“ĐÊ CHẮN SÓNG” DI CƯ

Kiểm soát dòng người di cư từ lâu đã là chủ đề nhạy cảm, gây nhiều tranh cãi trên chính trường và luôn giữ vị trí quan trọng trong các chiến dịch tranh cử tại châu Âu.

Khi xung đột tại Trung Đông không ngừng leo thang, các quốc gia châu Âu càng quyết tâm dựng lên những “con đê” vững chắc trước cơn bão di cư chực chờ đổ bộ-cơn bão mang theo nguy cơ với an ninh và hệ thống phúc lợi xã hội.

Một sự chuyển biến trong tư duy quản trị của các nhà lãnh đạo châu Âu về vấn đề di cư đang được bộc lộ. Trong 3 tháng đầu năm 2026, hàng loạt quyết sách được đưa ra ở tầm quốc gia và khu vực theo hướng xử lý mạnh tay hơn với người di cư bất hợp pháp. Di cư không chỉ còn là câu chuyện nhân đạo mà ngày càng được nhìn nhận như khía cạnh quan trọng trong tổng thể chính sách bảo đảm an ninh quốc gia, ổn định xã hội.

Cụ thể, tháng 2/2026, chính phủ cánh hữu Italia đề xuất siết chặt các quy định về di cư, trao quyền cho các bộ trưởng cấm nhập cảnh bằng đường biển trong những trường hợp đặc biệt.

Tại Đức, Quốc hội thông qua kế hoạch cải cách Hệ thống tị nạn chung châu Âu (GEAS) ở trong nước, với mục tiêu tăng cường kiểm soát và quản lý hiệu quả tình trạng di cư trái phép. Còn ở tầm khu vực, Nghị viện châu Âu (EP) thông qua một danh sách mới các quốc gia an toàn để hồi hương người di cư trái phép, cùng các trung tâm tiếp nhận người di cư ở các nước thứ ba.

Sau 10 năm kể từ cuộc khủng hoảng di cư tồi tệ hồi năm 2015-2016, ám ảnh quá khứ tồi tệ đang trỗi dậy và đe dọa Lục địa già. Truyền thông Đức đưa tin, nếu chiến sự ở Trung Đông kéo dài, một cuộc khủng hoảng nhân đạo có thể đe dọa Iran và các nước láng giềng, kéo theo các dòng người di cư tương tự hồi năm 2015.

Những năm gần đây, người Iran thường xuyên nằm trong nhóm nộp đơn xin tị nạn cao tại châu Âu. Vòng xoáy xung đột tại Trung Đông đang phơi bày tình trạng dễ bị tổn thương của châu Âu trước những áp lực đan xen đến từ khủng hoảng năng lượng, biến động kinh tế, một loạt thách thức an ninh như khả năng trả đũa quân sự, làn sóng di cư, hiểm họa khủng bố…

Châu Âu đang đứng trước một nghịch lý là cần lao động nhập cư để lấp lỗ hổng nhân lực khi dân số già hóa nhanh chóng và tỷ lệ sinh thấp, nhưng tâm lý bài nhập cư vẫn luôn âm ỉ trong lòng các nước ở khu vực, chỉ cần một vụ bạo lực cũng đủ để thổi bùng lên ngọn lửa phản đối.

Thực tế cho thấy, các đảng cực hữu với tư tưởng chống nhập cư ngày càng trỗi dậy mạnh mẽ. Mới đây, Ủy ban châu Âu (EC) chính thức công bố chương trình nghị sự mới về chống khủng bố mang tên ProtectEU. Bước đi này có ý nghĩa quan trọng khi chiến sự ở Trung Đông lan rộng và châu Âu là một mục tiêu tấn công của các nhóm khủng bố, cực đoan-vốn ngày càng tinh vi trong cách thức hoạt động.

Tháng 6/2026, Hiệp ước mới về di cư và tị nạn của Liên minh châu Âu (EU) sẽ có hiệu lực. Dù được coi là bước tiến lịch sử của khối trong ứng phó vấn đề di cư, Hiệp ước này vẫn vấp phải không ít tranh cãi. Các tổ chức nhân quyền cho rằng, việc đẩy nhanh sàng lọc, trục xuất, hồi hương sẽ làm suy giảm quyền tiếp cận tị nạn của những người đang chạy trốn chiến tranh, đói nghèo và có quyền được bảo vệ theo luật pháp quốc tế. Yếu tố địa lý cũng là một vấn đề. Những “cửa ngõ” quen thuộc với dòng người di cư trái phép như Hy Lạp, Tây Ban Nha, Italia chắc chắn sẽ phải chịu áp lực lớn trong việc tiếp nhận, xử lý hồ sơ và hồi hương người bị từ chối tị nạn.

