Thị trường điện ảnh Trung Quốc phục hồi

(Ảnh minh họa).

Ngành công nghiệp điện ảnh Trung Quốc sau thời gian chịu ảnh hưởng nặng nề vì dịch COVID-19, đang có sự phục hồi từ mùa hè năm 2023.

Thống kê cho biết tổng doanh thu phòng vé mùa hè của thị trường điện ảnh Trung Quốc (tính từ 1-6 đến 31-8-2023) đạt khoảng 2,8 tỉ USD, được cho là doanh thu mùa hè cao nhất từ trước đến nay tại thị trường này. Có đến 155 phim được phát hành trong 3 tháng hè, tăng gần gấp đôi về số lượng phim lẫn doanh thu so với mùa hè năm 2022. Phòng vé hiện vẫn kinh doanh tốt, đặc biệt trong kỳ nghỉ “tuần lễ vàng” của Trung Quốc (từ 29-9 đến 6-10). Doanh thu trong thời điểm này là khoảng 2,7 tỉ nhân dân tệ, tăng 80% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó có nhiều phim nội địa chiếm ưu thế phòng vé.

Công ty tư vấn Artisan Gateway thống kê tổng doanh thu phòng vé của Trung Quốc tính đến trung tuần tháng 10-2023 ước tính đạt khoảng 6,71 tỉ USD, đạt gần là 76% trước thời điểm xảy ra đại dịch COVID-19 (năm 2019 là năm Trung Quốc lập kỷ lục về doanh thu trong lịch sử). Có chuyên gia dự đoán doanh thu năm 2023 của thị trường phim ảnh Trung Quốc có thể cán mốc 7,2 tỉ USD. Tuy nhiên, nhiều người trong cuộc vẫn lo ngại rằng mùa phim hè chỉ là sự phục hồi ngắn hạn sau ba năm gián đoạn bởi COVID-19.

Sự gia tăng về số lượng phim và giá vé tăng là nguyên nhân chính dẫn đến doanh thu phòng vé mùa hè ở Trung Quốc nhảy vọt. Nhiều tác phẩm đáng lẽ phát hành trong thời gian dịch bệnh, đã được ra rạp mùa hè này. Thực tế, ngành công nghiệp điện ảnh Trung Quốc đang trải qua một giai đoạn chuyển tiếp khắc nghiệt. Các công ty sản xuất nhỏ và vừa đang phải đối mặt với rủi ro không đủ vốn. Nhiều phim trường đóng cửa trong những năm dịch bệnh dẫn đến nhiều dự án phải kéo dài, thậm chí hủy bỏ. Do đó, dù guồng quay đã hoạt động trở lại nhưng việc đầu tư và sản xuất phim sẽ không còn sôi động như những năm trước, nhất là với các công ty nhỏ và vừa. Có khoảng 5.000 công ty điện ảnh và truyền hình nhỏ tại Trung Quốc đã phá sản bởi hệ lụy từ những năm dịch bệnh.

Để tiếp tục vượt qua khủng hoảng, các công ty sản xuất đang tránh rủi ro bằng cách huy động nhiều nhà đầu tư cùng chung sức cho một bộ phim và chọn đề tài phù hợp thị hiếu khán giả. Nhiều đoàn làm phim tại Trung Quốc cũng tập trung làm những phim nhỏ phát hành trên mạng xã hội để tiết kiệm chi phí. Các nhà sản xuất đang tập trung nắm bắt những gì khán giả đang quan tâm trong thời gian thay đổi và điều chỉnh để thích nghi với thị trường phim ảnh sau đại dịch.

Thời hoàng kim đã qua của Nhật Bản: Sắp bị Đức vượt mặt, từ cường quốc công nghệ giờ chậm chân cả với xe điện lẫn chip điện tử

Hãng tin Bloomberg nhận định Nhật Bản đang mắc căn bệnh “chất lượng cao”, tự mãn với hào quang quá khứ và chưa biết hợp tác với doanh nghiệp nước ngoài, để cho các nền kinh tế khác dần vượt mặt ở hàng loạt lĩnh vực công nghệ.

Mới đây, báo cáo của Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) cho thấy nền kinh tế Đức được dự đoán sẽ vượt qua Nhật Bản để xếp thứ 3 thế giới trong năm 2023 nhờ đồng Yên mất giá đã thu hút sự quan tâm của giới truyền thông.

Trong khi nhiều người đổ lỗi cho việc đồng Yên mất giá xuống thấp nhất 33 năm so với đồng USD thì câu chuyện nền kinh tế lớn thứ 3 thế giới còn phức tạp hơn nhiều với tư tưởng "Nhật Bản là trung tâm" (Japan Centricism) cùng một giấc mơ vượt qua Mỹ chẳng bao giờ thành hiện thực.

