Châu Âu “mệt mỏi” khi hạn hán đến sớm

Năm 2023, châu Âu đã khủng hoảng vì nạn hạn hán. Tuy nhiên đến nay vẫn chưa thoát khỏi cảnh khô hạn khi mực nước ở nhiều dòng sông đã xuống mức báo động.

Trong số các quốc gia châu Âu, hiện Italy đã đối mặt với tình trạng hạn hạn do thiếu mưa ở nhiều vùng trên khắp đất nước. Thiếu mưa khiến mực nước hồ chứa ở vùng Sicily giảm 23% so với mức trung bình ghi nhận trong 14 năm qua. Từ đầu tháng 2, chính quyền vùng này đã ban bố tình trạng thảm họa thiên nhiên do hạn hán.

Hạn hán khiến ô nhiễm gia tăng

Thiếu mưa đã ảnh hưởng lớn tới việc cung cấp nước cho các vườn nho, làm giảm đáng kể sản lượng rượu vang ở vùng Piedmont. Chính quyền vùng Piedmont ở (phía Tây Bắc Italy) đã đề nghị Bộ Nông nghiệp nước này tuyên bố tình trạng thảm họa thiên nhiên đối với tình trạng hạn hán trong vùng.

Thiếu mưa cũng làm tình trạng ô nhiễm trở nên trầm trọng hơn, do bụi không được rửa trôi một cách tự nhiên. Toàn vùng công nghiệp ở miền Bắc Italy đã từng ghi nhận tình trạng ô nhiễm hạt ở mức cao gây nguy hiểm cho sức khỏe người dân. Giới chức địa phương đã phải yêu cầu các loại xe ô tô có lượng phát thải lớn gây ô nhiễm môi trường không được phép hoạt động tại thành phố Milan và 8 thành phố khác ở vùng Lombardy.

Ô nhiễm hạt ở mức cao cũng đã xảy ra tại thủ đô Rome. Còn ở miền Nam, vùng Puglia và Basilicata đối mặt với tình trạng thiếu mưa.

Đáng chú ý, lượng tuyết rơi ở cả dãy núi Alps và Apennines đều giảm. Theo tổ chức nghiên cứu về môi trường CIMA Research Foundation, tháng 2/2024, lượng nước được giải phóng khi băng tuyết tan chảy ở Italy giảm 64% so với cùng kỳ năm ngoái.

Trong khi đó, chính quyền nhiều nơi ở lưu vực sông Po cũng đã cảnh báo áp lực ngày càng tăng do hạn hán có thể sẽ kéo dài. Đặc biệt, sông Po ở vùng Piedmont và Lombardy đã cạn dòng. Liên đoàn các công ty nước, môi trường, năng lượng và khí đốt Italy (Utilitalia) dự báo 19 thành phố vùng Piedmont sẽ phải đối mặt với mức độ thiếu nước, tương tự như cao điểm hạn hán năm 2023. Còn theo Hội đồng Nghiên cứu quốc gia (CNR) Italy, lượng mưa ở miền Bắc nước này có thể giảm 40% trong năm nay (so với trung bình nhiều năm).

Chủ tịch Hiệp hội Khí tượng Italy Luca Mercalli cho biết, không có gì thay đổi kể từ năm 2022. Nước sông Po vẫn cạn và đó là điều rất nguy hiểm.

Để ứng phó, Chính phủ Italy phải thành lập lực lượng đặc nhiệm trực thuộc Văn phòng Thủ tướng để giám sát việc soạn thảo kế hoạch hành động nhằm giải quyết các tác động của tình trạng hạn hán nghiêm trọng.

Nước sông Rhine ngày một xuống thấp

Không riêng gì Italy, tại thời điểm này nhiều quốc gia châu Âu đang phải đối mặt với hạn hán do ít mưa và lượng nước bổ sung từ băng tuyết tan giảm sút. Đáng kể nhất là tuyến thương mại thủy nội địa quan trọng bậc nhất của châu Âu - sông Rhine bị đe dọa.

Sông Rhine dài khoảng 1.300km từ dãy Alps của Thụy Sĩ qua một số khu công nghiệp quan trọng nhất ở Áo, Pháp, Đức, Thụy Sĩ… trước khi đổ ra Biển Bắc gần Rotterdam (Hà Lan). Điều đó buộc các nhà khai thác vận tải hàng hóa phải đại tu đội tàu với sà lan có thể di chuyển trong vùng nước nông; chi phí ước tính lên tới 90 tỷ euro.

