Vào tháng ba năm 2008, nhân lần Thủ tướng Việt Nam đến thăm Bundesrat (Hội đồng Liên bang, tức là Thượng Viện của CHLB Đức) tôi đã được mời dịch cho phía chủ nhà, tức Thủ hiến Ringstorff, lúc đó đồng thời đang giữ vị trí luân phiên là Chủ tịch Hội đồng Liên bang, và nhờ vậy có cơ hội tiếp xúc với ông trong thời gian khoảng hơn nửa tiếng đồng hồ.

Sở dĩ tôi còn nhớ rõ về lịch làm việc cách đây đã hơn mười hai năm này trước hết là vì những ấn tượng cá nhân đặc biệt mà Thủ hiến đã để lại cho tôi. Trên bức ảnh mà về sau cơ quan lễ tân của Hội đồng Liên bang gửi tặng có thể thấy thông ngôn đang trong lúc tác nghiệp (tóc chàng lúc đó vẫn còn xanh!), ngồi về phía bên trái của Thủ hiến. Việc phiên dịch ngồi cùng bàn và bên cạnh nhân vật VIP theo tôi là một thông lệ rất hay ở Đức, không chỉ vì người dịch được cảm thấy tôn trọng hơn, mà trước hết là qua đó có điều kiện nghe, hiểu diễn giả tốt hơn, kể cả ở nét mặt, các sắc thái biểu cảm, và từ đó có khả năng truyền đạt chính xác hơn.

Tuy nhiên hồi ức nhỏ mà tôi muốn kể lại trong bài viết ngắn này không phải là buổi làm việc chính thức, mà là hai quãng thời gian ngắn trước và sau đó.

Trước khi đoàn xe của Thủ tướng Việt Nam tiến vào, Thủ hiến Ringstorff đã đứng chờ sẵn trên sân của Hội đồng Liên bang, tất nhiên có phiên dịch ở bên cạnh. Tôi không ngờ ông tỏ ra rất cởi mở và bình dị, ngỏ lời cảm ơn phiên dịch và có mấy câu thăm hỏi thân mật. Sau buổi làm việc và tiễn đoàn cũng trên sân trước tòa nhà Hội đồng Liên bang, một lần nữa ông lại cảm ơn phiên dịch trước khi bắt tay từ biệt. Câu chuyện thực ra chỉ có vậy và dường như đây chỉ là những chi tiết xã giao thông thường, không có gì đặc biệt. Nhưng vì cũng từng có nhiều dịp tiếp cận và dịch cho các yếu nhân, tôi biết cử chỉ mà Thủ hiến Ringstorff dành cho một người ở vị trí phục vụ như tôi hôm đó hoàn toàn không phải là một lẽ thường tình.

Cũng trong chuyến thăm lần đó của Thủ tướng Việt Nam, hình như vào một ngày trước lịch làm việc ở Hội đồng Liên bang, tôi có tham dự một bữa ăn trưa làm việc của một Bộ trưởng Liên bang Đức với Thủ tướng và phái đoàn. Tất nhiên tôi cũng được lễ tân xếp ngồi ngay bên cạnh Bộ trưởng, cũng được chiêu đãi tất cả mọi đồ ăn thức uống như tất cả các yếu nhân có mặt - với phiên dịch chủ yếu đây chỉ là một thứ "tiệc ngó" (tức là “Seefood”, không phải “Seafood”, nói theo lời của đồng nghiệp đàn anh Le Quang!), vì đâu còn thời gian và tâm trí cho việc thưởng thức ẩm thực. Buổi ăn trưa làm việc này khá dài, có lẽ hơn một tiếng đồng hồ, và như đã nói, tôi được xếp ngồi bên cạnh vị Bộ trưởng Liên bang. Ông là một chính khách chuyên nghiệp, nói năng khúc chiết và hùng biện, và đặc biệt là ngắt câu rất hợp lý để phiên dịch có thể theo kịp và để dịch không bị mất ý.

Nhưng mà có một ấn tượng khá đặc biệt đã theo đuổi tôi trong buổi trưa hôm đó, là mặc dù có một sự tương tác khá nhịp nhàng giữa Bộ trưởng và phiên dịch, không bao giờ tôi bắt gặp ánh mắt của ông, hay nói theo một cách nói của người Đức, tôi đơn giản chỉ là ... không khí đối với ông, một người thi hành nhiệm vụ có một bổn phận rõ ràng. Và tất nhiên, nếu đặt mình vào vị trí của ông, khó mà có thể đưa ra đòi hỏi với một người mỗi ngày phải gặp gỡ với hàng trăm người khác phải bắt tay, hay phải có một cử chỉ giao thiệp cá nhân với một kẻ cha căng chú kiết nào đó. Quy định lễ tân hay quy tắc ứng xử không đòi hỏi như vậy, và đương sự là tôi lúc đó dĩ nhiên không hề có một lý do nào để trách cứ. Mặc dù cái cảm giác trong hơn một tiếng đồng hồ chỉ là ... không khí với người bên cạnh cũng không thể nói là hoàn toàn dễ chịu.

Thực ra trong bữa ăn trưa hôm đó cũng có những khoảng khắc tôi không hề chỉ là không khí, thậm chí còn được thăm hỏi và có một cuộc chuyện trò ngoài lề rất ấn tượng, đó là vào lúc vị Bộ trưởng đang bận gọi một cuộc điện thoại. Nhưng đó đã là một câu chuyện khác và tôi sẽ xin kể nó vào một dịp sau này, chậm nhất vào lúc công bố hồi ký thông ngôn.

Trở lại lần gặp gặp gỡ với Thủ hiến và Chủ tịch Hội đồng Liên bang Harald Ringstorff, tôi nghĩ chính trải nghiệm mà tôi có một ngày trước đó đã khiến tôi ý thức một cách sâu sắc rằng sự cởi mở và khả năng giao cảm cá nhân của một chính khách ở vị trí như ông hoàn toàn không phải là một điều hiển nhiên.

Nguồn: FB Trương Hồng Quang, ngày 23.11.2020.

Đức Việt Online