"Gánh nặng" trên vai kinh tế Mỹ

(Ảnh minh họa).

Kinh tế Mỹ đang đối diện với nhiều thách thức. Một trong số đó là xu hướng phá sản doanh nghiệp đang gia tăng nhanh chóng. Đáng lo ngại hơn, những công ty đang gặp khó khăn này có quy mô khá lớn.

Lãi suất cao đẩy doanh nghiệp đến bờ vực thẳm
Lần lượt các tập đoàn khổng lồ bao gồm SVB Financial, Bed Bath & Beyond và Yellow đã nộp đơn xin bảo hộ phá sản (theo Chương 11, Luật Bảo hộ phá sản Mỹ) trong năm nay. Nguyên nhân được cho là do môi trường lạm phát và lãi suất tăng cao, viện trợ của chính phủ suy yếu và gián đoạn chuỗi cung ứng kéo dài. Giữa bối cảnh cuộc đua tăng lãi suất vẫn chưa hạ nhiệt, danh sách doanh nghiệp phá sản nhiều khả năng tiếp tục kéo dài do lãi suất cao đẩy các công ty lớn đến bờ vực thẳm.
Trong khi sự phá sản phản ánh tình trạng khó khăn, sự sụp đổ của các doanh nghiệp lớn mang đến những rủi ro kinh tế đặc biệt nghiêm trọng. Chúng có thể khiến thị trường tài chính “ớn lạnh”, khiến hàng chục nghìn người mất việc làm hoặc - như trong trường hợp của Lehman Brothers năm 2008 - củng cố những lời đồn đoán về một cuộc suy thoái kinh tế đang diễn ra.

Quả thực, sự sụp đổ của công ty vận tải đường bộ Yellow vào mùa Hè này đã gây chấn động khắp nền kinh tế Mỹ, từ thị trường vận tải nội địa và bất động sản đến Phố Wall.

Kinh tế Mỹ vẫn tăng trưởng khi người tiêu dùng vung tiền mua sắm và các doanh nghiệp đẩy mạnh tuyển dụng công nhân. Các nhà tuyển dụng đã bổ sung thêm 336.000 việc làm trong tháng 9/2023, một con số cao đáng kinh ngạc, với việc tuyển dụng rộng rãi ở khắp các ngành nghề.

Tuy nhiên, số đơn xin bảo hộ phá sản lại tăng cao. Theo một ước tính, chỉ số này đã tăng gấp ba lần trong nửa đầu năm nay so với cùng kỳ năm ngoái, đi kèm với những rủi ro kinh tế ngày càng gia tăng. Các hộ gia đình đang cạn tiền tiết kiệm do đại dịch, các ngân hàng đang hạn chế hoạt động cho vay và lãi suất trái phiếu đang tăng cao. Tất cả những điều này đang kìm hãm tăng trưởng.

Stephen Brown, Phó Giám đốc kinh tế Bắc Mỹ tại tổ chức nghiên cứu Capital Economics, cho biết sự gia tăng các vụ phá sản doanh nghiệp “là một dấu hiệu đáng lo ngại đối với triển vọng (kinh tế)”.

Mỹ ghi nhận tỷ lệ thất nghiệp ở mức 3,8% trong tháng trước, tăng từ mức thấp nhất của nửa thế kỷ là 3,4% được ghi nhận hồi đầu năm nay. Và trong khi tốc độ tăng trưởng việc làm nói chung vẫn ở mức cao, nhiều dấu hiệu cho thấy tốc độ tăng trưởng này yếu hơn ở các công ty lớn so với các công ty nhỏ.

Tổ chức dịch vụ trả lương doanh nghiệp ADP, nơi thực hiện việc kiểm kê bảng lương hàng tháng của doanh nghiệp, cho biết các công ty tư nhân lớn đã sa thải 83.000 việc làm trong tháng 9/2023. Việc làm tại các công ty lớn này đã giảm 150.000 đơn vị so với hồi tháng Giêng.

Theo công ty tư vấn Cornerstone Research, “các vụ phá sản lớn” hay những vụ phá sản của các công ty có tài sản hơn 1 tỷ USD, đã tăng lên 16 vụ trong nửa đầu năm nay, vượt mức trung bình trong nửa năm của giai đoạn 2005-2022 là 11 vụ.

