Lý Khắc Cường: Cựu Thủ tướng Trung Quốc qua đời vì đau tim ở tuổi 68

(Ảnh minh họa).

Truyền thông Trung Quốc đưa tin cựu Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường qua đời ở tuổi 68.

Ông Lý Khắc Cường là người có quyền lực thứ hai trong Đảng Cộng sản Trung Quốc cầm quyền cho đến khi nghỉ hưu vào năm ngoái.

Truyền thông nhà nước Trung Quốc cho biết ông đang “nghỉ ngơi” ở Thượng Hải thì bị lên cơn đau tim bất ngờ hôm thứ Năm.

Đài truyền hình nhà nước CCTV cho biết ông qua đời vào đêm thứ Sáu bất chấp “những nỗ lực hết mình” để cứu sống ông.

Ông Lý đã thăng tiến trong ĐCS Trung Quốc mặc dù không có bất kỳ cơ sở quyền lực nào, và có thời điểm thậm chí còn được đề cử vào vị trí chủ tịch nước.

Là một nhà kinh tế được đào tạo bài bản, ban đầu ông được giao quyền điều hành nền kinh tế Trung Quốc, nhưng các nhà phân tích cho biết vào cuối sự nghiệp, ông ngày càng bị gạt ra lề khi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tập hợp quyền lực xung quanh mình.

Trong nhiệm kỳ cuối cùng của mình, ông trở thành quan chức hàng đầu đương nhiệm duy nhất không thuộc nhóm trung thành với Chủ tịch Tập.

Ông Lý được cho là có quan điểm thân cận với cựu lãnh đạo Hồ Cẩm Đào, người đã bị đưa ra khỏi phòng tại Đại hội Đảng năm ngoái theo lệnh của ông Tập.

Khi được dẫn đi, ông Hồ vỗ nhẹ vào vai ông Lý Khắc Cường với một cử chỉ thân thiện và thủ tướng đã gật đầu đáp lại.

Trên mạng xã hội, nhiều người bày tỏ sự tiếc thương trước cái chết của ông Lý. Một người viết rằng việc này giống như mất đi "một trụ cột trong nhà".

Ông Lý - nhà lãnh đạo ưu tú tốt nghiệp Đại học Bắc Kinh – vốn nổi tiếng là người thực dụng trong các chính sách kinh tế, tập trung vào việc giảm khoảng cách giàu nghèo và cung cấp nhà ở giá phải chăng.

Ông được nhớ đến với thành tích kinh tế mạnh mẽ nhưng thời gian cuối nhiệm kỳ của ông lại bị sa lầy trong cuộc khủng hoảng không Covid ở Trung Quốc.

Trong thời điểm tồi tệ nhất, ông cho biết nền kinh tế đang chịu áp lực rất lớn và kêu gọi các quan chức lưu ý không để các lệnh hạn chế ảnh hưởng đến tăng trưởng. Ông thậm chí còn xuất hiện trước công chúng, không đeo khẩu trang, trước khi Trung Quốc dỡ bỏ chính sách không Covid.

Tuy nhiên, khi các quan chức phải lựa chọn giữa mệnh lệnh bảo vệ nền kinh tế của ông Lý và mệnh lệnh duy trì chính sách không Covid cực đoan của ông Tập, thì đó không phải là một lựa chọn khó khăn.

Bert Hofman, giáo sư tại Đại học Quốc gia Singapore, nói với chương trình Newsday của BBC: “Ông ấy là một người cởi mở rất nhiệt tình, người thực sự nỗ lực đưa Trung Quốc tiến lên và tạo điều kiện đối thoại cởi mở với mọi người từ mọi tầng lớp xã hội”.

Thời gian ở Đoàn Thanh niên

Ông Lý xuất thân từ một gia đình khiêm tốn và là con trai của một quan chức địa phương. Ông sinh vào tháng 1/955 tại huyện Định Nguyên, tỉnh An Huy, miền đông Trung Quốc.

Khi còn là một thiếu niên, ông đã chứng kiến sự hỗn loạn của Cách mạng Văn hóa (1966-76) và làm việc trong vài năm với tư cách là thanh niên thành thị được gửi về các vùng nông thôn - tại một xã nông nghiệp ở huyện Fengyang, An Huy.

Sau khi kỳ thi tuyển sinh đại học được khôi phục vào năm 1977, ông đăng ký vào Đại học Bắc Kinh để học luật và hoàn thành bằng thạc sĩ kinh tế vào năm 1988.

Là một người nói tiếng Anh lưu loát, ông đã giúp dịch một số tác phẩm pháp lý quan trọng từ tiếng Anh sang tiếng Trung Quốc, trong đó có The Due Process of Law của Lord Denning.

Ông học lấy bằng Tiến sĩ kinh tế tại Đại học Bắc Kinh và luận án của ông về cấu trúc nền kinh tế Trung Quốc đã giành được Giải thưởng Kinh tế Sun Yefang, giải thưởng cao nhất trong giới kinh tế.

