NGUY CƠ TẤN CÔNG TRẢ ĐŨA GIA TĂNG TẠI MỸ, CHÂU ÂU

Ngày 17-3, báo The Times of Israel (Israel) đưa tin quân đội Israel đã không kích trên quy mô lớn vào thủ đô Tehran của Iran, cũng như nhằm vào lực lượng Hezbollah tại Lebanon. Iran tuyên bố sẽ không khuất phục.

Thêm nhiều quan chức cấp cao Iran thiệt mạng

Theo Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF), các máy bay chiến đấu của Không quân Israel đã thả hàng chục quả bom trong các cuộc tấn công nhằm vào các địa điểm, cơ sở hạ tầng quân sự của Iran ở Tehran, Shiraz và Tabriz.

Theo các quan chức Israel, nước này đã tiến hành cuộc không kích trong đêm nhằm vào Thư ký Hội đồng An ninh quốc gia Iran Ali Larijani. IDF tuyên bố, ông Ali Larijani và ông Gholamreza Soleimani, chỉ huy lực lượng bán quân sự Basij của Iran, cùng phó tướng và một số thành viên cấp cao, đã thiệt mạng trong vụ không kích đêm 16-3 (giờ địa phương). Trước đó, Iran đã thực hiện các cuộc tấn công mới bằng tên lửa đạn đạo nhằm vào Israel.

Trong khi đó, hãng thông tấn quốc gia Lebanon cho biết rạng sáng 17-3, Israel tiếp tục thực hiện các cuộc không kích nhằm vào 3 khu vực Kafaat, Haret Hreik và Doha Aramoun ở thủ đô Beirut. Theo IDF, Israel đã điều động thêm binh lính tiến sâu hơn nữa vào miền Nam Lebanon, mở rộng hơn vùng đệm để đẩy lùi mối đe dọa từ lực lượng Hezbollah ở khu vực biên giới.

Đáp lại, Hezbollah cho biết đã phóng rocket và thiết bị bay không người lái nhằm vào thành phố Nahariya ở miền Bắc Israel; tấn công các vị trí của quân đội Israel tại nhiều thị trấn biên giới của Lebanon như Aitaroun, Odaisseh, Taybeh...

Cảnh báo an ninh khẩn cấp

Báo The Guardian (Anh) dẫn lời giới quan sát nhận định xung đột leo thang ở Trung Đông có thể làm tăng nguy cơ các cuộc tấn công ngay trên lãnh thổ nước Mỹ lên mức chưa từng thấy kể từ các cuộc tấn công đẫm máu của tổ chức khủng bố Al-Qaida ngày 11-9-2001. Chỉ riêng hai vụ tấn công ngày 12-3 vừa qua đã cho thấy mức độ nguy hiểm gia tăng.

Theo đó, 1 người thiệt mạng, 2 người bị thương khi một tay súng hô lớn Allahu Akbar (Thánh Allah vĩ đại) rồi nổ súng trong một lớp học tại Đại học Old Dominion ở bang Virginia. Hung thủ được xác định là một cựu binh thuộc lực lượng vệ binh quốc gia, người trước đó đã thừa nhận cố gắng hỗ trợ vật chất cho tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng.

Tại bang Michigan, Ayman Mohamad Ghazali - công dân Mỹ gốc Lebanon, đã lái xe tải đâm vào một giáo đường Do Thái ở thị trấn West Bloomfield, trước khi bị các nhân viên bảo vệ hạ gục. Ghazali đã mất 4 người thân trong một cuộc không kích của Israel vào Lebanon hồi đầu tháng này.

Trong khi đó, Đại sứ quán Mỹ tại Hà Lan ngày 16-3 đã phát cảnh báo an ninh khẩn cấp đối với công dân Mỹ đang sinh sống hoặc du lịch tại châu Âu vì các tổ chức khủng bố vẫn đang tiếp tục âm mưu tiến hành những cuộc tấn công tại Hà Lan và nhiều nơi ở châu Âu. Nhà chức trách Hà Lan xác nhận các thiết bị nổ đã được kích hoạt tại 2 cơ sở của cộng đồng Do Thái trong 2 ngày liên tiếp.