Di cư bất hợp pháp là vấn đề cố hữu, đặt châu Âu trong thế giằng co giữa một bên là nghĩa vụ nhân đạo quốc tế với một bên là trách nhiệm bảo đảm an ninh, ổn định, an sinh xã hội.

Dẫu vậy, trước nguy cơ hiện hữu của làn sóng di cư ồ ạt đến từ vùng chiến sự Trung Đông, áp lực chính trị trong nước ngày một gia tăng, cùng bài học kinh nghiệm từ cuộc khủng hoảng di cư lịch sử năm 2015, các chính phủ châu Âu buộc phải chủ động xây dựng “đê chắn sóng” bảo vệ quốc gia và khu vực.

LIÊN MINH CHÂU ÂU KÉO DÀI LỆNH TRỪNG PHẠT NGA LIÊN QUAN TỚI XUNG ĐỘT UKRAINE

Ngày 15-3 (giờ Việt Nam), truyền thông quốc tế đưa tin, Liên minh châu Âu (EU) đã gia hạn danh sách trừng phạt đối với hơn 2.600 cá nhân và tổ chức của Nga thêm 6 tháng.

“Hội đồng hôm nay đã quyết định kéo dài các biện pháp hạn chế nhằm vào những cá nhân và tổ chức bị cho là chịu trách nhiệm làm suy yếu hoặc đe dọa toàn vẹn lãnh thổ, chủ quyền và độc lập của Ukraine thêm 6 tháng, đến ngày 15-9-2026” - thông cáo của Hội đồng châu Âu (EC) nêu rõ.

Các biện pháp vẫn bao gồm hạn chế đi lại đối với thể nhân, đóng băng tài sản và cấm cung cấp tiền hoặc các nguồn lực kinh tế khác cho các cá nhân và tổ chức được liệt kê.

Văn bản của EC cũng cho biết: “trong quá trình rà soát các lệnh trừng phạt, Hội đồng châu Âu cũng quyết định không gia hạn đối với hai cá nhân trong danh sách, đồng thời loại bỏ 5 người đã qua đời khỏi danh sách".

Trước đó, một số nguồn tin cho biết Hungary và Slovakia đã đề nghị đưa hai doanh nhân Mikhail Fridman và Alisher Usmanov khỏi danh sách trừng phạt của EU.

Cùng với việc gia hạn các biện pháp trừng phạt cá nhân, EU cũng khẳng định lập trường ủng hộ kiên định đối với Ukraine, đồng thời cam kết sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các đối tác và đồng minh tiếp tục hỗ trợ toàn diện về mọi mặt cho Ukraine cũng như người dân nước này.

Sau khi Nga tiến hành Chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine vào tháng 2-2022, EU đã áp dụng một loạt biện pháp trừng phạt nhằm vào Nga. Ban đầu, các biện pháp chỉ tập trung vào một số ít cá nhân và tổ chức liên quan trực tiếp đến cuộc xung đột tại Ukraine.

EU sau đó liên tục cập nhật và mở rộng danh sách trừng phạt, coi đây là một trong những công cụ quan trọng để gây áp lực đối với Điện Kremlin.

Theo giới phân tích, quyết định gia hạn 6 tháng các biện pháp trừng phạt cá nhân nhằm vào Nga không chỉ mang tính biểu tượng mà còn là một phần trong chiến lược dài hạn của EU nhằm hạn chế nguồn lực của Mátxcơva trong xung đột với Ukraine.

CÁC DOANH NGHIỆP CHÂU ÂU CHƯA SẴN SÀNG CAI NGHIỆN CÔNG NGHỆ MỸ

Các doanh nghiệp châu Âu rất khó xử khi giới chức tại Brussels không ngừng gia tăng sức ép nhằm giảm thiểu sự phụ thuộc vào các Big Tech Mỹ.

Khát vọng xây dựng một "chủ quyền công nghệ" độc lập đang được thúc đẩy mạnh mẽ hơn bao giờ hết, đặc biệt dưới bóng ma lo ngại về những chính sách đối ngoại khó lường từ chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Tuy nhiên, đằng sau những khẩu hiệu chính trị đầy tham vọng, giới doanh nghiệp châu Âu lại đang gióng lên một hồi chuông cảnh báo khẩn thiết.

