Mỹ ‘bó tay’ trước thời tiết cực đoan: Đến công ty điện lớn nhất cả nước cũng khủng hoảng, sai lầm vì phụ thuộc vào loại năng lượng duy nhất

(Ảnh minh họa).

Sự phụ thuộc quá mức của lưới điện vào khí đốt tự nhiên khiến giới chức Mỹ phải đau đầu.

15 năm kể từ khi công nghệ khai khoáng bùng nổ, nước Mỹ được hưởng một lượng lớn khí đốt tự nhiên: dồi dào, rẻ và sẵn có. Nổi tiếng với sản xuất chi phí thấp, sạch, lại vô cùng ổn định, chúng soán ngôi than đá vào năm 2016 để trở thành nguồn điện số 1 nước Mỹ. Trong năm 2023, khí đốt đóng góp kỷ lục 41% sản lượng điện trên cả nước, tức nhiều hơn năng lượng mặt trời, gió, thủy điện và than cộng lại.

Sự phụ thuộc của lưới điện vào khí đốt tự nhiên trong hơn một thập kỷ được ca ngợi là bước đột phá lớn. Tuy nhiên, giờ đây, nó lại tồn tại một lỗ hổng lớn đủ để khiến giới chức phải đau đầu.

Khí đốt tự nhiên được cho là “nhiên liệu cầu nối” giúp mở rộng quá trình chuyển đổi từ điện than sang năng lượng tái tạo, song mạng lưới rộng lớn các nhà máy khí đốt và chính sách quản lý lại không linh động thích ứng với điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Rất nhiều máy phát điện không có khả năng đốt cháy nhiên liệu thay thế hoặc dự trữ khí đốt trong trường hợp khẩn cấp.

Nước Mỹ có mạng lưới đường ống dẫn khí đốt rộng lớn và liên kết chặt chẽ. Điều này khiến nhiều người tự mãn rằng nhiên liệu sẽ luôn ở đó khi cần, song thực tế không phải vậy. Trong năm 2021, các hộ gia đình Mỹ đã phải đối mặt với trung bình 7 giờ gián đoạn mất điện, cao gấp đôi so với con số được báo cáo vào năm 2013.

Theo Bloomberg, hệ thống khí đốt của Mỹ rất khó thích ứng với thiên tai, đặc biệt là vào mùa đông. Mạng lưới điện được vận hành bởi PJM Interconnection LLC chính là ví dụ điển hình. Dù là công ty lớn nhất cả nước, chuỗi ngày lạnh giá trước thềm Giáng sinh năm 2022 vẫn khiến hệ thống vận hành của PJM chịu tác động nghiêm trọng.

Lưới điện lớn nhất nước Mỹ phục vụ 65 triệu dân tại 13 tiểu bang và thủ đô Washington. Nó được vận hành bởi PJM Interconnection LLC - một trong những nhà cung cấp uy tín nhất cả nước.

Vào ngày 21/12, luồng không khí lạnh được dự báo sẽ sớm tiến vào nước Mỹ, trong đó có cả khu vực hoạt động của PJM. Tất cả đã quen với cái lạnh, song mức nhiệt nhiệt độ giảm xuống -1 độ C được cho là thấp kỷ lục.

5:30 chiều ngày 23/12, PJM phát báo động khẩn, yêu cầu các nhà máy phải tăng công suất tối đa đến 11 giờ đêm. Trong trường hợp khẩn cấp, gần 20% nhà máy khí đốt đã chạy vượt quá công sức trong ít nhất 1 giờ đồng hồ để đáp ứng đủ nhu cầu với điện.

Tuy nhiên, cũng có 20% nhà máy không thể vượt quá 50% công suất. Một số thậm chí còn giảm sản lượng xuống 0% tại một số thời điểm vì nhiều lý do.

Hầu hết các nhà máy điện trên lưới điện kéo dài từ Bắc Carolina đến Illinois đều gặp sự cố trong cơn bão lạnh thấu xương hôm đó. Người phát ngôn của PJM, Susan Buehler, cho biết hiệu suất phát điện trong cơn bão “không thể chấp nhận được”.

