Hàng xuất khẩu khó bán ở sân nhà

(Ảnh minh họa).

Cá tra - basa, thanh long của Việt Nam xuất khẩu nhất nhì thế giới, mang về hàng tỉ USD nhưng tiêu thụ trong nước lại chưa nhiều

Ông Nguyễn Văn Đạo, Tổng Giám đốc Công ty CP Gò Đàng (tỉnh Tiền Giang), một trong những doanh nghiệp (DN) xuất khẩu cá tra tiên phong khai phá thị trường nội địa, sau một thời gian phải thốt lên "quá khó" vì thói quen tiêu dùng của người Việt có nhiều khác biệt.

Cá tra bán nội địa khó hơn xuất khẩu

"Năm nay, cá tra xuất khẩu khó khăn nhưng tôi thấy mảng nội địa còn khó hơn. Mỗi năm DN đều ra sản phẩm mới nhưng tăng trưởng chậm. Chủ yếu do người Việt chưa quen với cá tra - basa, nhất là hàng đông lạnh. Để thay đổi được điều này cần thời gian 5-10 năm chứ không thể trong ngắn hạn" - ông Đạo bày tỏ.

Theo ghi nhận của phóng viên Báo Người Lao Động tại các chợ truyền thống ở TP HCM, cá tra - basa được bán khá nhiều dưới dạng cắt lát hoặc phi-lê với mức giá từ 70.000 - 100.000 đồng/kg. So với nhiều loại cá nước ngọt như: điêu hồng, cá lóc, thát lát thì cá tra - basa ít được ưa chuộng hơn do có mùi tanh và ít cách chế biến. Ưu điểm duy nhất của loại cá này là rẻ, nhất là loại phi-lê không xương.

Tại kênh siêu thị, có nhiều món từ cá tra - basa tiện lợi hơn khi được tẩm ướp sẵn, thậm chí chỉ cần làm chín là ăn ngay. Dù vậy, so với thịt heo, gà hay các loại cá biển thì các sản phẩm từ cá tra - basa có tần suất sử dụng ít hơn.

Ông Trương Đình Hòe, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), thông tin thêm tập quán của người Việt là thích thủy hải sản tươi sống và tiếp cận dễ dàng nếu giá rẻ. Trong khi đó, các DN xuất khẩu quen với hàng đông lạnh còn kênh nội địa chủ yếu do thương lái thực hiện, hàng về các chợ đầu mối rồi phân phối đi các nơi. DN chủ yếu bán hàng qua kênh phân phối hiện đại, nơi có điều kiện bảo quản tốt trong khi kênh truyền thống của Việt Nam vẫn chiếm tỉ lệ cao.

Dù vậy, cũng có những DN cá tra đã ghi nhận sự thành công bước đầu. Công ty CP Vĩnh Hoàn - DN cá tra lớn nhất Việt Nam, tháng 6 vừa qua, thị trường nội địa mang về 267 tỉ đồng doanh thu cho DN, tăng 6% so với cùng kỳ và tăng 19% so với tháng 5. Công ty CP Nam Việt (Navico) thử nghiệm phân phối tại hệ thống Bách Hóa Xanh và chỉ sau 3 tháng đã tiêu thụ tới 600 tấn sản phẩm cá ba sa tươi cắt khúc. Từ đó, DN nhận ra thị trường nội địa rất tiềm năng, quan trọng là cách khai thác phù hợp.

Cái khó của thanh long

Tương tự, thanh long cũng từng là loại quả xuất khẩu tỉ USD của Việt Nam trong các năm 2019-2021, kỷ lục là năm 2019 với 1,25 tỉ USD. Thế nhưng ở trong nước, loại quả này thường xuyên gặp tình trạng phải "giải cứu", thậm chí phải đổ bỏ vì khó bán. Ở thời điểm hiện tại, trên đường phố TP HCM có rất nhiều xe đẩy bán thanh long với giá rất rẻ, từ 15.000 đồng/2 kg hoặc 10.000/kg. Các cửa hàng, siêu thị cũng đang chạy chương trình giảm giá sâu với mặt hàng này nhưng tiêu thụ không mạnh.

