Đâu là điểm đến mới của chuỗi cung ứng toàn cầu?

(Ảnh minh họa).

Sau 3 năm gián đoạn vì đại dịch, chuỗi cung ứng toàn cầu đang dần quay trở lại quỹ đạo. Thực tế cho thấy, các hoạt động và nhu cầu sau dịch đang có những chuyển biến đáng kể.

Các yếu tố vĩ mô tác động tới chuỗi cung ứng

Trong vòng hơn 20 năm qua, thế giới đã chứng kiến tốc độ nhanh chóng của quá trình toàn cầu hóa. Tốc độ này chỉ chậm lại sau khi đại dịch nổ ra và các căng thẳng địa chính trị diễn ra trong vài năm trở lại đây. Điều này đã khiến hầu hết các quốc gia phải xem xét và hướng trọng tâm về an ninh và bảo hộ mậu dịch. Các chính phủ đang tìm cách thúc đẩy sản lượng sản xuất trong nước và bảo vệ các ngành trọng yếu như năng lượng, thực phẩm, hay khoáng sản và công nghệ tiên tiến, ví dụ như chất bán dẫn hay sản xuất xe điện (EVs).

Song song với đó, biến động địa chính trị đã ảnh hưởng đến dòng vốn quốc tế đổ vào thị trường bất động sản nói chung. Đồng thời ảnh hướng đến một số những loại hình bất động sản cụ thể như logistics, nhà xưởng hay sản xuất trên khắp các khu vực Bắc Mỹ, Châu Âu hay Châu Á Thái Bình Dương.

Những yếu tố này đã tác động tới sự thay đổi của chiến lược lựa chọn địa điểm đặt nhà máy sản xuất từ “offshoring” sang các khái niệm khác như “reshoring”, “nearshoring” hay “friendshoring”. Có thể hiểu, “offshoring” là khi một doanh nghiệp khai sinh ở một quốc gia nhưng lại đặt dây chuyền sản xuất, hay sử dụng các nguồn lực từ một quốc gia khác để phục vụ cho việc sản xuất và kinh doanh của mình. Trái ngược, “reshoring” hay “nearshoring” được lý giải là xu hướng đưa sản xuất về chính quốc hoặc gần chính quốc.

Khu vực Bắc Mỹ

“Khả năng phục hồi” đã thành một từ khóa quan trọng đối với các đơn vị quản lý chuỗi cung ứng tại Bắc Mỹ. Tuy nhiên, chi phí hiện vẫn là yếu tố quan trọng nhất được đưa ra khi lựa chọn địa điểm sản xuất và lưu trữ.

Mặc dù các cơ hội liên quan đến “nearshoring” đã tăng lên trong những năm gần đây – đặc biệt dành cho nhưng đơn vị sản xuất tại khu vực Đông Bắc Á. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp Mỹ vẫn tận dụng phương án offshoring tại những khu vực này để hưởng lợi từ giá lao động thấp hơn.

Đạo luật Giảm lạm phát năm 2022 tại Mỹ có thể làm thay đổi chiến lược này khi các công ty của Mỹ thuộc các lĩnh vực trọng yếu đang được cung cấp một khoản trợ cấp lớn và giảm thuế để chuyển địa điểm. Những ưu đãi tương tự cũng được Chính phủ tung ra thông qua CHIPS và Khoa học (Đạo luật khuyến khích sản xuất bán dẫn cho nước Mỹ), được ban hành để giảm sự phụ thuộc của Hoa Kỳ vào việc nhập khẩu chất bán dẫn từ Đài Loan và Hàn Quốc.

Theo đó, Đạo luật này đi kèm gói ngân sách 280 tỷ USD, trong đó riêng các khoản chi để kích thích ngành sản xuất chất bán dẫn trong nước lên tới 39 tỷ USD, cùng 13,2 tỷ USD dành cho các hoạt động nghiên cứu, phát triển và đào tạo nguồn nhân lực.

Chính sách này đã góp phần thúc đẩy sự bùng nổ hoạt động xây dựng các nhà máy sản xuất tại Mỹ. Các công ty như TSMC, Intel vàn Samsung đã thông báo kế hoạch xây dựng các nhà máy sản xuất chất bán dẫn tại quốc gia này và hơn 20 nhà máy sản xuất xe điện dự kiến sẽ hoàn thiện vào cuối năm 2026.

Khu vực Châu Âu

Phần lớn nhu cầu cho nhà kho tại Châu Âu đã bị sụt giảm vì đại dịch cũng như sự phát triển của bán lẻ trực tuyến. Tuy nhiên, trong trung hạn, an ninh chuỗi cung ứng và nhu cầu đầu tư vào các công nghệ xanh sẽ tạo ra sức ảnh hưởng lớn về nguồn cầu kho vận tại khu vực này.