Giấc mơ mãi là giấc mơ

Vào năm 1964 khi Nhật Bản đăng cai kỳ Thế vận hội Olympic đầu tiên của mình, quốc gia này đã làm cả thế giới trầm trồ với những công nghệ tiên tiến, từ những đoàn tàu cao tốc chạy 210 km/h (Shinkansen) đến những băng nhạc cassette của Sony.

Có thể nói thập niên 1960-1970 là thời kỳ vàng son của công nghệ Nhật Bản khi các doanh nghiệp nước này luôn đi đầu trong nhiều công nghệ mới, thậm chí nhiều người còn mơ đến viễn cảnh quốc gia này vượt cả nền kinh tế số 1 thế giới lúc đó là Mỹ.

Thế nhưng giấc mơ đó chẳng bao giờ xảy ra.

Lần cuối cùng Nhật Bản thu hút được sự chú ý của truyền thông quốc tế là vào năm 2021 khi tổ chức kỳ Thế vận hội 2020 (phải lùi 1 năm vì đại dịch Covid-19).

Trớ trêu thay trong bối cảnh dịch bệnh, chẳng có ai quan tâm đến những thành quả công nghệ của họ. Giới truyền thông quốc tế chỉ để ý đến số ca nhiễm mới và những chiếc giường bằng giấy trong làng thể thao liệu có đủ "chắc".

Theo hãng tin Bloomberg, ngay cả khi không có dịch bệnh thì thời hoàng kim của Nhật Bản cũng đã qua.

Những niềm tự hào của nền kinh tế này như tivi màu, băng cassette hay máy tính cá nhân giờ đã bị thay thế bởi smartphone, xe điện, chip bán dẫn...đều là các sản phẩm mà Nhật Bản không dẫn đầu.

Thậm chí là người láng giềng Hàn Quốc hiện nay cũng vượt Nhật Bản về mảng smartphone và chip nhớ điện tử, còn Trung Quốc thì cho nền kinh tế này “hít khói” ở mảng xe điện và sản xuất smartphone.

Ngay cả ở mảng tàu cao tốc từng là niềm tự hào của Nhật Bản thì hiện nay đang bị Trung Quốc dần vượt mặt.

Câu chuyện ở đây không đơn giản chỉ là niềm tự hào dân tộc bị tổn thương mà nó còn liên quan đến cả một nền kinh tế đang cố gắng níu kéo thời hoàng kim của mình bằng kỳ Olympic 2020.

Trong khi Mỹ và Trung Quốc tranh cãi nhau về bằng sáng chế, ganh đua nhau về kỹ thuật tiên tiến nhất cũng như đặt ra các tiêu chuẩn cho công nghệ mới thì Nhật Bản, từng là niềm tự hào của Châu Á nay lại bị "ra rìa".

Tất nhiên, chính quyền Tokyo nhận ra điều đó khi có kế hoạch thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp sản xuất chip điện tử như một dự án quốc gia, song hành với chiến lược đảm bảo an ninh lương thực cũng như nhiên liệu.

Vậy nhưng theo hãng tin Bloomberg, kế hoạch này muốn thành công cần đòi hỏi sự thay đổi gốc rễ tại Nhật Bản.

Cụ thể, chính phủ cần dỡ bỏ những vùng bảo hộ, giảm bớt thủ tục hành chính, tuyển dụng thêm tài năng từ nước ngoài và đặc biệt là loại bỏ tư tưởng "Nhật Bản là trung tâm" (Japan Centricism) đã ăn sâu vào tiềm thức các doanh nghiệp.

Chuyên gia Kazumi Nishikawa của Bộ Công thương Nhật Bản cho biết việc thần thánh hóa công nghệ Nhật là điều "ngu ngốc" khi thời kỳ đỉnh cao của họ đã qua. Đây là thời điểm cần tiếp thu cái mới, cần sự cầu thị và học hỏi chứ không phải đắm mình trong hào quang quá khứ.

"Tư tưởng sản phẩm phải tự nghiên cứu và sản xuất tại Nhật Bản không còn hiệu quả nữa", ông Nishikawa thừa nhận.

Hiện nền kinh tế thứ 3 thế giới đang đổ hàng trăm tỷ Yên vào mảng chip điện tử nhưng thế vẫn chưa là gì so với số tiền Mỹ chi vào mảng này.

Theo các thống kê, nền kinh tế số 1 thế giới đã chi tới 52 tỷ USD, tương đương 5,7 nghìn tỷ Yên để phát triển mảng chip nhằm cạnh tranh với Trung Quốc.

Trong khi đó, quốc gia hàng xóm của Nhật Bản là Hàn Quốc cũng chi nhiều tiền chẳng kém. Những tập đoàn như Samsung hay SK đã cam kết để thêm 450 tỷ USD cho mảng này trong 10 năm tới.

Thậm chí doanh nghiệp TSMC của Đài Loan cũng cho biết sẽ chi tới 100 tỷ USD cho mảng mà họ đang dẫn đầu trong 3 năm tới.

