 320 tỉ USD trong năm tài chính kết thúc vào ngày 30.9 vừa qua, đạt 1.700 tỉ USD.

Theo hãng tin Reuters, thâm hụt ngân sách Mỹ đạt đỉnh vào năm tài chính 2020, ở mức 3.130 tỉ USD. Đây là đợt suy thoái mạnh nhất kể từ những năm 1930, khiến nguồn thu từ thuế giảm mạnh, cùng lúc lại chi tiêu nhiều cho trợ cấp thất nghiệp và viện trợ doanh nghiệp.

Trong năm nay, tổng chi tiêu của chính phủ Mỹ giảm 137 tỉ USD, tương đương 2%, xuống còn 6,1 triệu tỉ USD, sau khi Tòa án Tối cao hủy bỏ chương trình xóa nợ cho sinh viên của Tổng thống Biden. Chi tiêu một số lĩnh vực tăng lên, như khoản chi cho an sinh xã hội tăng 10%, lên 1,4 triệu tỉ USD do điều chỉnh chi phí sinh hoạt và khoản chi trả lãi nợ công tăng 23%, lên 879 tỉ USD, cao kỷ lục.

Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ cảnh báo rằng dựa trên luật thuế và chi tiêu hiện hành, thâm hụt ngân sách của Mỹ đã đạt khoảng 2.130 tỉ USD vào năm 2030, khi chi phí lãi vay, y tế và lương hưu tăng lên.

Nợ công của Mỹ đã lần đầu vượt 33.000 tỉ USD trong năm nay vào giữa tháng 9 và các cơ quan giám sát tài chính cảnh báo trong vòng 3 thập kỷ tới, chi phí lãi vay sẽ là khoản chi lớn nhất của quốc gia. Văn phòng Ngân sách Quốc hội dự đoán đến năm 2053, nợ liên bang do công chúng nắm giữ sẽ lên tới 181% GDP.

Toan tính của Tổng thống Biden trước cuộc bầu cử 2024

Những động thái mới nhất của Tổng thống Mỹ Joe Biden có thể giúp ông giành chiến thắng trong cuộc tái tranh cử năm 2024.

Theo bình luận của kênh CNN (Mỹ) ngày 21/10, các tổng thống Mỹ gần đây của đảng Dân chủ đã tìm cách tái tranh cử bằng cách hạn chế vận động tranh cử công khai và thay vào đó đảm bảo rằng họ sẽ tập trung vào những điều cốt lõi trong công việc của mình. Tổng thống Bill Clinton, trong nỗ lực tái tranh cử thành công năm 1996, đã dành những tháng cuối cùng của chiến dịch tranh cử để đàm phán các thỏa thuận lập pháp với Quốc hội vốn chiếm đa số bởi Đảng Cộng hòa.

Với Tổng thống Barack Obama, vào cuối tháng 10/2012, đã tạm dừng hoạt động tranh cử và nỗ lực chỉ đạo các lực lượng liên bang ứng phó với cơn bão Sandy ở vùng Đông Bắc, do đó đã góp phần vào chiến thắng của ông.

Dù còn hơn 1 năm nữa mới đến “Ngày bầu cử năm 2024”, Tổng thống Joe Biden dường như đang thực hiện cách tiếp cận tương tự, trước các cuộc khủng hoảng và xung đột quốc tế. Bằng cách thực hiện chuyến thăm chớp nhoáng tới Tel Aviv vào tuần trước sau chuyến thăm tương tự tới Ukraine vài tháng trước đó, đồng thời đưa ra lời kêu gọi vào “khung giờ vàng” hôm 19/10 tới cử tri Mỹ rằng hãy ủng hộ cả Israel và Ukraine, ông Biden đang thu được một số lợi ích chính trị.

Những nỗ lực của ông Biden dường như nổi bật hơn vì đối thủ cạnh tranh tiềm tàng thuộc đảng Cộng hòa, cựu Tổng thống Donald Trump, đã vụng về và kém hiệu quả khi tìm cách thể hiện mình trong những sự kiện trên, như khi ông ca ngợi Hezbollah, nhóm vũ trang ở Liban, sau cuộc tấn công của Hamas vào Israel. Đồng thời, Đảng Cộng hòa đang rơi vào tình trạng hỗn loạn với cuộc đua tranh giành chức Chủ tịch Hạ viện Mỹ vốn đã làm tê liệt Đồi Capitol.