Do đó, “Nearshoring” được sử dụng nhằm tạo thêm cơ hội đầu tư bất động sản tại Đông Âu, đặc biệt tại những quốc gia hợp tác chiến lược với Liên Minh Châu Âu (EU) và đồng thời sở hữu lợi thế về lượng nhân công lớn và giá rẻ.

Việc nhấn mạnh vào việc bảo vệ chuỗi cung ứng này sẽ tạo ra hiệu ứng lan tỏa chậm đối với nhu cầu về kho bãi và nhà máy sản xuất tại thị trường bất động sản thương mại.

Khu vực Châu Á Thái Bình Dương

Trung Quốc hiện vẫn là “công xưởng của thế giới” và chiếm khoảng 30% sản lượng toàn cầu. Quốc gia này sở hữu những lợi thế cạnh tranh nổi bật như cơ sở hạ tầng tương đối hoàn thiện, trình độ nhân lực cao và có khả năng hội nhập sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tuy nhiên, việc giá lao động Trung Quốc tăng cao khiến thị trường này không còn thu hút như trước, đặc biệt khi các ưu đãi để các doanh nghiệp quay trở lại đặt nhà máy tại chính quê hương đang được tính đến. Hiện nay, các công ty nước ngoài, đã giảm bớt việc thành lập các nhà máy mới ở Trung Quốc.

Khi tìm kiếm những lựa chọn ngoài Trung Quốc để di chuyển các nhà máy sản xuất, Việt Nam nổi lên như một điểm đến lý tưởng với khoảng cách địa lý gần, nhân công có tay nghề với chi phí cạnh tranh và cơ sở hạ tầng đang được đầu tư phát triển mạnh mẽ. Cơ hội này đã đem lại một vài thay đổi tích cực đối với thị trường bất động sản công nghiệp Việt Nam.

Theo ông Thomas Rooney, Quản lý Bộ phận Bất động sản Công nghiệp Savills Hà Nội cho biết: “Chỉ số quản lý thu mua (PMI) dây chuyền sản xuất và chỉ số sản xuất công nghiệp tại Việt Nam đều có sự gia tăng tích cực trong những tháng đầu năm 2023. Thị trường tiếp tục ghi nhận những thương vụ đầu tư lớn và các hoạt động cơ bản đang diễn ra khá sôi nổi. Tuy nhiên, tình hình kinh tế toàn cầu hiện nay dẫn tới việc suy giảm tổng cầu. Từ đó đặt ra bài toán khiến Nhà nước cần giải quyết kịp thời và kết hợp đưa ra các biện pháp dự phòng để thúc đẩy kinh tế phát triển hơn".

Về triển vọng trong tương lai gần, ông Thomas nhận định từ giờ tới cuối năm 2023, các giao dịch sẽ vẫn tiếp tục được diễn ra và tình trạng nguồn cung vẫn rất dồi dào. Đối với nguồn cung nhà xưởng xây sẵn, sức hút của các tỉnh như Hải Phòng sẽ ngày càng tăng trong mắt các nhà đầu tư cũng như khách thuê.

Ngoài ra, Bắc Ninh cũng đang là một lựa chọn lý tưởng cho các khách thuê trong và ngoài nước cũng như các chủ đầu tư phát triển kho xưởng xây sẵn, khi thành phố này đã vươn lên là địa phương xếp thứ ba trong việc thu hút vốn FDI.

Nhìn chung, sự chuyển dịch về chuỗi cung ứng toàn cầu tạo ra nhiều cơ hội mới nhưng cũng đem lại những thách thức nhất định. Do đó, thị trường Việt Nam cần nắm bắt xu hướng và tiếp cận cơ hội một cách đầy đủ và nhanh chóng, từ đó có thể tận dụng tốt nhất và bứt phá.

Trung Quốc trước ngã rẽ quan trọng

Đến năm 2030, số người cao tuổi Trung Quốc có thể bằng số người cao tuổi tại tất cả quốc gia phát triển cộng lại

Trong vòng 10 năm tới, mỗi năm Trung Quốc sẽ có thêm bình quân 10 triệu người trên 60 tuổi.

Nếu như năm ngoái nước này có 209,78 triệu người trên 65 tuổi (chiếm 14,9% dân số) thì đến năm 2050, số công dân cao tuổi sẽ là 520 triệu người (chiếm 37,8% dân số). Con số đầu tiên là theo thống kê chính thức, còn con số sau là dự báo của nhà nhân khẩu học hàng đầu Trung Quốc Đỗ Bằng - người đồng thời là Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Nhân dân Trung Quốc.