Chủ một cửa hàng trái cây trên đường Nguyễn Thị Minh Khai (quận 1, TP HCM) cho biết so với các loại trái cây khác như: sầu riêng, măng cụt, xoài cát Hòa Lộc,... thì thanh long (ruột trắng hoặc ruột đỏ) có lượng tiêu thụ vừa phải, ít có đột biến. Riêng thanh long vỏ vàng thuộc nhóm trái cây "độc - lạ" nên vẫn bán khá tốt.

Theo bà Trần Thị Kim Lĩnh, chủ Cơ sở Sản xuất - Thương mại - Dịch vụ Bảo Long Bình Thuận, thanh long tươi trong nước bán rất chậm. Để giải quyết đầu ra cho loại quả này, cơ sở của bà đã chế biến nhiều sản phẩm từ thanh long, năm 2022 tiêu thụ được 45.000 tấn nguyên liệu, dự kiến năm 2023 tiêu thụ 50.000 tấn nguyên liệu. "Nước ép thanh long, si-rô và kẹo thanh long là những mặt hàng bán rất chạy tại thị trường nội địa, nhất là các khu du lịch. Sắp tới, tôi dự kiến thành lập HTX, tập trung những người trẻ khởi nghiệp để làm du lịch trải nghiệm liên quan đến cây thanh long để đẩy mạnh tiêu thụ tại chỗ" - bà Lĩnh chia sẻ.

Bà Lĩnh nói tiềm năng thanh long chế biến còn lớn nhưng yêu cầu nguyên liệu phải được kiểm soát. Do đó, nông dân nên canh tác theo tiêu chuẩn thực hành nông nghiệp tốt để có đa dạng đầu ra từ xuất khẩu, nội địa, chế biến. Hiện tại, nhiều nhà vườn vẫn tập trung cho sản phẩm bán tươi, nhiều nhà vườn chưa có chứng nhận nên các cơ sở chế biến không thể thu mua dù giá rẻ.

Nhà bán lẻ nói gì?

Dưới góc độ nhà bán lẻ, giải thích lý do những sản phẩm xuất khẩu "tỉ USD" của Việt Nam khó tiêu thụ ở thị trường trong nước, ông Paul Lê, Phó Tổng giám đốc Công ty CP Central Retail Việt Nam, dẫn chứng tôm sú Việt Nam xuất khẩu đi rất nhiều thị trường, đã khẳng định thương hiệu, chất lượng nhưng tại Việt Nam, tôm sú đông lạnh không thể cạnh tranh lại tôm sống.

"Người Việt Nam chuộng ăn tôm sống, không chuộng ăn tôm đông lạnh. Bản thân siêu thị cũng rất vất vả trong việc bảo quản, bán tôm tươi sống cho khách hàng" - Phó Tổng giám đốc Central Retail Việt Nam nói. Theo ông, cần tuyên truyền cho người dân thay đổi tư duy tiêu dùng: Chú trọng hơn đến những sản phẩm an toàn hơn, sản phẩm được kiểm soát dư lượng thuốc kháng sinh… thay cho sản phẩm tươi sống.

Đồng tình với nhận xét "đồ tốt mang đi xuất khẩu", ông Đinh Quang Khôi, Giám đốc Marketing Công ty TNHH MM Mega Market Việt Nam, chỉ ra thực tế những sản phẩm trước đây thường được bán "giải cứu" do xuất khẩu bị đình trệ như thanh long, dưa hấu, vải thiều, khoai lang…, sau thời gian bán giá siêu khuyến mãi để "giải cứu" đều không tiêu thụ tốt bằng những mặt hàng trái cây, rau củ khác.

Lý do là người tiêu dùng có tâm lý so sánh giá với giai đoạn bán "giải cứu", không sẵn sàng mua khi sản phẩm trở về giá trị thực hoặc được bán với giá cao. "Điển hình là thanh long, sau những lần bán giải cứu thì thị trường đã định hình mức giá thấp, chỉ có thể tiêu thụ tốt ở mức giá 25.000 đồng - 30.000 đồng/kg" - ông Khôi dẫn chứng.