Tập đoàn tài chính SVB, công ty mẹ của Ngân hàng Thung lũng Silicon, là vụ phá sản doanh nghiệp lớn nhất, với tài sản gần 20 tỷ USD vào thời điểm nộp đơn, Cornerstone cho biết. Khó khăn tài chính của SVB nhanh chóng lan rộng, làm gia tăng lo ngại về suy thoái kinh tế và buộc Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) phải vào cuộc để trấn an thị trường. SVB sụp đổ đã gây ra sự sụt giảm trong hoạt động cho vay ngân hàng và tiếp tục đe dọa nền kinh tế.

Người tiêu dùng có thể nhận thấy các cửa hàng Bed Bath & Beyond đóng cửa tại các trung tâm mua sắm địa phương sau khi công ty này nộp đơn xin phá sản và công bố kế hoạch đóng các cửa hàng trên khắp nước Mỹ.

Yellow, một trong những công ty vận tải đường bộ lớn nhất nước Mỹ, cũng nộp đơn xin phá sản vào mùa Hè năm nay. Việc Yellow ngừng hoạt động đã “xóa sổ” khoảng 30.000 việc làm, mức giảm lớn nhất tại một công ty kể từ khi Boeing tuyên bố vào cuối năm 2020 rằng họ sẽ cắt giảm khoảng 30.000 lực lượng lao động.

Một góc nhìn khác

Dù vậy, cắt giảm việc làm trên khắp nước Mỹ vẫn ở mức thấp trong lịch sử. Quỹ đạo của thị trường lao động là chìa khóa để xác định liệu Fed có thể hạ lạm phát xuống mức mục tiêu 2% mà không gây ra suy thoái, hay còn được gọi là “hạ cánh mềm” hay không.
Khi lạm phát giảm, nhiều chuyên gia kinh tế hy vọng kịch bản “hạ cánh mềm” có thể dễ xảy ra hơn so với hồi đầu năm. Tuy nhiên, những người khác lại không lạc quan như vậy.

Steven Blitz, chuyên gia kinh tế trưởng tại GlobalData TS Lombard, cho biết, ngày càng có nhiều vụ phá sản, cùng với thị trường chứng khoán suy yếu và tình trạng nợ thẻ tín dụng quá hạn ngày càng gia tăng, kinh tế Mỹ có thể đang hướng tới một cuộc suy thoái. Dù vậy, ông Blitz cho rằng suy thoái vẫn sẽ ít nghiêm trọng hơn nhiều so với cuộc suy thoái 2007-2009.

Nhà kinh tế này nói: “Bạn sẽ không chứng kiến tình trạng phá sản và căng thẳng về bảng cân đối kế toán như bạn đã thấy trong thời kỳ đó”. Sự gia tăng gần đây về số vụ phá sản không có nghĩa là “nền kinh tế đang đi vào một vòng lẩn quẩn”.

Số doanh nghiệp nộp đơn xin bảo hộ phá sản tăng lên trong thời kỳ tăng trưởng đôi khi cho thấy sự hỗn loạn tập trung trong một số ngành chứ không phải là sự suy yếu lan rộng. Đó là trường hợp của năm 2015 và 2016, khi giá dầu sụt giảm dẫn đến làn sóng phá sản ngành dầu khí, nhưng kinh tế Mỹ vẫn tăng trưởng ổn định.

Các doanh nghiệp lớn thực hiện vay nợ ở thời điểm lãi suất cực kỳ thấp nằm trong số những doanh nghiệp dễ bị tổn thương nhất khi nền kinh tế tăng trưởng chậm lại và lãi suất tăng cao.

Amy Quackenboss, Giám đốc điều hành của Viện Phá sản Mỹ (American Bankruptcy Institute), cho hay nhiều công ty tồn tại được trong vài năm qua nhờ tận dụng môi trường lãi suất cực thấp. Tuy nhiên, nhiều trong số này đang chứng kiến những khoản vay đó sắp đến hạn và họ đang gặp khó khăn trong việc tái cấp vốn vì lãi suất hiện nay cao hơn đáng kể.