"Nếu không chịu đầu tư cho tương lai, Nhật Bản sẽ luôn phải phụ thuộc vào nước khác trong kỷ nguyên công nghệ số", Giám đốc Yuko Harayama của Viện nghiên cứu Riken nhấn mạnh.

Căn bệnh “chất lượng cao”

Hiện nay Nhật bản vẫn dẫn đầu thế giới trong một số công nghệ như robot hay siêu máy tính. Những kỹ sư Nhật Bản thậm chí mới đây đã phá vỡ kỷ lục thế giới về tốc độ đường truyền Internet.

Trong bản đánh giá chuỗi cung ứng của Nhà Trắng-Mỹ được công bố vào năm 2021, Nhật Bản được nhắc đến 85 lần, nhiều hơn so với Hàn Quốc và Đài Loan nhưng tương đương với Châu Âu.

Chủ tịch danh dự Tetsuro Higashi của công ty bán dẫn Tokyo Electron cho biết việc định hình điểm yếu của công nghệ Nhật Bản không đồng nghĩa với việc phải xây dựng lại cả một ngành từ con số 0.

Trên thực tế, ngành chất bán dẫn của Nhật cũng đã có nền tảng với bộ nhớ của Kioxia hay cảm ứng ảnh của Sony cùng vô số các nhà sản xuất, lắp ráp chip khác.

Thế nhưng điều khó khăn ở đây là Nhật Bản chưa kết nối được những doanh nghiệp này thành một hệ thống cũng như tạo nên sản phẩm cốt lõi của mình.

Hệ quả là theo báo cáo của IC InSights, thị phần chip điện tử của Nhật Bản đã giảm từ 50% năm 1990 xuống chỉ còn 6% hiện nay.

Một báo cáo khác của tổ chức Stiftung Neue Verantwortung tại Đức cho thấy đóng góp của ngành chip Nhật Bản cho thế giới đã suy giảm trong 25 năm qua và để Trung Quốc vượt qua.

Một báo cáo của chuyên gia tư vấn Takami Yunogami được trình bày trước Hạ viện Nhật Bản cho thấy nước này từng sản xuất bộ nhớ cho những chiếc máy tính lớn (mainframe computer), nơi khách hàng đòi hỏi chất lượng cực cao và bảo hành tới 25 năm.

Thế nhưng khi mảng máy tính cá nhân trỗi dậy thì ngành công nghiệp Nhật lại không bắt kịp, để rồi bị Samsung vượt qua với những bộ nhớ giá rẻ chỉ bảo hành có 3 năm.

Tương tự với mảng xe điện, những thương hiệu hàng đầu như Toyota đang chú trọng quá nhiều đến vấn đề chất lượng, lo ngại đủ các yếu tố để rồi chậm chân trước Trung Quốc.

Rõ ràng trong kỷ nguyên công nghệ thay đổi từng ngày, Nhật Bản đang mắc căn bệnh "chất lượng cao" trong khi khách hàng thay mới sản phẩm liên tục và ưa chuộng giá rẻ.

Từ ông hoàng đến kẻ phụ trợ

Một yếu điểm nữa khiến công nghệ Nhật Bản gặp cản trở là chính phủ quá coi trọng những tập đoàn trong nước mà bỏ quên khả năng hợp tác phát triển với nước ngoài.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, việc hợp tác và làm việc chung với người nước ngoài là một yếu tố hỗ trợ tích cực cho mảng công nghệ.

Tinh thần lao động của người Nhật là đáng kính nể nhưng nếu không thể hòa nhập được với thế giới, tiềm năng công nghệ của họ sẽ bị giới hạn.

Một ví dụ điển hình là năm 1999, Nhật Bản xúc tiến vụ sáp nhập, mua lại của Hitachi với bộ phận sản xuất bộ nhớ của NEC dưới cái tên mới: Elpida.

Thế nhưng kế hoạch vun trồng cho tập đoàn Hitachi thất bại hoàn toàn vào năm 2012 khi Elpida phá sản cùng khoản nợ 5,5 tỷ USD, để rồi bị công ty Mỹ Micron Technology mua lại.

"Tất cả những gì chúng tôi cố thử đều không thành công, từ các dự án quốc gia cho đến liên doanh đều thất bại. Mảng chip điện tử hiện đã nằm ngoài tầm khôi phục để vươn lên top thế giới rồi", chuyên gia Yunogami thừa nhận.

Dẫu vậy, báo cáo của Yunogami cũng cho thấy Nhật Bản vẫn còn cơ hội sản xuất thiết bị phụ trợ và nguyên liệu thô cho ngành chip nếu không thể cạnh tranh trực tiếp.

Thật trớ trêu nhưng ông hoàng công nghệ một thời nay lại chỉ còn cơ hội nếu sản xuất phụ trợ cho những người chơi khác như Mỹ, Trung Quốc, Hàn Quốc, Đài Loan.

