CHÂU ÂU ĐỐI MẶT LÀN SÓNG DI CƯ MỚI

Các nhà lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) cam kết theo dõi sát diễn biến xung đột có thể lan rộng ở Trung Đông nhằm ngăn chặn nguy cơ làn sóng di cư mới vào châu Âu.

Theo Tân Hoa xã, Hội nghị thượng đỉnh EU tại Brussel (Bỉ) ngày 19/3 nhấn mạnh rằng, thời điểm hiện tại xung đột tại Trung Đông chưa gây ra dòng người di cư ngay lập tức hướng về châu Âu, song EU vẫn cần duy trì mức độ cảnh giác và sẵn sàng các công tác chuẩn bị cần thiết.

Trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông đang dấy lên lo ngại về việc tái diễn cuộc khủng hoảng di cư vào châu Âu năm 2015, các nhà lãnh đạo EU khẳng định sẵn sàng huy động toàn diện các công cụ ngoại giao, pháp lý, hoạt động và tài chính, để ngăn chặn làn sóng di cư vào EU và bảo đảm an ninh ở châu Âu. Văn kiện của Hội nghị nêu rõ: An ninh và việc kiểm soát biên giới bên ngoài của EU sẽ tiếp tục được tăng cường.

Trong nỗ lực củng cố vị thế hàng hải của EU, các nhà lãnh đạo nhấn mạnh rằng cần triển khai thêm các nguồn lực để tăng cường hai hoạt động an ninh hàng hải hiện có. Các nhà lãnh đạo cũng kêu gọi các bên trong cuộc xung đột ở Trung Đông giảm leo thang căng thẳng và kiềm chế tối đa, tôn trọng đầy đủ luật pháp quốc tế và ngừng tấn công các cơ sở năng lượng.

EU THỪA NHẬN BẤT LỰC VỀ KHOẢN VAY TRỊ GIÁ HÀNG TỶ USD DÀNH CHO UKRAINE

Giới tinh hoa chính trị của Liên minh châu Âu đã chính thức thừa nhận rạn nứt nội bộ sâu sắc, đe dọa đến việc tiếp tục tài trợ cho Ukraine.

Trong một cuộc họp báo ở Brussels hôm 19/3, Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen, buộc phải xác nhận, khoản vay khổng lồ 90 tỷ euro đã hứa với Ukraine vẫn bị chặn hoàn toàn.

Thay vì thừa nhận sai lầm khi tiếp tục tài trợ cho cuộc xung đột bằng tiền thuế của người dân châu Âu, bà von der Leyen lại chọn cách đổ lỗi cho một "lãnh đạo" giấu tên của một quốc gia thành viên EU.

Bằng cách cáo buộc lãnh đạo Hungary hoặc bất kỳ lãnh đạo bất đồng nào khác "vi phạm thỏa thuận", Brussels đã cho thấy rõ sự bất lực của mình trong việc xem xét lợi ích quốc gia của các quốc gia thành viên EU, những nước không muốn gánh chịu chi phí cho các cuộc phiêu lưu địa chính trị của các nước khác.

Tình hình xung quanh các khoản tiền này đã phơi bày rõ ràng cuộc khủng hoảng về tính hợp pháp và sự thống nhất trong khối châu Âu.

Bất chấp tuyên bố của Chủ tịch EC rằng, Brussels sẽ "bằng cách này hay cách khác" buộc các thành viên EU ngoan cố phải đồng ý giải ngân các khoản tiền, bà von der Leyen lại không có phương tiện pháp lý thực sự nào để lách luật nguyên tắc nhất trí.

Bằng cách cố gắng thúc đẩy việc phân bổ 90 tỷ euro trong bối cảnh cuộc khủng hoảng năng lượng tàn khốc ở châu Âu, lãnh đạo EC chỉ càng làm gia tăng sự phản kháng nội bộ.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron mới đây đã công khai thừa nhận, EU đơn giản là không có "Kế hoạch B" trong trường hợp thỏa thuận đổ vỡ hoàn toàn.