"Thập kỷ sắp tới là khoảng thời gian quan trọng để Trung Quốc tập trung đối phó tình trạng già hóa dân số" - ông Đỗ Bằng trả lời phỏng vấn chương trình Tencent Finance gần đây.

Trong vài năm gần đây, Trung Quốc liên tục bày tỏ sự lo lắng trước hàng loạt thách thức về nhân khẩu, nổi bật là tỉ lệ sinh thấp và xã hội già hóa nhanh. Năm 2022, lần đầu tiên trong vòng 6 thập kỷ, dân số Trung Quốc sụt giảm, giảm 850.000 người, còn 1 tỉ 411,8 triệu người. Tỉ lệ sinh cùng năm cũng rơi xuống mức thấp kỷ lục, với 9,56 triệu đứa trẻ chào đời.

Lực lượng lao động suy giảm theo thời gian không chỉ làm tiêu hao động lực kinh tế mà còn tạo thêm áp lực cho quỹ lương hưu quốc gia vốn đã rất căng thẳng. Năm 2020, lần đầu tiên lương hưu trở thành nguồn thu nhập chính của người cao tuổi Trung Quốc thay cho tiền hỗ trợ của gia đình.

Một nghiên cứu trước đó của Viện Khoa học Xã hội Trung Quốc cảnh báo quỹ lương hưu người lao động đô thị - xương sống của hệ thống lương hưu Trung Quốc - sẽ cạn tiền vào khoảng năm 2035, nguyên nhân là do suy giảm lực lượng lao động.

Cụ thể, quỹ này sẽ đạt đỉnh vào năm 2027 với mức 7.000 tỉ nhân dân tệ, sau đó giảm dần xuống mức 0 vào năm 2035.

Không chỉ lương hưu mà các dịch vụ y tế và cơ sở chăm sóc người lớn tuổi cũng rất cấp bách. Tổ chức Y tế thế giới cho biết đến năm 2050, thế giới sẽ có 2,1 tỉ người trên 60 tuổi. Năm ngoái, người trên 65 tuổi chiếm 29,1% dân số Nhật Bản, còn ở Mỹ, Hàn Quốc đều là 17% và Ấn Độ là 7% - theo dữ liệu của Ngân hàng Thế giới.

Do đó, ông Đỗ Bằng nhấn mạnh Trung Quốc cần xúc tiến việc tích hợp bảo hiểm lương hưu tư nhân, tăng cường y tế toàn dân và chuẩn hóa hệ thống chăm sóc người cao tuổi. Ngoài ra, hệ thống hưu trí cần linh hoạt hơn, bắt đầu với những ngành nghề có nhu cầu cao như giáo viên và bác sĩ.

Dù vậy, đến lúc này vẫn chưa có giải pháp căn cơ nào được chính phủ Trung Quốc công bố - theo South China Morning Post.

Dữ liệu của Bộ Dân chính cho thấy tính đến cuối năm 2021 mới có 5,04 triệu giường chăm sóc người già trong khi 40 triệu người cao tuổi được chăm lo bởi các nguồn hỗ trợ chính phủ trị giá 53,1 tỉ nhân dân tệ (khoảng 7,3 tỉ USD).

Một số địa phương cũng tìm cách kết hợp giải quyết 2 vấn đề nan giải là chăm sóc người lớn tuổi và cung cấp nhà ở cho giới trẻ ở những thành phố lớn.

Lấy ví dụ là chương trình "nhà ở đa thế hệ" do Phòng Dân chính quận Tân Giang, TP Hàng Châu thực hiện từ năm 2019 đến nay. Các nhóm khoảng 15 - 20 sinh viên mới ra trường ký hợp đồng 1 năm với nhà dưỡng lão công địa phương; họ cùng ăn uống, dẫn người lớn tuổi đi dạo…, đổi lại có chỗ ở miễn phí.

Dù vấp phải nhiều hoài nghi từ giới chuyên gia song đây vẫn là cách tiếp cận được chú ý, nhất là khi năm nay có thêm đến 11,58 triệu sinh viên Trung Quốc ra trường tìm việc làm.

Drone đánh trúng tòa nhà ở trung tâm Moscow

(Ảnh minh họa).

Giới chức Nga cáo buộc Ukraine đã mở một cuộc tấn công bằng drone vào Moscow, gây nổ lớn vang khắp quận trung tâm kinh doanh của thành phố này.

Tướng Sergei Sobyanin cho biết hệ thống phòng không đã bắn hạ drone và các mảnh vụn rơi xuống Trung tâm Expo của Moscow.