Hậu quả của tự mãn

Cách đây 40 năm, Mỹ và Nhật Bản từng nổ ra xung đột thương mại khi nền kinh tế xứ sở mặt trời mọc bùng nổ. Tại thời điểm đó, Mỹ đã áp đặt các quy định về tỷ lệ sử dụng chip điện tử nội địa lên các mặt hàng hoặc sẽ phải chịu mức thuế thương mại đặc biệt.

"Mỹ từng coi sự trỗi dậy của Nhật Bản là mối đe dọa và cần phải kiểm soát", Cựu bộ trưởng ngoại giao về chính sách kinh tế tài khóa Nhật Bản, ông Akira Amari cho biết.

Thế nhưng thay vì đấu tranh hoặc tìm đường phát triển mới, các công ty Nhật lại chấp nhận chỉ tập trung vào thị trường trong nước. Một phần nguyên nhân cũng là do việc tự mãn với thành quả công nghệ phát triển được, qua đó từ bỏ thị trường nước ngoài béo bở khi bị Mỹ áp thuế.

Ví dụ điển hình của câu chuyện này là Docomo, công ty Nhật Bản tiên phong trong công nghệ kết nối điện thoại với Internet nhưng giờ đây thế giới lại chỉ nhớ đến Apple và Samsung.

"Nhật Bản rất giỏi trong việc sáng chế, đi từ 0 đến 1, nhưng lại chẳng thành công lắm cho việc phát triển đi lên 10. Nhật Bản có thể thắng trong công nghệ nhưng lại thua trong kinh doanh", ông Amari ngậm ngùi.

Nước BRICS "vật lộn" giữa chiến sự Gaza: Mất sạch nguồn cung khí đốt, chợ đen sôi sục vì USD

(Ảnh minh họa).

The New Arab (TNA) nhận định, các chỉ số cho thấy tình trạng thiếu ngoại tệ đang diễn ra ở Ai Cập, đặc biệt là đối với đồng USD của Mỹ.

Đòn giáng vào kinh tế

Giá trị của đồng USD so với đồng nội tệ Ai Cập trên thị trường không chính thức của Ai Cập đã tăng vọt trong 2 tuần qua. Đây là một đòn giáng mạnh vào nền kinh tế của đất nước. Sự gia tăng của tý giá hối đoái này được cho là hậu quả trực tiếp của cuộc xung đột Israel-Hamas.

Một đồng USD Mỹ chính thức bằng 30,90 bảng Ai Cập, trong khi giá trị của nó so với thị trường chợ đen nội tệ dao động từ 45-47 bảng Ai Cập khiến giá các mặt hàng cơ bản tăng mạnh. Các mặt hàng này chủ yếu được nhập khẩu.

Nhà nghiên cứu kinh tế Ahmed Abdel-Thaher nói với The New Arab: "Xung đột Israel - Gaza là một trong những yếu tố gây thiệt hại nặng nề cho đồng bảng Ai Cập, khiến đồng tiền này giảm ở mức kỷ lục. Tuy nhiên đây không phải là lý do duy nhất sau sự sụt giảm giá trị của đồng nội tệ."

Ông giải thích: "Có lẽ Ai Cập là nước đứng đầu trong số các quốc gia trong khu vực bị ảnh hưởng bởi cuộc giao tranh đang diễn ra giữa lực lượng Hamas và Israel."

Cho tới nay, tất cả các chỉ số đều cho thấy tình trạng thiếu ngoại tệ đang diễn ra, đặc biệt là đồng USD của Mỹ, ngay cả sau khi chính phủ nước này thực hiện một số biện pháp nhằm giảm sự phụ thuộc của nền kinh tế quốc gia vào đồng bạc xanh.

Ai Cập sẽ chính thức gia nhập nhóm BRICS (Nhóm các nền kinh tế mới nổi) vào năm 2024. Đầu năm nay, ngân hàng trung ương Nga đã bổ sung đồng bảng Ai Cập vào tỷ giá hối đoái của Nga. Tuy nhiên, những biện pháp như vậy vẫn chưa mang lại kết quả.

Ai Cập trước đó đã mở cửa cho các giao dịch thương mại không sử dụng đồng USD thông qua Hiệp định Song phương với Nga, Trung Quốc và Ấn Độ. Đây là một bước đi có thể giúp thúc đẩy việc đưa đồng bảng Ai Cập vào các giao dịch tài chính quốc tế với các nước BRICS - nhóm vốn cũng đang tìm cách chấm dứt sự thống trị của đồng USD.

Thị trường sôi nổi

Đồng nội tệ của Ai Cập từ lâu đã gặp khó khăn so với đồng USD Mỹ do các biện pháp kinh tế gây khó khăn so với đồng USD Mỹ.

Chính phủ nước này đã thực hiện một số biện pháp khuyến khích người dân hạn chế sử dụng đồng USD, ví dụ, hạn chế việc sử dụng thẻ tín dụng ở mức 250USD/tháng và cấm sử dụng thẻ ghi nợ để rút tiền mặt ở nước ngoài.

Người dân cũng không thể nhận USD từ các ngân hàng hoặc văn phòng đổi tiền của Ai Cập.