Ông Khôi cũng chỉ ra thực tế là hầu hết các mặt hàng thủy - hải sản chế biến xuất khẩu khó thành công khi quay về nội địa. "Nhiều DN trước đây chỉ tập trung xuất khẩu, không tham gia thị trường nội địa hoặc tham gia với tỉ lệ rất khiêm tốn nên sản phẩm không đủ để tạo ra nhu cầu thị trường. Nay, khi chào bán sản phẩm về "sân nhà", mặc dù siêu thị đã hỗ trợ tuyên truyền, quảng cáo cho sản phẩm nhưng trong ngắn hạn chưa thể tạo xu hướng tiêu dùng" - ông Khôi phản ánh.

Sốc với giá trị đơn hàng trên sàn giao dịch thương mại điện tử

Số lượng giao dịch hàng hóa trên các sàn thương mại điện tử quý 1/2023 tăng vọt bất thường, nhưng tổng giá trị giao dịch lại sụt giảm so với quý 4/2022. Tính trung bình, mỗi đơn hàng chỉ có giá trị khoảng... 1.000 đồng. Con số này gây kinh ngạc cho nhiều người.

Chỉ hơn 1.000 đồng cho một đơn hàng ?

Báo cáo từ Tổng cục Thuế mới công bố cho biết, Cổng thông tin thương mại điện tử (TMĐT) đến nay đã ghi nhận 333 sàn giao dịch TMĐT thực hiện việc cung cấp thông tin, trong đó có nhiều sàn chiếm thị phần lớn như Shopee, Lazada, Sendo, Voso, Tiki…

Cụ thể, thông tin của các sàn cung cấp thì trong quý 4/2022 có 159.218 cá nhân và 31.882 tổ chức có hoạt động kinh doanh trên sàn giao dịch TMĐT, với 50,7 triệu lượt giao dịch và tổng giá trị giao dịch đạt 15.272 tỉ đồng. Trong quý 1/2023 (tính đến ngày 24.6) có 64.327 cá nhân và 22.840 tổ chức kinh doanh trên sàn giao dịch TMĐT, với 9 tỉ lượt giao dịch và tổng giá trị giao dịch là 11.478 tỉ đồng.

Nếu tính bình quân thì trong quý 4/2022, giá trị giao dịch của một đơn hàng đạt hơn 301.000 đồng; tuy nhiên quý 1/2023, số lượt giao dịch tăng gấp 177 lần nhưng giá trị giao dịch bình quân lại giảm xuống hơn 300 lần, chỉ còn khoảng 1.200 đồng/đơn hàng. Con số này khiến nhiều chuyên gia kinh tế, cá nhân đều bất ngờ.

Th.S Vũ Quốc Chinh, Trường ĐH Kinh tế TP.HCM, cho hay khi vừa đọc số liệu trên, ông hoàn toàn bất ngờ và không thể hiểu được vì sao 2 số liệu có sự chênh lệch rất xa nhau giữa 2 quý liền kề. Theo ông, có thể có 2 vấn đề xảy ra. Thứ nhất là các cá nhân, tổ chức bán hàng trên sàn TMĐT cũng có sử dụng công cụ để làm tăng lượt giao dịch như một chiêu quảng cáo, bán hàng. Tuy nhiên, báo cáo cũng cho thấy tỷ lệ giao dịch thành công trên số lượt giao dịch trong quý đầu năm nay đạt đến 99,97% - hầu như tuyệt đối, nên loại trừ chuyện tăng lượt giao dịch "ảo". Thứ hai là người bán hàng có dấu hiệu làm giảm doanh thu để giảm số thuế phải nộp theo quy định.