Đặc biệt với Đức - nền kinh tế hùng mạnh nhất châu Âu, việc sông Rhine cạn nước thực sự là mối đe dọa lớn. Hiện thời mực nước sông Rhine tại Kaub (phía Tây Frankfurt) đã giảm xuống thấp, nhiều tàu hàng hiện giờ chỉ có thể chở được một nửa trọng tải thông thường. Theo giám đốc cảng Rhine, mực nước cứ giảm 10cm thì năng lực vận tải của tàu giảm đi 100 tấn.

Theo Deutsche Bank, mực nước sông Rhine xuống thấp trong thời gian dài có thể làm chậm quá trình phục hồi kinh tế Đức sau suy thoái. Vì lý do an toàn, sông Rhine cần có độ sâu ít nhất 1,32m để các tàu chở hàng đầy tải có thể di chuyển. Tuy nhiên, mực nước đã rơi xuống dưới 1m.

Trong khi đó, Viện Kinh tế Kiel cho biết, nếu mực nước của sông Rhine duy trì ở mức dưới 0,78m trong 30 ngày liên tiếp thì sản xuất công nghiệp của Đức sẽ giảm 1%. Trong trường hợp đó, ngành vận tải biển Đức sẽ phải sửa đổi giới hạn về mớn nước của tàu.

"Trong vài năm qua, chúng tôi nhận thấy khoảng cách giữa các lần mực nước sông Rhine xuống thấp đang ngắn lại. Chính phủ phải có biện pháp giải quyết vấn đề này vì sông Rhine là tuyến đường thủy quan trọng” - ông Roberto Spranzi (Viện Kinh tế Kiel) nhận định.

Điều rất đáng lo ngại khi Cục Quản lý vận tải và đường thủy Liên bang Đức đưa ra dự báo, mực nước sông Rhine sẽ tiếp tục giảm, khiến cho kinh tế Đức càng chậm phục hồi sau suy thoái.

Đơn xin tị nạn tại EU tăng lên mức cao nhất kể từ năm 2015

Reuters ngày 28-2 dẫn dữ liệu từ Cơ quan Tị nạn Liên minh châu Âu (EUAA) cho biết, số đơn xin tị nạn ở Liên minh châu Âu (EU) đã tăng 18%, lên 1,14 triệu vào năm 2023, mức cao nhất kể từ cuộc khủng hoảng di cư 2015-2016.

Dữ liệu mới có thể sẽ thúc đẩy một cuộc tranh luận vốn đã căng thẳng về vấn đề di cư và quan điểm cực hữu trước hàng loạt cuộc bỏ phiếu địa phương và quốc gia trên khắp châu Âu cũng như cuộc bầu cử Nghị viện châu Âu (EP) vào tháng 6.

Theo dữ liệu của EUAA, người Syria và Afghanistan vẫn là nhóm nộp đơn lớn nhất. Người Syria tiếp tục phải chịu đựng cuộc nội chiến bước sang năm thứ 13 với ít nhất 500.000 người đã thiệt mạng. Nghèo đói, khủng hoảng kinh tế và lo ngại về an toàn đã khiến hàng triệu người Syria phải chạy trốn. Trong khi đó, cuộc khủng hoảng nhân đạo ở Afghanistan ngày càng trầm trọng hơn do Taliban tiếp quản đất nước vào tháng 8-2021 khiến nhiều người phải di dời. Trong một xu hướng mới, công dân Thổ Nhĩ Kỳ trở thành nhóm người nộp đơn lớn thứ ba, nhiều hơn 82% so với năm trước.

Số người Palestine xin tị nạn đã tăng lên mức cao kỷ lục gần 11.600 người sau cuộc xung đột Israel-Hamas, đồng thời EUAA lưu ý rằng rất khó để tính chính xác số lượng. Số lượng người xin tị nạn kỷ lục đã khiến EU phải chịu áp lực cao khi các cơ quan tị nạn phải đối mặt với số lượng người nộp đơn ngày càng tăng.

Châu Âu mạnh tay với tội phạm môi trường

Hôm qua (27/2), Nghị viện châu Âu (EP) trở thành cơ quan quốc tế đầu tiên thông qua dự luật mang tính bước ngoặt, phạt hình sự đối với tội phạm môi trường nghiêm trọng.

Tội phạm môi trường gia tăng

Bà Marie Toussaint - luật sư trong lĩnh vực luật quốc tế về môi trường đồng thời là Nghị sĩ của Pháp tại EP cho rằng, Liên minh châu Âu (EU) đang áp dụng một trong những đạo luật đầy tham vọng nhất trên thế giới nhằm chống lại tội phạm gây tổn hại đến hệ sinh thái, môi trường, sức khỏe con người.