Các chuyên gia an ninh cho rằng những cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhắm vào Iran, cùng với các chiến dịch quân sự của Israel tại Lebanon, đã làm gia tăng nguy cơ xảy ra hành động trả đũa trên toàn cầu. Ông Steven Cash, Giám đốc điều hành của The Steady State, tổ chức gồm các chuyên gia an ninh Mỹ đã nghỉ hưu, nhận định chắc chắn sẽ có sự trả đũa khi Mỹ thực hiện cuộc tấn công mà ông Cash gọi là “vô cớ vào một quốc gia khác”.

CÔNG NGHIỆP XE TẢI ĐIỆN CHÂU ÂU ĐỐI MẶT ÁP LỰC CẠNH TRANH GAY GẮT TỪ TRUNG QUỐC

Với lợi thế chi phí thấp hơn 30% và chu kỳ sản xuất rút ngắn chỉ còn 3 năm, các hãng xe Trung Quốc đang đẩy mạnh thâm nhập thị trường xe thương mại điện tại châu Âu.

Ngành công nghiệp xe tải điện tại châu Âu đang bước vào giai đoạn thử thách khi các nhà sản xuất Trung Quốc đẩy mạnh thâm nhập thị trường. Không còn giới hạn ở xe du lịch, cuộc chiến xe điện hiện đã mở rộng sang phân khúc xe thương mại hạng nặng, nơi các thương hiệu từ Trung Quốc đang nắm giữ lợi thế lớn về giá thành và công nghệ sản xuất hàng loạt.

Lợi thế cạnh tranh về chi phí và quy mô sản xuất

Một trong những rào cản lớn nhất đối với các nhà sản xuất châu Âu là mức giá bán. Xe tải điện từ Trung Quốc có chi phí sản xuất tối ưu, cho phép giá bán thấp hơn khoảng 30% so với mặt bằng chung tại khu vực này. Cụ thể, trong khi một mẫu xe tải điện châu Âu có giá khoảng 380.000 USD, các đối thủ từ Trung Quốc có thể cung cấp sản phẩm tương đương với mức giá chỉ khoảng 266.000 USD.

Bên cạnh đó, quy mô thị trường nội địa khổng lồ giúp Trung Quốc vượt xa châu Âu về tỷ lệ phổ biến xe điện thương mại. Hiện nay, xe tải điện chiếm khoảng 29% doanh số xe thương mại hạng nặng tại Trung Quốc, trong khi con số này tại châu Âu chỉ dừng lại ở mức khiêm tốn 4,2%.

Tốc độ phát triển sản phẩm vượt trội

Đáng chú ý, các startup như Windrose hay SuperPanther đang gây sức ép lớn nhờ chu kỳ phát triển sản phẩm nhanh kỷ lục. Để hoàn thiện một mẫu xe mới, các hãng xe truyền thống tại châu Âu thường mất khoảng 7 năm, trong khi các doanh nghiệp Trung Quốc chỉ cần trung bình 3 năm để đưa sản phẩm ra thị trường.

Thị trường vận tải thương mại trước bước ngoặt mới

Sự hiện diện của các tên tuổi lớn như BYD, Geely cùng các đơn vị như Sinotruk và Sany đang làm thay đổi cục diện ngành vận tải. Ngay cả những tập đoàn hàng đầu như Volvo Group cũng thừa nhận sự quyết đoán và linh hoạt của các đối thủ mới. Trong bối cảnh chi phí vận hành ngày càng được chú trọng, lợi ích kinh tế dài hạn của xe tải điện đang khiến các sản phẩm Trung Quốc trở thành lựa chọn hấp dẫn đối với các doanh nghiệp vận tải.

Theo giới chuyên gia từ E-Mobility Europe, các nhà sản xuất châu Âu chỉ còn khoảng 1–2 năm để củng cố lợi thế và tối ưu hóa chuỗi cung ứng. Nếu không có chiến lược phản ứng kịp thời, họ có nguy cơ đánh mất vị thế tại một trong những phân khúc quan trọng nhất của ngành công nghiệp vận tải toàn cầu.

HỘI NGHỊ THƯỢNG ĐỈNH LIÊN MINH CHÂU ÂU: EU TRƯỚC "BÀI TOÁN KÉP"

Chương trình nghị sự của hội nghị thượng đỉnh EU cho thấy EU đang đứng trước bài toán kép: vừa phải ứng phó với khủng hoảng vừa phải định hình lại sức mạnh chiến lược để thích ứng trật tự thế giới.

Ngày 19/3, các nhà lãnh đạo các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU) sẽ nhóm họp tại Brussels (Bỉ) trong khuôn khổ hội nghị thượng đỉnh đầu tiên của khối năm 2026.

Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh môi trường quốc tế đang biến động nhanh chóng, với nhiều điểm nóng địa chính trị và thách thức kinh tế đan xen.

Từ căng thẳng leo thang tại Trung Đông, cuộc xung đột kéo dài ở Ukraine cho tới những sức ép về năng lượng, di cư và năng lực cạnh tranh, chương trình nghị sự của hội nghị cho thấy EU đang đứng trước một bài toán kép: vừa phải ứng phó với các cuộc khủng hoảng trước mắt, vừa phải định hình lại sức mạnh chiến lược để thích ứng với một trật tự thế giới đang thay đổi.

Tác động từ Trung Đông

Một trong những vấn đề nổi bật trong chương trình nghị sự của hội nghị là tình hình căng thẳng gia tăng tại Trung Đông.

Theo Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa, tình hình leo thang quân sự trong khu vực, đặc biệt liên quan đến Iran và các điểm nóng lân cận, đang tạo ra những tác động lan tỏa trực tiếp tới kinh tế và an ninh của châu Âu.

Giá năng lượng biến động, nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng và tâm lý bất ổn trên thị trường quốc tế là những hệ lụy mà các nền kinh tế châu Âu bắt đầu cảm nhận rõ rệt.

Trong bối cảnh EU vẫn đang phục hồi sau các cú sốc năng lượng những năm gần đây, những biến động mới từ Trung Đông có thể tiếp tục thử thách khả năng chống chịu của khối.

Theo chuyên gia Nathalie Tocci, Giám đốc Viện Các vấn đề quốc tế Italy (IAI), tình hình hiện nay cho thấy “an ninh khu vực tại Trung Đông và ổn định kinh tế châu Âu gắn bó chặt chẽ hơn bao giờ hết.” Bà cho rằng EU cần một cách tiếp cận vừa linh hoạt vừa mang tính chiến lược nhằm giảm thiểu tác động của khủng hoảng đối với thị trường năng lượng và thương mại toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, EU không chỉ cần các biện pháp ứng phó khẩn cấp nhằm bảo vệ người dân và doanh nghiệp trước những cú sốc mới về giá cả và năng lượng, mà còn phải đẩy mạnh các nỗ lực ngoại giao nhằm góp phần hạ nhiệt căng thẳng trong khu vực.

Đối với châu Âu, ổn định tại Trung Đông vẫn là yếu tố then chốt tác động tới an ninh kinh tế và chiến lược dài hạn.

Bên cạnh đó, di cư tiếp tục là một thách thức lâu dài đối với châu Âu. Những bất ổn tại Trung Đông và Bắc Phi có nguy cơ làm gia tăng các làn sóng di cư mới, khiến vấn đề quản lý biên giới và chính sách tị nạn trở thành ưu tiên cấp bách của EU.

Bà Federica Mogherini, cựu Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại của EU, nhấn mạnh quản lý di cư hiệu quả không chỉ là vấn đề nhân đạo mà còn là “bài toán chiến lược đối với sự ổn định chính trị và xã hội của châu Âu.”

Thách thức nội tại

Song song với việc xử lý các khủng hoảng địa chính trị, EU cũng phải đối diện với những thách thức ngày càng rõ nét về năng lực cạnh tranh kinh tế. Trong thư mời gửi tới các nhà lãnh đạo các quốc gia thành viên, Chủ tịch Hội đồng châu Âu Costa nhấn mạnh tính cấp bách của việc củng cố nền tảng tăng trưởng và đổi mới của Brussels.

Một trong những sáng kiến được kỳ vọng sẽ đóng vai trò trung tâm là chương trình “Một châu Âu, Một Thị trường.” Mục tiêu của sáng kiến này là thúc đẩy sự hội nhập sâu rộng hơn của thị trường chung, đồng thời tăng cường quyền tự chủ chiến lược của EU trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt.

Ông Guntram Wolff, chuyên gia kinh tế tại Viện Bruegel (Bỉ) nhận định việc tăng cường hiệu quả của thị trường chung là điều kiện then chốt để EU duy trì sức cạnh tranh trước các trung tâm kinh tế lớn khác.

Ông nhận định thị trường chung là tài sản chiến lược lớn nhất của châu Âu. Nếu được khai thác hiệu quả hơn, nó có thể trở thành động lực tăng trưởng quan trọng trong thập niên tới.