“Một cuộc khủng hoảng đang đến”, Mark Christie, thành viên của Ủy ban Điều tiết Năng lượng Liên bang, cho biết. “Nó đang đến gần hơn và nhanh hơn rất nhiều so với những gì chúng ta nghĩ cách đây một năm”.

Nước Mỹ dành nhiều thập kỷ để chuyển đổi sang khí đốt tự nhiên. Sản lượng thương mại thực sự tăng vào khoảng năm 2007 và 2008, qua đó giữ giá khí tự nhiên trong nước ổn định và khởi động cuộc chạy đua xuất khẩu nhiên liệu ở dạng lỏng. Các công ty nhanh chóng chớp lấy cơ hội, lắp đặt máy phát điện chạy bằng khí đốt và sản xuất điện năng tiêu tốn chưa đến một nửa lượng khí thải carbon của than đá. Chỉ riêng lưới điện của PJM đã tạo ra thêm khoảng 33 gigawatt công suất đốt khí tự nhiên mới từ năm 2014 đến năm 2022, đủ để cung cấp điện cho hơn 26 triệu hộ gia đình.

Đối với nhiều người, hồi chuông cảnh tỉnh đầu tiên về các lỗ hổng hệ thống lưới điện là vào tháng 1/2014 - thời điểm luồng không khí lạnh bất thường ập xuống 48 tiểu bang. Mạng lưới điện quá tải buộc PJM đưa ra các cảnh báo khẩn cấp. Dữ liệu của EIA cho thấy thiếu hụt khí đốt tự nhiên là nguyên nhân gây ra 47% các cuộc gián đoạn mạng lưới điện.

“Khi bạn phụ thuộc nhiều hơn vào khí đốt tự nhiên, giá điện sẽ tăng đột biến,” Roshan Bains, khi đó là giám đốc bộ phận năng lượng và khí đốt tại Fitch Ratings, nói. “Mất điện luân phiên sẽ trở thành hiện tượng bình thường bởi nguồn cung nhiên liệu bị ảnh hưởng”.

Gần một thập kỷ sau nhận định của Bains, lưới điện giờ đây thậm chí còn phụ thuộc nhiều hơn vào khí đốt tự nhiên. Đợt đóng băng chớp nhoáng khiến nhiệt độ giảm mạnh vào tháng 12 vừa qua đã khiến PJM mất gần 25% nguồn cung cấp điện.

Trước đây, các hệ thống lưới điện của Mỹ có thể dựa vào nhau để chia sẻ năng lượng. Tuy nhiên, trong bối cảnh điều kiện thời tiết đang ngày càng trở nên cực đoan, điều đó gần như là không thể.

Hiện tại, khi nước Mỹ bước vào những tháng mùa hè, nhu cầu dùng điện tăng cao càng khiến nhiều người lo ngại rằng nền kinh tế lớn nhất thế giới sẽ phải vật lộn để duy trì ánh sáng.

“Chúng tôi nói về sự kiện thiên nga đen. Chúng dần trở thành những sự kiện bình thường”, Thomas Coleman, Giám đốc điều hành Grid Security Project kiêm cựu cố vấn North American Electric Reliability Corp cho biết.

Ngoài điều kiện thời tiết cực đoan, người dân toàn nước Mỹ còn phải đối mặt với bài toán giá điện tăng vọt do cung cầu chênh lệch. Theo Bloomberg, giá điện trung bình mà người Mỹ phải trả trong tháng 7 năm ngoái đã tăng 15% so với cùng kỳ 2021, mức tăng hàng tháng cao nhất kể từ năm 2006. Các biện pháp kiểm soát giá điện của chính phủ khiến các nhà cung cấp khó có thể ngay lập tức thích nghi, do vậy các đợt tăng gần đây có thể chỉ là sự khởi đầu.

Được biết trong năm ngoái, 20 triệu hộ gia đình tại Mỹ đã trễ hạn thanh toán hóa đơn tiện ích, từ điện, nước đến phí vệ sinh,... Đây được cho là cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất từng được Hiệp hội Giám đốc Hỗ trợ Năng lượng Quốc gia Mỹ (NEADA) ghi nhận, với nguyên nhân chủ yếu đến từ đà tăng phi mã của khí đốt tự nhiên.

“Tôi đoán là chúng ta sắp chứng kiến làn sóng cắt điện khổng lồ”, bà Jean Su, chuyên gia pháp lý cấp cao tại Trung tâm Đa dạng Sinh học cho biết.