Công ty cho thuê máy bay Voyager Aviation Holdings cho rằng việc họ phải nộp đơn xin phá sản vào mùa Hè này một phần là do môi trường lãi suất cao hơn.

Nick Kraemer, người đứng đầu bộ phận phân tích tại S&P Global Ratings, cho biết các công ty khác vay nợ với lãi suất thả nổi đặc biệt dễ rơi vào tình trạng vỡ nợ khi chi phí cho vay tăng lên.

Petco là một trong những doanh nghiệp như vậy. Moody's đã hạ xếp hạng của Petco thêm một lần nữa xuống mức rủi ro cao vào mùa Hè. Nhà bán lẻ sản phẩm dành cho thú cưng này đã vay 1,7 tỷ USD hai năm trước với lãi suất khoảng 3,5%. Bây giờ họ phải trả gần 9%.

Hạ viện tiếp tục tê liệt, chính phủ Mỹ không còn nhiều thời gian

Nghị sĩ Đảng Cộng hòa theo đường lối cánh hữu Jim Jordan hôm 17-10 thất bại trong lần bỏ phiếu đầu tiên cho vị trí Chủ tịch Hạ viện Mỹ.

Ông Jordan không giành đủ 217 phiếu ủng hộ cần thiết để nắm giữ chiếc búa của chủ tịch Hạ viện.

Cuộc bỏ phiếu tiếp theo dự kiến diễn ra vào lúc 11 giờ (giờ địa phương) trong ngày 18-10. Ông Jordan sẽ phải thuyết phục 20 thành viên Đảng Cộng hòa đã không bỏ phiếu cho ông trong vòng đầu tiên.

Cuộc bỏ phiếu thất bại hôm 17-10 đồng nghĩa với việc Hạ viện Mỹ vẫn không có người lãnh đạo kể từ khi cựu Chủ tịch Kevin McCarthy bị lật đổ.

Điều này khiến Quốc hội Mỹ không thể ứng phó với các cuộc xung đột ở Trung Đông và Ukraine cũng như chỉ còn một tháng nữa là Mỹ lại đối mặt với thời hạn đóng cửa một phần chính phủ.

Hiện vẫn chưa rõ liệu ông Jordan, đồng minh thân cận của cựu Tổng thống Donald Trump, sẽ nhận được nhiều sự ủng hộ hơn hay chứng kiến sự phản đối gia tăng trong cuộc bỏ phiếu thứ hai trong ngày 18-10.

Ông Jordan nhận được 200 phiếu bầu trong vòng đầu tiên. Theo Reuters, ông Jordan cho biết ông đang "đạt được tiến bộ" sau vài giờ đàm phán kín với Đảng Cộng hòa. Ông nói: "Chúng ta phải có một chủ tịch Hạ viện và đó không thể là thỏa thuận với Đảng Dân chủ".

Nếu thắng thế, ông Jordan sẽ trở thành người đứng thứ hai trong thứ tự kế nhiệm tổng thống Mỹ, đứng sau Phó tổng thống Kamala Harris.

Một số thành viên Đảng Cộng hòa ở New York cho biết họ bỏ phiếu chống lại ông Jordan trong khi một số khác nói sẽ không bị áp lực hay đe dọa.

Nghị sĩ Ken Buck cho rằng ông lo ngại ông Jordan vẫn chưa thừa nhận việc ông Trump thất bại trước Tổng thống Joe Biden trong cuộc bầu cử năm 2020.

Trong khi đó, Đảng Dân chủ mô tả ông Jordan là một thành viên Cộng hòa cực đoan và sẽ làm theo lệnh từ cựu Tổng thống Donald Trump.

Ngoài ông Jordan còn có các ứng viên tiềm năng gồm Phó Lãnh đạo Phe đa số Hạ viện Tom Emmer và ông Patrick McHenry, người đang giữ tạm quyền chủ tịch Hạ viện.

Lãnh đạo Đảng Dân chủ tại Hạ viện Hakeem Jeffries cho biết đã có "các cuộc trò chuyện không chính thức" với Đảng Cộng hòa về việc trao thêm quyền hạn cho ông McHenry để đảm bảo Hạ viện có thể giải quyết các vấn đề cấp bách như viện trợ cho Israel và Ukraine cũng như ngân sách cho chính phủ Mỹ.