Đây là vụ mới nhất trong chuỗi các vụ tấn công vào thủ đô nước Nga.

Hình ảnh chưa được kiểm chứng trên mạng xã hội dường như cho thấy khói đen bốc lên bầu trời đêm Moscow.

Hiện chưa có bình luận nào từ phía Ukraine, nhưng các quan chức Kyiv chưa bao giờ chính thức thừa nhận đã mở cuộc tấn công nào vào Moscow.

Cuộc tấn công này xảy ra vào khoảng 04:00 giờ địa phương (01:00 GMT), bộ quốc phòng Nga cho hay trên Telegram.

Họ nói sau khi kích hoạt hệ thống phòng không của Moscow, drone đã "đổi đường bay", rơi xuống một tòa nhà không dành cho dân cư ở Bờ Krasnopresnenskaya, một khu vực của Moscow có một số tòa nhà chính phủ.

Bộ này nói thêm hiện không có thông tin ban đầu về thương phong.

Trung tâm Expo Centre là một diện tích triển lãm lớn được dùng cho các hội nghị và hội thảo và nằm cách Điện Kremlin chưa đầy 5km.

Một nhân chứng trong khu vực, ông Sobyanin, nói với hãng tin Reuters rằng vụ tấn công đã gây ra "một vụ nổ lớn

Bộ Quốc phòng Nga nói các mảnh vỡ không gây hỏa hoạn, trong khi ông Sobyanin kể drone đã không gây hư hỏng đáng kể nào tới tòa nhà.

Thông tấn xã Nga TASS đưa tin rằng một bức tường bên ngoài của trung tâm Expo đã bị sụp một phần, dẫn lời các lực lượng khẩn cấp. Họ nói khu vực bị ảnh hưởng là khoảng 30 mét vuông.

Sân bay Vnukovo của Moscow cũng đóng cửa sau vụ việc nhưng sau đó lại mở cửa lại, TASS đưa tin.

Cho tới đầu năm nay, Moscow không bị ảnh hưởng gì bởi cuộc chiến ở Ukraine, nhưng trong vài tháng qua, thành phố thủ đô đã bị drone tấn công nhiều lần.

Hôm 30/5, có tin nhiều tòa nhà bị hư hại vì một làn sóng tấn công drone.

Ngày 30 và 31/7, hai drone riêng rẽ đâm vào cửa kính một tòa nhà trọc trời chỉ cách trung tâm Expo vài trăm mét.

Tổng thống Volodymyr Zelensky khi đó nói rằng cuộc chiến đã "trở lại lãnh thổ của Nga" và đây là một "quá trình không tránh khỏi, tự nhiên và hoàn toàn công bằng".

Chỉ vài giờ trước khi drone tấn công Moscow đêm qua, một drone biển Ukraine bị phá hủy trong một cuộc tấn công nhắm vào hạm đội của Nga ở Biển Đen, bộ quốc phòng Nga cho hay.

Vàng biến mất trong động cơ tên lửa: Kỳ án 'rúng động' ngành công nghiệp Nga

Tình huống khẩn cấp xuất hiện trong quá trình thử nghiệm tên lửa đã làm lộ ra vụ bê bối lớn của nhà máy chuyên sản xuất động cơ tên lửa Nga.

'Rúng động' ngành công nghiệp tên lửa

Theo tờ Kommersant, trong chuyến thăm tới Nhà máy cơ khí Voronezh (VMZ) tháng 1/2017, ông Dimitry Rogozin – khi ấy là Phó thủ tướng Nga – đã yêu cầu tiến hành cuộc điều tra nội bộ sự việc khiến VMZ buộc phải thu hồi động cơ giai đoạn 2 và giai đoạn 3 của tên lửa đẩy Proton-M.

Tại cơ sở của VMZ, ông Rogozin đã có cuộc họp đột xuất với lãnh đạo Cơ quan vũ trụ Liên bang Nga (Roscosmos) về vụ việc. Các thông tin trước đó cho biết, động cơ giai đoạn 2 và giai đoạn 3 của tên lửa đẩy Proton-M (RD-0210/0211 và RD-0213/0214 bị thu hồi do vi phạm công nghệ chế tạo.

"Những người đã cho phép sai phạm diễn ra cần được xác định rõ danh tính. Họ hoàn toàn hiểu hành động của mình có thể dẫn tới hậu quả gì, tai nạn gì, thậm chí tử vong, nhưng vẫn làm" - Ông Rogozin nhấn mạnh - "Tất cả những người đã thay thế công nghệ sẽ bị trừng phạt nghiêm khắc. Ba tên lửa Proton-M sẽ bị tháo dỡ. Động cơ giai đoạn 2 và giai đoạn 3 sẽ được thay thế".