"Đạo luật trên chính thức chấm dứt tình trạng miễn trừ về môi trường ở châu Âu, điều này rất quan trọng và cấp bách. Tội phạm môi trường đang tăng nhanh trong vài năm qua và trở thành lĩnh vực tội phạm lớn thứ tư trên thế giới " - bà Marie Toussaint nói.

Theo bà Marie Toussaint, luật pháp hiện hành của EU và các quốc quốc gia thành viên không thể ngăn cản những người phạm tội môi trường vì mức phạt không đủ tính ren đe.

Ông Antonius Manders - báo cáo viên tại EP nhận định: "Đã đến lúc chúng ta đấu tranh chống tội phạm xuyên biên giới ở cấp EU bằng các biện pháp trừng phạt có tính răn đe như ngăn chặn các tội phạm môi trường. Theo đạo luật mới, người gây ô nhiễm sẽ phải trả giá".

Tội phạm môi trường có thể đối mặt án phạt tù tới 10 năm

Đạo luật của EU cập nhật danh sách các tội phạm môi trường bao gồm các hoạt động buôn bán, khai thác gỗ bất hợp pháp, cạn kiệt tài nguyên nước, vi phạm nghiêm trọng luật hóa chất của EU và ô nhiễm do tàu gây ra.

Theo EP, tội phạm về môi trường do các cá nhân và đại diện công ty thực hiện sẽ bị phạt tù tùy thuộc vào mức độ thiệt hại kéo dài, nghiêm trọng hoặc mức độ khắc phục.

Tội phạm môi trường có thể bị phạt tù 8 năm, gây chết người có thể bị phạt tù 10 năm và các tội khác có thể bị phạt tù lên đến 5 năm.

Tất cả người vi phạm sẽ được yêu cầu bồi thường hay khôi phục lại môi trường bị hư hại.

Đối với các công ty, mức phạt sẽ lên tới 3 hoặc 5% doanh thu trung bình hằng trên toàn trong 3 năm tài chính trước khi bị phạt, hoặc bị phạt từ 24 - 40 triệu euro tùy thuộc vào tính chất của tội phạm.

Đạo luật về chống tội phạm môi trường của EU sẽ có hiệu lực vào ngày thứ 20 sau khi được công bố trên tạp chí chính thức của EU. Các thành viên EU sẽ có hai năm để áp dụng các quy định vào hệ thống quốc gia.

Cũng vào ngày 27/2, EP thông qua dự luật về phục hồi thiên nhiên. Theo đó, 27 nước thành viên EU cần triển khai các biện pháp để phục hồi ít nhất 20% diện tích đất và biển của khối vào năm 2030, một phần quan trọng trong các mục tiêu bảo vệ môi trường của EU theo Thỏa thuận xanh.

Tổng thống Macron gợi ý điều quân đến Ukraine, các đồng minh NATO bác bỏ

Một số quốc gia NATO, gồm Mỹ, Đức và Anh, đã bác bỏ khả năng điều động lục quân đến Ukraine sau khi Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tuyên bố "không nên loại trừ điều gì".

Ông Macron nói "không có sự đồng thuận" về việc đưa binh sĩ phương Tây đến Ukraine.

Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov đã cảnh báo về một cuộc xung đột trực tiếp nếu quân đội NATO được điều động tới Ukraine.

Quân Nga gần đây đã có thêm bước tiến tại Ukraine và Kyiv cũng đưa ra lời kêu gọi khẩn cấp cần có thêm vũ khí.

Ông Macron phát biểu trong cuộc họp báo vào tối thứ Hai (26/2) rằng: "Chúng ta không nên loại trừ khả năng có những nhu cầu an ninh đòi hỏi yếu tố điều động [binh sĩ].

"Nhưng tôi đã nói với quý vị rất rõ ràng rằng về việc nước Pháp duy trì lập trường của mình như thế nào, đó là lập trường mơ hồ chiến lược mà tôi hậu thuẫn."

Nhà lãnh đạo Pháp phát biểu tại Paris, hiện đang chủ trì một cuộc họp để giải quyết khủng hoảng nhằm mang đến sự hậu thuẫn dành cho Ukraine, với sự tham dự của những người đứng đầu quốc gia ở châu Âu, cũng như Mỹ và Canada.

Cuộc xâm lược tổng lực nhằm vào Ukraine do Tổng thống Nga Vladimir Putin phát động hiện đã bước sang năm thứ ba và chưa có dấu hiệu nào cho thấy cuộc chiến tranh lớn nhất tại châu Âu kể từ Thế chiến II sẽ sớm chấm dứt.

