Nguy cơ từ cú sốc năng lượng kép

Giá dầu giữ ở mức cao sẽ kéo theo lạm phát giá cả, làm trầm trọng thêm tình trạng mất an ninh lương thực toàn thế giới

Trong báo cáo "Triển vọng thị trường hàng hóa" công bố hôm 30-10, Ngân hàng Thế giới (WB) cảnh báo nếu xung đột lan rộng ra bên ngoài Dải Gaza dẫn đến việc lặp lại lệnh cấm vận dầu mỏ của các nước Ả Rập vào năm 1973, giá dầu có thể tăng lên 157 USD/thùng.

Theo đài CNBC, WB cho biết với kịch bản "gián đoạn lớn" như thế, nguồn cung dầu toàn cầu sẽ giảm từ 6-8 triệu thùng/ngày, đẩy giá dầu tăng từ 56%-75%, tương đương mức giá 140-157 USD/thùng.

Cuộc khủng hoảng dầu mỏ 50 năm trước đã khiến giá dầu tăng gấp 4 lần, sau khi bộ trưởng năng lượng các quốc gia Ả Rập áp đặt lệnh cấm vận xuất khẩu dầu đối với Mỹ để trả đũa việc nước này hỗ trợ Israel trong cuộc xung đột Ả Rập - Israel năm 1973.

Cũng theo dự báo của WB, trong trường hợp "gián đoạn nhỏ", nguồn cung dầu toàn cầu sẽ giảm từ 500.000 thùng/ngày đến 2 triệu thùng/ngày, đẩy giá dầu lên khoảng 93-102 USD/thùng. Còn kịch bản "gián đoạn trung bình" là giảm từ 3-5 triệu thùng/ngày, khiến giá dầu ở mức 109-121 USD/thùng.

Ông Indermit Gill, chuyên gia kinh tế trưởng của WB, cho rằng cuộc xung đột mới nhất ở Trung Đông xảy ra tiếp nối xung đột Nga - Ukraine, được xem là cú sốc lớn nhất đối với thị trường hàng hóa kể từ những năm 1970. Dù cả Israel và các vùng lãnh thổ của Palestine không đóng vai trò chủ chốt về dầu mỏ nhưng cuộc xung đột lại diễn ra ở khu vực sản xuất dầu quan trọng.

Báo Guardian dẫn lời ông Gill nhấn mạnh nếu xung đột leo thang, kinh tế toàn cầu sẽ đối mặt với cú sốc năng lượng kép lần đầu tiên sau nhiều thập kỷ - không chỉ từ xung đột ở Ukraine mà còn từ Trung Đông.

Cảnh báo nguy cơ xảy ra hiệu ứng domino, ông Ayhan Kose, Phó kinh tế trưởng WB, cho rằng giá dầu neo cao đồng nghĩa với lạm phát giá lương thực, làm trầm trọng thêm tình trạng mất an ninh lương thực không chỉ trong khu vực mà còn trên toàn thế giới.

Dù vậy, theo Reuters, bất chấp tác động tiềm tàng của xung đột Israel - Hamas, hầu hết thị trường chứng khoán ở vùng Vịnh đều kết phiên tăng điểm hôm 30-10 khi chờ đợi kết quả từ cuộc họp của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED). Chính sách tiền tệ tại 6 nước thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) thường nối gót động thái của FED về lãi suất do các đồng tiền khu vực đều được neo theo đồng USD.

FED dự kiến công bố quyết định lãi suất vào ngày 1-11 (giờ địa phương). Theo dự báo từ công cụ theo dõi lãi suất FedWatch của CME, hơn 96% khả năng FED sẽ giữ nguyên lãi suất ở mức 5,25% -5,50%.

Bên cạnh nỗi lo về giá dầu, hoạt động sản xuất của Trung Quốc bất ngờ thu hẹp trong tháng 10. Dữ liệu từ Cục Thống kê quốc gia Trung Quốc hôm 31-10 cho thấy chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) tại nước này đã giảm từ mức 50,2 trong tháng 9 xuống 49,5 trong tháng 10. PMI trên 50 cho thấy sự mở rộng của hoạt động sản xuất và dưới 50 biểu thị sự thu hẹp.