Một thương nhân hoạt động trong chợ đen nói với The New Arab rằng: "quyết định gần đây nhằm kiểm soát việc sử dụng thẻ ghi nợ và thẻ tín dụng ở nước ngoài khiến nguồn cung cao hơn nhu cầu. Điều này làm tỷ giá đồng USD tăng cao, thậm chí tăng theo giờ thay vì theo ngày."

Một nguồn tin quan chức cấp cao của Ai Cập nói với TNA rằng “ngay cả các tổ chức nhà nước hiện đang tìm kiếm USD và các ngoại tệ khác thông qua thị trường chợ đen để xử lý các giao dịch. Những nỗ lực gần đây của Ai Cập nhằm giảm bớt sự thống trị của đồng USD chưa thể được coi là thành công vì tỷ giá hối đoái của đồng USD trên thị trường chợ đen không ngừng tăng.”

Mất sạch nguồn cung khí đốt

Hãng tin Reuters đưa tin hôm 29/10, nội các Ai Cập cho biết trong một tuyên bố rằng, nhập khẩu khí đốt tự nhiên của Ai Cập đã giảm từ 800 triệu feet khối/ ngày xuống còn 0. Điều này dẫn tới việc tình trạng cắt điện xảy ra thường xuyên hơn ở quốc gia này.

Chính phủ Ai Cập đã tăng thời gian cắt điện do nhu cầu tiêu thụ tăng trong bối cảnh nhiệt độ tăng cao đồng thời việc nhập khẩu khí đốt giảm, một phát ngôn viên nội các Ai Cập nói với Reuters.

Ông cũng cho hay, năng lượng được tạo ra từ năng lượng tái tạo cũng đã giảm.

Đầu tháng này, tập đoàn năng lượng Chevron đã đóng cửa mỏ khí đốt Tamar của Israel trong bối cảnh xung đột Israel-Hamas và đình chỉ xuất khẩu khí đốt qua đường ống EMG dưới biển chạy từ Ashkelon ở miền nam Israel đến Ai Cập.

Ai Cập dựa vào nguồn khí đốt nhập khẩu của Israel để đáp ứng một số nhu cầu trong nước cũng như để tái xuất khẩu.

Reuters cho biết, Ai Cập, nơi có nhu cầu khí đốt ngày càng tăng, cũng đã chứng kiến sản lượng khí đốt của nước này giảm xuống mức thấp nhất trong 3 năm trong năm nay. Đất nước này đã phải vật lộn với tình trạng thiếu điện vào mùa hè do nhu cầu làm mát không ngừng tăng.

Đụng độ dữ dội ở Gaza khi lực lượng Israel mở rộng tấn công trên bộ

Người Palestine ở Gaza ghi nhận các cuộc không kích và pháo kích ác liệt vào sáng sớm ngày 30/10 khi quân đội Israel được xe tăng yểm trợ tiến vào khu vực này bằng một cuộc tấn công trên bộ, khiến nhiều nước kêu gọi bảo vệ dân thường, theo Reuters.

Quân đội Israel cho biết họ đã tấn công hơn 600 mục tiêu của phiến quân trong vài ngày qua khi nước này tiếp tục mở rộng các hoạt động trên bộ ở Dải Gaza, nơi thường dân Palestine đang rất cần nhiên liệu, thực phẩm và nước sạch giữa lúc cuộc xung đột bước sang tuần thứ tư.

Quân đội Israel cho biết trong một tuyên bố: “Quân đội IDF đã tiêu diệt hàng chục kẻ khủng bố cố thủ trong các tòa nhà và đường hầm và cố gắng tấn công quân đội”.

Truyền thông Palestine cho biết các cuộc không kích của Israel nhằm vào các khu vực gần bệnh viện Al-Shifa và Al-Quds của Gaza, đồng thời các chiến binh Palestine đụng độ với lực lượng Israel ở khu vực biên giới phía đông thành phố Khan Younis ở phía nam.

Các quan chức y tế ở Gaza cho biết ít nhất 20 người Palestine thiệt mạng và hàng chục người bị thương trong đêm qua khi lực lượng bộ binh của Israel tiến vào vùng đất ven biển từ nhiều hướng.

Người dân cho biết họ có thể nghe thấy tiếng súng và tiếng nổ suốt đêm. Các nhóm Hồi giáo Hamas và Hồi giáo Jihad cho biết các thành viên của họ đã tham gia chiến đấu chống lực lượng Israel ở Gaza cũng như thành phố Jenin ở Bờ Tây.

Reuters không thể xác nhận độc lập các tin tức này.

Israel công bố hình ảnh xe tăng chiến đấu ở bờ biển phía tây của vùng đất này, báo hiệu một nỗ lực tiềm tàng nhằm bao vây thành phố chính của Gaza hai ngày sau khi chính phủ Israel ra lệnh mở rộng các cuộc tấn công trên bộ. Một số hình ảnh đăng tải trên mạng cũng cho thấy binh lính Israel vẫy cờ Israel sâu bên trong Gaza. Reuters cũng không thể xác minh những hình ảnh này.