Mục đích chuyến thăm Israel của Tổng thống Biden

(Ảnh minh họa).

Chuyến thăm tới Israel được cho sẽ giúp Tổng thống Biden có đòn bẩy mới để tác động đến các sự kiện trên thực địa, và củng cố hình ảnh của nhà lãnh đạo Mỹ.

Hôm 16/10, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken cho biết Tổng thống Joe Biden sẽ tới thăm Israel vào ngày 18/10.

Theo hãng tin Reuters, thông qua chuyến thăm, ông Biden muốn thể hiện sự ủng hộ của Mỹ dành cho Thủ tướng Benjamin Netanyahu, giữa lúc Washington đang cố gắng ngăn chặn giao tranh giữa Israel và Hamas biến thành cuộc chiến mở rộng có sự tham gia của Iran, lực lượng Hezbollah ở Lebanon và Syria.

Một cuộc gặp trực tiếp sẽ giúp Tổng thống Mỹ thảo luận riêng về những mối lo ngại với Thủ tướng Netanyahu, và những lằn ranh đỏ đối với chiến dịch tấn công trên bộ mà quân đội Israel có thể triển khai ở Dải Gaza.

Ông Jon Alterman, Phó chủ tịch cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), nhận định mục đích chuyến đi của Tổng thống Biden là để có thể gây ảnh hưởng hiệu quả hơn tới những quyết định của Israel trong thời gian tới. Bởi theo ông, các quan chức Israel “cần phải cảm nhận được bạn đang đồng hành cùng họ, và hiểu được sự tức giận, cũng như nỗi đau của họ”.

Ông Biden từng tới thăm Israel 10 lần, và lần đầu tiên với tư cách Thượng nghị sĩ Mỹ vào năm 1973. Một số Tổng thống Mỹ cũng từng tới thăm Israel.

Còn theo ông Alon Pinkas, cố vấn chính sách đối ngoại lâu năm ở Israel và từng phục vụ dưới thời cựu Thủ tướng Ehud Barak, Tổng thống Biden có thể kết hợp chuyến thăm với việc gặp Tổng thống Palestine Mahmoud Abbas ở Bờ Tây, như nhà lãnh đạo Mỹ từng làm trong chuyến thăm Israel năm 2022.

Trên thực tế, hiếm có Tổng thống Mỹ đến thăm các nước đồng minh ngay sau khi xung đột bùng nổ, mà công việc này thường được giao cho một nhà ngoại giao hoặc quan chức quốc phòng cấp cao.

Điều này đặt ra thách thức an ninh đối với Mỹ trong công tác chuẩn bị cho chuyến thăm của ông Biden tới Israel. Bởi hôm 16/10, Ngoại trưởng Mỹ Blinken đã phải xuống hầm trú ẩn ở Tel Aviv, sau khi còi báo động phòng không làm gián đoạn cuộc họp của ông với Thủ tướng Israel Netanyahu.

Ông Alterman nhận định, “Các chuyến thăm của Tổng thống Mỹ được lên kế hoạch rất chặt chẽ, nhưng tình hình xung đột lại khó lường”.

Theo một cuộc thăm dò của Reuters/Ipsos, khoảng 78% người Mỹ ủng hộ các nỗ lực ngoại giao của Mỹ nhằm cho phép người dân Dải Gaza chạy trốn khỏi vùng xung đột để di chuyển đến một quốc gia khác an toàn hơn. 41% số người được hỏi cho biết họ đồng ý với tuyên bố "Mỹ nên hỗ trợ Israel" trong cuộc xung đột với Hamas.

Trong những ngày gần đây, ông Biden vừa công khai ủng hộ vô điều kiện đối với phản ứng của Israel trước các cuộc tấn công của Hamas, đồng thời thể hiện mối lo ngại về tình hình nhân đạo ở Dải Gaza.

Tàu sân bay Mỹ mang gì tới Trung Đông?