Xả súng ở bữa tiệc mừng Quốc khánh tại Mỹ, 30 người thương vong

Hai người đã thiệt mạng và 28 người khác, bao gồm cả trẻ em, bị thương trong vụ xả súng vào một bữa tiệc ngoài trời của khu dân cư ở Baltimore, bang Maryland, Mỹ.

Thảm kịch đã làm rung chuyển thành phố Baltimore, cách thủ đô Washington khoảng 64 km về phía bắc, vào đầu kỳ nghỉ cuối tuần nhân dịp Quốc khánh Mỹ (4/7), khi người dân ở xứ sở cờ hoa thường tụ tập để diễu hành, làm tiệc nướng và bắn pháo hoa ăn mừng.

Truyền thông Mỹ đưa tin, vụ nổ súng xảy ra ngay sau nửa đêm ngày 2/7, tại bữa tiệc ngoài trời ở khu dân cư Brooklyn thuộc Baltimore, nơi có hàng trăm người tham dự. Một nhân chứng kể với đài truyền hình Fox 45 rằng họ đã nghe thấy 20 - 30 phát súng nổ.

Reuters trích dẫn lời cảnh sát địa phương cho biết, một cô gái 18 tuổi và một chàng trai 20 tuổi đã thiệt mạng trong sự cố. 9 nạn nhân khác phải nhập viện điều trị các vết thương chiều 2/7, kể cả một số trong tình trạng nguy kịch.

Theo Richard Worley, quyền ủy viên Sở cảnh sát Baltimore, trong tổng số 28 người bị thương có 14 trẻ vị thành niên. Cảnh sát vẫn đang truy lùng các nghi phạm. Ông Worley kêu gọi, bất kỳ ai trong cộng đồng có thông tin hay video về sự việc hãy trình báo nhà chức trách.

Thị trưởng Baltimore Brandon Scott ra tuyên bố nhấn mạnh: “Cuộc điều tra đang diễn ra và chúng tôi sẽ không ngừng nghỉ cho đến khi những kẻ chịu trách nhiệm bị bắt giữ”. Ông Scott mô tả vụ xả súng là "hành động bạo lực hèn nhát", đồng thời cam kết sẽ tiếp tục trấn áp nạn sở hữu súng trái phép trên đường phố ở Baltimore.

Baltimore đã ban hành một số hạn chế về súng ống chặt chẽ nhất ở Mỹ, bao gồm cả những biện pháp mới được Thống đốc bang Maryland Wes Moore ký duyệt hồi tháng 5.

Trong số các thành phố lớn tại xứ sở cờ hoa, chỉ New Orleans và St. Louis có tỷ lệ giết người cao hơn Baltimore vào năm 2022. Thành phố này đã chứng kiến hơn 300 vụ giết người trong 8 năm qua. Hồi tháng 4, cảnh sát đã lên tiếng cảnh báo về tình trạng gia tăng bạo lực liên quan đến thanh thiếu niên.

'Cuộc chiến' giữa pháo hoa và drone

(Ảnh minh họa).

Máy bay không người lái đang dần thay thế pháo hoa trong các buổi trình diễn nghệ thuật ánh sáng trên không tại Mỹ, đặt các doanh nghiệp pháo hoa trước yêu cầu đổi mới.

Như nhiều doanh nhân khác trong ngành công nghiệp pháo hoa, Stephen Vitale làm việc cho một công ty gia đình. Ông là chủ của Pyrotecnico - công ty đã truyền qua 5 đời tại bang Pennsylvania, Mỹ.

Hồi tháng 10/2022, Pyrotecnico đã đạt thỏa thuận liên minh bất ngờ với công ty máy bay không người lái Nova Sky Stories của doanh nhân Kimbal Musk, em trai tỷ phú Elon Musk, New York Times cho biết.

Máy bay không người lái (drone) được coi là lựa chọn thay thế mới hơn, “hợp mốt” hơn so với pháo hoa. Hơn thế nữa, loại hình nghệ thuật này còn an toàn hơn, gây ra ít tiếng ồn hơn và thân thiện hơn với môi trường.

