Mỹ “rót” 16 tỷ USD đầu tư đường sắt chở khách

(Ảnh minh họa).

Chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden ngày 6/11 đã thông báo kế hoạch đầu tư 16 tỷ USD vào ngành vận tải chở khách bằng đường sắt.

Kế hoạch này được xem sẽ nâng cấp đáng kể ngành vận tải chở khách tại vùng Đông Bắc, khu vực tập trung những tuyến đường sắt bận rộn nhất nước Mỹ.

Trong bài phát biểu tại bang Delaware, Tổng thống Mỹ Joe Biden thông báo về một quỹ đầu tư mới trị giá 16 tỷ USD để hiện đại hóa 25 tuyến đường sắt chở khách trong mạng lưới vận tải khu vực Đông Bắc. Chính quyền tổng thống Joe Biden kỳ vọng việc nâng cấp sẽ giúp những tuyến tàu hoạt động hiệu quả hơn, giảm thiểu thời gian chờ đợi và tạo được nhiều việc làm mới.

"Đây là khoản đầu tư lịch sử vào ngành đường sắt Mỹ. Chúng tôi đã thảo luận về kế hoạch này trong một thời gian dài. Khoản đầu tư 16 tỷ USD này sẽ dành cho 25 dự án đường sắt khác nhau trong khu vực trải dài từ Boston tới Washinton D.C", Tổng thống Mỹ Joe Biden nhận định.

Việc nâng cấp đường sắt chở khách nằm trong kế hoạch nâng cấp toàn diện ngành đường sắt, bao gồm cả lĩnh vực vận tải chở hàng hóa. Từ năm 2021, Quốc hội Mỹ đã thông qua gói kinh phí 66 tỷ USD của chính quyền tổng thống Joe Biden cho ngành đường sắt quốc gia.

Một hệ thống đường sắt mới mẻ và hiện đại, đặc biệt tại các khu vực đông dân và có hoạt động kinh tế sôi nổi như vùng Đông Bắc, được xem sẽ mang lại các hiệu quả tích cực cho toàn bộ nền kinh tế Mỹ.

"Khu vực Đông Bắc chiếm 20% tổng sản phẩm quốc nội của cả nước Mỹ. Nếu các tuyến đường sắt ở khu vực này bị ngừng lại sẽ khiến nước Mỹ thiệt hại 100 triệu USD mỗi ngày. Tuy nhiên, những chuyến tàu tại đây đang phải chạy qua những cây cầu và đường ngầm đã được xây dựng từ hơn 100 năm trước và các nhà ga cũng chưa được nâng cấp từ rất lâu. Việc nâng cấp sẽ giảm được 4.000 giờ trễ chuyến mỗi năm cho ngành đường sắt", Tổng thống Mỹ Joe Biden nhấn mạnh.

Trễ chuyến đã trở thành vấn đề lớn của ngành đường sắt Mỹ, đặc biệt là vào các ngày cuối tuần khi mật độ hành khách tăng mạnh. Bên cạnh đó, sau nhiều sự cố đường sắt, các nhà quản lý cũng đã buộc các con tàu phải giảm tốc độ xuống còn 48 km/h để đảm bảo an toàn.

Tiền ngày càng đắt và nguyên do không phải vì FED

Giá của mặt hàng nào là quan trọng nhất trong nền kinh tế toàn cầu? Giá dầu? Giá chất bán dẫn? Giá của một chiếc Big Mac? Tất cả đều không quan trọng bằng giá tiền.

Tiền tăng giá trở lại sau nhiều thập kỷ

Trong hơn ba thập kỷ, giá tiền giảm và hiện đang tăng trở lại. Khi được hỏi giá tiền ấn định như thế nào, hầu hết mọi người sẽ nói đó là việc của các ngân hàng trung ương.

Đúng vậy, khi nói đến việc trực tiếp kiểm soát lãi suất của Mỹ, Cục Dự trữ Liên bang (FED) sẽ là cơ quan quyết định. Nhưng khi nhìn sâu xa hơn, giá tiền về cơ bản cũng giống như giá của mọi thứ khác. Nó phản ánh sự cân bằng cung- cầu. Nguồn cung tiết kiệm tăng sẽ khiến giá hạ xuống, và nhu cầu đầu tư nhiều sẽ đẩy giá tăng lên.