Ngũ Giác Đài đã triển khai hai tàu sân bay – và các tàu hỗ trợ– tới phía đông Địa Trung Hải kể từ khi xảy ra các cuộc tấn công vào Israel.

Các con tàu này nhằm mục đích răn đe để đảm bảo xung đột không mở rộng nhưng mang lại một lượng sức mạnh đáng kể cho khu vực vốn đã có một số tàu quân sự, máy bay và quân đội của Mỹ.

Tàu sân bay Ford

Tàu sân bay Gerald R. Ford cùng với các tàu hỗ trợ đã đến phía đông Địa Trung Hải vào đầu tuần trước.

Ford, được đưa vào hoạt động vào năm 2017, là tàu sân bay mới nhất của Hoa Kỳ và lớn nhất thế giới, với hơn 5.000 thủy thủ trên tàu.

Tàu sân bay này, bao gồm một lò phản ứng hạt nhân, có thể chở hơn 75 máy bay quân sự, bao gồm cả máy bay chiến đấu như máy bay phản lực F-18 Super Hornet và E-2 Hawkeye vốn có thể hoạt động như một hệ thống cảnh báo sớm.

Tàu có một kho phi đạn, như Phi đạn Sea Sparrow Evolved, là phi đạn đất đối không tầm trung được sử dụng để chống lại máy bay không người lái và máy bay.

Phi đạn trên Ford được sử dụng để nhắm mục tiêu vào phi đạn chống hạm cùng với Hệ thống Vũ khí Tầm gần Mk-15 Phalanx dùng để bắn đạn xuyên vỏ thiết giáp.

Ford cũng trang bị các radar phức tạp có thể giúp kiểm soát không lưu và dẫn đường.

Các tàu hỗ trợ như tàu tuần dương Normandy mang phi đạn dẫn đường lớp Ticonderoga và các tàu khu trục Thomas Hudner, Ramage, Carney và Roosevelt lớp Arleigh-Burke có phi đạn dẫn đường. Chúng bao gồm các khả năng tác chiến đất đối không, đất đối đất và chống tàu ngầm.

Tàu sân bay Eisenhower

Ngũ Giác Đài chỉ đạo thêm nhóm tàu sân bay tấn công Dwight Eisenhower di chuyển tới phía đông Địa Trung Hải. Sẽ mất từ một tuần đến một tuần rưỡi để đến được khu vực này.

Tàu sân bay này chạy bằng năng lượng hạt nhân, được đưa vào hoạt động năm 1977, lần đầu tiên thực hiện các hoạt động trong cuộc xâm lược của Iraq tại Kuwait.

Tàu sân bay này còn được gọi là ‘Ike’, có 5.000 thủy thủ và có thể chở tới 9 phi đội máy bay, như máy bay chiến đấu, máy bay trực thăng và những chiếc có khả năng thực hiện các hoạt động tình báo, giám sát và trinh sát.

Giống như Ford, tàu sân bay Ike sẽ được hộ tống bởi các tàu khác như tàu tuần dương mang phi đạn dẫn đường Philippine Sea và các tàu khu trục mang phi đạn dẫn đường như Gravely và Mason.

Các tàu này tập trung vào việc bảo vệ chính mình và bảo vệ tàu sân bay. Dù chúng có thể thực hiện các hoạt động tấn công nhưng chúng không phải là phù hợp nhất để hoạt động như một hệ thống phòng thủ phi đạn cho Israel, quốc gia đã có sẵn các hệ thống tinh vi.

Kiểm soát xuất khẩu và trợ cấp – chiến lược của Mỹ để duy trì ưu thế về chip

(Ảnh minh họa).

Kết hợp với chính sách trợ cấp hàng tỉ đô la để thu hút hoạt động sản xuất chip quay trở lại Mỹ, biện pháp hạn chế xuất khẩu chip mới nhất của chính quyền Tổng thống Joe Biden nhằm vào Trung Quốc là một phần trong chiến lược hai hướng nhằm ngăn chặn những tiến bộ công nghệ của Bắc Kinh.