Các doanh nghiệp pháo hoa như Pyrotecnico bị đặt trước lựa chọn khó khăn: Liệu họ nên đầu tư số tiền đáng kể để tham gia ngành công nghiệp máy bay không người lái, hay có thể đánh cược rằng nhu cầu pháo hoa vẫn sẽ giữ vững trong tương lai?

Loại hình nghệ thuật mới

Các công ty pháo hoa Mỹ phụ thuộc vào dịp Lễ Quốc khánh 4/7 để thu lợi nhuận. Tuy nhiên, nhiều sự kiện ăn mừng đã chuyển sang sử dụng máy bay không người lái.

Một số thành phố như Salt Lake, Utah hay Boulder, Colorado đã công bố kế hoạch dừng bắn pháo hoa vào dịp quốc khánh do lo ngại cháy rừng và ô nhiễm.

Tuy nhiên, một số nơi khác vẫn “trung thành” với pháo hoa khi cho rằng máy bay không người lái không phải là lựa chọn thay thế hợp lý. Thành phố Galveston (bang Texas) quay lại sử dụng pháo hoa sau khi đổi sang máy bay không người lái hồi năm ngoái.

Trên mạng xã hội, một số người phàn nàn rằng loại hình nghệ thuật chiếu sáng mới thiếu đi tiếng nổ giòn tai của pháo hoa.

“Máy bay không người lái tinh vi hơn nhưng không thể tạo ra phản ứng giống (với pháo hoa)”, ông Chris Hopkins, đồng sở hữu một công ty cung cấp cả hai dịch vụ, nhận xét.

Máy bay không người lái đang ngày càng được sử dụng nhiều trong các buổi trình diễn trên không trung, từ Olympic Tokyo tới lễ đăng quang của Vua Anh Charles III.

Từ con số gần như bằng không chỉ một thập kỷ trước, giá trị của thị trường máy bay không người lái chiếu sáng nghệ thuật đã lên mức khoảng một tỷ USD năm 2021.

Ông Hopkins đầu tư vào máy bay không người lái từ năm ngoái. Theo ông, loại hình này có nhiều điều kiện để sáng tạo.

Thách thức bủa vây

Tuy nhiên, đây được coi là ván cược lớn: Mỗi máy bay có giá hơn 1.500 USD và một buổi trình diễn đẹp cần ít nhất 75 chiếc drone. Ngoài ra, công ty ông cần nộp đơn xin cấp phép lên cơ quan hàng không dân dụng liên bang Mỹ, cũng như thuê những người có khả năng vận hành.

Do đó, nhiều công ty pháo hoa vẫn không thay đổi mô hình kinh doanh trong bối cảnh họ cũng đang đối mặt với hàng loạt vấn đề, từ tắc nghẽn chuỗi cung ứng, thiếu lao động, giới chuyên gia dần nghỉ hưu hay phải chi ra khoản tiền lớn để đáp ứng các quy tắc.

“Tôi biết một số công ty đang làm vậy. Tôi cho rằng triết lý của chúng tôi là làm những gì mình làm tốt nhất”, bà Heather Gobet, quản lý một công ty pháo hoa gia đình tại bang Oregon, nói.

Bà Gobet, người mua lại công ty từ cha mẹ mình 8 năm về trước, cho rằng chi phí mua thiết bị, học hỏi kỹ năng và xin cấp phép vận hành máy bay không người lái là quá lớn. Thay vào đó, bà sẽ hợp tác với các công ty có dịch vụ trên nếu khách hàng yêu cầu.

Nhiều buổi diễn hiện nay kết hợp cả hai loại hình chiếu sáng. Khi đảng Dân chủ ăn mừng chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2020, họ cũng sử dụng cả pháo hoa lẫn máy bay không người lái.

Trong lĩnh vực quảng cáo, máy bay không người lái có thể làm những điều pháo hoa không làm được - như chiếu logo của một doanh nghiệp trên con phố đông đúc.

Theo ông Rick Boss - lãnh đạo Sky Elements, công ty đã hoạt động trong lĩnh vực máy bay không người lái gần ba thập kỷ, việc cạnh tranh sẽ mở ra nhiều cơ hội mới. Tuy nhiên, trong khi các công ty pháo hoa lớn có thể mở rộng ra các lĩnh vực khác, các công ty nhỏ sẽ gặp khó khăn.

