Thâm hụt ngân sách Mỹ 'phình to' trong tài khóa 2023

(Ảnh minh họa).

Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO) thông báo thâm hụt ngân sách của nước này trong năm tài chính 2023 (kết thúc vào ngày 30/9 vừa qua) đã lên tới 1.700 tỷ USD trong bối cảnh lãi suất tăng cao.

Trong báo cáo ngân sách hằng tháng, được CBO công bố ngày 10/10, con số này cao hơn 300 tỷ USD so với mức thâm hụt của năm tài chính 2022. CBO nêu rõ nguyên nhân khiến thâm hụt ngân sách của Mỹ "phình to" là do doanh thu giảm và chi tiêu tăng, "chủ yếu cho các chương trình trọng điểm và trả lãi các khoản nợ công". Cụ thể, trong tài khóa 2023, chi tiêu bắt buộc cho các chương trình có quy mô lớn nhất của Mỹ, trong đó có an sinh xã hội, Medicare và Medicaid, đã tăng tới 285 tỷ USD, tương đương 11%. Trong khi đó, các khoản chi trả lãi ròng của nợ công tăng thêm 177 tỷ USD, tương đương 33%, do lãi suất tăng đáng kể so với tài khóa 2022. Tuần trước, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm lên tới hơn 4,7% - mức kỷ lục kể từ năm 2007.

Trong một tuyên bố, bà Maya MacGuineas, Chủ tịch Ủy ban về Ngân sách Liên bang có trách nhiệm (CRFB - một tổ chức giám sát tài chính độc lập và phi lợi nhuận), nhấn mạnh thâm hụt ngân sách liên bang của Mỹ đang trên đà tăng trở lại. Theo bà, khi kinh tế đang tăng trưởng và tỷ lệ thất nghiệp vẫn ở gần mức thấp kỷ lục, lẽ ra đây là thời điểm giảm thâm hụt ngân sách nhằm giúp Chính phủ Mỹ ứng phó tốt hơn nguy cơ suy thoái kinh tế hoặc các cuộc khủng hoảng bên ngoài trong tương lai. Bà MacGuineas nêu rõ trong bối cảnh thâm hụt ngân sách tăng và lãi suất cũng tiếp tục tăng, các quỹ tín thác lớn có thể cạn kiệt nguồn vốn trong một thập niên tới và các mối đe dọa mới về an ninh đang nổi lên.

Thế giới chờ quyết định quan trọng của Hạ viện Mỹ

Ngày 10/10, các nghị sĩ Đảng Cộng hòa tại Hạ viện sẽ tổ chức lấy ý kiến nội bộ về đề cử nhân sự cho chức vụ này. Cựu Chủ tịch Hạ viện McCarthy bất ngờ để ngỏ khả năng quay trở lại vị trí, nếu có được sự ủng hộ.

Hiện có hai ứng cử viên sáng giá để ngồi vào chiếc ghế Chủ tịch Hạ viện Mỹ, đó là Hạ nghị sĩ Steve Scalise – lãnh đạo đa số của đảng Cộng hòa tại Hạ viện và Hạ nghị sĩ Jim Jordan - Chủ tịch Ủy ban Tư pháp Hạ viện.

Đây cũng là hai gương mặt đại diện cho những quan điểm khác nhau về tương lai của đảng Cộng hòa và chủ nghĩa bảo thủ tại Mỹ. Tuy nhiên, cả hai người đều chưa nhận sự ủng hộ đa số để chắc chắn trở thành Chủ tịch Hạ viện Mỹ tiếp theo. Ngoài ra, hạ nghị sĩ Kevin Hern cũng đang xem xét tranh cử.

Một thông tin đáng chú ý nữa về ứng cử viên Chủ tịch Hạ viện Mỹ là chưa một tuần sau khi bị bãi nhiệm, cựu Chủ tịch Hạ viện Kevin McCarthy hôm qua bất ngờ “đảo ngược” tuyên bố sẽ không tái tranh cử trước đây của mình. Ông McCarthy cho biết, ông sẵn sàng trở lại nắm giữ chức vụ này nếu có đủ sự ủng hộ từ các thành viên đảng Cộng hòa.