Đồng tình, chuyên gia thương mại Vũ Vinh Phú cũng nhận định số liệu nói trên cho thấy rõ sự nghịch lý. Trong khi lượng giao dịch tăng vọt đến con số vài trăm lần thì giá trị giao dịch bình quân lại giảm mạnh hơn 300 lần là khó hiểu, vô lý. Điều này đặt ra vấn đề cơ quan thanh tra thuế, thanh tra Bộ Tài chính cần có sự kiểm tra lại các thông tin từ báo cáo của các sàn TMĐT. Từ đó công khai xem liệu có vấn đề gì sai sót hay không, có chuyện giấu doanh thu để trốn thuế hay không? Bởi từ trước đến nay, chính ngành thuế cũng đã thừa nhận TMĐT là lĩnh vực vẫn đang thất thoát thuế khá lớn, cơ quan thuế chưa kiểm soát được hết hoạt động kinh doanh mua bán cũng như doanh thu thực tế của nhiều cá nhân, tổ chức. Khi có những trường hợp sai phạm bị xử lý, truy thu thuế thì phải công khai rộng rãi để mang tính răn đe các hành vi tương tự có thể xảy ra, hạn chế thất thu thuế.

Hiếm có sản phẩm nào giá 1.000 đồng

Tổng cục Thuế cho biết đang khẩn trương xây dựng quy chế về khai thác thông tin từ cơ sở dữ liệu tiếp nhận được từ các sàn TMĐT, nâng cao hơn nữa công tác quản lý thuế đối với hoạt động này. Về công tác thanh tra, kiểm tra, Tổng cục Thuế đã phân công nhiệm vụ triển khai công tác kiểm tra, đối chiếu thông tin đối với một số người nộp thuế là chủ sở hữu sàn TMĐT, các đơn vị là trung gian thanh toán, các công ty đối tác nước ngoài tại VN và một số nhà cung cấp nước ngoài không có cơ sở kinh doanh cố định tại VN. Đến nay, ngành thuế đã ban hành và tiến hành kiểm tra tại 15/18 doanh nghiệp và đã hoàn thành, ban hành quyết định xử lý đối với 13 doanh nghiệp, với tổng số xử lý, phạt, truy thu thuế, lệ phí 129,1 tỉ đồng…

Mặc dù đã có những nỗ lực của cơ quan quản lý thuế nhưng nếu tính trên thực tế, số thuế thu từ hoạt động TMĐT vẫn quá nhỏ bé so với giá trị giao dịch. Cụ thể, tổng số thu thuế đối với hoạt động TMĐT nói chung (bao gồm cả hoạt động cung cấp dịch vụ trên nền tảng số) từ các tổ chức, cá nhân VN trên toàn quốc năm 2021 là 261 tỉ đồng; năm 2022 tăng cao với 716 tỉ đồng, bằng 274% số thu năm 2021; 5 tháng đầu năm 2023 đạt 246 tỉ đồng, bằng 34% số thu năm 2022. Trong khi đó, Sách trắng TMĐT VN năm 2022 do Cục TMĐT và Kinh tế số (Bộ Công thương) công bố, quy mô thị trường TMĐT bán lẻ (B2C) của VN năm 2022 đạt khoảng 16,4 tỉ USD (tương đương hơn 393.000 tỉ đồng) thì con số thuế đã thu chỉ như "muối bỏ biển".

Luật sư Trần Xoa, Giám đốc Công ty luật Minh Đăng Quang, nhận xét số liệu báo cáo từ các sàn TMĐT trong quý 1/2023 là quá lạ. Hàng hóa gì mà giao dịch bình quân chỉ hơn 1.000 đồng/đơn hàng? Trên thị trường hiện nay cũng rất hiếm có sản phẩm nào được bán với giá chỉ 1.000 đồng mà đã cao hơn rất nhiều. Tổng cục Thuế đủ sức để làm rõ thông tin này và có thể công khai để dư luận không còn thắc mắc.