“Có những công ty đang suy yếu, thậm chí bước ra khỏi thị trường. Điều này lại tạo ra cơ hội”, ông nói.

Mỹ tái gia nhập UNESCO với mục tiêu gì?

Giải thích cho việc tái gia nhập Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) sau hơn 5 năm vắng bóng, giới chức Mỹ nhấn mạnh, đây là một trong những mục tiêu trong chính sách đối ngoại của chính quyền Tổng thống Joe Biden, trong đó, củng cố vị thế cạnh tranh toàn cầu với Trung Quốc.

Mỹ đã rút khỏi UNESCO vào năm 1984, dưới thời chính quyền Tổng thống Ronald Reagan, sau đó quay trở lại vào năm 2004. Tuy nhiên, mối quan hệ của Chính phủ Mỹ với UNESCO này trở nên căng thẳng vào tháng 10/2011, khi các thành viên của cơ quan này công nhận Palestine là thành viên đầy đủ của tổ chức.

Động thái này đã khiến Washington và đồng minh thân cận là Israel tức giận, đồng thời buộc chính quyền Tổng thống Barack Obama phải ngừng tài trợ cho cơ quan này. Giới chức Mỹ viện dẫn lý do là theo một đạo luật thì nước này không được tài trợ cho bất kỳ cơ quan nào của Liên hợp quốc công nhận tư cách nhà nước của Palestine.

Năm 2017, Tổng thống Donald Trump tuyên bố, đất nước của ông rời khỏi UNESCO hoàn toàn với cáo buộc tổ chức này có những chính sách bất công đối với Israel, thiên vị công nhận các địa danh cổ tranh chấp giữa Palestine và Israel. Tuy nhiên, nguyên nhân sâu xa phía sau là chính sách "Nước Mỹ trên hết" của Tổng thống Donald Trump, không ủng hộ, thậm chí rút khỏi nhiều tổ chức và hiệp định đa phương.

Và lần này, các quan chức Mỹ cho biết, quyết định quay trở lại được thúc đẩy bởi lo ngại rằng Trung Quốc đang lấp đầy khoảng trống mà Washington để lại trong hoạch định chính sách của UNESCO, đặc biệt là trong việc thiết lập các tiêu chuẩn cho trí tuệ nhân tạo (AI) và giáo dục công nghệ trên toàn thế giới.

Theo Thứ trưởng Ngoại giao phụ trách Quản trị và Tài nguyên Mỹ John Bass, UNESCO đang tích cực thiết lập các tiêu chuẩn cho việc giảng dạy khoa học và công nghệ trên toàn thế giới. "Vì vậy, nếu chúng tôi thực sự nghiêm túc trong cuộc cạnh tranh thời đại kỹ thuật số với Trung Quốc, chúng tôi không thể vắng mặt lâu hơn nữa", ông khẳng định. Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken cũng ủng hộ quan điểm này khi nói rằng: "Họ đang nghiên cứu các quy tắc, chuẩn mực và tiêu chuẩn cho trí tuệ nhân tạo. Chúng tôi muốn tham gia vào đó".

Đáp lại, Đại sứ Trung Quốc tại UNESCO Dương Tấn bày tỏ quan ngại về khả năng xuất hiện sự "đối đầu và chia rẽ" khi Mỹ tái gia nhập UNESCO. Ông cho rằng, mục đích thúc đẩy Washington tái gia nhập UNESCO là để giành lợi thế trong cuộc cạnh tranh công nghệ với Bắc Kinh, đặc biệt là trong việc thiết lập các quy tắc toàn cầu đối với AI. "Mỹ không nên tạo ra sự đối đầu và chia rẽ, bởi các nước trên thế giới tham gia UNESCO nhằm mục đích tăng cường hợp tác và thúc đẩy hòa bình trên thế giới, chứ không phải để đối đầu hay chống lại ảnh hưởng của một quốc gia cụ thể nào", Đại sứ Dương Tấn nhấn mạnh.