“Thật không may, Hạ viện không thể làm gì khi không có chủ tịch. Tôi có thể khó chịu với 8 hạ nghị sĩ đảng Cộng hòa và mọi nghị sĩ đảng Dân chủ. Họ đã đưa ra một quyết định giống nhau - một quyết định chính trị thay vì đặt nước Mỹ lên hàng đầu. Quyết định bầu chủ tịch là của hội nghị. Tôi sẽ đồng ý với quyết định mà hội nghị đưa ra, dù tôi có phải là Chủ tịch hay không, tôi vẫn là thành viên của cơ quan này”, ông McCarthy nói.

Trước buổi thảo luận kín, Hạ nghị sĩ đảng Cộng hòa Mike Lawler, một người ủng hộ ông McCarthy cho biết, ông McCarthy có thể có được sự ủng hộ để một lần nữa trở thành Chủ tịch Hạ viện.

Áp lực trong việc lựa chọn Chủ tịch Hạ viện Mỹ đang gia tăng ở đảng Cộng hòa sau khi xung đột giữa Israel và Hamas bùng phát. Dù Tổng thống Mỹ Joe Biden cam kết sẽ sớm gửi viện trợ cho đồng minh Israel, song lời cam kết này đang gặp trở ngại do Hạ viện chưa thể phê duyệt. Cùng với đó, việc Mỹ chậm chễ viện trợ cho Ukraine cũng khiến các nước đồng minh của Mỹ quan ngại, hay những vấn đề nội bộ của nước Mỹ từ vấn đề kinh tế cho đến cuộc khủng hoảng người nhập cư vào Mỹ đang rất cần những quyết định từ Hạ viện.

Theo Kế hoạch, sau buổi thảo luận kín hôm nay của đảng viên đảng Cộng hòa tại Hạ viên, ngày mai, sẽ có một cuộc bỏ phiếu để chọn ra ứng cử viên Chủ tịch Hạ viên trong nội bộ Đảng Cộng hòa, trước khi có thể đưa ra bỏ phiếu tại Hạ viện, dự kiến sớm nhất vào cuối tuần này.

Khối Cộng hòa trong Hạ viện Mỹ đối diện những khó khăn về bầu chọn tân chủ tịch

(Ảnh minh họa).

Đảng Cộng hòa kiểm soát Hạ viện Hoa Kỳ hôm 10/10 sẽ cố gắng tiến gần hơn đến việc chọn người kế nhiệm cựu Chủ tịch Kevin McCarthy, dưới áp lực ngày càng tăng từ cuộc chiến ở Trung Đông và nguy cơ đóng cửa chính phủ một lần nữa có thể sắp xảy ra, theo Reuters.

Khối Cộng hòa chiếm đa số trong Hạ viện dự kiến sẽ tổ chức nghe điều trần của ít nhất hai ứng cử viên cho vị trí cao nhất trong quốc hội - Lãnh đạo Khối Đa số Steve Scalise và Chủ tịch Ủy ban Tư pháp Jim Jordan – trong một cuộc họp kín vào buổi tối, một ngày trước khi các đảng viên dự kiến bầu cho một ứng cử viên bằng cách bỏ phiếu kín.

Tuy rằng ông McCarthy là vị chủ tịch Hạ viện đầu tiên bị phế truất trong một cuộc bỏ phiếu chính thức, song ngay trước ông đã có hai đảng viên Cộng hòa từng giữ chức vụ này đã phải ra đi do bị áp lực từ những người theo đường lối cứng rắn trong cùng đảng.

Trước khi bỏ phiếu bầu chủ tịch Hạ viện, đảng Cộng hòa trước tiên có thể phải giải quyết các vấn đề gai góc khác, bao gồm sẽ làm việc thế nào về vấn đề cấp ngân sách cho chính phủ trong năm tài chính bắt đầu từ ngày 1/10 và liệu có nên thay đổi hay không quy định có nội dung cho phép chỉ cần có một nhà lập pháp kêu gọi bỏ phiếu phế truất ông McCarthy cũng là đủ.

“Đó là tất cả những điểm mà các thành viên đang thảo luận với nhau và những điều đó phải được dung hòa và đạt sự nhất trí trước khi chúng tôi có thể tiếp tục”, Dân biểu Đảng Cộng hòa French Hill nói với Reuters.