Từ lĩnh vực tài chính ngân hàng cho đến ngành công nghiệp chế tạo, các lãnh đạo doanh nghiệp đều chung một nhận định: việc vội vã đoạn tuyệt với hệ sinh thái công nghệ Mỹ – từ phần mềm văn phòng, hạ tầng điện toán đám mây cho đến các dịch vụ trí tuệ nhân tạo (AI) đang phát triển vũ bão – không thể diễn ra trong một sớm một chiều mà không gây ra những đứt gãy nghiêm trọng đối với biên lợi nhuận và sức mạnh cạnh tranh cốt lõi của họ trên thương trường quốc tế.

Sự thật nghiệt ngã: Thiếu hụt giải pháp thay thế nội địa

Một thực tế phũ phàng mà các nhà hoạch định chính sách châu Âu dường như đang cố tình phớt lờ là sự thiếu vắng các giải pháp nội địa đủ sức thay thế. Bà Ilse Henne, Giám đốc điều hành của Thyssenkrupp Material Services – một tập đoàn quản lý chuỗi cung ứng khổng lồ, đã thẳng thắn chỉ ra điểm yếu chí mạng này.

Các ông trùm Big Tech hiện nay đều ở Mỹ

Bà nhấn mạnh rằng ở thời điểm hiện tại, châu Âu hoàn toàn không có đủ năng lực để thay thế toàn bộ các giải pháp công nghệ thông tin đang sử dụng bằng các sản phẩm được dán nhãn "Made in Europe". Để hiện thực hóa được giấc mơ thoát khỏi cái bóng của thung lũng Silicon, lục địa này cần một sự hậu thuẫn chính trị khổng lồ và những nguồn vốn đầu tư ở mức độ chưa từng có.

Quan điểm này nhận được sự đồng thuận mạnh mẽ từ giới thượng tầng của nhiều tập đoàn công nghệ và hạ tầng hàng đầu châu Âu như ASML, Ericsson hay Capgemini. Trong những tháng gần đây, các giám đốc điều hành liên tục phát đi cảnh báo rằng những phản xạ mang tính bảo hộ thái quá không chỉ làm tăng vọt chi phí vận hành mà còn làm chững lại dòng vốn đầu tư quan trọng.

Sự phản đối từ giới doanh nghiệp xuất hiện đúng vào thời điểm Ủy ban Châu Âu (EC) đang chuẩn bị đệ trình một "gói chủ quyền công nghệ" toàn diện vào tháng tới. Kế hoạch này được thiết kế với mục tiêu mở rộng các giải pháp điện toán đám mây có chủ quyền và gia cố sự độc lập của châu Âu trong lĩnh vực phần mềm.

Thế nhưng, các doanh nghiệp cho rằng giới chính trị gia đang đánh giá quá thấp sự phức tạp về mặt vận hành và cái giá phải trả cho việc chuyển đổi hệ thống. Ngành công nghiệp châu Âu vốn dĩ đang phải oằn mình chống đỡ trước sức ép cạnh tranh khốc liệt từ hàng hóa giá rẻ của Trung Quốc, giá năng lượng cao ngất ngưởng và sự bất định bao trùm các thỏa thuận thương mại xuyên Đại Tây Dương.

Ngân hàng hàng đầu nước Đức, Commerzbank, đã đưa ra một bản đánh giá đáng lo về thực trạng công nghệ hiện nay. Họ khẳng định rằng quy mô, chất lượng và độ chín muồi về mặt công nghệ của các dịch vụ do những tập đoàn Mỹ như Microsoft hay Google cung cấp hiện tại chỉ có thể được tìm thấy ở một "mức độ rất hạn chế" tại thị trường châu Âu. Chính vì sự chênh lệch đẳng cấp này, Commerzbank kết luận rằng những lợi ích mang lại từ việc tiếp tục sử dụng dịch vụ của các nhà cung cấp Mỹ ở thời điểm hiện tại vẫn vượt xa những rủi ro an ninh tiềm ẩn.

Đối với các công ty đa quốc gia có hệ thống vận hành trải dài trên toàn cầu, việc xây dựng móng nền kỹ thuật số trên nền tảng công nghệ Mỹ đã là một quá trình kéo dài hàng thập kỷ. Việc quay lưng lại với cơ sở hạ tầng hiện hữu đồng nghĩa với một quá trình tái cấu trúc đau đớn. Các doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với một hóa đơn khổng lồ về chi phí và thời gian để đào tạo lại toàn bộ đội ngũ nhân sự, viết lại hàng triệu dòng mã phần mềm, đàm phán lại các hợp đồng phức tạp và chấp nhận sự gián đoạn trong hoạt động kinh doanh hàng ngày.