Chip AI của Nvidia sẽ bị cấm bán sang Trung Quốc

Hôm 17-10, Bộ Thương mại Mỹ (DOC) thông báo Mỹ sẽ dừng xuất khẩu thêm các loại chip trí tuệ nhân tạo (AI) sang Trung Quốc trong những tuần tới. Đồng thời, DOC đưa hai công ty thiết kế chip của Trung Quốc, Moore Thread và Biren, cũng như các các công ty con của họ vào danh sách đen; đồng nghĩa với việc các nhà cung cấp Mỹ cần phải xin giấy phép đặc biệt để bán hàng cho các công ty này.

Các quy định mới cập nhật của DOC mở rộng thẩm quyền của chính phủ Mỹ trong việc quyết định những sản phẩm chip nào mà các công ty Mỹ có thể bị cấm xuất khẩu với lý do bảo vệ an ninh quốc gia. Theo đó, những sản phẩm chip xuất khẩu sang Trung Quốc không được vượt các giới hạn cụ thể về sức mạnh tính toán.

Những hạn chế trước đây đã cấm hãng thiết kế chip Nvidia bán sang Trung Quốc chip cao cấp H100, vốn được các công ty AI ở Mỹ như OpenAI lựa chọn. Nhưng, các công Trung Quốc vẫn có thể mua các phiên bản chip AI của Nvidia có công suất tính toán thấp hơn như H800 hoặc A800 để huấn luyện các mô hình AI. Quy định mới sẽ cấm Nvidia bán sang Trung Quốc hai loại chip này. Một số loại chip AI của AMD và Intel cũng sẽ nằm trong diện cấm xuất khẩu sang Trung Quốc.

Các quy định mới cũng yêu cầu các công ty phải thông báo cho chính phủ Mỹ trước khi bán cho Trung Quốc những con chip nằm dưới ngưỡng kiểm soát. Một quan chức cấp cao của chính phủ Mỹ cho biết, chính quyền sẽ xem xét các thông báo này trong vòng 25 ngày để xác định công ty liên quan có cần xin giấy phép xuất khẩu hay không.

Để ngăn chặn nguy cơ các sản phẩm chip cao cấp của Mỹ di chuyển đến Trung Quốc thông qua các nước thứ ba, Mỹ cũng sẽ yêu cầu các nhà sản xuất chip phải xin giấy phép để bán chúng đến hàng chục nước khác đang chịu lệnh cấm vận vũ khí của Mỹ. Động thái mới nhất của Mỹ thắt chặt các hạn chế và bịt các lỗ hổng trong một loạt quy định mới kiểm soát xuất khẩu chip cao cấp và công cụ sản xuất chip công bố hồi tháng 10 năm ngoái.

AI quan trọng đối an ninh quốc gia lẫn tăng trưởng kinh tế

Trao đổi với báo chí, Bộ trưởng DOC Gina Raimondo cho biết mục đích của các quy định cập nhật là nhằm hạn chế Trung Quốc tiếp cận chip cao cấp có thể tạo ra các đột phá về AI và các siêu máy tính. Bà cho rằng chip AI rất quan trọng đối với các ứng dụng quân sự. Bình luận của bà cho thấy Mỹ lo ngại tụt hậu so với Trung Quốc ở một số công nghệ quốc phòng quan trọng. Các quan chức Mỹ nói rằng Mỹ không có ý định gây tổn thương tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc.

Nhưng AI cũng có những ứng dụng thương mại có giá trị và những hạn chế xuất khẩu chip AI cứng rắn hơn của Mỹ có thể ảnh hưởng đến các công ty Trung Quốc đang cố gắng phát triển chatbot Ai như ByteDance, công ty mẹ của TikTok, hay hãng tìm kiếm internet Baidu. Về lâu dài, các hạn chế đó cũng có thể làm suy yếu nền kinh tế Trung Quốc, do AI tạo ra sự chuyển đổi mạnh mẽ của nhiều ngành công nghiệp từ bán lẻ cho đến chăm sóc sức khỏe.

Evans-Pritchard, người đứng đầu bộ phận kinh tế Trung Quốc tại Công ty nghiên cứu Capital Economics, nhận định các mô hình AI của Trung Quốc sẽ bị cản trở do biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ. Ông nói thêm, điều đó có thể có ý nghĩa rộng hơn đối với nền kinh tế Trung Quốc vì “chúng tôi nghĩ AI có tiềm năng trở thành yếu tố thay đổi cuộc chơi để tăng năng suất trong vài thập niên tới”.