Quan trọng hơn, hoạt động TMĐT vẫn đang là xu hướng lớn không chỉ trên thế giới mà còn diễn ra mạnh ở VN. Tình trạng cá nhân, tổ chức kinh doanh trên mạng nhưng không khai báo, có thể giấu bớt doanh thu… có thể diễn ra. Trong khi giao dịch TMĐT sẽ ngày càng nhiều với giá trị càng lớn nên dư địa về nguồn thu thuế cũng sẽ cao. Ngành thuế vẫn cần phải có nhiều giải pháp để quản lý, thay vì chỉ tập trung vào các nguồn thu cũ như cá nhân làm công ăn lương, doanh nghiệp sản xuất kinh doanh đã đăng ký hoạt động.

Chẳng hạn như tập trung vào một số hàng hóa có giao dịch thường xuyên trên các sàn TMĐT và chỉ cần sử dụng công cụ tìm kiếm một lần là sẽ xuất hiện ngay các điểm kinh doanh lớn. Danh sách này có thể được lập ra và kiểm tra dần dần, thông qua việc phối hợp báo cáo từ các giao dịch với số tiền lớn từ ngân hàng thương mại hay cơ chế phối hợp cung cấp thông tin giao dịch của các cá nhân, tổ chức có dấu hiệu kinh doanh qua mạng lớn…

Đồng tình, Th.S Vũ Quốc Chinh cho rằng việc kiểm soát được doanh thu của hoạt động TMĐT là quan trọng nhất. Ngành thuế có thể sử dụng thông tin từ các sàn TMĐT, kết hợp với thông tin từ các đơn vị giao hàng. Đặc biệt cần nghiên cứu sử dụng công cụ như trí tuệ nhân tạo để tìm kiếm, sàng lọc thông tin giao dịch trên mạng theo các tiêu chí về nhóm hàng, địa bàn… "Xu hướng kinh doanh trên mạng là tất yếu và sẽ trở nên phổ biến hơn nữa. Thực tế đó có thể sẽ phát sinh ra nhiều bài toán về trốn thuế, lách thuế… mà cơ quan quản lý phải tính đến để giảm tình trạng hụt thu", ông Vũ Quốc Chinh chia sẻ.

Doanh nghiệp lách để vay hơn, ngân hàng trách không chung thuỷ khó cùng thuyền

(Ảnh minh họa).

Doanh nghiệp kêu, ngân hàng khó khăn trong việc cho vay và đòi hỏi phải có tài sản đảm bảo. Ngân hàng thì cho rằng, việc doanh nghiệp có quan hệ tín dụng cùng lúc với nhiều nhà băng là… không chung thuỷ.

Doanh nghiệp muốn được tin tưởng

Chia sẻ tại một hội thảo hôm qua, ông Vũ Công Huân, Tổng Giám đốc CTCP Tập đoàn HDC, một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xuất khẩu thuỷ sản và phân phối tại thị trường trong nước cho biết, từ đầu năm đến nay lượng đơn hàng xuất khẩu sụt giảm khoảng 27% so với cùng kỳ. Đơn hàng thị trường nội địa cũng chỉ khoảng 35%.

“Khó khăn lớn nhất vẫn là nguồn vốn”, ông Huân nói. Doanh nghiệp tiếp cận 3 ngân hàng có thể cấp hạn mức tín dụng 80 tỷ đồng. Tuy nhiên, số có thể giải ngân tín chấp chỉ từ 8-10 tỷ đồng, do ngân hàng yêu cầu phải có tài sản đảm bảo.

Thực tế, HDC khó đáp ứng yêu cầu của nhà băng về tài sản đảm bảo mặc dù công ty có báo cáo tài chính minh bạch. Khách hàng trong nước đều là những doanh nghiệp lớn như Vingroup, Masan, Lotte,… nên công ty có dòng tiền ổn định. Suốt 4 năm qua, chưa khi nào dòng tiền thanh toán của khách hàng về doanh nghiệp chậm quá 5 ngày.