Những năm đầu tiên trong sự nghiệp chính trị của ông là hoạt động trong phong trào thanh niên của Đảng Cộng sản, Đoàn Thanh niên Cộng sản Trung Quốc (CCYL). Ông được bầu làm thư ký ủy ban CCYL tại Đại học Bắc Kinh năm 1982.

Tại CCYL, ông làm việc dưới quyền Hồ Cẩm Đào - người sau này trở thành chủ tịch nước Trung Quốc - sau khi được bầu vào Ban bí thư Ủy ban Trung ương CCYL năm 1983. Mười năm sau, ông Lý trở thành bí thư đầu tiên của CCYL.

Bí thư tỉnh ủy

Vào tháng 7/1998, ông Lý trở thành tỉnh trưởng trẻ nhất ở Trung Quốc khi ông nắm quyền lãnh đạo tỉnh miền trung Hà Nam.

Trong nhiệm kỳ tỉnh trưởng và bí thư tỉnh ủy của ông Lý từ năm 2002 đến năm 2004, Hà Nam đã chứng kiến sự tăng trưởng kinh tế đáng kể.

Nhưng ông Lý cũng phải đối mặt với những thách thức, bao gồm cả sự lây lan của virus HIV thông qua truyền máu bị nhiễm bệnh, khi ông bị cáo buộc không tiết lộ đầy đủ quy mô của vụ bê bối.

Ông được thuyên chuyển đến tỉnh miền đông bắc Liêu Ninh vào tháng 12/2004 với tư cách là bí thư đảng ủy, nơi ông giám sát việc khôi phục cơ sở công nghiệp cũ của khu vực và thiết lập vành đai kinh tế ven biển để thúc đẩy thương mại với các nước láng giềng.

Những thành công của ông ở Liêu Ninh đã giúp ông có được một vị trí trong ban lãnh đạo trung ương của đảng, Ban Thường vụ Bộ Chính trị, vào tháng 10/2007. Tháng 3/2008, ông được bổ nhiệm làm phó thủ tướng.

Vào thời điểm đó, nhiều người suy đoán rằng do có mối quan hệ chặt chẽ với Chủ tịch Hồ Cẩm Đào lúc bấy giờ trong phe Đoàn Thanh niên, ông Lý sẽ được chuẩn bị để kế nhiệm ông Hồ.

Nhưng ông đã thua ông Tập, một ngôi sao đang lên trong phe “thái tử đảng” gồm những nhà lãnh đạo xuất thân từ gia đình các nhà cách mạng cấp cao hoặc các quan chức cấp cao.

‘Likonomics'

Ông Lý được bổ nhiệm làm thủ tướng vào tháng 3/2013 trong bối cảnh có nhiều sự phô trương.

Chính sách kinh tế cải cách cơ cấu và giảm nợ của ông, được gọi là "Likonomics", nhằm giảm sự phụ thuộc của Trung Quốc vào tăng trưởng dựa trên nợ và thúc đẩy nền kinh tế phát triển bền vững.

Nhưng khả năng lãnh đạo kinh tế của ông đã suy yếu sau tháng 11/2013, khi ông Tập tự bổ nhiệm mình làm người đứng đầu Nhóm lãnh đạo cải cách sâu sắc toàn diện, một trong nhiều nhóm do ông Tập thành lập để củng cố quyền lực của ông trong đảng.

Đến năm 2016, các bài báo trên cơ quan ngôn luận của đảng là Nhân dân Nhật báo đã bỏ "Likonomics", nhằm ủng hộ tư tưởng kinh tế của ông Tập, trong đó nhấn mạnh cải cách kinh tế vi mô và ủng hộ những thay đổi về cung ứng.

Vào tháng 3/2018,ông Lý tái đắc cử thủ tướng nhiệm kỳ năm năm lần thứ hai, nhưng nhiệm vụ quản lý kinh tế được giao cho Phó Thủ tướng mới được bổ nhiệm Lưu Hạc, một nhà kinh tế học tốt nghiệp Harvard.

Ông Lý rõ ràng đã vắng mặt tại một hội nghị chuyên đề do Chủ tịch Tập triệu tập vào tháng 8/2020 để chuẩn bị cho Kế hoạch 5 năm lần thứ 14 của Trung Quốc, với sự tham dự của các chuyên gia kinh tế và các lãnh đạo cấp cao của đảng.

Ông Lý đã thôi giữ chức vụ lãnh đạo cao nhất của đảng trong cùng kỳ Đại hội đó. Ông đã nghỉ hưu với tư cách thủ tướng trong năm nay.

Không có nhiều thông tin về cuộc sống cá nhân của ông Lý.

Ông kết hôn với bà Trịnh Hồng, một giáo sư chuyên ngành giảng dạy và nghiên cứu tiếng Anh.

Theo truyền thông nhà nước Trung Quốc, họ gặp nhau khi cùng học tại Đại học Bắc Kinh danh tiếng và có một con gái.