Đối với các chuyên gia kinh tế, giá tiền giúp cân bằng giữa tiết kiệm và đầu tư, trong khi vẫn giữ lạm phát ổn định. Người ta gọi đó là “lãi suất tự nhiên”. Để hiểu được tại sao khái niệm này lại là trọng tâm của việc hoạch định chính sách, hãy tưởng tượng một số kịch bản như sau.

Nếu FED đặt chi phí đi vay thấp hơn nhiều so với lãi suất tự nhiên thì sao? Khi tiền quá rẻ, sẽ có nhiều hoạt động đầu tư và ít tiền tiết kiệm. Nền kinh tế lúc này trở nên quá nóng, từ đó khiến lạm phát tăng vọt. Ngược lại, nếu FED đặt chi phí vay cao hơn lãi suất tự nhiên, sẽ có quá nhiều tiền tiết kiệm, thiếu đầu tư và nền kinh tế hạ nhiệt. Từ đó, tỷ lệ thất nghiệp sẽ gia tăng.

Trong hơn ba thập kỷ, chi phí vay ở Mỹ có xu hướng giảm. Theo ước tính chung của các nhà kinh tế đã điều chỉnh theo lạm phát, lãi suất tự nhiên của trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm giảm từ hơn 5% năm 1980 xuống dưới 2% trong thập kỷ qua.

Để tìm hiểu điều gì đã khiến lãi suất giảm và để dự đoán mức lãi suất tự nhiên sẽ đi đến đâu trong tương lai, các chuyên gia đã xây dựng một biểu đồ gồm các yếu tố chính thúc đẩy cung tiết kiệm và cầu đầu tư. Bộ dữ liệu này kéo dài nửa thế kỷ và 12 nền kinh tế phát triển đã tham gia sâu vào hệ thống tài chính toàn cầu.

Kết quả cho thấy một trong những nguyên nhân quan trọng nhất dẫn đến lãi suất tự nhiên giảm là do tăng trưởng yếu. Trong thập niên 1960 và 1970, lực lượng lao động ngày càng gia tăng và năng suất tăng nhanh, dẫn đến GDP bình quân hàng năm tăng gần 4%. Tăng trưởng mạnh đã tạo động lực để đầu tư, từ đó giá tiền nâng lên.

Đến những năm 2000, những động lực đó đã suy yếu. Sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007-2008, tăng trưởng GDP bình quân hàng năm giảm xuống còn 2%. Nền kinh tế trì trệ làm giảm sức hấp dẫn của việc đầu tư, khiến giá tiền bị kéo xuống.

Sự thay đổi về nhân khẩu học cũng ảnh hưởng đến giá tiền theo cách riêng. Từ năm 1980 trở đi, thế hệ bùng nổ trẻ sơ sinh (Baby Boomer) bắt đầu tiết kiệm nhiều hơn để dành cho nghỉ hưu, số tiền tiết kiệm tăng lên, tạo thêm áp lực giảm lãi suất tự nhiên.

Lãi suất tự nhiên sẽ đi về đâu?

Đối với nền kinh tế Mỹ, giá tiền giảm đã gây ra nhiều hậu quả. Chi phí vay thấp đồng nghĩa các hộ gia đình gánh khoản thế chấp lớn hơn. Đầu những năm 2000, nhiều gia đình vay nhiều hơn mức họ có thể trả. Tiền rẻ cũng đồng nghĩa nợ liên bang của Mỹ tăng gần gấp 3, từ 33% GDP những năm 2000 lên gần 100% hiện tại.

Đối với FED, lãi suất tự nhiên thấp đồng nghĩa họ không thể cắt giảm lãi suất quá nhiều trong thời kỳ suy thoái, dẫn đến lo ngại chính sách tiền tệ suy giảm sức mạnh.