Bình luận của ông Macron đã dẫn đến phản ứng từ các quốc gia thành viên của châu Âu và NATO.

Tổng thống Mỹ Joe Biden tin rằng "con đường đến chiến thắng" là viện trợ vũ khí "để binh sĩ Ukraine có vũ khí và đạn dược mà họ cần để bảo vệ chính mình", theo một thông cáo của Nhà Trắng.

Thủ tướng Đức Olaf Scholz tuyên bố không có sự thay đổi nào trong lập trường đã được đồng thuận, rằng sẽ không có quốc gia châu Âu hoặc NATO nào đưa quân đến Ukraine.

Người phát ngôn của Thủ tướng Anh Rishi Sunak nói Anh không có kế hoạch về việc huy động quân sự quy mô lớn đến Ukraine vượt quá số ít quân nhân phụ trách huấn luyện cho lực lượng Ukraine.

Văn phòng Thủ tướng Ý Giorgia Meloni nói sự ủng hộ của Ý "không bao gồm sự hiện diện binh lính từ các quốc gia châu Âu hoặc NATO trên lãnh thổ Ukraine".

Đại diện Kremlin, ông Peskov, đã gọi lời đề nghị của ông Macron là "một yếu tố mới rất quan trọng" và cho biết thêm điều này tuyệt đối không nằm trong lợi ích của các quốc gia thành viên NATO.

"Trong trường hợp đó, điều chúng ta có thể thấy không phải là có xảy ra hay không, mà là chắc chắn sẽ xảy ra [một sự xung đột trực tiếp]," ông nói.

Trước đó, Tổng Thư ký NATO Jens Stoltenberg đã bác bỏ việc cân nhắc liệu có đưa binh sĩ đến Ukraine hay không, mặc dù ông khẳng định liên minh này sẽ vẫn tiếp tục hậu thuẫn Ukraine, quốc gia không phải là thành viên NATO.

Lập trường này đã được một số quốc gia thành viên NATO hưởng ứng, bao gồm Tây Ban Nha, Ba Lan và Czech.

Nga có nguồn đạn pháo và lực lượng quân đội lớn hơn nhiều so với Ukraine, quốc gia vốn đang phải rất phụ thuộc vào nguồn khí tài hiện đại do các đồng minh phương Tây cung cấp, đặc biệt là từ Mỹ.

Cuộc họp 'căng thẳng nhất'

Hôm thứ Ba 27/2, ông Biden đã hối thúc các lãnh đạo trong Quốc hội Mỹ phê chuẩn gói viện trợ trị giá 95 tỷ USD, bao gồm 60 tỷ USD dành cho Ukraine, trong cuộc họp ở Phòng Bầu dục.

Gói viện trợ này đã trải qua một cuộc vật lộn khó khăn tại Hạ viện Mỹ. Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson đã giữ vững lập trường trong cuộc họp, khẳng định trước hết phải có thêm các cải cách liên quan đến vấn đề biên giới.

Ông Johnson đã tuyên bố khủng hoảng tại biên giới Mexico-Mỹ là ưu tiên của ông và ông Biden đã đề xuất gói viện trợ này sẽ bao gồm các đề xuất cải cách biên giới - nhưng Đảng Cộng hòa không khoan nhượng.

Lãnh đạo phe Đa số Dân chủ tại Thượng viện Chuck Schumer nói đây là một cuộc họp ở Phòng Bầu dục "căng thẳng nhất" mà ông đã từng tham gia.

Mỹ cho đến nay vẫn là quốc gia viện trợ quân sự lớn nhất dành cho Ukraine và đã cam kết 45 tỷ USD tính đến ngày 15/1, theo dữ liệu của Viện Kiel.

Đức xếp thứ hai trong với các cam kết trị giá 17,7 tỷ euro, xét trong cùng thời kỳ, theo sau là Anh với 9,1 tỷ euro viện trợ quân sự.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã tham dự một cuộc họp ở Paris hôm thứ Hai (26/2) qua video và ông nói rằng "việc chúng ta cùng nhau làm tất cả để chống lại sự áp bức của Nga đã mang đến nền an ninh thật sự cho các quốc gia của chúng ta trong các thập niên tiếp theo".

Sau EU, đến lượt Anh tính điều tra xe điện Trung Quốc

Bản thân các nhà sản xuất ô tô Anh “ngại” ra mặt vì họ sợ sẽ phải đối mặt với sự trả đũa ở Trung Quốc trong khi đây lại là thị trường quan trọng đối với họ.

Vương quốc Anh được cho là đang xem xét mở một cuộc điều tra nhằm vào các khoản trợ cấp của Bắc Kinh cho các nhà sản xuất xe điện Trung Quốc, trang Politico EU dẫn nguồn thạo tin cho biết hôm 27/2.