Hơn 90 đảng viên Cộng hòa cũng kêu gọi thay đổi quy định của đảng, theo đó bất kỳ ứng cử viên nào cũng phải nhận được sự ủng hộ của 217 đảng viên Cộng hòa, đủ để giành thắng lợi trong cuộc bầu cử vào vị trí chủ tịch Hạ viện trước sự phản đối của đảng Dân chủ.

Dân biểu Michael Cloud, một người ủng hộ ông Jordan, nói: “Điều người dân Mỹ đang tìm kiếm là không phải giữ nguyên trạng ở Washington. Nếu tất cả những gì họ thấy là mọi người chỉ tiến lên một bước, tôi nghĩ điều đó sẽ rất mất động lực”.

Các ứng cử viên khác cũng có thể xuất hiện, bao gồm cả ông McCarthy, người tiếp tục nhận được sự ủng hộ của một số đảng viên Cộng hòa và đã nói rõ hôm 9/10 rằng ông sẽ trở lại làm chủ tịch nếu các đảng viên Cộng hòa tại Hạ viện đề nghị ông làm như vậy.

Các nhà lập pháp cho biết hội nghị này có thể bỏ phiếu vào ngày 10/10 về việc có nên áp dụng quy tắc mới nâng ngưỡng phiếu bầu chọn ứng cử viên lên 217 hay không.

Một số nhà lập pháp cảnh báo rằng sự thay đổi như vậy có thể là một trở ngại mới.

Dân biểu Tom Cole, người nói với các phóng viên rằng, thay vào đó, đảng Cộng hòa nên ủng hộ ứng cử viên đạt được sự ủng hộ đa số thuần túy trong hội nghị.

Chỉ đến khi nào có một chủ tịch mới được bầu ra, Hạ viện mới có thể hành động. Thực tế đó đã mang lại áp lực mới cho đảng Cộng hòa sau khi Israel tuyên chiến hôm 9/10 sau một cuộc tấn công hiếm hoi của phiến quân Hamas khiến Mỹ kêu gọi thêm viện trợ quân sự.

Nhưng không phải tất cả các đảng viên Cộng hòa tại Hạ viện đều đồng ý rằng Hạ viện nên nhanh chóng thay thế ông McCarthy, họ cho rằng các nhà lập pháp vẫn đang vật lộn với cú sốc về việc ông bị phế truất.

“Còn nước còn tát”, Dân biểu Max Miller nói. “Chúng tôi cần thêm một tuần để xem ai là ứng cử viên, ai sẽ tranh cử vị trí lãnh đạo trong hội nghị của chúng tôi”.

Công nhận việc lật đổ Tổng thống Niger là đảo chính, Mỹ ‘thẳng tay’ cắt viện trợ Niamey

Ngày 10/10, Washington tuyên bố cắt hơn 500 triệu USD viện trợ cho Niger, sau khi nhận định việc chính quyền quân sự nước này lật đổ Tổng thống Mohamed Bazoum là đảo chính.

Tại cuộc họp báo, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Matthew Miller nêu rõ: “Bất kỳ việc nối lại hỗ trợ nào của Mỹ sẽ cần có hành động để mở ra nền quản trị dân chủ trong một khung thời gian nhanh chóng và đáng tin cậy”.

Cùng với các quốc gia Tây Phi, Mỹ đã gây sức ép quân sự để chính quyền quân sự Niger khôi phục chức vụ cho Tổng thống Bazoum.

Theo một quan chức cấp cao của Mỹ, Washington đưa ra quyết định cắt hơn 500 triệu USD viện trợ Niamey vì trong 2 tháng qua, nước này đã “sử dụng hết mọi cách có thể để duy trì trật tự hiến pháp ở Niger”.

Ngoài ra, một vị quan chức Mỹ khác tiết lộ, Washington hiện đang giữ khoảng 1.000 quân nhân ở Niger, song không còn tích cực huấn luyện hoặc hỗ trợ lực lượng quốc gia Tây Phi này nữa. Trong thời gian tới, các binh sĩ Mỹ sẽ tiếp tục làm việc để theo dõi các mối đe dọa từ những chiến binh thánh chiến.