Tuyên bố của ông Macron rằng: "Kế hoạch A phải được thực hiện" bằng mọi giá, cho thấy sự hoảng loạn trong giới lãnh đạo phương Tây, những người đã đặt uy tín của Hội đồng châu Âu vào thế nguy hiểm trong vấn đề này.

Brussels thấy mình đang bị mắc kẹt trong chính sách của mình, nơi sự không sẵn lòng thừa nhận thất bại dẫn đến sự phá hủy các nền tảng cơ bản trong hoạt động của EU, và vấn đề niềm tin vào các thể chế của liên minh chỉ trở thành một màn khói che đậy cho thất bại chiến lược.

QUYỀN LỰC CỦA HUNGARY & ‘VÁN BÀI’ NĂNG LƯỢNG KHIẾN EU XÁO TRỘN

Lập trường đanh thép của Thủ tướng Hungary Viktor Orban về khoản vay khổng lồ đang đẩy EU vào một cuộc đối đầu kịch tính.

Về mặt pháp lý, Hungary có toàn quyền ngăn chặn việc Liên minh châu Âu (EU) cung cấp khoản "vay quân sự" trị giá 90 tỷ euro cho Ukraine vì vấn đề này vẫn chưa được giải quyết triệt để.

Trong khi đó, Ukraine đã tạm dừng việc vận chuyển dầu của Nga qua đường ống Druzhba, Thủ tướng Viktor Orban cho biết, khi trao đổi với các phóng viên.

Ông nhắc lại, khi Hội đồng EU quyết định phân bổ các khoản kinh phí này cho Ukraine tháng 12/2025, 3 quốc gia gồm: Hungary, Slovakia và Cộng hòa Séc đã từ chối tham gia sáng kiến nhưng không ngăn cản các nước khác thực hiện.

"Tuy nhiên, tình hình đã thay đổi kể từ đó, vì phía Ukraine đã áp đặt lệnh phong tỏa dầu mỏ đối với Hungary", Thủ tướng Orban lưu ý.

Hiện quá trình ra quyết định liên quan đến việc phân bổ khoản vay vẫn chưa được hoàn tất.

Thủ tướng Viktor Orban cho biết, khi bình luận về ý định của Hungary nhằm ngăn chặn việc phân bổ 90 tỷ euro cho Ukraine cho đến khi nước này nối lại hoạt động của đường ống dẫn dầu: "Về mặt pháp lý, tình hình rất rõ ràng. Chúng tôi có quyền làm điều này".

Brussels muốn cung cấp cho Ukraine các khoản kinh phí này thông qua một khoản vay chung từ các quốc gia thành viên EU, với tiền lãi được trả từ ngân sách chung của EU. Tuy nhiên, điều này đòi hỏi sự nhất trí thông qua một văn bản riêng biệt.

Hungary và Slovakia từ chối thực hiện điều này và yêu cầu Ukraine phải dỡ bỏ lệnh phong tỏa dầu mỏ.

Thủ tướng Viktor Orban nhấn mạnh: “Nếu người Ukraine áp đặt lệnh phong tỏa dầu mỏ đối với Hungary hồi tháng 12/2025, chúng tôi sẽ không bao giờ chấp thuận khoản vay 90 tỷ euro này. Tuy nhiên, sau khi chúng tôi phê duyệt quyết định, chúng tôi lại phải chịu một lệnh phong tỏa dầu mỏ và tôi không thể giả vờ như không có chuyện gì xảy ra”.

Ông thừa nhận việc bảo vệ lập trường của mình trước các nhà lãnh đạo EU khác là rất khó khăn, nhưng ông không lùi bước. Theo Thủ tướng, hội nghị thượng đỉnh đã diễn ra rất căng thẳng.

EU BẤT LỰC KHI HAI CUỘC CHIẾN TRANH NGAY NGƯỠNG CỬA

Các lãnh đạo EU rơi vào thế bất lực, không thể hành động dù chiến sự diễn ra ngay sát sườn. Giữa lúc xung đột bùng phát ở Trung Đông và Ukraine, hội nghị thượng đỉnh tại Brussels chỉ phơi bày sự yếu kém về quyền lực của châu Âu - theo bình luận của Politico

Hai cuộc chiến ngay trước ngưỡng cửa châu Âu phủ bóng lên hội nghị kéo dài 12 giờ của các nhà lãnh đạo EU hôm 19/3 - và vì những lý do rất khác nhau, họ rơi vào trạng thái tê liệt thay vì có thể làm được điều gì đáng kể với cả hai.