Ấn Độ dẫn đầu làn sóng di cư đến các nước có thu nhập cao

Ấn Độ đứng đầu danh sách các quốc gia có số lượng người di cư lớn nhất đến các quốc gia thành viên Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) có thu nhập cao.

Theo một báo cáo mới, năm 2021, có khoảng 407.000 công dân Ấn Độ di cư. Năm nay, quốc gia này lại dẫn đầu trong việc được nhận quyền công dân trong khu vực OECD, trong đó Mỹ, tiếp theo là Australia và Canada chiếm ưu thế.

Nghiên cứu có tiêu đề "Triển vọng di cư quốc tế 2023" được công bố hôm 23/10 tại Pháp cho thấy, Mỹ cấp hộ chiếu nhiều nhất cho người nhập cư Ấn Độ (56.000), tiếp theo là Australia (24.000) và Canada (21.000). Tổng cộng 133.000 người Ấn Độ đã được cấp quyền công dân tại một quốc gia OCED vào năm 2021.

OECD có 38 quốc gia thành viên, được thành lập vào năm 1961 nhằm thúc đẩy tiến bộ kinh tế và thương mại thế giới. Hầu hết các quốc gia này đều được coi là "giàu" và "phát triển", thu hút lao động và sinh viên nhập cư.

Theo nghiên cứu, Canada đã ghi nhận mức tăng đáng kể nhất trong việc cấp quyền công dân cho người nước ngoài, với mức tăng 174% từ năm 2021 đến năm 2022. Quốc gia Bắc Mỹ này đã tăng thêm kỷ lục 375.000 công dân mới trong năm 2022. Số lượng người nhập cư được cấp hộ chiếu Canada cao nhất vào năm 2022 đến từ Ấn Độ (60.000), tiếp theo là Philippines (42.000), Syria (20.000) và Pakistan (15.000).

Sự dịch chuyển ra nước ngoài thường mang lại thu nhập cao hơn cho người dân Ấn Độ. Báo cáo Phát triển Thế giới, được công bố vào tháng 4, cho thấy, mức tăng ước tính là 120% đối với những người Ấn Độ chuyển ra nước ngoài làm việc. Theo báo cáo, những người Ấn Độ có tay nghề thấp nhập cư vào Mỹ sẽ được hưởng lợi nhiều nhất, vì họ sẽ nhận thu nhập tăng vọt gần 500%, tiếp theo là nhập cư vào UAE, ở mức tăng gần 300%.

Báo cáo lưu ý: "Để tăng cường nỗ lực tích cực tuyển dụng lao động nhập cư, một số quốc gia thành viên OECD tiếp tục ký những thỏa thuận song phương và thúc đẩy quan hệ đối tác di cư và di chuyển với các quốc gia xuất xứ được chọn". Báo cáo cho biết thêm rằng Bồ Đào Nha, Đức và Áo gần đây đã ký kết các thỏa thuận về "di cư và di chuyển" với Ấn Độ. Đáng chú ý, đây là lần đầu tiên Đức ký một hiệp định song phương như vậy.

Số lượng người nhập cư "thường trú" vào các nước OECD trong năm 2022 tăng thêm 26% so với năm trước đó. Số liệu sơ bộ cho năm 2023 cho thấy mức tăng cao hơn nữa. Báo cáo cho rằng với hơn 6 triệu người nhập cư thường trú mới, không bao gồm người tị nạn Ukraine, số người nhập cư vĩnh viễn đã đạt mức kỷ lục vào năm 2022. Di cư lao động tạm thời, đặc biệt là lao động theo mùa vụ, cũng ghi nhận mức "gia tăng mạnh mẽ".

Ấn Độ nổi lên là nguồn cung cấp sinh viên quốc tế lớn thứ hai ở các nước OECD. 424.000 sinh viên Ấn Độ đi du học nước ngoài vào năm 2021, vượt qua Trung Quốc, quốc gia có 885.000 du học sinh. Theo báo cáo, số lượng sinh viên đến từ Ấn Độ, Việt Nam và Nepal đã tăng gấp hơn hai lần từ năm 2014 đến năm 2021. Báo cáo tiết lộ thêm rằng người Ấn Độ chiếm số lượng sinh viên quốc tế lớn nhất ở Canada và Latvia.

Hamas đề nghị thả con tin

(Ảnh minh họa).

Truyền thông đưa tin các tù nhân dân sự có thể được chuyển sang Iran với sự giúp đỡ của Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar.

Nhóm chiến binh Palestine Hamas sẵn sàng thả những người không tham chiến mà họ đã giam giữ kể từ ngày 7/10, Ngoại trưởng Iran Hossein Amir-Abdollahian tiết lộ.

“ Theo các cuộc đàm phán của chúng tôi, Hamas sẵn sàng thả các tù nhân dân sự,” Amir-Abdollahian nói với Đại hội đồng Liên hợp quốc, được trích dẫn bởi The National, một cơ quan truyền thông có trụ sở tại UAE.