Israel tự tuyên bố “giai đoạn thứ hai” của cuộc chiến kéo dài ba tuần chống lại phiến quân Hamas do Iran hậu thuẫn, với các lực lượng di chuyển trong bóng tối và mất tín hiệu viễn thông khiến người Palestine không thể liên lạc.

Việc cắt điện thoại và internet dường như đã giảm bớt hôm 29/10, nhưng nhà cung cấp dịch vụ viễn thông Paltel cho biết các cuộc không kích của Israel lại một lần nữa làm gián đoạn dịch vụ internet và điện thoại ở các khu vực phía bắc Gaza, nơi Hamas có các trung tâm chỉ huy.

Việc mất tín hiệu liên lạc cản trở nghiêm trọng các hoạt động cứu hộ thương vong trong các cuộc tấn công của Israel.

Các cuộc tấn công được ghi nhận gần các bệnh viện xảy ra sau khi Tổ chức Trăng lưỡi liềm đỏ Palestine cho biết hôm 29/10 rằng họ đã nhận được cảnh báo từ chính quyền Israel yêu cầu sơ tán ngay lập tức bệnh viện Al-Quds, nơi có khoảng 14.000 người đang tìm nơi trú ẩn.

Israel cáo buộc Hamas đặt các trung tâm chỉ huy và cơ sở hạ tầng quân sự khác trong các bệnh viện ở Gaza, điều mà nhóm này phủ nhận.

Các quan chức Palestine cho biết khoảng 50.000 người cũng đã đến trú ẩn tại Bệnh viện Al-Shifa, đồng thời nói thêm rằng họ lo ngại về các mối đe dọa của Israel đối với cơ sở này.

Israel thắt chặt phong tỏa và bắn phá Gaza kể từ khi các tay súng Hamas xông vào Israel vào ngày 7/10. Chính quyền Israel cho biết các chiến binh đã giết chết khoảng 1.400 người và bắt ít nhất 239 con tin.

Quân đội Israel cũng tăng cường các hoạt động chống lại các nhóm Hồi giáo ở Bờ Tây, giết chết hàng chục người Palestine và bắt giữ hàng trăm người.

Bộ Y tế Palestine cho biết lực lượng an ninh Israel đã giết chết 4 người trong cuộc đột kích vào thành phố Jenin ở Bờ Tây bị chiếm đóng vào sáng sớm hôm 30/10.

Kêu gọi tạm dừng chiến sự

Các cuộc tấn công gia tăng trùng hợp với sự phản đối kịch liệt của quốc tế về việc “tạm dừng manh tính nhân đạo” để cho phép viện trợ vào.

Các cuộc đàm phán do Qatar làm trung gian giữa Israel và Hamas vẫn tiếp tục hôm 29/10, một nguồn tin được thông tin về các cuộc đàm phán này nói với Reuters, và bao gồm các cuộc thảo luận về khả năng thả con tin.

Nguồn tin không nêu tên cho biết Hamas muốn tạm dừng nhân đạo 5 ngày trong các hoạt động của Israel để cho phép viện trợ và nhiên liệu vào Dải Gaza bị bao vây đổi lấy việc thả tất cả con tin dân sự do phiến quân bắt giữ.

Theo chính phủ Israel, hơn một nửa số con tin bị Hamas bắt giữ có hộ chiếu nước ngoài từ 25 quốc gia, trong đó có 54 công dân Thái Lan.

Hôm 30/10, Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc sẽ được thông báo ngắn gọn về tình hình nhân đạo ở Gaza. Cơ quan gồm 15 thành viên này đã bốn lần bỏ phiếu không thành công trong hai tuần qua về các dự thảo nghị quyết nhằm hành động trong cuộc chiến, nhưng Đại hội đồng Liên Hợp Quốc gồm 193 thành viên đã bỏ phiếu áp đảo hôm 27/10 để kêu gọi ngừng bắn vì nhân đạo ngay lập tức.

Nhà Trắng cho biết Tổng thống Mỹ Joe Biden thúc ép Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu trong cuộc điện đàm hôm 29/10 rằng hãy bảo vệ thường dân ở Gaza và “tăng cường ngay lập tức và đáng kể dòng viện trợ nhân đạo”.

Cơ quan y tế ở Gaza, nơi có dân số 2,3 triệu người, hôm 29/10 cho biết 8.005 người - trong đó có 3.324 trẻ vị thành niên - đã thiệt mạng.

Văn phòng truyền thông của chính quyền Gaza do Hamas điều hành cho biết 116 bác sĩ và 35 nhà báo đã thiệt mạng kể từ khi xung đột nổ ra.

Reuters không thể xác minh độc lập những số liệu này.