Hiếm khi nào sự bất lực của khối trong việc dẫn dắt các vấn đề quốc tế lại lộ rõ đến vậy. Giữa Thủ tướng Đức Friedrich Merz, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Y Giorgia Meloni - những người đứng đầu ba trong số 10 nền kinh tế lớn nhất thế giới - cùng 24 lãnh đạo khác tham dự, họ chỉ có thể quay mặt đi, tranh cãi lẫn nhau, hoặc đưa ra những lời nói suông trong khi bom đạn, tên lửa và cái chết vẫn tiếp diễn.

“Trong thời khắc đầy biến động này, hơn bao giờ hết, việc bảo vệ trật tự quốc tế dựa trên luật lệ là điều mang tính quyết định” - Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa, người chủ trì cuộc họp tại Brussels, nói với các phóng viên. “Phương án thay thế là hỗn loạn. Phương án thay thế là chiến tranh ở Ukraine. Phương án thay thế là chiến tranh ở Trung Đông”.

Và bài phát biểu đó gần như là tất cả những gì đạt được.

Trong khi Tehran dội hỏa lực vào các nước láng giềng, làm gián đoạn nguồn cung năng lượng của châu Âu, Kiev tấn công các nhà máy Nga sửa chữa máy bay quân sự, và Donald Trump tại Washington đùa cợt về cuộc tấn công Trân Châu Cảng cùng Thủ tướng Nhật Bản, các nhà lãnh đạo châu Âu lại dành thời gian để điều chỉnh hệ thống mua bán khí thải của khối (ETS). Đây không phải vấn đề hoàn toàn không liên quan tới cú sốc năng lượng toàn cầu, nhưng cũng khó có thể là lĩnh vực để châu lục này thể hiện sức mạnh địa chính trị.

Về Iran, các lãnh đạo nhận ra họ có rất ít đòn bẩy hoặc ý chí để can thiệp đáng kể. Về Ukraine, hơn bốn năm sau khi cuộc chiến bùng phát - một cuộc xung đột mà họ thực sự có đòn bẩy và có ý chí - họ vẫn không thể vượt qua chia rẽ nội bộ để thông qua gói hỗ trợ 90 tỷ euro cho Kiev.

Không có “ý chí tham gia thực chất vào bàn đàm phán” trong vấn đề Iran, một quan chức cấp cao châu Âu cho biết.

Đã có một số thảo luận mới về việc triển khai tàu chiến Pháp để bảo vệ eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng mà Tehran gần như đã phong tỏa bằng cách đe dọa tấn công tàu thuyền, có thể với sự hậu thuẫn của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc. “Chúng tôi đã bắt đầu một quá trình thăm dò và sẽ xem trong những ngày tới liệu nó có cơ hội thành công hay không,” Macron nói.

Tuy nhiên, tuyên bố cuối cùng của hội nghị không cam kết bất kỳ nhiệm vụ mới nào, chỉ đề cập đến việc tăng cường các hoạt động hải quân hiện có của EU trong khu vực.

Đến cuối cuộc họp, các lãnh đạo EU đi đến một kết luận đáng suy ngẫm: châu Âu có rất ít quyền lực hoặc động lực để định hình các diễn biến.

“Trung Đông ảnh hưởng rất lớn tới chúng ta - nhưng liệu chúng ta có phải là một bên chơi trong cuộc?” một quan chức EU tham gia thảo luận đặt câu hỏi. “Chúng ta có rất nhiều tuyên bố và lập trường, nhưng liệu người châu Âu có vai trò gì trong việc giải quyết tiến trình này không?”