Chuyên gia Francesca Musiani từ Trung tâm Nghiên cứu Khoa học Quốc gia Pháp (CNRS) chỉ ra rằng các tập đoàn đa quốc gia đã xây dựng toàn bộ quy trình, năng suất và thậm chí cả mô hình kinh doanh cốt lõi của họ dựa trên những "viên gạch công nghệ" mang quốc tịch Mỹ. Bà lập luận rằng, không giống như các tổ chức nhà nước, các công ty tư nhân rất khó có thể dùng lý do chủ quyền hay an ninh quốc gia để biện minh cho việc chuyển sang sử dụng một hệ thống đắt đỏ hơn nhưng lại hoạt động kém hiệu quả hơn. Trong một môi trường cạnh tranh toàn cầu tàn khốc, bất kỳ sự chậm trễ nào trong khâu vận hành đều có thể phải trả giá bằng việc đánh mất thị phần vào tay đối thủ.

Nỗi ám ảnh "Công tắc hủy diệt" và sự đánh đổi chiến lược

Nỗ lực tìm kiếm chủ quyền công nghệ của châu Âu không xuất phát từ chân không, mà được thúc đẩy bởi một nỗi sợ hãi ngày càng lớn mạnh: kịch bản "công tắc hủy diệt" (kill switch). Có một sự lo ngại thường trực ở nhiều khu vực của châu Âu rằng chính quyền Trump có thể sử dụng các công cụ pháp lý, từ lệnh trừng phạt đến kiểm soát xuất khẩu, để ép buộc các công ty công nghệ Mỹ phải ngừng cung cấp dịch vụ cho khách hàng châu Âu ngay lập tức. Mặc dù phần lớn các giám đốc điều hành đánh giá kịch bản cực đoan này là khó xảy ra, nó vẫn trở thành một chủ đề thảo luận thường xuyên trong các phòng họp hội đồng quản trị và các phiên họp kín của chính phủ.

Sự phụ thuộc này không chỉ là một nỗi lo lý thuyết. Ngân hàng Deutsche Bank, trong báo cáo thường niên mới nhất vừa công bố vào thứ Năm tuần qua, đã cảnh báo rằng việc ngành tài chính ngày càng phụ thuộc sâu sắc vào một số lượng rất nhỏ các nhà cung cấp dịch vụ dữ liệu và đám mây toàn cầu, phần lớn đều có trụ sở tại Mỹ đang làm gia tăng đáng kể mức độ tập trung và các rủi ro mang tính hệ thống.

Chuyên gia tư vấn Alexander Schroff từ Publicis Sapient giải thích nguyên nhân gốc rễ của sự phụ thuộc này: "Các ngân hàng vẫn tiếp tục dựa vào các nhà cung cấp quy mô siêu lớn (hyperscalers) của Mỹ đơn giản vì đây là nơi mà khả năng mở rộng, độ bền bỉ và tốc độ đổi mới sáng tạo đang được công nghiệp hóa ở mức độ cao nhất".

Để xoa dịu những lo ngại từ phía châu Âu, các tập đoàn công nghệ Mỹ đã nhanh chóng tung ra các biện pháp trấn an. Họ cam kết rằng các doanh nghiệp và chính phủ châu Âu hoàn toàn có thể tin tưởng vào dịch vụ của họ, bất chấp mọi biến động chính trị từ Washington. Một trong những minh chứng rõ ràng nhất là việc các công ty Mỹ sẵn sàng cung cấp các giải pháp đám mây có chủ quyền và thiết lập quan hệ đối tác sâu rộng với các công ty nội địa châu Âu. Điển hình như tập đoàn viễn thông Deutsche Telekom vốn tuyên bố đang tích cực thúc đẩy chủ quyền thông qua các nền tảng châu Âu của riêng mình như T Cloud Public. Dù vậy, người phát ngôn của hãng vẫn phải thừa nhận một thực tế phũ phàng: "Chúng tôi nhận thức rõ rằng chúng tôi cũng sẽ tiếp tục phụ thuộc vào các công nghệ đến từ nước ngoài".

Chính vì sự chênh lệch quá lớn về năng lực cốt lõi, một luồng tư tưởng mới đang dần định hình tại thủ đô Berlin của Đức. Thay vì dồn những nguồn lực tài chính khổng lồ một cách tuyệt vọng để cố gắng bắt kịp Mỹ trong việc xây dựng các hệ thống nền tảng hay hạ tầng đám mây từ con số không, châu Âu nên tập trung ưu tiên vào việc triển khai và ứng dụng các mô hình AI ngoại nhập sẵn có.