Mọi chuyện khởi phát từ tháng 12/2016, trong quá trình thử nghiệm động cơ giai đoạn 2 của Proton-M, một tình huống khẩn cấp đã xảy ra. Kết quả điều tra sơ bộ nguyên nhân sự cố cho thấy, các thành phần không phù hợp đã được sử dụng trong quá trình lắp ráp sản phẩm.

Đáng nói, trong 3 năm liên tiếp, Proton-M đều ghi nhận các sự cố. Vào ngày 16/5/2015, Proton-M đã thất bại khi thực hiện nhiệm vụ phóng tàu vệ tinh liên lạc MexSat-1 của Mexico lên quỹ đạo do ổ trục trong bơm phản lực động cơ giai đoạn 3 của tên lửa gặp trục trặc. Một năm trước đó, ổ trục bị lỗi của Proton-M cũng đã phá hủy vệ tinh liên lạc Express-AM4R của Nga.

Nguồn tin của tờ Kommersant cho biết, trong vụ việc xảy ra năm 2016, thay vì sử dụng vật liệu có chứa kim loại quý trên động cơ của tên lửa Proton-M, VMZ đã dùng các vật liệu có khả năng chịu nhiệt kém hơn.

Giới chức Nga đã phải huy động NPO Energomash – một doanh nghiệp chế tạo động cơ khác - để tiến hành kiểm tra kỹ thuật đối với tất cả các động cơ được sản xuất tại VMZ, phần nào giúp khắc phục sự cố.

Mặc dù vụ việc chưa gây ra hậu quả nghiêm trọng nhưng sai phạm của VMZ đã làm ảnh hưởng xấu tới thời điểm phóng tên lửa Proton-M của Nga, buộc mọi kế hoạch phải lùi lại.

Các cơ quan thực thi pháp luật như Cơ quan an ninh liên bang Nga (FSB) và Văn phòng công tố đã được chính phủ Nga điều động để điều tra vụ việc. Nhiệm vụ của họ là tìm ra đáp án cho câu hỏi: Tại sao việc thay thế nguyên vật liệu lại qua mắt được đơn vị chịu trách nhiệm kiểm soát chất lượng? Rõ ràng, các tài liệu được ký bởi thanh tra viên kiểm tra chất lượng đều xác nhận rằng các động cơ RD-0210/0211 và RD-0213/0214 "ở trong tình trạng hoàn hảo".

Tính đến tháng 4/2017, số động cơ VMZ bị thu hồi đã lên tới 71 động cơ.

Vàng đã đi đâu?

Theo tờ Vesti, sai phạm của VMZ khi chế tạo động cơ tên lửa đã khiến nhiều phía có liên quan nổi giận.

Ông Igor Burenkov - đại diện của Roscosmos cho biết, vụ việc đã khiến Roscosmos phải chịu lỗ, tuy nhiên, điều quan trọng hơn cả là nó ảnh hưởng tới các nhiệm vụ liên quan đến khả năng phòng thủ của đất nước. Nếu phát sinh trường hợp khẩn cấp trong không gian, thiệt hại có thể lên tới hàng tỷ rúp.

Vesi dẫn lời chuyên gia làm rõ, nếu động cơ tên lửa không được chế tạo theo đúng công nghệ thì tên lửa sẽ phát nổ khi được phóng đi, không lên được quỹ đạo, hoặc không đưa được vệ tinh lên quỹ đạo đã định. Mỗi tên lửa thiệt hại có thể làm tiêu tốn hàng triệu USD.

Thiệt hại quá rõ ràng, vì thế, bê bối của VMZ còn khiến giới chuyên môn hết sức kinh ngạc.

"Trong khoa học tên lửa nói riêng, và khoa học không gian nói chung, đều có 1 quy tắc: Không có sự thay thế tương đương nào cho các bộ phận. Tức là, nếu công nghệ chỉ định rằng bộ phận này phải dùng vàng, thì tuyệt nhiên không được thay thế bằng thứ gì khác" - Ông Vasily Petrov - Phó thiết kế trưởng của Khoa Nghiên cứu khoa học vũ trụ, Viện vật lý hạt nhân, Đại học Lomonosov cho hay.