Tất cả những yếu tố đó đang thay đổi, nguyên nhân khiến giá tiền giảm đang đảo chiều. Chẳng hạn như vấn đề nhân khẩu học. Thế hệ Baby Boomer đang rời khỏi lực lượng lao động và bắt đầu sử dụng tiết kiệm. Mối quan hệ “sóng gió” giữa Washington và Bắc Kinh cũng như sự phục hồi của nền kinh tế Trung Quốc đồng nghĩa với việc dòng tiền tiết kiệm từ Trung Quốc đã không còn.

Lãi suất tự nhiên sẽ tăng bao nhiêu?

Biểu đồ của các nhà kinh tế học cho thấy mức tăng khoảng 1 điểm phần trăm, từ mức đáy 1,7% vào giữa những năm 2010 lên 2,7% vào năm 2050. Điều đó có nghĩa là lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm có thể ổn định ở mức từ 4,5% đến 5%. Và rủi ro sẽ nghiêng về chi phí đi vay.

Nếu chính phủ không sắp xếp hợp lý, thâm hụt tài chính sẽ tiếp tục ở mức cao. Trong khi đó, cuộc chiến chống biến đổi khí hậu sẽ cần sự đầu tư lớn. BloombergNEF ước tính việc xây dựng mạng lưới năng lượng để đạt được lượng khí thải carbon bằng 0 sẽ tiêu tốn 30 nghìn tỷ USD.

Các khoản vay chính phủ cao, chi tiêu chống biến đổi khí hậu nhiều hơn và tăng trưởng nhanh hơn sẽ đẩy lãi suất tự nhiên tăng cao. Theo ước tính của chuyên gia, tác động tổng hợp này sẽ đẩy lãi suất tự nhiên lên 4%, tương ứng với lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm là khoảng 6%.

Ngay cả trong dự báo cơ bản của các chuyên gia kinh tế, việc chuyển từ lãi suất giảm sang lãi suất tăng sẽ gây ra hậu quả sâu sắc cho nền kinh tế và hệ thống tài chính Mỹ. Đơn cử như thị trường chứng khoán. Kể từ đầu những năm 80, Chỉ số S&P 500 tăng vọt một phần nhờ lãi suất thấp. Với chi phí đi vay ngày càng tăng, động lực định giá cổ phiếu tăng sẽ bị mất đi.

Tuy nhiên, có lẽ người thua cuộc lớn nhất sẽ là Bộ Tài chính Mỹ. Ngay cả khi nợ không tăng thêm so với quy mô của nền kinh tế, chi phí đi vay cao hơn sẽ khiến chi phí trả nợ hàng năm tăng thêm 2% GDP vào năm 2030. Nếu trường hợp đó xảy ra vào năm ngoái, Bộ Tài chính sẽ phải trả thêm 550 USD tỷ USD cho các trái chủ.

Tất nhiên, lãi suất tăng sẽ tạo ra kẻ thắng người thua. Những người gửi tiết kiệm trong tài khoản ngân hàng sẽ nhận được lợi nhuận cao hơn. Những người đầu tư trái phiếu cũng vậy. Tuy nhiên, sau nhiều năm lãi suất giảm, Mỹ và thế giới cần chuẩn bị cho sự đảo ngược. Đối với tất cả mọi người từ chủ sở hữu nhà, nhà đầu tư quỹ hưu trí cho đến Kho bạc Mỹ, đó sẽ là quá trình chuyển đổi khó khăn.

Hầu tòa, cựu Tổng thống Donald Trump chọc giận thẩm phán

(Ảnh minh họa).

Cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump phàn nàn về việc bị đối xử không công bằng trên bục nhân chứng hôm 6-11, trong vụ án dân sự cáo buộc Tập đoàn Trump Organization thổi phồng giá trị tài sản để hưởng ưu đãi về bảo hiểm và vay tiền.

Khi bị thẩm vấn về vấn đề kế toán của Tập đoàn Trump Organization, cựu tổng thống Mỹ Donald Trump rõ ràng đã chọc giận Thẩm phán Arthur Engoron, người đang cân nhắc xem có nên áp dụng các khoản tiền phạt hàng trăm triệu USD và các hình phạt khác hay không.

Phán quyết của thẩm phán Engoron có thể tước bỏ quyền kiểm soát của ông Trump đối với một số tài sản nổi tiếng nhất của ông, dù lệnh đó vẫn được giữ nguyên trong thời gian kháng cáo.