Mỹ đã đứng ngoài quan sát khi Bắc Kinh thể hiện ảnh hưởng của mình thông qua một số phương tiện quyền lực mềm của UNESCO, bao gồm cả Ủy ban Di sản thế giới (Ủy ban). Mặc dù Ủy ban này đảm nhiệm việc chỉ định và bảo vệ các địa danh văn hóa nhưng lại đóng một vai trò rất quan trọng. Quyết định của Ủy ban này có tác động rất lớn đến du lịch và kinh tế, đồng thời có thể gây ra mâu thuẫn khi chỉ định các di sản trong khu vực vốn đang tranh cãi hoặc có tranh chấp.

Ví dụ, năm 2018, quyết định công nhận thành phố cổ Hebron ở Bờ Tây là Di sản Thế giới của Palestine của Ủy ban đã gây ra sự phẫn nộ từ Israel. Và khi Trung Quốc làm Chủ tịch nhiệm kỳ 2021 - 2022, Ủy ban Di sản Thế giới đã khuyến nghị rạn san hô lớn nhất thế giới Great Barrier ở Australia nên được đưa vào danh sách "đang gặp nguy hiểm" do bị ảnh hưởng mạnh bởi biến đổi khí hậu và sự nóng lên của các đại dương. Canberra đã ngay lập tức lên tiếng phản đối với lý do nó có nguy cơ khiến đất nước mất hàng nghìn việc làm và để lại một vết lõm lớn trong doanh thu du lịch vốn cực kỳ quan trọng đối với quốc gia này.

Việc Mỹ quay trở lại, với cam kết trả dần khoản nợ hơn 500 triệu USD cũng như những gói tài trợ mới không chỉ giúp cho tổ chức này có thêm ngân sách mà còn tăng cường vai trò, mở rộng các chương trình hoạt động của mình. Mỹ quay trở lại tham gia, thực hiện nghĩa vụ tài chính cũng là động lực buộc một số nước khác như Anh, Nhật Bản hoặc Brazil trả các khoản đóng góp còn nợ cho UNESCO.

Đối với Mỹ, việc quay trở lại UNESCO cùng với các cam kết mạnh mẽ phục vụ cho chiến lược toàn cầu của chính quyền Tổng thống Biden, củng cố vị thế lãnh đạo và quảng bá cho hình ảnh của nước này. Cụ thể hơn, Mỹ muốn giải quyết các mối quan ngại và đối phó với ảnh hưởng không chỉ của Trung Quốc mà còn các nước lớn khác trong UNESCO nói riêng và các tổ chức quốc tế khác nói chung.

Theo đánh giá của giới chức Mỹ, những gì đang diễn ra tại UNESCO thực sự quan trọng, ví dụ như nghiên cứu quy tắc, chuẩn mực cho trí tuệ nhân tạo, tác động đến sự phân tách thế giới đang gia tăng, góp phần định hình trật tự thế giới thông qua giáo dục, đào tạo trong kỷ nguyên kỹ thuật số. Hay có thể nói rằng, Mỹ sẽ có thêm nền tảng để củng cố và thúc đẩy cho lợi ích của nước này trong tương lai.

Việc tái gia nhập UNESCO được người đứng đầu Nhà Trắng ca ngợi là một chiến thắng chính trị và ngoại giao khó khăn. Tháng 12/2022, chính quyền của ông đã cố gắng thông qua dự luật chi tiêu liên bang trị giá 1,7 nghìn tỷ USD thông qua Quốc hội Mỹ với sự ủng hộ của lưỡng đảng. Dự luật bao gồm tuyên bố rõ ràng rằng Chính phủ Mỹ sẽ tìm cách tái hợp tác với UNESCO để "chống lại ảnh hưởng của Trung Quốc".

Dự luật đã phân bổ một khoản nợ hơn 600 triệu USD mà Mỹ chưa nộp cho UNESCO trước khi rút khỏi tổ chức này vào năm 2017. Việc hoàn trả đầy đủ các khoản phí thành viên đã quá hạn hiện cho phép Mỹ trở lại với tư cách là thành viên đầy đủ mà không bị chậm trễ. Tin tức này sẽ mang lại lợi ích tài chính cho UNESCO, tổ chức có ngân sách hoạt động hằng năm là 534 triệu USD. Trước đó, Mỹ đóng góp khoảng 80 triệu USD mỗi năm trước khi rút khỏi tổ chức này.