"Có những đặc tính của vật liệu không thể thay thế. Ví dụ, nếu chúng ta xét đến độ dẫn điện thì vàng ở vị trí thứ 3, sau bạc và đồng. Vàng được sử dụng trong chế tạo tên lửa không phải là vàng nguyên chất, mà là hợp kim với iridium (một trong những kim loại hiếm nhất trong vỏ Trái Đất) hoặc một số kim loại khác. Đây là bí quyết của mọi quy trình sản xuất. Việc thay thế bằng các vật liệu khác đều không khả thi" - Ông Vadim Tarasov, chuyên gia về Vàng & Kim loại không chứa sắt cho hay.

Trong quá trình thử nghiệm ở VMZ, các cơ quan điều tra nhận thấy, các vật liệu bị thay thế trong động cơ tên lửa đều nhanh chóng bị chảy ra do chịu nhiệt kém. Vậy thì số vàng vốn dĩ thuộc về các động cơ tên lửa này đã đi đâu?

"Có những quy định về công nghệ cần tuân thủ triệt để" - Ông Burenkov nói.

Ông Igor Afanasyev - biên tập viên của tạp chí News of Cosmonautics - thì bày tỏ quan điểm rằng, các động cơ Proton bị thu hồi đều là kết quả hợp tác sản xuất của nhiều nhà máy và nhà cung cấp phụ tùng. Song, bất cứ thay đổi nào cũng phải được thống nhất với nhà phát triển.

"Số động cơ này được phát triển vào những năm 1960, kể từ đó, số lượng nhà cung cấp đã giảm đáng kể. Doanh nghiệp buộc phải thay thế loại thép hiện không còn bằng một số loại thép khác. Tuy nhiên, mọi thay đổi luôn phải được thống nhất với nhà phát triển động cơ" - ông Afanasyev cho hay.

"Năm 2017, toàn bộ lực lượng tên lửa Nga gần như 'bị xích dưới mặt đất'" - Ông Anatoly Zak, tổng biên tập của trang web Russianspaceweb.com bình luận, đề cập tới hệ lụy do vụ bê bối của VMZ gây ra.

Trừng phạt nghiêm khắc

Theo tờ Gazeta, sau vụ việc, Tổng giám đốc VMZ Ivan Koptev đã từ chức, đồng thời VMZ chuyển sang hoạt động dưới quyền kiểm soát của NPO Energomash. Tuy nhiên, hệ lụy để lại vẫn là những nghi ngờ về chất lượng đối với tên lửa đẩy Proton và Soyuz.

Động cơ mà VMZ sản xuất cho tên lửa Soyuz cũng hoạt động không tốt. Năm 2016, động cơ tên lửa đã gặp trục trặc khiến tàu vũ trụ chở hàng Progress MS-04 của Nga rơi trở lại bầu khí quyển và bị phá hủy khi đang chở 2,5 tấn nhiên liệu, cùng vật tư lên Trạm vũ trụ quốc tế (ISS).

Kết quả điều tra cụ thể về vụ việc không được tiết lộ, chỉ biết rằng, vào ngày 24/3/2017, phát biểu trên kênh Russia 24, ông Yuri Borisov - khi đó là Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Nga cho biết - cơ quan này đã áp dụng hình phạt đối với tất cả các doanh nghiệp làm gián đoạn đơn đặt hàng của Bộ Quốc phòng trong năm 2016.

Ông Borisov lấy ví dụ rằng, Bộ Quốc phòng Nga đã không nhận được 2 tên lửa Proton theo đúng hạn. Tuy nhiên, hình phạt cụ thể không được công bố.

Bước sang ngày 24/5/2017, VMZ thông báo đã kiểm tra và loại bỏ các lỗi trên lô động cơ đầu tiên bị thu hồi. Toàn bộ quá trình khắc phục dự kiến hoàn thiện vào năm 2018.

Tới ngày 17/8 cùng năm, hãng tin Sputnik dẫn thông báo từ Bộ Quốc phòng Nga cho biết, tên lửa đẩy hạng nặng Proton-M mang theo vệ tinh quân sự đã được phóng đi từ trạm vũ trụ Baikonur ở miền Nam Kazakhstan. Vệ tinh quân sự gắn trên đỉnh của bộ phận đẩy Briz-M đã tách ra khỏi tên lửa vào lúc 1 giờ 17 phút sáng (giờ địa phương) theo đúng như dự kiến.

Căng thẳng ngũ cốc đe dọa quan hệ Ba Lan - Ukraine

(Ảnh minh họa).

Tranh cãi về ngũ cốc có thể làm rạn nứt quan hệ Ba Lan - Ukraine, cũng như phơi bày nỗi mệt mỏi của các đồng minh Kiev khi xung đột kéo dài.