Ngược lại, ông Biden đang tỏ ra có năng lực và kiên định. Trong 20 tháng qua, ông là người ủng hộ mạnh mẽ cho Ukraine trong cuộc xung đột với Nga. Trong 2 tuần gần đây, ông Biden cũng thể hiện sự ủng hộ tương tự với Israel sau vụ tấn công của Hamas ngày 7/10 khiến khoảng 1.400 người thiệt mạng, trong đó có 32 người Mỹ. Ông lưu ý trong bài phát biểu trên truyền hình rằng chuyến thăm chớp nhoáng tới Israel là chuyến đi đầu tiên của một tổng thống Mỹ tới quốc gia Trung Đông này trong thời chiến, trong khi chuyến thăm tới Ukraine vào tháng 2 năm nay là lần đầu tiên một tổng thống Mỹ đến vùng chiến sự không do Mỹ kiểm soát.

Dù các chuyến thăm có ảnh hưởng thế nào đến mặt trận ngoại giao, thì cùng với bài phát biểu trên truyền hình vào khung giờ vàng tối 19/10, các hoạt động đó đang có lợi cho nỗ lực tái tranh cử của Tổng thống Biden vào thời điểm này, đặc biệt nếu ông phải đối đầu với cựu Tổng thống Trump. Các sự kiện đều nhằm thể hiện ông Biden là một vị "Tổng tư lệnh" đầy tự tin, giàu kinh nghiệm và kiến ​​thức sâu sắc về lịch sử.

Với dư luận quốc tế, Tổng thống Biden đã thực hiện một cuộc hành trình dài bất chấp những lời chỉ trích rằng ông đã nghiêng quá xa về phía Israel và gây bất lợi cho người Palestine. Trong bối cảnh đó, các đồng minh Arab mà ông Biden lên kế hoạch gặp gỡ đã từ chối và những người biểu tình Hồi giáo đã xuống đường ở các thành phố trên khắp thế giới để phản đối Israel và những người Mỹ ủng hộ nước này.

Nhiều nhà quan sát cũng cho rằng Tổng thống Biden không đạt được nhiều thành tựu. Nhưng trong chuyến thăm Israel kéo dài khoảng 7 tiếng rưỡi đến Israel hôm 18/10, ông Biden đã đảm bảo cho hai mục tiêu chính: trấn an công chúng Israel rằng Washington đang sát cánh cùng họ, cũng như không gian để yêu cầu nhượng bộ nếu cần. Thứ hai, ông cũng vạch ra một kế hoạch để đưa viện trợ nhân đạo từ Ai Cập vào Gaza cho những thường dân bị mắc kẹt, hy vọng kế hoạch này sẽ đóng vai trò là khuôn mẫu cho nhiều chương trình sắp tới.

Tuy nhiên, đối tượng chính của Tổng thống Biden là công chúng ở trong nước: Ông muốn thuyết phục công chúng Mỹ và đặc biệt là cộng đồng thân Israel. Đó là lý do tại sao hình ảnh Tổng thống Biden ôm Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu lại có sức ảnh hưởng lớn về mặt chính trị. Chuyến đi Trung Đông của Tổng thống Biden, người sẽ bước sang tuổi 81 vào ngày 20/11, cũng đưa ra câu trả lời trước những lời chỉ trích không hề tế nhị của Đảng Cộng hòa rằng ông đã quá già để có thể đảm nhiệm nhiệm kỳ thứ hai.

Một số đảng viên Cộng hòa thậm chí còn đưa ra lời khen ngợi bất ngờ cho chuyến thăm Israel của ông Biden. Chuyến công du ngoại giao khẩn cấp của ông trái ngược hoàn toàn với cuộc cạnh tranh nội bộ của Đảng Cộng hòa tại Hạ viện, nơi chưa thể chọn Chủ tịch Hạ viện có nghĩa là cơ quan này không thể thực hiện bất kỳ bước nào để giúp đỡ Israel. Hạ nghị sĩ Đảng Cộng hòa Tim Burchett thậm chí còn gọi chuyến thăm của ông Biden là một “bước đi dũng cảm và táo bạo”.

Ông Biden cũng thu hút được một số lời khen ngợi sau bài phát biểu trên truyền hình của mình, trong đó trực tiếp kêu gọi người Mỹ ủng hộ Israel và Ukraine, bao gồm gói viện trợ 100 tỷ USD mà ông dự định sẽ sớm chuyển tới Quốc hội. Ông cũng nhấn mạnh cam kết của Mỹ đối với vai trò lãnh đạo của mình trên thế giới và các giá trị mà nước này đã thúc đẩy trong lịch sử.