Mỹ là nước đóng góp nhiều kinh phí cho hoạt động của UNESCO, chính vì vậy mà nhiều nước đã hoan nghênh quyết định của Washington quay trở lại tổ chức này. Tổng Giám đốc UNESCO Audrey Azoulay cho biết, việc Mỹ tái gia nhập UNESCO "là thời khắc lịch sử" của tổ chức và "là ngày ý nghĩa đối với chủ nghĩa đa phương". Theo bà, UNESCO đang hoạt động tốt, "song sẽ còn tốt hơn khi Mỹ quay trở lại", đồng thời bày tỏ hy vọng quyết định này sẽ mang lại đóng góp cho cộng đồng quốc tế về giáo dục, văn hóa và khoa học.

Các đại sứ từ nhiều quốc gia thành viên UNESCO khác như Peru, Djibouti và Ba Lan hoan nghênh thông tin Mỹ quay trở lại cơ quan này. Với sự đóng góp tài chính đáng kể của Mỹ, UNESCO hy vọng sự trở lại của Mỹ sẽ giúp tổ chức này xúc tiến nhiều kế hoạch tham vọng hơn, đồng thời tiếp thêm năng lượng cho các chương trình quản lý AI, giáo dục, nhân đạo...

Vấn đề nổi cộm nhất trong chuyến thăm Trung Quốc của bà Yellen

(Ảnh minh họa).

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Janet Yellen trở thành thành viên thứ hai trong nội các của Tổng thống Joe Biden tới thủ đô Trung Quốc trong 3 tuần gần đây.

Bộ Tài Chính Mỹ hôm 2/7 cho biết, Bộ trưởng Janet Yellen sẽ tới Trung Quốc vào ngày 5/7, một động thái quan trọng nhằm giúp ổn định mối quan hệ căng thẳng giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Chuyến đi của bà Yellen diễn ra chỉ 3 tuần sau khi Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken đến thăm Trung Quốc, cho thấy những nỗ lực của chính quyền Tổng thống Biden nhằm khôi phục đường dây liên lạc với những người đồng cấp ở Bắc Kinh sau khoảng thời gian đặc biệt căng thẳng và bất ổn.

Mặc dù chuyến thăm đánh dấu một sự tham gia cấp cao khác giữa hai siêu cường, nhưng không cả hai bên đều không kỳ vọng đạt được bước đột phá đáng kể.

Các cuộc trò chuyện trong chuyến đi 3 ngày của bà dự kiến sẽ mang tính “xây dựng” và “thẳng thắn”, theo một quan chức cấp cao của Bộ Tài chính Mỹ. Cũng theo vị quan chức này, bà Yellen sẽ không gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Các biện pháp hạn chế từ 2 phía

Bà Yellen dự kiến sẽ gặp gỡ các quan chức cấp cao của Trung Quốc cũng như các công ty hàng đầu của Mỹ đang kinh doanh tại Trung Quốc. Bà cũng sẽ thảo luận về những thách thức toàn cầu và những lĩnh vực hai bên cùng quan ngại, ví dụ như cách để quản lý cạnh tranh có trách nhiệm giữa hai cường quốc, quan chức này cho biết.

Ngoài ra, các cuộc họp của bà Yellen có khả năng đề cập đến các vấn đề nhạy cảm đã diễn ra trong nhiều năm.

Chính quyền Mỹ đã thực hiện nhiều động thái để giảm sự phụ thuộc vào hàng nhập khẩu của Trung Quốc và đã tìm cách hạn chế khả năng tiếp cận của Trung Quốc đối với chất bán dẫn, công nghệ sinh học và công nghệ nhạy cảm cung cấp tài nguyên cho robot, trí tuệ nhân tạo và máy tính cao cấp.

Trong khi đó, Trung Quốc đã khiến Mỹ thất vọng với việc miễn cưỡng đàm phán lại các điều khoản cho vay đối với các nước nghèo đang phải đối mặt với tình trạng vỡ nợ, đồng thời duy trì quan hệ kinh tế chặt chẽ với Nga bất chấp việc nước này châm ngòi cho cuộc xung đột với Ukraine.

Bộ trưởng Tài chính dự kiến ​​sẽ phản đối lệnh cấm gần đây của Trung Quốc nhằm vào Micron Technology, nhà sản xuất chip bộ nhớ sử dụng trong điện thoại, máy tính và các thiết bị điện tử khác.