Từ khi xung đột Nga - Ukraine bắt đầu, Ba Lan là một trong những bên viện trợ kinh tế và quân sự nhiều nhất cho Ukraine. Nước này tiếp nhận hàng triệu người tị nạn Ukraine, bảo vệ Kiev trên các diễn đàn quốc tế, biến lãnh thổ Ba Lan thành nơi tập kết vũ khí phương Tây đến tiền tuyến.

Nhưng ngay cả với những người bạn thân thiết nhất, tranh cãi nảy lửa vẫn có thể nảy sinh.

Cuối tháng trước, Marcin Przydacz, cố vấn chính sách đối ngoại của Tổng thống Andrzej Duda, nói rằng Ukraine "hãy bắt đầu thể hiện cảm kích với sự hỗ trợ từ Ba Lan", ám chỉ Kiev "vô ơn". Bình luận của ông Przydacz nhằm đáp trả những căng thẳng ngày càng leo thang giữa Warsaw và Kiev liên quan đến dòng chảy ngũ cốc Ukraine được xuất khẩu vào Ba Lan.

Theo thỏa thuận được Liên minh châu Âu (EU) thông qua, Ba Lan và 4 nước láng giềng cho phép ngũ cốc của Ukraine được quá cảnh qua lãnh thổ, nhưng không được nhập khẩu vào 4 quốc gia này, nhằm bảo vệ nông dân trong nước.

Thỏa thuận dự kiến hết hạn vào ngày 15/9, song Przydacz và các quan chức Ba Lan khác kêu gọi gia hạn. Thủ tướng Ukraine Denys Shmyhal đã gọi hành động của Warsaw là "không thân thiện và mang tính dân túy".

"Ukraine thực sự đã nhận được rất nhiều hỗ trợ từ Ba Lan. Điều quan trọng nhất hiện nay là phải bảo vệ lợi ích của nông dân Ba Lan", ông Przydacz nói cuối tháng 7.

Xuất khẩu ngũ cốc là vấn đề cấp bách, nếu không muốn nói là sống còn, đối với Ukraine, sau khi Nga tăng cường tập kích các cảng ở Biển Đen tháng trước, cắt đứt các tuyến xuất khẩu ngũ cốc chính ra thị trường toàn cầu.

Bộ Ngoại giao Ukraine đã triệu đại sứ Ba Lan Bartosz Cichocki hôm 1/8, sau bình luận của ông Przydacz. Một ngày sau, quan chức Ba Lan cũng triệu đại sứ Ukraine Vasyl Zvarych.

Thứ trưởng Ngoại giao Ba Lan Pawel Jablonski cho hay quan hệ với Ukraine hiện tại "không phải trong trạng thái tốt nhất", thêm rằng Ukraine "không nên công kích đồng minh".

Theo David L. Stern và Loveday Morris, hai nhà phân tích của Washington Post, những căng thẳng gần đây khó đe dọa quan hệ giữa Ba Lan và Ukraine, nhưng thể hiện thách thức mà Ukraine phải đối mặt khi cố gắng cân bằng giữa nhu cầu cấp bách của họ và các nước láng giềng. Căng thẳng cũng cho thấy những dấu hiệu về sự mệt mỏi và căng thẳng đối với các đồng minh của Ukraine khi chiến sự đã gần bước sang tháng thứ 18.

"Tôi lo lắng về điều này, bởi hành động của các cá nhân, đặc biệt là những lãnh đạo chính trị, rất quan trọng. Tôi nghĩ sai lầm có thể xảy ra và nếu như vậy, quan hệ giữa Ba Lan và Ukraine có thể rạn nứt", Tymofiy Mylovanov, người đứng đầu Trường Kinh tế Kiev, nói.

Cho đến nay, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và quan chức hàng đầu Ba Lan đã cố gắng dập tắt bất kỳ nguy cơ bùng phát xung đột nghiêm trọng nào giữa hai nước, trong đó có sự cố tên lửa phòng không của Ukraine rơi xuống lãnh thổ Ba Lan khiến hai công dân thiệt mạng.

Đáp lại tranh cãi về vấn đề ngũ cốc, Tổng thống Zelensky viết trên Twitter rằng "những tranh cãi chính trị" không nên phá hỏng quan hệ hai nước và hai bên cũng "nên hạ nhiệt" căng thẳng. Ông nhấn mạnh rằng Ukraine đánh giá rất cao "sự hỗ trợ của Ba Lan, quốc gia cùng với chúng tôi tạo thành lá chắn thực sự của châu Âu".

"Không thể có vết nứt trong lá chắn này", ông nói.

Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng nguy cơ rạn nứt có thể xảy ra, khi Ba Lan từng kiểm soát phần lớn lãnh thổ Ukraine và hai nước có chung lịch sử phức tạp và cay đắng.