Ông nói thêm: “Mặt khác, thế giới nên ủng hộ việc trả tự do cho 6.000 người Palestine bị giam giữ trong các nhà tù của Israel”.

Tờ Al-Mayadeen có trụ sở tại Lebanon đưa tin Hamas sẽ sẵn sàng hợp tác với Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar để tạo điều kiện thuận lợi cho việc chuyển con tin sang Iran giam giữ. Không rõ liệu việc trả tự do này là đơn phương hay để đổi lấy những người Palestine đang bị bỏ tù.

Thông báo của Amir-Abdollahian được đưa ra chỉ vài giờ sau khi cấp phó của ông, Ali Bagheri, có cuộc hội đàm với những người đồng cấp Nga ở Moskva, tập trung vào “sự cần thiết phải ngừng bắn trong và xung quanh dải Gaza cũng như việc cung cấp viện trợ nhân đạo kịp thời cho người dân Palestine bị ảnh hưởng” .

Bộ cho biết thêm, đặc phái viên của Nga tại Trung Đông, Mikhail Bogdanov và Bagheri đã đồng ý “phối hợp chặt chẽ các nỗ lực nhằm ổn định tình hình” trong khu vực.

Trong khi đó, phái đoàn cấp cao của Hamas cũng có mặt tại Moskva để thảo luận về vấn đề con tin. Moussa Abu Marzouk, thành viên cấp cao của hội đồng chính trị của nhóm, đã lãnh đạo nhóm thảo luận về việc thả con tin và sơ tán người Nga và các công dân nước ngoài khác khỏi Gaza.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Maria Zakharova xác nhận chuyến thăm của Marzouk và Bagheri tại cuộc họp báo thường kỳ, hứa hẹn sẽ có “thông tin bổ sung” khi có.

Israel đã tố cáo phái đoàn Hamas tới Moskva và yêu cầu Nga trục xuất họ ngay lập tức.

Hamas đã bắt giữ hơn 200 người và giết chết tới 1.400 người Israel trong cuộc tấn công vào Israel ngày 7 tháng 10. Chính phủ của Thủ tướng Benjamin Netanyahu đáp trả bằng cách tuyên chiến với nhóm này và tiến hành các cuộc không kích và pháo binh vào Gaza. Theo Hamas, cho đến nay đã có 50 con tin thiệt mạng trong các cuộc tấn công của Israel, cùng với hơn 7.000 người Palestine.

Mạng lưới đường hầm của Hamas bên dưới Gaza – một tiền tuyến ngầm cho Israel

Điều đang chờ đợi lực lượng mặt đất của Israel ở Gaza, theo các nguồn tin an ninh, là một mạng lưới đường hầm của Hamas dài hàng trăm km và sâu tới 80 mét, mà một con tin được giải thoát gọi là “một mạng nhện” và một chuyên gia mô tả là “10 lần hơn Việt Cộng”.

Các nguồn tin phương Tây và Trung Đông quen thuộc với vấn đề này cho biết, nhóm Hồi giáo Hamas người Palestine có nhiều loại đường hầm khác nhau chạy bên dưới dải bờ biển đầy cát rộng 360 cây số vuông này và biên giới của nó - bao gồm các đường hầm tấn công, buôn lậu, tồn trữ và hoạt động.

Một quan chức Mỹ nói, Mỹ tin rằng lực lượng đặc biệt của Israel sẽ phải đối mặt với thách thức chưa từng có khi phải chiến đấu với các phần tử hiếu chiến Hamas trong khi cố gắng tránh giết hại các con tin bị giữ dưới lòng đất.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin lưu ý rằng trận chiến kéo dài 9 tháng của Iraq nhằm chiếm lại thành phố Mosul từ tay Nhà nước Hồi giáo có thể dễ dàng hơn những gì đang chờ đợi Israel - có thể là “rất nhiều IED (thiết bị nổ tự chế), rất nhiều bẫy và chỉ là một hoạt động thực sự nghiền nát.”

Mặc dù Israel đã đầu tư rất nhiều vào việc phát hiện đường hầm - bao gồm hàng rào ngầm được trang bị cảm biến mà họ gọi là “bức tường sắt” - Hamas vẫn được cho là có đường hầm hoạt động dẫn ra thế giới bên ngoài.

Sau đợt xung đột cuối cùng vào năm 2021, lãnh đạo Hamas ở Gaza, Yehya Al-Sinwar, cho biết: “Họ bắt đầu nói rằng họ đã phá hủy 100km đường hầm của Hamas. Tôi đang nói với bạn rằng, những đường hầm mà chúng tôi có ở Dải Gaza dài hơn 500km. Ngay cả khi lời kể của họ là sự thật, họ chỉ phá hủy 20% số đường hầm.”