Trong phiên tòa, Thẩm phán New York Engoron cảnh báo ông Trump có thể bị loại khỏi bục nhân chứng nếu không trả lời trực tiếp các câu hỏi. Thậm chí, có lần ông Engoron đề nghị luật sư Chris Kise của ông Trump nhắc nhở thân chủ nếu không muốn ông ấy bị buộc rời khỏi phiên tòa.

"Anh có thể kiểm soát khách hàng của mình không? Đây không phải là một cuộc biểu tình chính trị. Đây là phòng xử án" – Thẩm phán Engoron nói với luật sư Christopher Kise.

Có lúc Thẩm phán Engoron nói với Alina Habba, một luật sư khác của ôngTrump: "Tôi không ở đây để nghe những gì ông ấy nói. Tôi ở đây để nghe ông ấy trả lời các câu hỏi. Hãy ngồi xuống đi".

Về phía ông Trump, cựu tổng thống càu nhàu: "Đây là một phiên tòa rất bất công và tôi hy vọng công chúng đang xem".

Trong khoảng 4 giờ trên bục nhân chứng, ông Trump thường tránh những câu trả lời trực tiếp mà thay vào đó nói về tài sản và sự giàu có cá nhân.

Ông Trump cáo buộc Tổng chưởng lý New York Letitia James nhắm mục tiêu vào ông, đồng thời cáo buộc Thẩm phán Engoron đã hạ thấp giá trị tài sản của ông.

Theo hãng tin Reuters, ông Trump thừa nhận rằng những ước tính không phải lúc nào cũng chính xác. Theo ông, một số bất động sản, như bất động sản Mar-a-Lago và sân golf Doral ở bang Florida, bị định giá thấp, trong khi những bất động sản khác như toà nhà Trump Tower ở New York và bất động sản Seven Springs ở phía Bắc thành phố được định giá quá cao.

Cựu tổng thống cáo buộc các cơ quan pháp luật đã chú ý quá mức đến hoạt động kinh doanh của ông sau khi ông giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2016.

Lời khai của ông Trump kết thúc vào giữa buổi chiều 6-11 (giờ Mỹ).

Trước khi vào phòng xét xử, ông Trump cũng đã chỉ trích vụ án dân sự là "rất bất công" và là "vũ khí chính trị".

Con gái Ivanka của ông Trump cũng ra làm chứng vào ngày 6-11, mặc dù bà không phải là bị cáo trong vụ án.

Hạn chót đóng cửa chính phủ đặt ra phép thử đối với tân Chủ tịch Hạ viện Mỹ

Các thành viên Quốc hội đang bị phân cực hơn bao giờ hết. Chính vì vậy, rất khó để các nhà lập pháp thoả hiệp.

Trong bối cảnh Quốc hội Mỹ đang chạy đua để ngăn chặn một kịch bản chính phủ đóng cửa một phần trong vòng chưa đầy hai tuần nữa, họ cũng phải đối mặt với một câu hỏi: Liệu các nhà lập pháp, và đặc biệt là một nhóm nhỏ nhưng đầy quyền lực gồm những đảng viên Cộng hòa theo đường lối cứng rắn, có khả năng thỏa hiệp hay không.

Theo hãng tin Reuters, các đảng viên đảng Cộng hòa cho biết với thế đa số mỏng manh 221-212 tại Hạ viện, họ sẽ dành cả tuần tới để tìm cách thông qua các dự luật chi tiêu cả năm dự kiến khó có cơ hội thông qua tại Thượng viện do đảng Dân chủ chiếm đa số.

Dân biểu đảng Cộng hòa Tom Cole bày tỏ: “Chúng ta không nên cố gắng gây cản trở lẫn nhau về vấn đề này. Chúng ta đều xác định gần như phần lớn mỗi đảng muốn duy trì hoạt động của chính phủ”. Lãnh đạo đảng Dân chủ tại Hạ viện Hakeem Jeffries cũng đưa ra quan điểm tương tự.