Trước đó cùng ngày 10/10, Mỹ đã chính thức tuyên bố việc lật đổ tổng thống được bầu cử dân chủ của Niger là một cuộc đảo chính, hơn 2 tháng sau khi chính quyền quân sự lên nắm quyền ở Niamey.

Các quan chức chính quyền nước này cho biết, Mỹ đã tìm mọi biện pháp để duy trì trật tự hiến pháp ở Niger, trong đó có việc thúc giục các nhà lãnh đạo quân sự khôi phục chế độ dân sự trong vòng 4 tháng nhằm tuân thủ hiến pháp.

Do đó, Washington sẽ đình chỉ hỗ trợ chống khủng bố và huấn luyện quân sự, đồng thời tạm dừng một số chương trình hỗ trợ nước ngoài trị giá hàng trăm triệu USD.

Đại sứ Mỹ tại Niger Kathleen FitzGibbon hiện vẫn ở quốc gia Tây Phi và đã liên lạc với chính quyền quân sự, được gọi là Hội đồng quốc gia bảo vệ tổ quốc (CNSP), để giải quyết các nhu cầu hậu cần và bảo vệ nhân viên Mỹ.

5 'cơn đau đầu' của Tổng thống Biden khi xung đột Israel-Hamas leo thang

(Ảnh minh họa).

Bạo lực gia tăng ở Trung Đông đặt ra cho Tổng thống Mỹ Joe Biden 5 vấn đề lớn cần giải quyết, trước mối đe dọa về một cuộc xung đột rộng lớn hơn, nguy hiểm hơn đang rình rập ở miền nam Israel và Gaza.

Hôm 7/10, phong trào Hồi giáo Hamas đã phát động cuộc tấn công tổng lực mạnh nhất vào Israel trong nhiều năm, bắn tên lửa từ Gaza trong khi các chiến binh của họ vượt biên giới vào Israel. Đáp lại, Tel Aviv tuyên bố tình trạng chiến tranh, sau đó tiến hành các cuộc không kích suốt đêm 8/10 vào Gaza để trả đũa.

Thủ tướng Israel, Benjamin Netanyahu, cho biết "mục tiêu đầu tiên" của Israel là "quét sạch các thế lực thù địch xâm nhập lãnh thổ của chúng tôi" và bảo vệ biên giới đất nước. “Đồng thời, mục tiêu thứ hai là buộc kẻ thù phải trả giá đắt".

Israel cũng sẽ "tăng cường các mặt trận khác để không ai tham gia nhầm vào cuộc chiến này", ông Netanyahu viết trong một bài đăng trên X, tên mới của Twitter, cùng ngày 7/10.

Từ Washington D.C, Tổng thống Biden tuyên bố Mỹ "lên án một cách dứt khoát cuộc tấn công kinh hoàng này của những kẻ khủng bố Hamas từ Gaza nhằm vào Israel", đồng thời nói thêm rằng Washington sẽ "cung cấp mọi phương tiện hỗ trợ thích hợp" cho Israel sau "các cuộc tấn công khủng khiếp". Mặc dù vậy, rõ ràng xung đột leo thang ở Israel và Dải Gaza đang đẩy ông Biden vào 5 "cơn đau đầu" không dễ giải quyết ngay.

Mỹ vừa giải phóng các quỹ của Iran

Chiến sự leo thang xảy ra ngay sau khi chính quyền Tổng thống Biden đồng ý cho phép chuyển 6 tỷ USD tiền của Iran bị đóng băng từ Hàn Quốc sang Qatar như một phần của thỏa thuận trao đổi tù nhân nhằm trả tự do cho một số người Mỹ bị giam giữ ở Iran, hoàn thành vào tháng trước.

Vào ngày 7/10, một số tiếng nói nổi bật của Đảng Cộng hòa đã đề cập đến thỏa thuận này trong những lời chỉ trích mới đối với chính quyền Biden về tình hình ở Israel.

Cựu tổng thống và ứng cử viên dẫn đầu của đảng Cộng hòa Donald Trump cho biết: “Những cuộc tấn công này của Hamas là một sự ô nhục và Israel có mọi quyền để tự vệ bằng lực lượng áp đảo”. Ông tuyên bố thêm: “Thật đáng buồn, tiền đóng thuế của người Mỹ đã giúp tài trợ cho các cuộc tấn công này”.