Israel tuyên bố sẽ tiêu diệt Hamas, một nhiệm vụ mà nước này mô tả là đòi hỏi phải có các cuộc tấn công trên bộ kéo dài trong, xung quanh và bên dưới Thành phố Gaza, nơi phiến quân có mạng lưới hầm ngầm rộng khắp.

Cũng có những lo ngại rằng chiến tranh sẽ lan sang khu vực, bao gồm cả ở Lebanon, nơi quân đội Israel và nhóm Hezbollah do Iran hậu thuẫn đang đọ súng.

Hôm 30/10, truyền hình nhà nước Syria cho biết các cuộc không kích của Israel nhằm vào hai đồn quân sự ở Daraa, dẫn đến “một số tổn thất vật chất”.

Cuộc xung đột này dẫn đến các cuộc biểu tình lớn trên toàn thế giới ủng hộ người Palestine. Vào ngày 29/10, hàng nghìn người đã tập trung ở Beirut để thể hiện tình đoàn kết với Gaza.

Chính quyền Nga cho biết cảnh sát đã chiếm một sân bay ở khu vực Dagestan có đa số người Hồi giáo sinh sống và bắt giữ 60 người sau khi hàng trăm người biểu tình chống Israel xông vào sân bay này hôm 29/10 khi một máy bay từ Israel đến.

Một cuộc chiến khác ở Palestine

(Ảnh minh họa).

Cái chết của người nông dân Palestine dưới họng súng của một người định cư Israel là dấu hiệu cho thấy bạo lực ngày càng gia tăng ở Bờ Tây dưới bóng đen cuộc chiến tại Gaza giữa Israel và Hamas.

Thi thể của Bilal Saleh, 40 tuổi, bị bỏ lại giữa rừng ô liu vào sáng 28/10, với vết thương do đạn bắn vào ngực. Thứ duy nhất có thể đưa thi thể anh đi ngang qua cánh đồng và xuống núi là một chiếc thang gỗ - loại dùng để hái những quả ô liu trên cao.

Đó là những gì được thể hiện qua đoạn video do một nhân chứng ghi lại. Trước đó không lâu, bốn người định cư Do Thái vũ trang đã đi bộ xuống núi từ một khu định cư lân cận ở thị trấn As-Sawiya, Bờ Tây. Những người này nổ súng giết chết Bilah Saleh trước mắt của binh lính Israel. Trong số những người chứng kiến vụ sát hại Saleh có các con của anh là Mohamed, 14 tuổi và Musa, 8 tuổi, cùng những người thân và người dân địa phương khác. Tại thị trấn nằm ở phía nam Nablus này, một cảm giác bất lực tràn ngập trong cộng đồng Palestine. Người dân cho biết quyền miễn trừ cho người Do Thái đang ngự trị ở Bờ Tây, giữa cái bóng của cuộc xung đột Hamas - Israel.

Mohamed Salem, 48 tuổi, một quan chức trong Bộ Giáo dục của Chính quyền Palestine (PA), là anh họ của nạn nhân Bilal Saleh, cho biết: “Những gì xảy ra hôm nay phản ánh rõ tình trạng bạo lực ngày càng gia tăng kể từ ngày 7/10”.

Ông Mohamed đang đề cập đến ngày xảy ra cuộc tấn công của Hamas vào Israel, khiến hơn 1.400 người thiệt mạng. Kể từ đó, cũng đã có hơn một trăm người chết ở Bờ Tây. Mặc dù vậy, con số này là mờ nhạt so với hơn 8.000 người Palestine đã thiệt mạng vì các cuộc không kích và chiến sự ở Gaza, theo Cơ quan Y tế Gaza.

Các cuộc biểu tình ủng hộ các nạn nhân ở Gaza đã nổ ra trên nhiều đường phố Bờ Tây như ở Ramallah, Nablus, Hebron và Jenin. Làn sóng biểu tình mới nhất xảy ra sau khi quân đội Israel tiến vào Gaza vào tối 27/10.

“Chúng tôi sợ hơn", Mohamed Salem nói thêm. “Không ai lên án những gì đang xảy ra, kể cả các nước Arab. Chúng tôi chỉ có một mình", Salem than thở. Ông nói rằng người Palestine đang trở thành mục tiêu của một chiến dịch quấy rối coi “tất cả người Palestine đều là Hamas”. Hơn 1.500 người đã bị giam giữ ở Bờ Tây kể từ ngày 7/10.

Vụ thu hoạch ô liu mà các gia đình Palestine tổ chức như một lễ hội đã kết thúc trong bi kịch ở thị trấn As-Sawiya. Sau khi chôn cất Saleh, một số nhân chứng kể lại, những người định cư Do Thái được quân đội Israel bảo vệ đã bóp cò súng trường M-16 hai lần nhằm vào Saleh. Vụ sát hại cũng được các nguồn tin quân sự Israel xác nhận với tờ Haaretz. Nguồn tin cho biết: “Những sự cố này ảnh hưởng đến tính hợp pháp của Israel ở cấp độ chiến lược và gây thiệt hại nghiêm trọng”, đồng thời nhấn mạnh rằng chỉ có người Palestine thiệt mạng trong các cuộc đụng độ ngày càng gia tăng với người định cư.