Theo dữ liệu phân tích voteview.com của hãng tin Reuters - một công cụ được các nhà khoa học chính trị phát triển để đo lường tinh thần đảng phái, các thành viên Quốc hội đang bị phân cực hơn bao giờ hết. Chính vì vậy, rất khó để các nhà lập pháp thoả hiệp.

Jeff Lewis - một nhà khoa học chính trị tại Đại học California, Los Angeles, người vận hành voteview.com - cho biết: “Chúng tôi chưa bao giờ gặp phải tình trạng nào như thế này. Không có bất kỳ chiến lược nào có thể giành được phiếu bầu từ đảng Dân chủ trong tình huống như này”.

Để tránh kịch bản chính phủ đóng cửa, trách nhiệm của Quốc hội Mỹ là tài trợ cho chính phủ. Hạ viện và Thượng viện phải nhất trí cấp kinh phí cho chính phủ theo một cách nào đó, và tổng thống phải ký ban hành dự luật thành luật. Quốc hội thường dựa vào cái gọi là “nghị quyết tiếp tục”, hay CR, để tạm thời cấp tiền hoạt động cho các văn phòng chính phủ trong thời gian đàm phán về ngân sách đang diễn ra.

Mike Johnson, người kế nhiệm ông Kevin McCarthy của đảng Cộng hòa làm Chủ tịch Hạ viện vào tháng trước sau ba tuần nhậm chức đã gửi đi những tín hiệu lẫn lộn về việc thông qua một nghị quyết tiếp tục sẽ tài trợ cho chính phủ đến ngày 15/1, với phương án có thể kéo dài thêm đến tháng 4 nếu cần thêm thời gian để đàm phán.

“Ông ấy vẫn chưa quyết định kế hoạch sẽ như thế nào”, Lãnh đạo Đa số Hạ viện Steve Scalise nói với các phóng viên tại Điện Capitol ngày 3/11.

Trả lời kênh Fox News ngày 5/11, Chủ tịch Hạ viện Johnson cho biết ông và các cố vấn của mình đã làm việc suốt cuối tuần để tìm ra một biện pháp tạm thời cho phép họ có thời gian để tiếp tục quá trình phân bổ ngân sách.

Các thành viên cấp cao của đảng Cộng hòa ở cả hai viện đều tin rằng một nghị quyết tiếp tục là điều khó tránh khỏi. Nhưng hiện tại, Chủ tịch Hạ viện mới cần cho các đảng viên đảng Cộng hòa theo đường lối cứng rắn thấy được cam kết của ông đối với yêu cầu của họ rằng Hạ viện phải thông qua đầy đủ dự luật phân bổ ngân sách năm 2024 trước khi banhành một nghị quyết tiếp tục.

Hạ viện đã thông qua hai trong số ba dự luật chi tiêu của đảng Cộng hòa trong chương trình nghị sự vào tuần trước, bao gồm các hoạt động của quốc hội và môi trường. Điều đó nâng tổng số dự luật chi tiêu được thông qua của đảng này lên 7trong số 12 dự luật cần thiết. Trong khi đó, Thượng viện đã thông qua 3 dự luật với sự hỗ trợ của lưỡng đảng.

“Rõ ràng, các cam kết đã được đưa ra và động lực phải được duy trì. Nhưng chúng ta đang tiến gần đến ngày 17/11. Việc gia hạn là cần thiết”, Hạ nghị sĩ đảng Cộng hòa Frank Lucas nói.

Áp lực bủa vây Mỹ trong cuộc chiến Israel - Hamas

(Ảnh minh họa).

Giới chuyên gia nhận định Mỹ đang đối mặt với áp lực ngày càng lớn từ trong và ngoài nước liên quan tới phản ứng của Washington trước các cuộc tập kích của Israel vào Gaza.

Theo Reuters, khi số người chết ở Gaza tăng lên 10.000, chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden phải đối mặt với áp lực ngày càng tăng trong và ngoài nước để thúc ép Israel thực hiện các bước đi nhằm giảm thiểu thương vong cho dân thường khi thực hiện chiến dịch tấn công Hamas ở dải đất hẹp.

Các quan chức Mỹ đang nhấn mạnh sự cần thiết phải bảo vệ mạng sống của 2,3 triệu dân Gaza, bao gồm cả việc thúc đẩy tạm dừng giao tranh để có tiếp tế thực phẩm và hỗ trợ người dân di tản.