Một quan chức cấp cao trong chính phủ Đức mô tả đây là một sự đánh đổi cần thiết giữa lý tưởng về chủ quyền và yêu cầu thực tế về năng lực cạnh tranh. Theo vị này, các doanh nghiệp châu Âu buộc phải dồn lực để "ứng dụng những mô hình AI tốt nhất có sẵn trên thị trường trong vòng ba đến bốn năm tới", nếu không muốn bị nhấn chìm bởi cơn sóng thần cạnh tranh đến từ cả Mỹ và Trung Quốc.

Một hãng sản xuất ô tô lớn của châu Âu cũng chia sẻ quan điểm tương tự, cho rằng khái niệm chủ quyền công nghệ nên được áp dụng một cách chọn lọc cho các dự án tương lai, chẳng hạn như trong lĩnh vực AI, thay vì cố gắng phá vỡ và thay thế các quy trình kinh doanh hiện tại đang vận hành trơn tru.

Cạm bẫy bảo hộ và con đường định hình hệ sinh thái riêng

Từ góc nhìn của các doanh nghiệp Mỹ và những người ủng hộ thương mại tự do, khát vọng chủ quyền của châu Âu đang có nguy cơ trượt dài trên con đường của chủ nghĩa bảo hộ. Ông Alexandre Roure, đại diện Hiệp hội Công nghiệp Máy tính và Truyền thông đã đưa ra một lời cảnh báo đanh thép: "Chúng ta không nên nhầm lẫn giữa khái niệm chủ quyền kỹ thuật số và sự biệt giam kỹ thuật số.

Việc dựng lên một bức tường bao quanh châu Âu sẽ không làm cho khu vực này trở nên an toàn hơn hay độc lập hơn, nó sẽ chỉ cắt đứt chúng ta khỏi dòng chảy đổi mới sáng tạo toàn cầu". Quan điểm này cũng nhận được sự đồng tình từ ông Michael Kratsios, cố vấn khoa học và công nghệ của ông Trump, người từng nhấn mạnh rằng chủ quyền AI thực sự "không có nghĩa là bạn phải chờ đợi cho đến khi xây dựng thành công năng lực tự cung tự cấp hoàn toàn rồi mới bắt đầu tham gia vào một thị trường toàn cầu được vận hành bởi AI".

Nhiều đại diện giới doanh nghiệp đã lên tiếng cảnh báo về vòng xoáy rủi ro tồi tệ của chủ nghĩa bảo hộ nếu châu Âu không chịu giải quyết triệt để những căn bệnh trầm kha từ bên trong. Để các giải pháp công nghệ nội địa có thể tồn tại và phát triển, châu Âu trước tiên phải sửa chữa những nền tảng cơ bản: xây dựng một thị trường chung thực sự hoạt động hiệu quả, cắt giảm các gánh nặng quy định pháp lý phức tạp đang trói buộc sự sáng tạo, và tạo ra những nguồn vốn đầu tư sâu rộng hơn.

Chuyên gia Martin Hullin từ viện nghiên cứu Bertelsmann Stiftung tại Berlin nhận định rằng châu Âu cần phải tỉnh táo để tránh rơi vào "cạm bẫy hyperscaler", một sai lầm chết người khi cố gắng sao chép rập khuôn mô hình thành công của các gã khổng lồ thung lũng Silicon. Thay vì chạy đua trong một cuộc chiến đã an bài, ông Hullin đề xuất châu Âu nên tập trung vào việc xây dựng các hệ sinh thái để đạt được các mục tiêu công nghệ chung và nhạy bén đón đầu chu kỳ đổi mới tiếp theo.

Ông Hullin kết luận: "Có những cơ hội vô cùng thú vị ở phía trước, nhưng điều đó chỉ xảy ra nếu châu Âu biết cách chơi bài của mình một cách khôn ngoan với những công cụ chính sách công nghiệp phù hợp". Cuộc tranh luận về chủ quyền công nghệ của châu Âu rõ ràng không chỉ là một vấn đề kỹ thuật số, mà là một bài toán sinh tử về định vị chiến lược của toàn lục địa trong thế kỷ 21.

THẾ KHÓ CỦA CÁC LÃNH ĐẠO CÁNH HỮU CHÂU ÂU GIỮA CHIẾN SỰ IRAN

Các lãnh đạo cánh hữu châu Âu đang rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan khi phải bảo vệ mối quan hệ với ông Trump trước làn sóng phản đối chiến sự Iran.

Trong cuộc họp tại Thượng viện Italy tuần qua, Thủ tướng Giorgia Meloni đối mặt tình thế khó xử khi nghị sĩ đối lập Carlo Calenda chất vấn về mối quan hệ thân thiết giữa bà với Tổng thống Mỹ Donald Trump, người mà theo ông là đã khiến Trung Đông ngả về Nga và muốn thấy châu Âu cùng NATO tan rã.