Vấn đề của doanh nghiệp là phải chấp nhận cho đối tác chậm thanh toán trong vòng 2 tháng. Trong khi mua sản phẩm của nông dân bằng tiền mặt, doanh nghiệp phải thanh toán ngay. Trong thời gian đó, công ty mong muốn được ngân hàng cùng đồng hành tin tưởng, như cách mà HDC đang tin tưởng vào chính khách hàng của họ.

“Các ngân hàng nói rằng với doanh nghiệp vừa và nhỏ, vay tín chấp tối đa chỉ 3-5 tỷ đồng. Nếu vay tại 3 ngân hàng cũng chỉ vay được tối đa 10 tỷ đồng. Có ngân hàng ra hạn mức cho vay 27 tỷ đồng nhưng yêu cầu phải có tài sản đảm bảo. Như Techcombank chấp nhận thế chấp bằng các khoản phải thu, nhưng lại chỉ áp dụng với khoản phải thu của Masan, trong khi chúng tôi có rất nhiều khách hàng”, ông Huân nói.

Ngân hàng nói khó

Ông Trần Long, Phó tổng giám đốc BIDV cho biết, doanh nghiệp vay vốn ở nhiều nơi khiến cho việc kiểm soát của ngân hàng không thực sự đạt mục tiêu.

“Cùng lúc doanh nghiệp quan hệ với 5-7 ngân hàng. Trong khi báo cáo tài chính không minh bạch. Chúng tôi thấy điều này khiến cho một số ngân hàng cảm thấy nản lòng trong việc thực hiện giải pháp hỗ trợ, cơ cấu lại cho doanh nghiệp”, ông Trần Long nói.

Đại diện BIDV cũng nêu thực trạng, hiện các doanh nghiệp thường tồn tại 2 hệ thống báo cáo tài chính, một để gửi ngân hàng và một để gửi cơ quan thuế. Số liệu của hai báo cáo thường không đồng nhất, nên rất khó cho nhà băng trong việc đánh giá chính xác năng lực cũng như dòng tiền của doanh nghiệp.

Chia sẻ với những khó khăn của doanh nghiệp, ông Nguyễn Quốc Hùng, Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng cho rằng, các ngân hàng thương mại đều có những giải pháp hữu hiệu và luôn coi khách hàng là "những người ngồi chung thuyền".

Tuy nhiên, việc một doanh nghiệp có hạn mức vay 80 tỷ đồng nhưng lại có quan hệ tín dụng với nhiều ngân hàng thì việc được vay tối đa 8 tỷ đồng đã là... quá nhiều. Trong khi đó, nếu chỉ vay tại một ngân hàng có thể sẽ được vay 15 tỷ đồng.

“Doanh nghiệp thích quan hệ với nhiều ngân hàng cho hoành tráng và mở rất nhiều tài khoản. Mỗi tài khoản lại vay 5-7 tỷ đồng thì không bao giờ anh trở thành một người chung thuỷ. Khi không chung thuỷ thì không bao giờ có được sự chung thuỷ từ đối tác”, ông Nguyễn Quốc Hùng bình luận.

Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng khuyên, doanh nghiệp có quyền tìm hiểu nhiều đơn vị để rồi tìm ra một ngân hàng phù hợp nhất, nhưng cần phải xác định ngân hàng đồng hành cùng doanh nghiệp "trên một con thuyền". Tuy nhiên, trên “con thuyền” ấy không thể cùng lúc có đến 5-7 người bởi sẽ chẳng ai dám cho vay mà không có tài sản đảm bảo.

PGS-TS Nguyễn Thị Mùi, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách, tài chính, tiền tệ quốc gia cho rằng, các doanh nghiệp luôn yêu cầu ngân hàng cắt giảm thủ tục, không đặt nặng vấn đề tài sản đảm bảo, nhưng doanh nghiệp cũng cần phải theo nguyên tắc "người cho vay có trách nhiệm thì người vay cũng phải thực sự có trách nhiệm".

“Một khoản tín dụng rẻ hoặc dưới chuẩn thì rủi ro sẽ rất cao. Trong lĩnh vực ngân hàng cần ổn định hệ thống, nếu không sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ nền kinh tế cũng như các hoạt động khác”, bà Mùi nói.