Hồi tháng 7, Tổng thống Zelensky và Tổng thống Duda đã kỷ niệm 80 năm sự kiện "ngày Chủ nhật đẫm máu", trong đó lực lượng nổi dậy Ukraine muốn thành lập nhà nước độc lập đã tấn công các ngôi làng Ba Lan ở vùng Volyn, phía tây Ukraine, khiến hàng chục nghìn người chết.

Ông Zelensky đã cùng Tổng thống Ba Lan dự buổi lễ tôn giáo tại thành phố Lutsk ở miền tây Ukraine, cử chỉ hòa giải được các quan chức Ba Lan đánh giá cao.

Tuy nhiên, Ba Lan và Ukraine vẫn thể hiện góc nhìn khác nhau về những gì đã xảy ra cách đây 80 năm. Người Ba Lan gọi đây là "vụ thảm sát Volyn", cho rằng lực lượng nổi dậy Ukraine khi đó muốn loại bỏ người Ba Lan ở khu vực. Trong khi đó, những người theo chủ nghĩa dân tộc Ukraine coi sự kiện là kết quả của cuộc đấu tranh giữa người Ba Lan và Ukraine vào thời điểm đó.

Ông Duda và ông Zelensky cùng đăng bài Twitter nói rằng họ tôn vinh "tất cả nạn nhân vô tội" ở Volyn. Tuy nhiên, trong một bài đăng riêng, Tổng thống Duda viết rằng ông tham gia sự kiện cùng ông Zelensky để "tưởng nhớ những người Ba Lan bị sát hại".

"Có hai vấn đề nhạy cảm giữa Ba Lan và Ukraine. Đầu tiên là lịch sử và đó là vấn đề cũ trong nhiều năm", Wojciech Kononczuk, giám đốc Trung tâm Nghiên cứu phương Đông do chính phủ Ba Lan tài trợ, nói. "Vấn đề khác chính là ngũ cốc Ukraine".

Khi nông dân là nền tảng ủng hộ chính của đảng Pháp luật và Công lý cầm quyền ở Ba Lan, vấn đề ngũ cốc đặc biệt gây tranh cãi đối với chính phủ, khi họ phải đối mặt với cuộc bỏ phiếu vào giữa tháng 10.

Đảng Liên minh cực hữu đã tiến hành chiến dịch chống lại cái mà họ mô tả là "Ukraine hóa Ba Lan". Khảo sát cho thấy đảng cực hữu này có thể lên nắm quyền sau cuộc bầu cử, làm dấy lên lo ngại rằng các thành viên của đảng có thể tìm cách giảm ủng hộ của Ba Lan với Ukraine.

Chuyên gia Kononczuk cho rằng các quan chức Ba Lan và Ukraine đã có những động thái "đầy cảm tính" trong các tranh cãi gần đây. Ông nói việc Ukraine triệu đại sứ Ba Lan tại Kiev khiến Warsaw bất ngờ, đặc biệt khi Cichocki là một trong số ít đại sứ vẫn ở lại Kiev giữa chiến sự và ủng hộ mạnh mẽ nhất cho Ukraine.

"Sự đồng cảm giữa người dân Ba Lan và Ukraine đang ở mức chưa từng có", với sự thúc đẩy "nhận thức chung về mối đe dọa an ninh do Nga gây ra", theo Kononczuk. Dẫu vậy, những tranh cãi về vấn đề ngũ cốc sẽ không biến mất.

Bộ trưởng Nông nghiệp Ukraine Mykola Solskyi khẳng định các hạn chế đối với hàng nhập khẩu từ Ukraine vào các nước láng giềng phải được dỡ bỏ càng sớm càng tốt.

"Hậu quả sẽ ra sao nếu nông dân Ukraine không thể sống sót qua năm nay", Solskyi nói, thêm rằng đây là tình huống đặc biệt cần xem xét.

Solskyi tin rằng quyết định rút khỏi Sáng kiến Ngũ cốc Biển Đen của Nga gần đây được kích hoạt bởi quyết định của EU ngăn Ukraine xuất khẩu lương thực tới 4 nước láng giềng. Điều này tạo cho Điện Kremlin cơ hội để siết chặt gọng kìm với nền kinh tế Ukraine.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Solskyi không lo lắng về căng thẳng hiện nay với Ba Lan, vì "không có mối quan hệ bạn bè hay đối tác nào là không có tranh cãi". "Nếu chúng tôi không bất đồng, mối quan hệ dường như không thể trọn vẹn", ông nói.

Nguồn: CafeF; Người Lao Động; BBC; Soha; Vnexpress