Một nội dung quan trọng khác được thảo luận tại hội nghị là việc định hình Khung tài chính đa niên (MFF) giai đoạn 2028-2034. Đây là công cụ ngân sách dài hạn quyết định mức độ hiện thực hóa các tham vọng chiến lược của EU trong những năm tới.

Các ưu tiên dự kiến bao gồm thúc đẩy đổi mới công nghệ, tăng tốc chuyển đổi xanh, tăng cường khả năng chống chịu của nền kinh tế và củng cố năng lực quốc phòng của EU.

Tuy nhiên, việc phân bổ ngân sách trong giai đoạn tới được dự báo sẽ là một quá trình thương lượng phức tạp giữa các quốc gia thành viên. Chuyên gia kinh tế Zsolt Darvas của Viện Bruegel đánh giá những tham vọng chiến lược ngày càng lớn của EU - từ chuyển đổi xanh, quốc phòng tới đổi mới công nghệ - đang đặt ra áp lực ngày càng lớn đối với ngân sách chung vốn còn hạn chế.

Hội nghị thượng đỉnh lần này cũng tái khẳng định sự ủng hộ của EU đối với Ukraine. Tổng thống Volodymyr Zelenskyy dự kiến sẽ tham dự hội nghị theo hình thức trực tuyến, một động thái mang ý nghĩa biểu tượng cho cam kết lâu dài của EU đối với Kiev.

EU tiếp tục khẳng định lập trường duy trì áp lực đối với Nga, đồng thời ủng hộ các nỗ lực hướng tới một tiến trình hòa bình công bằng và bền vững.

Trong bối cảnh cuộc xung đột kéo dài đã bước sang năm thứ năm, sự đoàn kết của EU được xem là yếu tố then chốt đối với chiến lược hỗ trợ Ukraine.

Bối cảnh địa chính trị hiện nay cũng khiến vấn đề tăng cường năng lực quốc phòng của châu Âu trở thành một chủ đề quan trọng tại hội nghị. Nhiều nhà lãnh đạo EU cho rằng khối cần phát triển mạnh hơn năng lực công nghiệp quốc phòng và khả năng tự chủ chiến lược, thay vì chỉ dựa vào các cơ chế an ninh truyền thống.

Nhìn tổng thể, chương trình nghị sự của hội nghị thượng đỉnh tại Brussels phản ánh một thực tế: EU đang phải đối mặt với nhiều lớp thách thức cùng lúc - từ khủng hoảng địa chính trị, an ninh năng lượng cho tới cạnh tranh kinh tế và áp lực di cư.

Trong bối cảnh đó, nhiều chuyên gia cho rằng yếu tố quyết định không chỉ nằm ở các chính sách cụ thể, mà còn ở mức độ đoàn kết giữa các quốc gia thành viên.

Theo chuyên gia Nathalie Tocci, sức mạnh của EU phụ thuộc lớn vào khả năng các quốc gia thành viên duy trì sự đoàn kết và hành động thống nhất, đặc biệt trong những thời điểm khủng hoảng.

Hội nghị thượng đỉnh lần này vì vậy mang ý nghĩa quan trọng đối với định hướng chiến lược của EU trong giai đoạn tới. Chỉ khi kết hợp được tầm nhìn dài hạn với sự dẫn dắt chính trị rõ ràng và tinh thần đoàn kết nội khối, châu Âu mới có thể vượt qua giai đoạn bất định hiện nay và củng cố vị thế của mình trong một trật tự thế giới đang được định hình lại.

KHÔNG MUỐN THAM GIA CUỘC CHIẾN TẠI IRAN CỦA TỔNG THỐNG TRUMP, VÌ SAO?

Châu Âu đang mong Tổng thống Mỹ Donald Trump sớm kết thúc cuộc chiến tại Iran. Nhưng nghịch lý ở chỗ, chính ông Trump lại đang kêu gọi các đồng minh châu Âu hỗ trợ giải quyết điểm áp lực lớn nhất có thể buộc ông phải dừng chiến dịch quân sự.

Điểm nghẽn đó nằm ở Eo biển Hormuz - nơi Iran bị cho là đang tạo ra một cuộc phong tỏa dầu mỏ, khiến dòng chảy năng lượng toàn cầu bị đe dọa. Washington muốn các nước châu Âu điều tàu chiến và lực lượng quân sự tới để khai thông tuyến hàng hải quan trọng này.

Tuy nhiên, theo tờ The New York Times (Mỹ), các chính phủ châu Âu có hàng loạt lý do, cả công khai lẫn ngầm định, để từ chối.