Nhân chứng con tin

Không có sự chứng thực nào cho nhận xét của ông Sinwar, người được cho là đang ẩn náu dưới lòng đất trước một cuộc tấn công trên bộ dự kiến của Israel.

Nhưng con số ước tính hàng trăm km được các nhà phân tích an ninh chấp nhận rộng rãi, mặc dù dải bờ biển bị phong tỏa chỉ dài 40 km.

Với việc Israel có toàn quyền kiểm soát đường hàng không và đường biển của Gaza cũng như 59 km trong tổng số 72 km biên giới đất liền của Gaza - với Ai Cập cách 13 km về phía nam - các đường hầm là một trong số ít phương cách mà Hamas đưa vũ khí, thiết bị và con người vào đây.

Trong khi nhóm này và các nhóm Palestine khác giữ bí mật về mạng lưới của họ, con tin người Israel mới được thả, bà Yocheved Lifshitz, 85 tuổi, nói: “Nó trông giống như một mạng nhện, rất nhiều đường hầm”. Bà nói thêm: “Chúng tôi đã đi bộ hàng km dưới lòng đất”.

Hamas tin rằng với ưu thế vượt trội về quân sự trên không và thiết giáp của Israel, các đường hầm là một cách để cắt bỏ một số lợi thế đó bằng cách buộc binh lính Israel phải di chuyển dưới lòng đất trong những không gian chật hẹp mà các chiến binh Hamas biết rõ.

Một phát ngôn viên của quân đội Israel ngày 26/10 nói: “Tôi sẽ không nói chi tiết về số km đường hầm nhưng đây là một con số lớn, được xây dựng dưới các trường học và khu dân cư”.

Thúc giục Hội đồng Bảo an Liên hiệp quốc can thiệp, Tổng thống Chính quyền Palestine Mahmoud Abbas đã kêu gọi chấm dứt ngay lập tức “sự xâm lược” vào Gaza và hướng tới “một giải pháp chính trị thay vì các giải pháp quân sự và an ninh.”

Thành phố ngầm

Các nguồn tin an ninh Israel cho biết các cuộc oanh tạc dữ dội từ trên không của Israel đã gây ra ít thiệt hại cho cơ sở hạ tầng đường hầm và lực lượng biệt kích hải quân Hamas có thể tiến hành một cuộc tấn công bằng đường biển nhắm vào các cộng đồng ven biển gần Gaza trong tuần này.

Ông Amir Avivi, cựu chuẩn tướng, người có các chức vụ cấp cao trong quân đội Israel bao gồm phó chỉ huy sư đoàn Gaza, được giao nhiệm vụ xử lý các đường hầm, nói: “Mặc dù chúng tôi đã tấn công ồ ạt trong nhiều ngày, nhưng khả năng lãnh đạo của Hamas vẫn còn khá nguyên vẹn, cũng như khả năng chỉ huy và kiểm soát, thậm chí khả năng thử và phát động các cuộc phản công”.

“Có cả một thành phố trên khắp Gaza bên dưới với độ sâu 40-50 mét. Có các hầm trú ẩn, trụ sở và kho chứa và tất nhiên chúng được kết nối với hơn một nghìn vị trí phóng rốc-két.”

Các nguồn khác ước tính độ sâu lên tới 80 mét.

Một nguồn tin an ninh phương Tây nói: “Đường hầm chạy dài nhiều km. Chúng được làm bằng bê tông và được làm rất tốt. Hãy nghĩ đến gấp 10 lần Việt Cộng. Họ đã có nhiều năm và có rất nhiều tiền để làm việc này.”

Một nguồn tin an ninh khác từ một trong những quốc gia láng giềng của Israel cho biết các đường hầm của Hamas từ Ai Cập vẫn hoạt động.

Ông nói: “Chuỗi cung ứng ngày nay vẫn còn nguyên vẹn. Mạng lưới tham gia tạo điều kiện phối hợp là một số sĩ quan quân đội Ai Cập. Không rõ liệu quân đội Ai Cập có biết về điều này hay không”.

Theo hai nguồn tin an ninh và một thương nhân ở thành phố El Arish của Ai Cập, một số ít đường hầm buôn lậu hẹp hơn, sâu hơn vẫn đang hoạt động cho đến gần đây giữa Ai Cập và Gaza, nhưng chúng đã chậm lại và gần như dừng lại kể từ khi chiến tranh Israel-Hamas bắt đầu.

Các quan chức Ai Cập đã không trả lời ngay yêu cầu bình luận. Hôm 25/10, Tổng thống Ai Cập Abdel Fattah al-Sisi cho biết khi thị sát các đơn vị quân đội ở Suez rằng vai trò của quân đội là bảo đảm biên giới Ai Cập.

Trò chơi dài

Hamas được thành lập ở Gaza vào năm 1987 và được cho là đã bắt đầu đào đường hầm vào giữa những năm 1990, khi Israel trao cho Tổ chức Giải phóng Palestine của Yasser Arafat một số quyền tự trị ở Gaza.