Đồng tình với quan điểm trên, ông Nguyễn Quốc Hùng cho rằng trách nhiệm của người cho vay rất lớn, trong khi trách nhiệm của người đi vay lại rất nhỏ, dẫn đến nợ xấu ngày một tăng. Thậm chí, có công ty tài chính cho vay tiêu dùng, nợ xấu đã lên đến 25%. Ngân hàng Nhà nước cho biết, nợ xấu tại hệ thống các tổ chức tín dụng đã vượt quá 3% thay vì dưới 3% như mục tiêu đề ra.

Ông Hùng cho rằng, không thể cứ hô hào ngân hàng phải giảm điều kiện cho vay, không thể cho vay bằng mọi giá mà phải cho vay để đảm bảo doanh nghiệp có thể ổn định phát triển. Ngân hàng cũng phải đảm bảo an toàn hệ thống.

Gợi ý cho doanh nghiệp trong việc vượt qua yêu cầu phải có tài sản đảm bảo, ông Nguyễn Quốc Hùng cho rằng, nếu doanh nghiệp như HDC bán hàng cho các đối tác lớn như Masan, Vingroup,… hoàn toàn có thể được ngân hàng chấp nhận không cần tài sản đảm bảo.

Hơn nữa, khi thị trường xuất khẩu đang gặp khó, doanh nghiệp nên hướng đến thị trường trong nước, chấp nhận giá bán thấp hơn để có được sự sẻ chia từ khách hàng. Từ đó ngân hàng sẽ lại cho vay để tiếp tục sản xuất.

“Cò đất” găm bất động sản thời sốt chờ bán chênh, nay đua nhau tháo chạy

Không chỉ nhà đầu tư cá nhân, nhiều môi giới bất động sản mua đúng đỉnh giá thị trường hiện nay cũng đang phải bán tháo để trả nợ.

Trong lúc thị trường lên cơn sốt, gần như ai mua được bất động sản sẽ nắm chắc phần thắng trong tay. Thậm chí chỉ nắm giữ một thời gian ngắn cũng lãi không ít. Theo đó, không ít môi giới bất động sản - những người theo sát thị trường, cũng mạnh tay xuống tiền “ôm” hàng chờ bán chênh kiếm lời. Thời điểm đầu năm 2022, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết, có hiện tượng các sàn giao dịch bất động sản cấu kết với nhau "ôm hàng", làm giá, tạo sóng, thổi giá gây sốt ảo để ăn chênh lệch, làm nhiễu loạn thị trường.

Tuy nhiên, với diễn biến thị trường trầm lắng kéo dài, nhiều môi giới hiện nay rơi vào tình trạng “gậy ông đập lưng ông” khi phải rao bán cắt lỗ, giảm giá sâu để trả nợ.

Trong vai người mua bất động sản, chúng tôi liên hệ tới anh Tú, chủ một sàn môi giới bất động sản tại Hà Nội. Người này liên tục giới thiệu bán nhiều lô tại Hưng Yên, Bắc Ninh, Phú Thọ,... và cho biết các lô đất này được anh mua đầu tư vào giai đoạn 2021 - 2022.

“Nói thật em đang ôm 10 lô đất từ lúc sốt để chờ bán chênh, tuy nhiên thị trường đột ngột chững lại giá liên tục giảm, trong khi áp lực tài chính ngày một lớn. Theo đó, bây giờ em bán bớt đi để trả nợ, thu tiền về. Anh thiện chí chắc chắn giá rất tốt, giảm từ 30 - 40% so với lúc em mua. Hợp đồng mua bán trước kia vẫn còn đủ, anh có thể so sánh giá”, người này chào mời.

Ngoài ra, người này còn liên tục giới thiệu các mảnh đất khác, được cho là khách hàng gửi bán cũng đều có mức giá giảm quanh mức 30% so với thời điểm sốt.