Những ý kiến chỉ trích cho rằng những nỗ lực của Mỹ chưa đạt được hiệu quả sau một tháng Israel không kích dồn dập vào Gaza, gây thương vong lớn cho dân thường. Ngày 6/11, lãnh đạo một số cơ quan lớn của Liên hợp quốc đã đồng loạt ủng hộ lời kêu gọi ngừng bắn nhân đạo ở Gaza.

Cuộc thăm dò của Reuters/Ipsos cho thấy phần lớn người Mỹ muốn Washington đẩy mạnh nỗ lực ngoại giao để giúp người dân Gaza thoát khỏi các mối đe dọa.

Thượng nghị sĩ Mỹ Bernie Sanders hôm 5/11 cho biết Israel có mọi quyền để tự vệ trước Hamas, bên đã tấn công vào phía Tel Aviv vào ngày 7/10.

Tuy nhiên, ông Sanders cho rằng Israel "không có quyền" gây tổn hại tới hàng nghìn người đàn ông, phụ nữ và trẻ em vô tội, những người không liên quan tới vụ tấn công.

Trước đó, nhiều chính trị gia đảng Dân chủ, các nhóm nhân quyền, nhiều chính phủ châu Âu và Trung Đông đều đưa ra những phát biểu tương tự.

Với việc Mỹ viện trợ quân sự cho Israel 3,8 tỷ USD mỗi năm, ông Sanders cho biết: "Chúng tôi có quyền nói rằng chính phủ Mỹ cần một chiến lược quân sự mới".

Theo Reuters, một số quan chức Mỹ đã bày tỏ sự thất vọng khi họ không thể thuyết phục Israel kiềm chế hơn trong các cuộc tấn công vào Gaza.

Cuộc tấn công ngày 7/10 của Hamas đã làm 1.400 người chết và hơn 200 người bị bắt cóc, được xem đã tác động mạnh tới chính quyền Israel.

Giới chức Tel Aviv tin rằng, cách duy nhất để khắc phục thiệt hại là có hành động trả đũa mạnh mẽ, nên họ đang không lắng nghe những lời kêu gọi kiềm chế, theo nguồn tin từ chính phủ Mỹ. Israel cũng cáo buộc Hamas sử dụng dân thường và bệnh viện làm "vỏ bọc".

Theo Reuters, chính quyền Mỹ đang trong nỗ lực tham vấn cho Israel về những cách để giảm thiểu thương vong với dân thường.

Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken đã thăm Israel nhưng chưa thể thuyết phục Tel Aviv chấp nhận việc tạm dừng nhân đạo như Washington đã kêu gọi trước đó. Nhà Trắng cho biết, lãnh đạo Mỹ và Israel vẫn đang thảo luận về khả năng này.

Israel và chính quyền Biden đã nhiều lần từ chối những lời kêu gọi ngừng bắn ngày càng tăng với lý do nó sẽ cho phép Hamas tái tập hợp lại lực lượng và nguồn lực.

Thay vào đó, Mỹ ủng hộ "sự tạm dừng nhân đạo" nhưng Washington vẫn chưa thuyết phục được Israel thực hiện điều này.

Chuyên gia Raphael Cohen từ tổ chức RAND (Mỹ), cho rằng quan điểm của Israel lúc này là "thế giới đang quay lưng lại với họ nhưng đó là cái giá phải trả cho việc xóa sổ Hamas ra khỏi Gaza".

Tuy nhiên, một số nghị sĩ Mỹ cảnh báo rằng chiến lược của Israel sẽ gây phản tác dụng dù Tel Aviv có quyền đảm bảo an ninh cho họ.

Hạ nghị sĩ Pramila Jayapal nhận định, việc Israel làm tổn hại tới hàng nghìn dân thường để nhằm mục tiêu vào Hamas sẽ có thể dẫn tới việc cực đoan hóa người dân Palestine và một nhóm khác như Hamas có khả năng sẽ tiếp tục trỗi dậy.

Nguồn: VTV; CafeF; Soha; Báo Tin Tức; Dân Trí