Lauren Boebert, hạ nghị sĩ bang Colorado, nói thêm: “Chúng tôi đang theo dõi đỉnh điểm của những chính sách hoàn toàn vô trách nhiệm của Tổng thống đối với Israel. Ông ấy vừa trao 6 tỷ USD cho Iran. Bây giờ chúng ta đã thấy kết quả."

“Iran đã giúp tài trợ cho cuộc chiến chống lại Israel này và các chính sách dễ dãi với Iran của Joe Biden đã giúp lấp đầy kho bạc của họ”, Thống đốc Florida và ứng cử viên tổng thống GOP Ron DeSantis viết trên X, tên mới của Twitter.

Trong khi đó, Nhà Trắng đã nói rõ rằng một loạt hạn chế sẽ được áp dụng đối với các khoản tiền này. Người phát ngôn Nhà Trắng John Kirby cho biết Tehran sẽ chỉ có thể sử dụng chúng để "mua thực phẩm, thuốc men, thiết bị y tế phi lưỡng dụng".

Người phát ngôn Nhà Trắng, Adrienne Watson, cho biết hôm 7/10 rằng "không một xu nào từ các quỹ đó đã được tiêu và khi được chi tiêu, nó chỉ có thể được chi cho những thứ như thực phẩm và thuốc men cho người dân Iran."

Bà nhấn mạnh: “Những khoản tiền này hoàn toàn không liên quan gì đến các cuộc tấn công kinh hoàng hôm nay và đây không phải là lúc để truyền bá thông tin sai lệch”.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Brian Nelson cũng cho biết: “Tất cả số tiền được giữ trong các tài khoản bị hạn chế ở Doha, như một phần của thỏa thuận nhằm đảm bảo việc trả tự do cho 5 người Mỹ vào tháng 9, vẫn ở Doha. Chưa một xu nào được chi tiêu”.

Saudi Arabia và Hiệp ước Abraham

Bạo lực leo thang cũng có thể gây nguy hiểm cho tiến trình mà Tổng thống Biden đang cố gắng đạt được với Riyadh nhằm củng cố Hiệp ước Abraham (Hiệp định hòa bình Israel và UAE) được 3 năm tuổi.

Vào tháng 9/2020, Mỹ chủ trì các cuộc đàm phán dẫn đến việc đại diện của Israel, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất và Bahrain ký Hiệp ước Abraham tại thủ đô Washington DC. Maroc sau đó đã đồng ý, Sudan cũng ký tuyên bố nhưng không ký thỏa thuận song phương với Israel.

Hiệp ước Abraham đã khiến Abu Dhabi và Manama trở thành quốc gia Arab thứ ba và thứ tư công nhận Israel, và các hiệp ước này nhằm mục đích bình thường hóa quan hệ ngoại giao.

Nó nhấn mạnh "tầm quan trọng của việc duy trì và củng cố hòa bình ở Trung Đông và trên thế giới dựa trên sự hiểu biết và cùng tồn tại lẫn nhau".

Chính quyền Tổng thống Biden đang nỗ lực đưa Saudi Arabia gia nhập Hiệp ước Abraham, và đây sẽ là một chiến thắng chính sách đối ngoại quan trọng. Tuy nhiên, báo cáo từ một tờ báo thuộc sở hữu của Saudi trong những tuần trước khi xung đột leo thang, cho thấy Riyadh đã đóng băng các cuộc đàm phán bình thường hóa, dù điều này bị Mỹ và Israel phủ nhận. Hồi giữa tháng 9, tờ New York Times dẫn lời các quan chức Mỹ đưa tin rằng Washington đang thảo luận về một hiệp ước phòng thủ chung với Saudi Arabia.

Mara Rudman, cựu nhà ngoại giao về Trung Đông dưới thời chính quyền Obama, nói với phóng viên New York Times: “Điều này sẽ làm chậm lại đáng kể, nếu không muốn nói là giết chết Hiệp ước Abraham của Saudi Arabia”.