“Nó có thể được nhớ đến như một trong những bài phát biểu hay nhất trong nhiệm kỳ tổng thống của ông Biden. Ông ấy thể hiện sự cứng rắn, dứt khoát và mạnh mẽ”, nhà phân tích chính trị Brit Hume của Fox News đưa ra những lời khen ngợi hiếm hoi.

Tất nhiên, nhiều người bảo thủ nổi tiếng ở Mỹ vẫn tìm ra cơ sở để chỉ trích tổng thống của đảng Dân chủ. Chuyến thăm Israel của ông Biden đã bị các ứng cử viên tổng thống của Đảng Cộng hòa năm 2024 như Thống đốc Florida Ron DeSantis và Thượng nghị sĩ Nam Carolina Tim Scott phê phán. Ông Biden cũng không tránh khỏi những lời chỉ trích từ một số đảng viên Đảng Dân chủ. Các thành viên thuộc phe cực tả của đảng này đã đổ lỗi cho Israel về các cuộc không kích nhằm vào Hamas ở Gaza gây ra thương vong lớn. Theo Gallup, sự ủng hộ của đảng Dân chủ dành cho Israel đã giảm sút trong nhiều năm. Một cuộc thăm dò mới đây của CBS News đã chỉ ra đa số đảng viên Đảng Dân chủ không ủng hộ việc gửi thêm vũ khí và trang thiết bị quân sự tới Israel vào thời điểm này.

Tuy nhiên, nhìn rộng hơn, ông Biden đang tận dụng nền tảng rằng đại đa số cử tri ủng hộ việc gửi viện trợ nhân đạo đến Israel. Một cuộc thăm dò do Đại học Quinnipiac công bố hôm 16/10 cho thấy, khoảng 61% số người được hỏi cho biết họ có thiện cảm với Israel.

Vì vậy, xét về mặt cân bằng, sự ủng hộ kiên quyết của ông Biden đối với Israel có thể sẽ có lợi nhiều hơn là có hại, đặc biệt là khi nó củng cố uy tín của ông và những cử tri dao động là những người mà ông Biden thực sự cần thuyết phục để giành chiến thắng trong cuộc tái tranh cử năm 2024.

Những động thái về chính sách đối ngoại của ông Biden có thể đặc biệt giúp ích cho cử tri ở các bang dao động. Đó là một công thức chính trị được các tổng thống tiền nhiệm của Đảng Dân chủ như Tổng thống Clinton và Obama thực hiện trong chiến dịch tái tranh cử của họ: Ông Clinton đã đồng ý thỏa hiệp với Quốc hội do Đảng Cộng hòa chiếm đa số về cải cách phúc lợi, Đạo luật Bảo vệ Hôn nhân và một loạt vấn đề khác. Trong khi đó, tại một số thời điểm trong chiến dịch tranh cử năm 2012, ông Obama đã khuyến khích thắt lưng buộc bụng trong chi tiêu, giảm thâm hụt ngân sách và gia hạn cắt giảm thuế thời Tổng thống George W. Bush.

Các cử tri hiện đang dành cho Tổng thống Biden những đánh giá khá tốt về cách ông xử lý xung đột ở cả Israel và Ukraine. Tất nhiên, ông Biden vẫn còn một năm để nỗ lực thể hiện - một nhiệm vụ đầy thách thức vì hầu hết các cuộc bầu cử tổng thống kể từ khi kết thúc Chiến tranh Lạnh đều được quyết định bởi các vấn đề trong nước, thay vì các vấn đề đối ngoại. Hơn nữa, tình hình rất bất ổn và ông Biden có thể gặp tình trạng tồi tệ nếu thương vong ở Gaza gia tăng, cuộc chiến lan rộng, lực lượng Mỹ thiệt mạng, xuất hiện các cuộc tấn công khủng bố trên đất Mỹ hoặc bất kỳ tình huống tiêu cực nào khác xảy ra.

9 ứng viên Cộng hòa tranh cử ghế chủ tịch Hạ viện

(Ảnh minh họa).

9 nghị sĩ Cộng hòa tuyên bố tranh cử ghế chủ tịch Hạ viện, với cuộc bỏ phiếu chọn người đại diện đảng này dự kiến diễn ra ngày 24/10.

"Trưa nay là hạn chót để tuyên bố tranh cử ghế chủ tịch Hạ viện. Các ứng viên chính thức của Hội nghị Cộng hòa Hạ viện bao gồm Jack Bergman, Byron Donalds, Tom Emmer, Kevin Hern, Mike Johnson, Dan Meuser, Gary Palmer, Austin Scott và Pete Sessions", Chủ tịch Hội nghị Cộng hòa Hạ viện Elise Stefanik thông báo trên X ngày 22/10.