Câu trả lời của bà Meloni đã gây bất ngờ cho chính Calenda. "Thẳng thắn mà nói, tôi không nghĩ những đánh giá của ông về Tổng thống Trump là cường điệu đâu", bà đáp.

Sau khi ông Trump phát động chiến dịch tấn công Iran khiến xung đột lan rộng ra Trung Đông, gây bất ổn toàn cầu, các lãnh đạo cánh hữu châu Âu từng nỗ lực xây dựng quan hệ thân thiết với Tổng thống Mỹ đang đối diện với một tình thế trớ trêu, khi mối liên kết này bỗng trở thành gánh nặng với họ.

Tình thế của Thủ tướng Meloni, lãnh đạo được mệnh danh là "người thấu hiểu ông Trump" ở châu Âu, là minh chứng rõ nét nhất khi bà đang phải chật vật xoay xở giữa thế bí chính trị, vừa lên án chính quyền Iran vừa công khai bày tỏ nghi ngại về tính đúng đắn của chiến dịch do Mỹ - Israel phát động.

Bà Meloni hôm 11/3 lên án vụ tập kích vào trường tiểu học ở Iran khiến ít nhất 175 người thiệt mạng. Lãnh đạo Italy kêu gọi nhanh chóng làm rõ trách nhiệm về cái mà bà gọi là "một vụ thảm sát", giữa bối cảnh truyền thông liên tục đưa tin nghi ngờ Mỹ là bên gây ra sự việc.

Cũng trong lần phát biểu này, bà Meloni, lãnh đạo đảng Anh em Italy thuộc phe dân túy cánh hữu, đã cảnh báo về những hành động can thiệp đơn phương ngoài khuôn khổ luật pháp quốc tế. Bà tuyên bố đây là dấu hiệu "sụp đổ của một trật tự thế giới chung".

"Đây là quá trình diễn ra từ lâu, nhưng theo quan điểm của tôi, nó đã chạm đến một bước ngoặt rất rõ rệt", bà nhấn mạnh.

Cách đặt vấn đề của bà không mang tính phán xét mà giống như một đánh giá khách quan về thời cuộc. Bà cho rằng luật pháp quốc tế bị xói mòn bắt nguồn từ chiến dịch của Nga ở Ukraine hay việc Hamas đột kích lãnh thổ Israel hồi tháng 10/2023. Bà còn ngầm bày tỏ ủng hộ các mục tiêu Mỹ nhắm tới khi tuyên bố: "Chúng ta không thể để Iran sở hữu vũ khí hạt nhân".

Nhưng nghị sĩ chất vấn bà lại coi những bình luận về cuộc chiến Iran là bước ngoặt trong lập trường bảo vệ của Thủ tướng đối với Tổng thống Trump.

"Bà ấy thực sự không chỉ bảo vệ ông Trump mà còn cả những giá trị của phong trào MAGA", ông Calenda nói trong cuộc phỏng vấn với báo Washington Post. "Và rồi tôi nghĩ cuộc chiến Iran đã thay đổi tất cả. Bởi ngay cả những cử tri ủng hộ bà ấy cũng đang rất bất bình về những gì đang xảy ra".

"Thực tế là ông Trump đang dần đánh mất động lực ủng hộ tại Italy", ông nói thêm.

Và đây cũng chính là nỗi lo của Nhà Trắng khi các lãnh đạo cánh hữu và dân túy, vốn là đồng minh thân cận nhất của Washington tại châu Âu, đang phải chật vật chống đỡ trước làn sóng phản đối, truy vấn về mối quan hệ giữa họ với Tổng thống Trump.

Áp lực vì mối quan hệ với ông Trump

Trong nội bộ đảng Lựa chọn khác cho nước Đức (AfD) thuộc phe cực hữu, chiến dịch tấn công của Mỹ vào Iran đã châm ngòi cho một cuộc khẩu chiến gay gắt.

Tino Chrupalla, đồng lãnh đạo đảng AfD, đã bất ngờ chỉ trích Tổng thống Trump trong một cuộc phỏng vấn trên đài phát thanh khi cho rằng lãnh đạo Mỹ đã đi từ một Tổng thống của hòa bình trở thành Tổng thống của "chiến tranh". Tuyên bố này vấp phải phản ứng dữ dội từ những người ủng hộ ông Trump thuộc AfD, nhất là khi thái độ của ông Chrupalla còn gay gắt hơn cả Thủ tướng Đức Friedrich Merz, người thuộc phe trung hữu.