Bà Rudman nói: “Nó đánh vào trọng tâm các yếu tố then chốt trong sự tham gia của Saudi, một con đường phía trước cho người Palestine ở Bờ Tây và Gaza”. Đối với Israel, sẽ không có sự mong muốn nào về mặt chính trị trong việc giúp đỡ người Palestine, "mặc dù thực tế là làm như vậy là có thể tăng cường chứ không làm suy giảm an ninh của Israel."

Hôm 7/10, ông Biden cho biết ông đã yêu cầu nhóm của mình "liên lạc thường xuyên" với các nhà lãnh đạo khu vực, bao gồm cả Saudi Arabia.

Bộ Ngoại giao Saudi Arabia ngày 7/10 cũng cho hay họ đang "theo dõi chặt chẽ diễn biến của tình huống chưa từng có" và chính phủ nước này kêu gọi "chấm dứt ngay lập tức sự leo thang giữa hai bên".

Chia rẽ giữa các đảng viên Dân chủ

Bạo lực bùng nổ cũng có thể gây ra rạn nứt rộng rãi hơn giữa các đảng viên Dân chủ, ngay cả khi ông Biden tuyên bố rằng "sự hỗ trợ của chính quyền ông dành cho an ninh của Israel là vững chắc và không lay chuyển".

Trong những năm gần đây, đảng Dân chủ cánh tả ngày càng rút lui khỏi việc ủng hộ Israel. Hồi giữa tháng 7, Đại diện Washington tại Israel, bà Pramila Jayapal đã gọi Israel là "nhà nước phân biệt chủng tộc" trước chuyến thăm của Tổng thống Israel, Isaac Herzog, với bài phát biểu tại Quốc hội, mặc dù sau đó bà đã xin lỗi.

Trong một lá thư khiển trách bà Jayapal được ký bởi một số đại biểu Đảng Dân chủ, bao gồm cả lãnh đạo phe thiểu số Hạ viện, Hakeem Jeffries, những tiếng nói khác của Đảng Dân chủ cho biết "Mỹ và Israel có một mối quan hệ đặc biệt độc đáo gắn liền với các giá trị dân chủ và lợi ích chiến lược chung của chúng ta."

Nhận định sai lầm

Với tình trạng bạo lực và số người chết tiếp tục leo thang, chính quyền Tổng thống Biden có thể sẽ hối hận về những nhận xét được đưa ra chỉ một tuần trước. Khi đó, Cố vấn An ninh Quốc gia Jake Sullivan nói trong Lễ hội Đại Tây Dương: “Khu vực Trung Đông ngày nay yên tĩnh hơn so với hai thập kỷ qua”, mặc dù sau đó ông nói thêm: “Tôi nhấn mạnh 'bây giờ' vì tất cả những điều đó có thể thay đổi."

Người phát ngôn Nhà Trắng Adrienne Watson cho biết hôm 7/10, ông Sullivan đã nói chuyện với Cố vấn An ninh Quốc gia Israel, Tzachi Hanegbi, và Mỹ vẫn “liên lạc chặt chẽ với các đối tác Israel của chúng tôi”.

Giá khí đốt tương lai

Các báo cáo cho thấy bạo lực bùng phát cũng có thể khiến giá dầu thô tăng đột biến. Thực tế, giá dầu thô đã tăng vọt khi thị trường Mỹ mở cửa vào 9/10.

Vandana Hari, Giám đốc điều hành công ty phân tích thị trường năng lượng Vanda Insights, cho biết Israel và Palestine đang "ở ngưỡng cửa của một khu vực sản xuất và xuất khẩu dầu quan trọng", mặc dù xung đột không ảnh hưởng trực tiếp đến các quốc gia sản xuất dầu hàng đầu.

Iman Nasseri, giám đốc điều hành khu vực Trung Đông của công ty tư vấn năng lượng Facts Global Energy, cho biết: “Tác động đến giá dầu sẽ bị hạn chế trừ khi chúng ta thấy cuộc xung đột giữa hai bên nhanh chóng mở rộng thành một cuộc chiến tranh khu vực nơi Mỹ và Iran cùng những người ủng hộ các bên khác trực tiếp tham gia”.

Nguồn: Báo Tin Tức; CafeF; VOA; Báo Quốc Tế; Soha