Đảng Cộng hòa dự kiến thảo luận về các ứng viên vào 18h30 ngày 23/10 (5h30 ngày 24/10 giờ Hà Nội), sau đó bỏ phiếu nội bộ chọn người đại diện vào 9h ngày 24/10 (20h giờ Hà Nội). Quyền chủ tịch Hạ viện Patrick McHenry cho biết ông dự định tổ chức bỏ phiếu bầu tân lãnh đạo "sớm nhất vào ngày 24/10".

7 trong số 9 nghị sĩ Cộng hòa, ngoài ông Emmer và Scott, nằm trong nhóm từng bỏ phiếu ủng hộ không công nhận chiến thắng cho ông Joe Biden tại bang Arizona và Pennsylvania trong bầu cử tổng thống Mỹ năm 2020, vài giờ sau khi xảy ra cuộc bạo loạn tại Đồi Capitol ngày 6/1/2021.

Ông Emmer đang là phó lãnh đạo phe đa số tại Hạ viện, vị trí quyền lực thứ ba tại cơ quan này, và nhận được sự ủng hộ từ ông Kevin McCarthy, người bị bãi nhiệm hôm 3/10.

Ông McCarthy ngày 22/10 nói "giờ không phải là lúc để chơi đùa với vị trí chủ tịch Hạ viện", trong bối cảnh bạo lực đang bùng phát ở Trung Đông, cần giải quyết các vấn đề liên quan biên giới Mỹ - Mexico và kinh tế Mỹ. Ông mô tả Emmer "là người hiểu cách đảm nhiệm công việc này".

"Chúng ta cần giúp ông ấy chiến thắng, không chỉ đoàn kết đảng, mà còn tập trung vào những vấn đề cấp bách", ông McCarthy trả lời phỏng vấn NBC, nhưng cũng thừa nhận "đây sẽ là cuộc cạnh tranh khó khăn".

Một nguồn thạo tin nói cựu tổng thống Donald Trump phản đối tư cách ứng viên của Emmer. Ông Trump trước đó ủng hộ Chủ tịch Ủy ban Tư pháp Hạ viện Jim Jordan làm chủ tịch Hạ viện. Tuy nhiên, ông Jordan đã thất bại trong ba vòng bỏ phiếu tuần trước và bị đảng Cộng hòa rút lại đề cử hôm 20/10.

Hạ viện có 435 ghế với đảng Cộng hòa đang kiểm soát 221 ghế, đảng Dân chủ giữ 212 ghế và hai ghế đang để trống. Để trở thành chủ tịch Hạ viện, ứng viên cần hội đủ quá bán sự ủng hộ trên tổng số nghị sĩ tham gia bỏ phiếu. Ông McCarthy hồi tháng 1 phải vượt qua 15 vòng bỏ phiếu và chấp nhận một số thỏa hiệp mới có đủ sự ủng hộ để chiến thắng.

Hạ viện Mỹ đang không có lãnh đạo, trong khi quyền chủ tịch McHenry bị hạn chế quyền lực đáng kể. Cơ quan này không thể đưa ra các quyết định về xung đột Hamas - Israel, phê duyệt thêm viện trợ cho Ukraine và thông qua các dự luật chi tiêu trước khi nguồn tài trợ hiện tại của chính phủ cạn kiệt vào ngày 17/11.

Trận chiến công nghệ Mỹ - Trung Quốc thêm nóng

Trận chiến giành ưu thế công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc có thể tiếp tục leo thang theo sau những động thái mới của 2 nền kinh tế hàng đầu thế giới này.

Trung Quốc hôm 20-10 cho biết sẽ yêu cầu giấy phép xuất khẩu đối với một số sản phẩm than chì để bảo vệ an ninh quốc gia. Theo Reuters, đây được xem là nỗ lực mới của Bắc Kinh nhằm kiểm soát nguồn cung khoáng sản quan trọng.

Trung Quốc hiện là nhà sản xuất và xuất khẩu than chì hàng đầu thế giới. Nước này còn tinh chế hơn 90% than chì trên thế giới thành vật liệu được sử dụng trong hầu hết cực dương của pin xe điện (EV). Ngoài ra, than chì còn thường được sử dụng trong ngành công nghiệp bán dẫn, hàng không vũ trụ, hóa chất và thép.

Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết quy định mới "có lợi cho việc bảo đảm an ninh và sự ổn định của chuỗi cung ứng và chuỗi công nghiệp toàn cầu, đồng thời có lợi cho việc bảo vệ an ninh và lợi ích quốc gia tốt hơn".