Mạng lưới đường hầm là lý do chính khiến Hamas mạnh hơn ở Gaza so với Bờ Tây do Israel chiếm đóng, nơi các khu định cư, căn cứ quân sự và thiết bị giám sát của Israel khiến việc tiếp cận bất cứ thứ gì từ Jordan trở nên khó khăn hơn.

Việc đào hầm trở nên dễ dàng hơn vào năm 2005 khi Israel rút binh lính và người định cư ra khỏi Gaza và khi Hamas giành quyền lực trong cuộc bầu cử năm 2006.

Ngay sau đó, cánh quân sự của Hamas, Lữ đoàn Izz el-Deen al-Qassam, bắt giữ Gilad Shalit và giết chết hai binh sĩ Israel khác sau khi đào hầm 600 mét để đột kích căn cứ Kerem Shalom ở biên giới Gaza.

Một năm sau, Hamas tiến hành một cuộc tấn công quân sự chống lại lực lượng của Arafat ở Gaza bằng cách sử dụng các cuộc tấn công bằng đường hầm.

Mặc dù các đường hầm quân sự vẫn nằm ngoài tầm mắt của người ngoài, nhưng trong thời kỳ đó, những kẻ buôn lậu Gaza phô trương những đường hầm thương mại hiếm khi được che giấu dưới biên giới Rafah.

Chúng rộng khoảng 1 mét và sử dụng động cơ tay quay để vận chuyển hàng hóa dọc theo sàn đường hầm đầy cát trong các thùng xăng rỗng.

Một người điều hành đường hầm Rafah, Abu Qusay, cho biết một đường hầm dài 800 m phải mất từ 3 đến 6 tháng để đào và có thể mang lại lợi nhuận lên tới 100.000 đô la mỗi ngày. Mặt hàng có lợi nhuận cao nhất là đạn, được mua với giá 1 đô la/viên ở Ai Cập và có giá hơn 6 đô la ở Gaza. Ông cho biết súng trường Kalashnikov có giá 800 đô la ở Ai Cập và được bán với giá gấp đôi.

Năm 2007, cánh quân sự này được cho là đã đưa chỉ huy của họ là Mohammed Deif vào Gaza thông qua một đường hầm từ Ai Cập. Deif là kẻ chủ mưu đằng sau vụ tấn công chết người ngày 7/10 của Hamas vào Israel, khiến 1.400 người thiệt mạng và các con tin bị bắt.

Săn lùng đường hầm

Giáo sư Joel Roskin, nhà địa mạo và địa chất của Đại học Bar-Ilan của Israel cho biết rất khó để lập bản đồ mạng lưới đường hầm một cách chính xác từ bề mặt hoặc không gian, việc bổ sung thông tin được phân loại cao là điều cần thiết để lập bản đồ 3D và hiển thị hình ảnh.

Trong số các đơn vị tinh nhuệ được giao nhiệm vụ hoạt động ngầm có Yahalom, biệt kích chuyên nghiệp của Quân đoàn Kỹ thuật Chiến đấu của Israel, được biết đến với biệt danh “chồn”, chuyên tìm kiếm, dọn dẹp và phá hủy các đường hầm.

Đầu tuần này, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã đến thăm các chiến binh Yahalom và nói với họ: “Tôi trông cậy vào các bạn, người dân Israel trông cậy vào các bạn”.

Các nguồn tin của Israel cho biết những gì đang chờ đợi họ rất đáng sợ và họ phải đối mặt với một kẻ thù đã tập hợp lại và rút kinh nghiệm từ các hoạt động trước đây của Israel vào năm 2014 và 2021.

“Sẽ có rất nhiều bẫy. Họ có vũ khí nhiệt áp mà họ không có vào năm 2021, loại vũ khí này nguy hiểm hơn. Và tôi tin rằng họ đã mua được rất nhiều hệ thống vũ khí chống tăng để cố gắng tấn công các APC (xe bọc thép chở quân), xe tăng của chúng tôi,” ông Amnon Sofrin, cựu thiếu tướng và cựu chỉ huy Quân đoàn Tình báo Chiến đấu, cho biết.

Ông Sofrin, người trước đây từng đứng đầu cục tình báo của cơ quan tình báo Mossad của Israel, nói Hamas cũng sẽ cố gắng bắt cóc binh lính.

Bà Daphne Richemond-Barak, giáo sư tại Đại học Reichman của Israel và là tác giả cuốn sách Chiến tranh ngầm, cho biết xung đột ở Syria và Iraq đã làm thay đổi tình hình.

“Những gì IDF (quân đội Israel) có thể phải đối mặt bên trong đường hầm cũng là tất cả kinh nghiệm và kiến thức mà các nhóm như ISIS (Nhà nước Hồi giáo) đã thu được và đã ... được truyền lại cho Hamas.”

Lộ trình hướng đến hòa bình

(Ảnh minh họa).