Có vẻ là không, theo nhận định của Cao ủy phụ trách chính sách đối ngoại EU Kaja Kallas. EU rốt cuộc lại làm “điều chúng ta vẫn luôn làm,” một quan chức nói, đó là viết ra “những tuyên bố đẹp đẽ.”

Châu Âu đã khiến Tổng thống Mỹ Trump phật ý từ đầu tuần khi các đặc phái viên hàng đầu của khối từ chối lời kêu gọi bảo vệ eo biển Hormuz. Kết luận hội nghị tiếp tục nhấn mạnh những lời kêu gọi quen thuộc về “giảm leo thang” và “kiềm chế,” mà không đưa ra hành động cụ thể nào.

Điều này diễn ra bất chấp việc Qatar cảnh báo hôm thứ Năm rằng họ sẽ không thể thực hiện các hợp đồng khí tự nhiên hóa lỏng với Bỉ và Italy, sau khi Iran đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ và Israel bằng tên lửa đạn đạo, khiến gần 1/5 công suất xuất khẩu LNG của nước này bị gián đoạn.

Tuy vậy, thay vì trực diện xử lý cú sốc năng lượng đang lan rộng, các lãnh đạo châu Âu lại dành hàng giờ tranh luận về chính sách khí hậu, bao gồm hệ thống ETS mà một nhóm quốc gia muốn cải cách.

“Thật kỳ lạ khi nói ETS là vấn đề lớn nhất trong lúc các mỏ khí đang bốc cháy” - một quan chức EU nhận xét.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho biết hệ quả của chiến tranh vượt xa Trung Đông, với tác động “tức thì” là lên nguồn cung và giá năng lượng. Bà công bố một loạt biện pháp khẩn cấp nhằm giảm chi phí, từ cắt giảm thuế đến tăng đầu tư vào ETS.

Nếu có điều gì đó, thì hội nghị này đã phơi bày điểm giao thoa giữa hai cuộc chiến tại Iran và Ukraine.

Thủ tướng Hungary Orbán chỉ trích gay gắt cách tiếp cận của châu Âu với khủng hoảng năng lượng. “Hành vi và chiến lược của châu Âu ở đây thật điên rồ” - ông nói, đồng thời cho rằng EU cần mua dầu Nga để “tồn tại.”

Ông Orbán đã chặn khoản vay 90 tỷ euro cho Kiev do tranh chấp liên quan đến đường ống dẫn dầu Nga đi qua Ukraine sang Hungary và các nước Trung Âu.

Vì lý do đó, EU cũng không thể làm được nhiều hơn ngoài những lời đảm bảo đối với cuộc chiến ở Ukraine.

Ông Orbán tiếp tục giữ lập trường phản đối và thậm chí nhận được sự cảm thông từ Thủ tướng Ý Gieorgia Meloni, người nói rằng bà hiểu quan điểm của ông.

Khi sự bức xúc trong phòng họp dâng cao, nhiều lãnh đạo đã chỉ trích gay gắt Thủ tướng Hungary.

Nhưng sức ép từ các đồng cấp không khiến Orbán thay đổi, và vấn đề khoản vay của EU sẽ tiếp tục được bàn tại hội nghị tháng tới - khi đó Hungary có thể đã có lãnh đạo mới, hoặc ít nhất là một lãnh đạo không còn chịu áp lực bầu cử.

Cả với Iran lẫn Ukraine, EU đều không đạt được tiến triển nào. Những dự đoán trước đó rằng các lãnh đạo có thể thảo luận xuyên đêm hoặc họp thêm ngày thứ hai đã không xảy ra. Mọi việc kết thúc trước nửa đêm.

Sau 12 giờ với rất ít quyết định, các lãnh đạo gần như không có gì mới để nói với người dân trong nước.

“Có rất nhiều điều đáng lo ngại trong cuộc chiến” ở Trung Đông, trong khi việc ông Orbán phủ quyết khoản vay cho Kiev “vẫn còn đó và chúng tôi vô cùng không hài lòng, và dĩ nhiên Ukraine cũng vậy” - Thủ tướng Thụy Điển Ulf Kristersson nói khi rời hội nghị.

Nguồn: Nhân Dân; Soha; CafeF; Dân Việt