Nếu Anh thực sự hành động, đây sẽ là cuộc điều tra thứ 2 nhắm vào xe điện do Trung Quốc sản xuất, sau cuộc điều tra tương tự do Liên minh châu Âu (EU) khởi động hồi tháng 10 năm ngoái.

Các nhà sản xuất ô tô Anh đang kêu gọi Chính phủ nước này hành động nhanh chóng trong bối cảnh lo ngại lo ngại ngày càng tăng rằng Vương quốc Anh sẽ phải chứng kiến một làn sóng xe điện do Trung Quốc sản xuất sẽ được chuyển hướng từ EU sang thị trường của họ, nếu khối này áp thuế bổ sung theo sau kết quả cuộc điều tra được công bố vào nửa cuối năm nay.

Theo nguồn tin của Politico EU, quá trình xem xét các lựa chọn liên quan đến vấn đề trên đã bắt đầu trong vài tuần qua, với việc Bộ trưởng Thương mại Vương quốc Anh Kemi Badenoch có khả năng đang chuẩn bị chỉ đạo Cơ quan Phòng vệ Thương mại Anh (TRA) mở một cuộc điều tra.

Bản thân các nhà sản xuất ô tô Anh “ngại” ra mặt vì họ sợ sẽ phải đối mặt với sự trả đũa ở Trung Quốc trong khi đây lại là thị trường quan trọng đối với họ, nguồn tin của Politico EU cho biết.

Bắc Kinh đã phản ứng gắt khi Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen thông báo về cuộc điều tra. Trung Quốc cảnh báo rằng cuộc điều tra xe điện có thể gây tổn hại đến quan hệ kinh doanh và tăng giá cho người mua ô tô ở chính “lục địa già”.

Trong một cuộc phỏng vấn hiếm hoi với hãng tin Bloomberg hồi tháng trước, Đại sứ Trung Quốc tại EU Phó Thông (Fu Cong) gọi cuộc điều tra là “không công bằng”. Ông Phó cũng nhắc tới nguy cơ nổ ra một cuộc chiến thương mại giữa Brussels và Bắc Kinh sau quyết định của EC điều tra việc cấp vốn cho các linh kiện xe điện của Trung Quốc ở châu Âu.

Thông qua cuộc điều tra, nếu EU phát hiện ra thực sự có tình trạng trợ cấp không công bằng thì “Chính phủ Anh sẽ rất khó để nói không đồng ý với điều này”, ông Alex Boyd, cựu cố vấn kinh tế và thương mại cho Văn phòng Thủ tướng Anh, và hiện là Giám đốc Công ty tư vấn Strand Partners, giải thích.

Cuộc điều tra của EC dự kiến sẽ kết thúc vào nửa cuối năm nay, sau cuộc bầu cử Nghị viện châu Âu vào tháng 6.

Vương quốc Anh “sẽ xem xét rất kỹ để xem liệu có hành vi giao dịch không công bằng tương tự hay không” nếu cuộc điều tra của EU dẫn đến mức thuế bổ sung đối với xe điện Trung Quốc, ông Mike Hawes, Giám đốc Điều hành tổ chức vận động hành lang ô tô SMMT của Anh, nói với phóng viên tại một cuộc họp báo hồi tháng trước.

London cũng đang tìm cách hỗ trợ ngành công nghiệp xe điện trong nước của mình. Năm ngoái, Chính phủ Anh đã cam kết hỗ trợ 2 tỷ Bảng Anh đầu tư vào xe điện và sản xuất pin từ những hãng như Jaguar Land Rover, Nissan và BMW.

Tuy nhiên, bất kỳ tranh chấp thương mại nào cũng có thể khiến các nhà xuất khẩu Anh lo ngại, sau khi thấy Bắc Kinh trả đũa Paris. Pháp là nước ủng hộ chính cho cuộc điều tra của EU. Trung Quốc hồi đầu năm nay đã trả đũa bằng cách tiến hành cuộc điều tra chống bán phá giá đối với rượu mạnh nhập khẩu từ Pháp.

Chính phủ Anh “dường như hy vọng rằng họ sẽ không phải đưa ra quyết định đó (mở cuộc điều tra xe điện Trung Quốc)”, nhân vật cấp cao tại một hãng sản xuất ô tô lớn của Anh nói với Politico EU. “Họ vẫn đang khám phá những gì họ có thể làm được”, vị này nói thêm

Nguồn: CafeF; Hà Nội Mới; Báo Quảng Nam; BBC; Người Đưa Tin