Tương tự, anh Hà Phương, môi giới bất động sản tại Bắc Giang, hiện nay cũng liên tục chào bán 3 mảnh đất trên địa bàn đã mua vào từ thời điểm thị trường diễn biến sôi động.

“Hiện nay tôi vẫn ôm nhiều mảnh đất khác, nhưng bán bớt 3 mảnh để lấy tiền trả nợ trước. Nói thật nếu không phải đi vay về mua từ khi giá đỉnh thì chắc chắn tôi không bán. Hiện các mảnh đất được rao bán giá đã giảm khoảng 30% so với lúc đỉnh. Nếu nhà đầu tư sẵn tiền mặt mua nắm giữ khoảng 3 - 5 năm khả năng sẽ lãi nhiều”, anh Phương nói.

Anh Phương cũng cho biết, thời điểm sốt, mới chỉ mua vài ngày các lô đất của anh đều được khách trả mua chênh từ 100 - 300 triệu đồng/lô. Tuy nhiên, nghĩ rằng thị trường sẽ tiếp tục diễn biến tích cực nên anh không bán.

“Lúc thị trường sốt ai cũng muốn mua được đất để kiếm lời, môi giới cũng giống vậy. Bây giờ khó khăn tài chính quá nên buộc phải bán. Trong khi đó, bất động sản nhà đầu tư khác gửi bán cũng vẫn đang còn rất nhiều”, anh Phương nói.

Theo anh Vũ Thanh Tùng, giám đốc sàn môi giới bất động sản tại Hà Nội, bản chất các sàn môi giới, doanh nghiệp cũng tương tự các nhà đầu tư cá nhân. Khi thị trường sôi động, tâm lý FOMO diễn ra phổ biến, mọi người đều sợ mất cơ hội “đổi đời”, nên ai cũng “ôm” tiền tham gia thị trường. Khi thị trường gặp khó, giá giảm, thanh khoản kém họ cũng đều phải tìm mọi cách xoay sở dòng tiền, trường hợp xấu nhất là phải bán tài sản đang nắm giữ.

“Có trường hợp tôi biết, chủ sàn môi giới ôm quá nhiều đất tỉnh, bây giờ khó thanh khoản, nếu bán sẽ phải giảm giá rất sâu. Theo đó, họ chấp nhận bán nhà phố tại Hà Nội, mua một căn chung cư nhỏ để ở, còn lại dùng tiền trả nợ ngân hàng. Họ chấp nhận phải đợi khoảng 3 - 5 năm nữa để giá đất về mức cũ so với thời điểm mua. Nói chung, vấn đề nằm ở yếu tố lòng tham trỗi dậy nên họ dùng đòn bẩy tài chính lớn. Song lãi suất tăng cao thị trường đột ngột trầm lắng, môi giới bất động sản cũng không kịp trở tay”, anh Tùng nói.

Mặc dù hiện nay lãi suất đã hạ nhiệt, song anh Tùng cho biết, tình trạng giảm giá bất động sản, đặc biệt là đất nền vẫn diễn ra rất nhiều. Bởi, tiền dự trữ trước đó của người mua cũng đã sử dụng hết để gồng lãi, hoặc dùng đòn bẩy tài chính quá lớn đến nay không thể xoay sở thêm.

Đánh giá về thị trường, ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam cho biết thời gian qua, bất động sản đã trải qua nhiều cơn sốt đất liên tục khiến nhà đầu tư phải thận trọng hơn trong việc ra quyết định xuống tiền.

"Giao dịch thấp, hạn chế bởi giá bị đẩy lên quá cao, giá không phản ánh đúng giá trị thực. Các nhà đầu tư, người mua cũng tính được giá trị ở mức độ nào hợp lý. Vì vậy, người có nhu cầu thực sẽ không mua những sản phẩm bị thổi giá quá cao, dẫn đến tình trạng khó thanh khoản. Tuy nhiên, đến nay các bất động sản tăng giá ảo đã phải giảm mạnh trở về đúng bản chất", ông Đính nhận định.

Nguồn: Người Lao Động; Thanh Niên; Vietnamnet; CafeF