Hani Saleh, 21 tuổi, kể lại những gì đã xảy ra: “Đầu tiên, những người định cư đứng trên một ngọn đồi cách đó khoảng 300 mét. Sau đó quân đội đến, nhưng binh lính không làm gì cả. Một lúc sau, bốn người định cư đi xuống thung lũng nơi chúng tôi đang ở. Chúng tôi bắt đầu thu gom mọi thứ, nhưng Bilal thì không kịp. Một trong số họ đã giơ súng lên và bắn hai phát". Một viên đạn găm vào ngực Bilah Saleh, viên còn lại vào bên hông, Những người có mặt đã không thể làm gì để cứu anh.

Câu chuyện được Hani Saleh được kể lại trong một căn phòng đa năng ở trung tâm As-Sawiya, nơi tập trung khoảng 3.000 đến 4.000 người. Đó là căn phòng được sử dụng cho đám cưới và đám tang. Đó cũng là nơi người thân của Bilah Saleh tụ tập để chia tay người con của gia đình hôm 28/10. Con trai anh, Mohamed, một cậu bé 14 tuổi với lá cờ Palestine quấn quanh cổ, hầu như không nói gì. Mohamed chỉ cho biết cậu đang ngồi trên một cái cây thì thấy người định cư cố giật lấy điện thoại di động của cha cậu. Sau đó là một phát súng từ khoảng cách khoảng bốn mét - các nhân chứng khác cho biết. Hani Saleh nói rằng quân đội Israel đã bảo họ “về nhà” và tỏ ra không quan tâm đến vụ giết người. Không có xe cứu thương nên họ phải dùng thang để đưa thi thể Bilah Saleh xuống.

Tổ chức phi chính phủ BTselem của Israel - cơ quan giám sát quyền của người dân Palestine - đã báo cáo rằng các vườn ô liu đang ngày càng bị những người định cư Israel tấn công. Người ta nói rằng một đoàn quan sát thậm chí đã buộc phải bỏ chạy sau khi bị bắn từ cánh đồng ở phía Nam Hebron (Bờ Tây). Tổ chức phi chính phủ này cũng đã công bố các video trong đó những người định cư xuất hiện với trang bị vũ khí và mặc quân phục. Sau một cuộc tấn công của người định cư vào một khu rừng ô liu vào tuần trước, người Palestine ở thành phố Deir Istiya thuộc Bờ Tây đã thấy những tờ rơi dưới kính chắn gió ô tô của họ đe dọa rằng chúng sẽ bị phá nếu họ không chạy sang Jordan - theo tờ Haaretz đưa tin.

Con đường đến Sawiya bị chặn một cách có hệ thống bởi hàng núi đất cao. Sự phong tỏa này - do các binh sĩ Israel áp đặt - làm trầm trọng thêm vấn đề chiếm đóng. Hai phương tiện của Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF, quân đội Israel) cố gắng ngăn cản phóng viên đến thị trấn nơi Bilal Saleh sinh sống. Nơi này chỉ có thể được tiếp cận thông qua một con đường đất không xuất hiện trên các ứng dụng bản đồ.

Việc tiếp cận các tài nguyên thiên nhiên như đất đai, cây trồng và nước là một phần lâu dài của cuộc xung đột ở Bờ Tây.

Mohamed Salem cho biết, việc chiếm giữ lãnh thổ từ người Palestine để mở rộng các khu định cư của Israel, mạng lưới đường bộ và vành đai an ninh của nước này đã trở thành một mệnh lệnh. Các cuộc tấn công của người định cư cũng nhằm mục đích nhổ bỏ cây ô liu, một loại cây trồng truyền thống không cần nhiều công chăm sóc và người dân Palestine có thể canh tác dưới sự hạn chế đi lại nghiêm ngặt của chính quyền Israel.

Ông Salem nói: “Năm ngoái, những người định cư từ khu Eli đã làm vỡ các đường ống cung cấp nước cho chúng tôi". Ở As-Sawiya, từ sân nhà của Ali Sayed, 59 tuổi, có thể nhận ra những người Israel chiếm đóng khu định cư Eli trên ngọn đồi đối diện. Có thể nhìn thấy lá cờ xanh và trắng của Israel tung bay, các trạm gác, cần cẩu và các tòa nhà mới. Ông Ali Sayed nói: “Mới hôm qua, tại khu rừng ô liu phía dưới, họ đã bắn chỉ thiên vào các nông dân".

Một quan chức của Bộ Giáo dục Palestine cho biết thêm: “Họ thấy rằng họ có quyền bắn chúng tôi. Rắc rối chính của chúng tôi là những người định cư, thứ đến là quân đội.”

Nguồn: Báo Cần Thơ; CafeF; Soha; VOA; Báo Tin Tức