Một loạt chuyển động ngoại giao đã được thúc đẩy cả trong khu vực và trên trường quốc tế kể từ khi giao tranh giữa lực lượng Hamas và Israel bùng phát tại Dải Gaza ngày 7/10. Đáng tiếc, sau hơn 3 tuần, tiếng súng vẫn chưa im, con số dân thường thương vong tiếp tục tăng.

Thống kê mới nhất của cơ quan y tế Dải Gaza cho biết các cuộc không kích của quân đội Israel nhằm vào Gaza khiến ít nhất 6.500 người Palestine thiệt mạng, trong đó có trên 2.300 trẻ em và 1.100 phụ nữ, trên 14.245 người bị thương. Phía Israel thông báo khoảng 1.500 người thiệt mạng và trên 4.200 người bị thương trong các cuộc tấn công của lực lượng Hamas, trên 200 người đang bị Hamas bắt làm con tin.

Trong cuộc họp mới đây về tình hình Dải Gaza, Trợ lý Tổng thư ký Liên hợp quốc (LHQ) về các vấn đề nhân đạo, bà Joyce Msuya nêu rõ: “Dân thường ở đây không có nơi nào để đi, không có nơi nào để tránh bom và tên lửa, không có nơi nào để tìm nước uống, thực phẩm hoặc để thoát khỏi thảm họa nhân đạo”. Theo LHQ, hơn một triệu người ở Gaza phải rời bỏ nhà cửa đi lánh nạn, trong khi hơn 170.000 ngôi nhà bị phá hủy.

Các nỗ lực quốc tế hiện nay đều tập trung vào hai mục tiêu chính là thúc đẩy lệnh ngừng bắn và thiết lập các hành lang nhân đạo để giải quyết cuộc khủng hoảng khẩn cấp tại Dải Gaza. Ngay sau khi xung đột bùng phát, nhiều nước có ảnh hưởng trong khu vực, như Ai Cập, Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ, đã đề nghị làm trung gian hòa giải, cũng như đưa ra kế hoạch hòa bình nhằm chấm dứt xung đột càng sớm càng tốt.

Hàng loạt cuộc tiếp xúc, điện đàm giữa các nhà lãnh đạo thế giới, nhiều chuyến thăm ngoại giao con thoi đã diễn ra. Ai Cập đã chủ trì hội nghị hòa bình Cairo nhằm tìm cách ngăn chặn bạo lực, Hội đồng Bảo an LHQ thúc đẩy các phiên họp thảo luận biện pháp vãn hồi hòa bình. Đây là những minh chứng rõ nhất cho thấy quyết tâm của cộng đồng quốc tế trong việc tìm kiếm giải pháp hòa bình, duy trì sự ổn định của khu vực.

Nhờ các nỗ lực ngoại giao không mệt mỏi của cộng đồng quốc tế trong những ngày qua, nhiều tín hiệu tích cực đã xuất hiện. Kể từ ngày 21/10, khi hoạt động viện trợ nhân đạo cho Dải Gaza được nối lại, ít nhất 3 đoàn xe với hơn 50 chiếc xe tải chở hàng viện trợ đã đi qua cửa khẩu biên giới Rafah (của Ai Cập) vào Dải Gaza, đem theo 457 tấn vật tư y tế, 251 tấn lương thực và 87 tấn nước. Đây là nguồn hỗ trợ nhân đạo hết sức quan trọng đối với người dân Gaza bởi sau khi xung đột với Phong trào Hồi giáo Hamas bùng phát, Israel đã phong tỏa hoàn toàn vùng lãnh thổ này, cắt điện, nước, năng lượng. Tuy nhiên, LHQ cho rằng cần ít nhất 100 xe tải/ngày chở hàng viện trợ đến Gaza mới có thể đáp ứng các nhu cầu cơ bản cho 2,4 triệu cư dân tại đây.

Một loạt nước cũng đã công bố các khoản viện trợ khẩn cấp dành cho Dải Gaza theo lời kêu gọi của LHQ, như Đức (hơn 50 triệu USD), Anh (hơn 12 triệu USD) Nhật Bản (10 triệu USD), Nga (27 tấn hàng viện trợ), Hà Lan sẵn sàng giải ngân gói viện trợ bổ sung trị giá 10,5 triệu USD,… Chính quyền của Tổng thống Mỹ Joe Biden đang thúc đẩy quốc hội thông qua gói viện trợ lớn có tổng trị giá lên tới 106 tỷ USD, trong đó hơn 9 tỷ USD được dành cho viện trợ nhân đạo tại Israel và Gaza.

Đáng chú ý, thông qua nỗ lực trung gian của Qatar, phong trào Hồi giáo vũ trang Hamas, kiểm soát Dải Gaza, đã quyết định trả tự do cho 2 con tin người Mỹ và 2 con tin người Israel, đồng thời tuyên bố đang làm việc với các đại diện của Qatar, Ai Cập để thả các con tin là dân thường. Việc Hamas lần đầu tiên thả con tin kể từ khi nổ ra xung đột cho thấy giải pháp ngoại giao đang đi đúng hướng và ít nhiều phát huy tác dụng.