Hồi tháng 5, chính phủ Trung Quốc đã cấm các công ty xử lý thông tin quan trọng mua vi mạch do Micron sản xuất sau khi chính quyền Biden cấm các nhà sản xuất chip Trung Quốc tiếp cận các công cụ quan trọng cần thiết để sản xuất chip tiên tiến. Các con chip của Micron bị cơ quan giám sát internet của Trung Quốc coi là gây ra “các vấn đề an ninh mạng tương đối nghiêm trọng”.

Trong khi đó, Mỹ đang cân nhắc tăng cường các lệnh cấm xuất khẩu để ngăn Trung Quốc sử dụng chip trí tuệ nhân tạo (AI) của họ nhằm chế tạo vũ khí và hiện đại hóa quân đội.

Nhà sản xuất chip đồ họa Nvidia đã điều chỉnh hai sản phẩm chip AI A800 và H800 cho thị trường Trung Quốc sau khi bị chính phủ Mỹ cấm xuất khẩu sang Trung Quốc vào tháng 8/2022. Giờ đây, ngay cả những sản phẩm này cũng sẽ bị cấm xuất khẩu sang Trung Quốc nếu không có giấy phép.

Quyết định này có thể sẽ được công bố sau chuyến thăm Bắc Kinh của bà Yellen, theo Wall Street Journal.

Căng thẳng dự kiến gia tăng

Cuộc gặp giữa Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Blinken vào ngày 19/6 đã làm dịu căng thẳng chính trị giữa Trung Quốc và Mỹ, nhưng không ngăn được Washington đưa ra nhiều biện pháp kiềm chế hơn.

Ông Blinken cho biết trong một cuộc họp báo sau cuộc gặp mặt rằng chính phủ Mỹ sẽ tiếp tục ngăn chặn việc Trung Quốc sử dụng các công nghệ của Mỹ để chống lại người dân Mỹ.

Hồi tháng 4, truyền thông Mỹ đưa tin rằng Tổng thống Biden chuẩn bị ký một sắc lệnh nhằm hạn chế các quỹ của Mỹ đầu tư vào lĩnh vực công nghệ cao của Trung Quốc.

Ban đầu, ông Biden dự định công bố các hạn chế đầu tư trước khi Nhật Bản tổ chức Hội nghị thượng đỉnh G7 vào ngày 19-21/5. Tuy nhiên, ông đã không làm như vậy. Hôm 10/6, tờ Nikkei cho biết, Nhà Trắng vẫn đang cố gắng lôi kéo các đồng minh chủ chốt tham gia và điều hướng sự phản kháng trong nước tại Quốc hội và Phố Wall.

Bloomberg mới đây cho biết, các hạn chế đầu tư của chính quyền Biden sắp hoàn thành và sẽ sẵn sàng được công bố vào cuối tháng 7.

Ngay sau đó, một nhà báo có trụ sở tại Sơn Tây, Trung Quốc, đã đăng một bài báo với tiêu đề: “Bà Yellen muốn đến thăm Trung Quốc nhưng ông Biden đang bận rộn chuẩn bị các biện pháp trừng phạt. Mỹ liệu có chân thành?”

“Điều không thể phủ nhận đó là động thái của chính phủ Mỹ thật lố bịch. Mỹ đe dọa sẽ áp đặt thêm các biện pháp hạn chế nhằm buộc Trung Quốc phải thỏa hiệp trong các cuộc đàm phán. Đây là một thủ thuật cũ, giống như những gì họ đã làm trước chuyến đi Trung Quốc của ông Blinken”, nhà báo này nhận định.

“Tháng trước, Trung Quốc đã cấm các nhà khai thác cơ sở hạ tầng quan trọng của mình mua sản phẩm từ Micron. Nếu chính quyền Mỹ áp đặt lệnh cấm xuất khẩu chip mới đối với Trung Quốc, liệu phía Trung Quốc có tung ra các biện pháp đáp trả không? Có khả năng cuộc chiến chip giữa Trung Quốc và Mỹ sẽ tiếp tục căng thẳng trong thời gian tới”, người dẫn chương trình của Phoenix TV Ren Chiming cho biết

Nguồn: CafeF; Vietnamnet; Zing News; CAND; Người Đưa Tin