Không muốn dính líu vào một cuộc chiến không phải của mình

Ngay từ đầu, nhiều nước châu Âu đã không ủng hộ cuộc chiến. Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran mà không tham vấn đồng minh, cũng không xây dựng một liên minh quốc tế hay đưa ra lập luận pháp lý rõ ràng như từng làm trong cuộc chiến Iraq trước đây.

Trong những tuần đầu, yêu cầu chủ yếu của Washington đối với châu Âu chỉ là cho phép sử dụng căn cứ quân sự. Đức nhanh chóng đồng ý, Anh chấp thuận ở mức hạn chế, trong khi Tây Ban Nha từ chối.

Khi căng thẳng tại Eo biển Hormuz khiến giá dầu tăng mạnh, ông Trump bắt đầu yêu cầu nhiều hơn nhưng lại không đưa ra kế hoạch tác chiến cụ thể, lộ trình kết thúc chiến tranh hay cơ sở pháp lý quốc tế rõ ràng.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz khẳng định thẳng thắn: châu Âu không được tham vấn trước chiến tranh, nên cũng không có nghĩa vụ tham gia. Lập trường này phản ánh tâm lý chung của nhiều quốc gia trong khu vực.

NATO không phải công cụ cho các chiến dịch quân sự

Ông Trump cũng gây áp lực bằng cách viện dẫn nghĩa vụ trong NATO, cho rằng các đồng minh đang “không trung thành” khi không hỗ trợ Mỹ.

Tuy nhiên, phía châu Âu phản bác rằng NATO là một liên minh phòng thủ, không phải công cụ để tham gia các chiến dịch quân sự chủ động ở Trung Đông. Điều khoản phòng thủ tập thể (Điều 5) chỉ được kích hoạt khi một thành viên bị tấn công, và lịch sử cho thấy điều này mới chỉ xảy ra sau vụ khủng bố ngày 11/9/2001 tại Mỹ.

Tổng thư ký NATO Mark Rutte cũng nhấn mạnh rằng liên minh này không trực tiếp tham gia vào cuộc xung đột hiện tại, dù một số thành viên có thể hỗ trợ hậu cần.

Một lý do thực tế khác là sự hoài nghi về hiệu quả. Eo biển Hormuz là khu vực cực kỳ nhạy cảm, nơi chỉ cần một tàu cao tốc vũ trang của Iran cũng có thể đe dọa các tàu chở dầu.

Ngay cả Hải quân Mỹ cũng chưa thể loại bỏ hoàn toàn rủi ro này. Vì vậy, nhiều lãnh đạo châu Âu đặt câu hỏi: liệu việc đưa thêm lực lượng của họ vào có thực sự thay đổi cục diện hay không.

Lo ngại kéo dài xung đột và hệ lụy kinh tế

Điều khiến châu Âu cân nhắc nhiều nhất là hệ quả dài hạn. Giá dầu tăng cao đang gây áp lực lên người tiêu dùng ở cả Mỹ và châu Âu, và các nhà lãnh đạo đều muốn hạ nhiệt thị trường càng sớm càng tốt.

Trong đánh giá riêng, nhiều quan chức châu Âu cho rằng những yếu tố có thể khiến ông Trump thay đổi lập trường thường là biến động thị trường tài chính và áp lực từ cử tri Mỹ. Việc Eo biển Hormuz bị tắc nghẽn ảnh hưởng trực tiếp đến cả hai yếu tố này.

Do đó, thay vì giúp Mỹ tháo gỡ “nút thắt” dầu mỏ, châu Âu có xu hướng giữ nguyên áp lực, coi đây là đòn bẩy để buộc Washington sớm kết thúc chiến sự.

Kịch bản mà họ lo ngại nhất là một Iran bị tàn phá về kinh tế, bất ổn về chính trị, kéo theo làn sóng di cư lớn từ Trung Đông sang châu Âu - điều từng gây khủng hoảng trong quá khứ.

Trong bối cảnh đó, sự từ chối của châu Âu không chỉ là vấn đề đồng minh, mà còn phản ánh tính toán chiến lược: tránh bị cuốn vào một cuộc xung đột không kiểm soát, đồng thời giữ lại đòn bẩy để thúc đẩy hòa giải càng sớm càng tốt.

Nguồn: Sài Gòn Giải Phóng; Báo Mới; VietnamPlus; Báo Tin Tức