Tuy nhiên, với một môi trường đầy rẫy những toan tính và sự khác biệt của các cường quốc thế giới nhằm tranh giành ảnh hưởng tại khu vực có vị trí địa - chiến lược trọng yếu này, hy vọng sớm đạt được thỏa thuận ngừng bắn trở nên mờ nhạt. Vụ tấn công bệnh viện Al Ahli ở Dải Gaza tối 17/10, khiến hàng trăm người thiệt mạng, buộc Jordan phải hủy cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Mỹ với các lãnh đạo Ai Cập và Palestine đã được lên kế hoạch tại Amman, đã “phủ bóng” lên triển vọng hòa bình. Việc Mỹ tuyên bố hỗ trợ đồng minh Israel khoảng 14,3 tỷ USD, trong đó phần lớn để mua hệ thống phòng không và tên lửa, điều nhóm tàu sân bay USS Gerald Ford và USS Dwight D.

Eisenhower đến Địa Trung Hải và đặt khoảng 2.000 lính thủy đánh bộ trong tình trạng báo động cao về khả năng huy động, báo hiệu cuộc xung đột khó có thể kết thúc trong “một sớm, một chiều”. Mặc dù Ai Cập đã rất nỗ lực tổ chức hội nghị thượng đỉnh hòa bình quốc tế, song sự khác biệt về quan điểm giữa các phái đoàn Arab và phái đoàn châu Âu về lời kêu gọi ngừng bắn đã cản trở quá trình ra tuyên bố chung của hội nghị. Thậm chí, dư luận còn cho rằng ngay cả khi hội nghị ra được tuyên bố chung, thì việc thực thi cũng sẽ là bài toán “khó nhằn”, nhất là khi hội nghị thiếu vắng lãnh đạo của các cường quốc phương Tây, trong đó có Mỹ, Anh và Đức. Cũng chính do bất đồng mà cho đến nay, sau nhiều cuộc họp, Hội đồng Bảo an LHQ vẫn chưa thể thông qua bất kỳ nghị quyết nào liên quan đến cuộc xung đột.

Trong khi đó, Đài phát thanh quân đội Israel ngày 26/10 đưa tin Lực lượng bộ binh của Israel đã thực hiện một cuộc tấn công tương đối lớn vào Dải Gaza trong đêm. Trong bài phát biểu trực tiếp trên sóng truyền hình cũng trong đêm 25/10, Thủ tướng Israel Bejamin Netanyahu tuyên bố sẽ làm mọi cách để giải thoát cho số con tin đang bị Hamas giam giữ, đồng thời khẳng định sắp mở cuộc tấn công bộ binh vào Dải Gaza. Các cuộc tấn công quy mô lớn giữa Israel và Phong trào Hồi giáo Hamas không chỉ xảy ra ở Dải Gaza mà đã lan sang vùng lãnh thổ Bờ Tây của Palestine, khiến nhiều người thiệt mạng. Nguy hiểm hơn, cuộc khủng hoảng hiện nay có nguy cơ leo thang và lan rộng trên toàn khu vực, thậm chí ra ngoài biên giới Trung Đông, cuốn thêm nhiều quốc gia vào vòng xoáy bạo lực.

Lịch sử cho thấy không ít lần các đợt giao tranh giữa Israel và lực lượng Hamas kết thúc bằng một thỏa thuận ngừng bắn, song chỉ sau một thời gian, các thỏa thuận này đều bị phá vỡ, do những nguyên nhân gốc rễ của xung đột chưa được giải quyết triệt để. Đây cũng chính là lý do cộng đồng quốc tế không chỉ bây giờ mà trong nhiều năm qua vẫn hối thúc các bên tiến hành đối thoại nghiêm túc để giải quyết các mầm mống xung đột, hướng tới đạt được giải pháp hai nhà nước phù hợp với luật pháp quốc tế và các nghị quyết liên quan của LHQ, trong đó có việc thành lập nhà nước Palestine cùng tồn tại hòa bình bên cạnh nhà nước Israel với đường biên giới trước năm 1967 và Đông Jerusalem là thủ đô của Palestine.

Tuy nhiên, mục tiêu này chỉ đạt được khi các bên thực sự thiện chí, ngừng các hoạt động bạo lực, chấm dứt sự chiếm đóng và hoạt động mở rộng các khu định cư tại Bờ Tây, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người Israel và người Palestine. Bên cạnh đó, cộng đồng quốc tế cần thúc đẩy nỗ lực mang tính xây dựng làm giảm căng thẳng, hỗ trợ các bên nối lại đối thoại và đàm phán. Đó là lộ trình hướng đến một nền hòa bình toàn diện, công bằng và lâu dài cho cuộc xung đột được coi là phức tạp nhất thế giới này.

Nguồn: BBC; CafeF; Soha; VOA; Báo Tin Tức