Trung Quốc đã cáo buộc Mỹ lấy cớ an ninh quốc gia để biện minh cho việc o ép kinh tế nhằm vào các công ty của Trung Quốc. Bắc Kinh đã đáp trả bằng cách cấm các công ty Trung Quốc mua hàng của Micron, nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất nước Mỹ.

Trợ cấp để phục hồi năng lực sản xuất chip

Trong khi siết chặt các hạn chế xuất khẩu công nghệ hàng đầu sang Trung Quốc, Washington đồng thời trợ cấp hàng tỉ đô la để thu hút các nhà sản xuất chip không phải của Trung Quốc đến lập nhà máy hoặc mở rộng hoạt động sản xuất tại Mỹ.

“Khi nói đến việc quản lý sự cạnh tranh với Trung Quốc, chip là trung tâm trong chương trình nghị sự về an ninh kinh tế và an ninh quốc gia của chính phủ Mỹ”, Emily Kilcrease, nhà nghiên cứu cấp cao của Trung tâm An ninh Mỹ (CNA) và cựu phó trợ lý Đại diện Thương mại Hoa Kỳ, bình luận.

Mỹ mắc kẹt trong cuộc chiến công nghệ với Trung Quốc kể từ khi ông Donanld Trump, người tiền nhiệm của Tổng thống Joe Biden, đưa gã khổng lồ viễn thông Trung Quốc Huawei vào danh sách đen vào năm 2019. Động thái này làm gia tăng căng thẳng giữa hai nước và buộc các nhà cung cấp của Mỹ phải có giấy phép đặc biệt trước khi bán hàng cho Huawei.

Tổng thống Joe Biden ít nhắm đến các công ty tên tuổi của Trung Quốc kể từ khi nhậm chức vào năm 2021, nhưng chính quyền của ông tăng cường nỗ lực ngăn cản tiến bộ của Bắc Kinh trong ba lĩnh vực quan trọng: bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và điện toán lượng tử.

Peter Harrell, một cựu quan chức chính phủ Mỹ nhận xét, chính quyền của ông Biden đang chuyển từ chiến lược trước đây là “Mỹ nên đi trước Trung Quốc vài thế hệ trong thiết kế và sản xuất chip” sang “chúng ta nên đi trước càng xa càng tốt về thiết kế và sản xuất chip”. Harrell giải thích sự thay đổi này là do phạm vi ứng dụng rộng rãi của chip có liên quan đến an ninh quốc gia.

Mỹ đang hỗ trợ các nhà sản xuất chip không phải của Trung Quốc đàm phán với các bang như Arizona, Texas và New York để thành lập nhà máy hoặc mở rộng các hoạt động sản xuất hiện có.

Theo Hiệp hội Công nghiệp bán dẫn Mỹ (SIA), tỷ trọng năng lực sản xuất bán dẫn toàn cầu của Mỹ đã giảm từ 37% năm 1990 xuống còn 12% vào năm 2022. Với sự ủng hộ của Nhà Trắng, năm 2022, Quốc hội Mỹ thông qua Đạo luật CHIPS và Khoa học, trợ cấp 52,7 tỉ đô la cho hoạt động sản xuất, nghiên cứu và phát triển bán dẫn trong nước. Các nhà sản xuất chip cả trong và ngoài nước từ TSMC của Đài Loan đến Samsung của Hàn Quốc và Intel của Mỹ đã xếp hàng để đăng ký xin trợ cấp dành cho sản xuất chip. Họ đã công bố kế hoạch xây dựng hoặc mở rộng các nhà máy tại Mỹ. Ví dụ, Intel đã công bố khoản đầu tư 20 tỉ đô la để xây dựng một nhà máy sản xuất chip lớn mới ở bang Ohio và hy vọng sẽ sử dụng một số tiền trợ cấp từ Đạo luật CHIPS và Khoa học để trang trải cho chi phí xây dựng.

Nguồn: Bnews; Soha; Vietnamnet; VOA; The Saigon Times