Bộ này cũng nói thêm quy định mới "không nhắm mục tiêu vào quốc gia cụ thể nào". Theo dữ liệu của hải quan Trung Quốc, trong danh sách các nước nhập khẩu than chì hàng đầu từ Trung Quốc có Mỹ.

Trước đó vài ngày, Bộ Thương mại Mỹ đã áp đặt hạn chế bổ sung đối với những loại chất bán dẫn mà công ty Mỹ có thể bán cho doanh nghiệp Trung Quốc.

Theo Bộ trưởng Thương mại Mỹ Gina Raimondo, bước đi trên nhằm siết chặt hơn nữa các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đã được ban hành vào tháng 10-2022. Cụ thể, quy định mới yêu cầu giấy phép đối với việc xuất khẩu chip tiên tiến sang hơn 40 quốc gia có thể "chuyển công nghệ này cho Trung Quốc".

Bộ Thương mại Trung Quốc lập tức lên tiếng phản đối các biện pháp hạn chế mới nhất, đồng thời kêu gọi dỡ bỏ các biện pháp kiểm soát xuất khẩu càng sớm càng tốt. Tờ South China Morning Post hôm 22-10 dẫn lời một số chuyên gia nhận định động thái mới nhất cho thấy Washington đang tập trung vào khả năng sản xuất chip tiên tiến của Bắc Kinh.

Theo họ, việc hãng Huawei Technologies trình làng mẫu điện thoại hỗ trợ mạng 5G vào thời điểm bà Raimondo thăm Trung Quốc vào cuối tháng 8 đã giáng đòn mạnh vào các biện pháp hạn chế nói trên của Mỹ.

Tại sao Mỹ liên tục điều khí tài tới Trung Đông?

(Ảnh minh họa).

Giới chức hàng đầu của Mỹ cho biết, quân đội Mỹ ở Trung Đông đang đối mặt với nguy cơ gia tăng bị tấn công, và Iran đang tìm cách mở rộng xung đột Israel - Hamas.

Theo hãng tin Reuters, hôm 22/10, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken và Bộ trưởng Quốc phòng Lloyd Austin cho hay, Mỹ không muốn thấy xung đột lan rộng, và việc triển khai binh sĩ cùng khí tài tới Trung Đông là để ngăn chặn viễn cảnh này.

“Chúng tôi lo ngại về nguy cơ leo thang căng thẳng. Trên thực tế, những gì chúng tôi đang thấy là nguy cơ gia tăng đáng kể các cuộc tấn công nhằm vào quân đội và người dân Mỹ trong khu vực. Nếu bất kỳ tổ chức hoặc quốc gia nào muốn mở rộng cuộc xung đột này, lời khuyên của chúng tôi là: Đừng”, Bộ trưởng Quốc phòng Austin nói với đài ABC News.

Trong những tuần gần đây, Mỹ đã triển khai nhiều vũ khí hải quân tới Trung Đông bao gồm 2 tàu sân bay, các tàu hỗ trợ, và khoảng 2.000 lính thủy đánh bộ.

Hôm 21/10, Lầu Năm Góc thông báo sẽ đưa thêm hệ thống Phòng thủ tầm cao giai đoạn cuối (THAAD) và các hệ thống tên lửa phòng không Patriot tới Trung Đông để đáp trả các cuộc tấn công gần đây vào quân đội Mỹ trong khu vực.

Quyết định trên được đưa ra sau khi 2 căn cứ có binh sĩ Mỹ đồn trú ở Iraq liên tiếp bị các máy bay không người lái (UAV) và rocket tấn công. Vào tuần trước, một tàu chiến của Mỹ cũng đã bắn hạ hơn chục UAV và 4 tên lửa hành trình do lực lượng Houthi bắn từ Yemen.

Quân đội Mỹ hiện có 2.500 binh sĩ ở Iraq và 900 binh sĩ ở Syria để làm nhiệm vụ cố vấn và hỗ trợ các lưc lượng địa phương chiến đấu chống lại tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng IS.

Trong khi đó, Israel đã huy động số lượng lớn xe tăng và binh sĩ tới gần biên giới Dải Gaza để sẵn sàng tiến hành cuộc tấn công trên bộ nhằm xóa sổ Phong trào Hồi giáo Hamas ở Palestine.

Xung đột Israel – Hamas bùng nổ từ ngày 7/10 đã cướp đi sinh mạng của hơn 1.400 người Israel. Các cuộc không kích đáp trả của Israel cũng đã khiến hơn 4.700 người ở Dải Gaza thiệt mạng.

Nguồn: Thanh Niên; Báo Tin Tức; Vnexpress; CafeF; Vietnamnet