Tại Slovakia, Thủ tướng Robert Fico từng ca ngợi Tổng thống Trump là một "lãnh đạo rất thực tế và lý trí". Nhưng điều này không ngăn được ông chỉ trích cuộc tấn công của Mỹ vào Iran.

Trong một phát biểu trên video, Thủ tướng Fico tuyên bố: "Chúng ta đang chứng kiến thêm bằng chứng về sự sụp đổ hoàn toàn của trật tự quốc tế và hành động coi thường tuyệt đối luật pháp quốc tế. Những bên lớn mạnh và quyền lực đang thích gì làm nấy... Chúng ta có thể lên án những hành động như vậy, nhưng điều đó không thay đổi được gì trước một cuộc tấn công quân sự vào Iran".

Thủ tướng Hungary Viktor Orban, người vẫn duy trì mối quan hệ chặt chẽ với Nhà Trắng và phong trào MAGA, đang đặt kỳ vọng vào hỗ trợ từ lãnh đạo Mỹ nhằm giúp ông giành lợi thế trong cuộc bầu cử được dự báo là vô cùng khó khăn vào tháng 4.

Ông đã tìm mọi cách tránh sức nóng từ cuộc xung đột Iran khi vừa thể hiện ủng hộ ông Trump nhưng cũng vừa ngụ ý trong một cuộc phỏng vấn trên truyền hình rằng mình từng khuyên Tổng thống Mỹ không nên làm vậy. Thủ tướng Hungary đồng thời nêu rõ những tác động tiêu cực mà cuộc khủng hoảng ở Trung Đông có thể tạo ra.

"Chiến sự Trung Đông đang mang đến những rủi ro ngày càng lớn", ông viết trên mạng xã hội. "Một cuộc xung đột kéo dài có thể kích hoạt những làn sóng di cư mới, tràn từ Iran qua Thổ Nhĩ Kỳ, băng qua vùng Balkan để đến biên giới chúng ta. Đồng thời, các chuyến hàng khí đốt hóa lỏng (LNG) từ Qatar đang bị gián đoạn khiến giá năng lượng leo thang. Đây là những thời khắc đầy thử thách. Hungary phải chuẩn bị sẵn sàng và đảm bảo chúng ta vẫn đứng vững".

Thủ tướng Orban đang cố gắng giữ khoảng cách với cuộc chiến "mà không làm mất lòng ông Trump", Zsuzsanna Vegh, chuyên gia phân tích chính trị tại Quỹ Marshall Đức, nhận định. "Ông Orban khó có thể nói gì khác bởi vốn dĩ ông luôn xây dựng hình ảnh bản thân là một sứ giả hòa bình. Nhưng dưới góc nhìn của chính phủ Hungary, cuộc chiến Iran rất tồi tệ, nó có thể đẩy giá năng lượng lên cao và khiến cuộc khủng hoảng di cư bùng phát trở lại".

Tại Italy, quan hệ gắn bó giữa Thủ tướng Meloni với Tổng thống Trump đang tạo áp lực lên bà vào đúng thời điểm nhạy cảm nhất, giữa lúc bà phải dồn hết tâm sức cho cuộc trưng cầu dân ý quan trọng về cải cách tư pháp trong tháng này, sự kiện mà nhiều người coi là phép thử đối với mức độ tín nhiệm dành cho chính phủ của bà.

Theo Ferruccio De Bortoli, cựu tổng biên tập báo Corriere della Sera của Italy, cuộc chiến tại Iran đã khiến bà Meloni khó lòng tiếp tục duy trì chiến lược tiếp cận gần gũi với ông Trump.

"Mối lo lớn nhất của bà ấy hiện nay chắc chắn là việc đánh mất ủng hộ vì một cuộc chiến không phải của mình", ông De Bortoli nhận xét.

Tuy nhiên, Nicola Procaccini, đồng minh thân cận của bà Meloni và là thành viên Nghị viện châu Âu, đã bác bỏ mọi ý kiến cho rằng Thủ tướng đang giữ khoảng cách với Tổng thống Trump. "Mối quan hệ giữa Italy và Mỹ, giữa bà Meloni và ông Trump không có gì thay đổi", ông khẳng định. "Chúng tôi hy vọng mối đe dọa từ Iran sẽ bị xóa bỏ".

Ông cảnh báo không nên vội vàng phán xét về hành động can thiệp của Mỹ, tuyên bố "chúng ta nên chờ đợi kết quả cuối cùng của cuộc xung đột tại Iran".

Tổng thống Trump chưa bao giờ thực sự được ủng hộ tại Italy, nhưng các cuộc thăm dò thường xuyên cho thấy người dân nước này ít có thành kiến với ông hơn so với người Anh, Đức hay Tây Ban Nha. Ông mang lại cảm giác ít xa lạ hơn đối với một quốc gia vốn đã quá quen thuộc với Silvio Berlusconi, vị tỷ phú quá cố cũng gây nhiều tranh cãi và là chính trị gia có tầm ảnh hưởng lớn nhất Italy hiện đại.

Thủ tướng Meloni và Tổng thống Trump có nhiều điểm tương đồng, điều làm nên mối quan hệ thân thiết giữa họ. Cả hai có cùng quan điểm về việc trấn áp người nhập cư hay chống "hệ tư tưởng woke", thuật ngữ chỉ việc nâng cao nhận thức về các định kiến trong xã hội như phân biệt chủng tộc, giới tính hay kỳ thị cộng đồng LGBTQ+.

Họ cũng thường xuyên nhắm vào những thẩm phán đưa ra các phán quyết bất lợi cho mình. Bà Meloni là một trong số ít các lãnh đạo châu Âu lên tiếng bảo vệ Phó tổng thống JD Vance sau bài phát biểu gây tranh cãi của ông tại Munich hồi năm ngoái, nơi ông cáo buộc châu Âu đang cô lập các đảng cực hữu.

Tình bạn giữa bà Meloni với ông Trump đã trở thành đề tài sôi nổi trên mặt báo. Trong một cuộc gặp hồi tháng 10/2025 tại Ai Cập, Tổng thống Trump đã khen ngợi Thủ tướng Italy là một "người phụ nữ trẻ đẹp".

Ngay trong tuần qua, ông cũng nhấn mạnh với tờ Corriere della Sera rằng bà Meloni "là một lãnh đạo xuất sắc và là một người bạn của tôi".

"Tôi yêu Italy và tôi nghĩ bà ấy là một lãnh đạo tuyệt vời", ông nói.

Tuy nhiên, với những lời đe dọa sẽ kiểm soát đảo Greenland, các cuộc can thiệp quân sự ở nước ngoài và những chỉ trích liên tục từ chính quyền Trump nhằm vào Liên minh châu Âu (EU), mức độ tín nhiệm dành cho Tổng thống Mỹ tại Italy đã bắt đầu sụt giảm. Cuộc thăm dò của YouGov hồi tháng một cho thấy 77% người dân Italy có cái nhìn thiếu thiện cảm đối với ông.

Giờ đây, khi giá xăng tại Italy tăng vọt giữa một cuộc chiến mà nhiều người dân nước này cho là không có mục tiêu hay nguyên nhân rõ ràng, mối quan hệ thân thiết giữa bà Meloni và ông Trump tiếp tục bị đem ra phán xét. Báo chí Italy còn đang đổ dồn chú ý vào xu hướng tôn giáo và phong cách lãnh đạo của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth. Họ mô tả ông là một "cựu binh muốn tiêu diệt tất cả" hay "Giáo chủ Hegseth".

Những đối thủ chính trị của bà Meloni chỉ ra rằng việc bà thường xuyên lui tới dinh thự Mar-a-Lago của ông Trump hay Nhà Trắng cũng không giúp ích gì cho tình hình hiện tại. Chính phủ Italy thậm chí không nhận được thông báo trước từ Mỹ khi chiến dịch tấn công Iran nổ ra, khiến ngay cả Bộ trưởng Quốc phòng Italy cũng bị bất ngờ và kẹt lại cùng gia đình ở Dubai vì không phận bị đóng cửa.

Những lời chỉ trích trực diện của Elly Schlein, lãnh đạo đảng Dân chủ đối lập, đối với Thủ tướng Meloni thường không mang lại hiệu quả rõ rệt trong quá khứ. Tuy nhiên, hiện tại, chúng đột nhiên tạo ra nhiều áp lực hơn.

"Chính phủ Italy không thể mãi nhún nhường trước chính quyền Mỹ, nếu không, điều đó sẽ gây tổn hại không thể cứu vãn đến vai trò ngoại giao mà Italy luôn đảm nhận tại khu vực này", bà Schlein tuyên bố ngay sau khi Mỹ mở chiến dịch tập kích Iran. "Mối quan hệ gần gũi mà bà Meloni luôn khẳng định với ông Trump đã không thể giúp bà nhận được lời báo trước về cuộc tấn công".

Nguồn: Nhân Dân; Hà Nội Mới; Báo Mới; Vnexpress