Chỉ số PMI phi sản xuất cũng giảm từ mức 51,7 trong tháng 9 xuống 50,6 trong tháng 10, báo hiệu hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ và xây dựng chậm lại.

Ông Zhang Zhiwei, chủ tịch Công ty Pinpoint Asset Management (Hồng Kông - Trung Quốc), lập luận: "PMI sản xuất sụt giảm bất ngờ cho thấy sự phục hồi ở Trung Quốc là con đường gập ghềnh, vì nhu cầu trong nước vẫn còn khá yếu. Trong khi đó, các chính sách trong lĩnh vực bất động sản cần phải được điều chỉnh để tránh gây thiệt hại thêm cho nền kinh tế".

Triều Tiên đóng cửa loạt đại sứ quán

Triều Tiên đã đóng cửa đại sứ quán ở Tây Ban Nha và một số nước châu Phi như Angola và Uganda.

Theo các phương tiện truyền thông và các nhà phân tích, Triều Tiên chuẩn bị đóng cửa hàng chục đại sứ quán, bao gồm đại sứ quán ở Tây Ban Nha, Hong Kong và nhiều quốc gia ở châu Phi, trong một động thái có thể khiến gần 25% cơ quan đại diện của Bình Nhưỡng trên toàn thế giới ngừng hoạt động.

Hãng thông tấn nhà nước Triều Tiên KCNA ngày 31/10 đưa tin, các đại sứ nước này đã đến chào "từ biệt" các nhà lãnh đạo Angola và Uganda vào tuần trước. Truyền thông ở cả hai nước châu Phi cũng đưa tin về việc Triều Tiên đóng cửa các đại sứ quán tại đây.

Angola và Uganda đều đã thiết lập quan hệ hữu nghị với Triều Tiên từ những năm 1970, duy trì hợp tác quân sự và cung cấp các nguồn ngoại tệ thông qua các dự án xây dựng.

Theo hãng thông tấn Yonhap của Hàn Quốc, Triều Tiên cũng sẽ đóng cửa đại sứ quán ở Tây Ban Nha. Thông tin được công bố trên trang web của đảng Cộng sản Tây Ban Nha cho thấy đại sứ quán Triều Tiên thông báo đóng cửa trong một công hàm đề ngày 26/10.

Chad O'Carroll, người sáng lập trang web chuyên về Triều Tiên NK Pro, cho biết hơn 10 đại sứ quán Triều Tiên có thể bị đóng cửa do ảnh hưởng của các lệnh trừng phạt quốc tế, xu hướng Bình Nhưỡng rút lui khỏi hợp tác toàn cầu và khả năng nền kinh tế Triều Tiên bị suy yếu.

Theo Bộ Thống nhất Hàn Quốc, Triều Tiên có quan hệ chính thức với 159 quốc gia và có 53 cơ quan ngoại giao ở nước ngoài, bao gồm 3 lãnh sự quán và 3 văn phòng đại diện, cho đến khi nước này đóng cửa đại sứ quán ở Angola và Uganda.

Sau bạo loạn sân bay, Nga siết an ninh ở khu vực miền Nam có đa số người Hồi giáo

Hôm thứ Ba 31/10, Nga thắt chặt an ninh ở khu vực Bắc Caucasus có đa số người Hồi giáo, sau cuộc bạo loạn chống Do Thái cuối tuần tại đây, và nhà lãnh đạo Chechnya được Điện Kremlin hậu thuẫn đã ra lệnh bắn chết những kẻ bạo loạn nếu họ phớt lờ các cảnh báo.

Tổng thống Vladimir Putin đã tổ chức một cuộc họp khẩn cấp với các quan chức an ninh hàng đầu vào tối 30/10 sau khi những kẻ bạo loạn ở khu vực miền Nam của Dagestan xông vào sân bay hôm 29/10 để “bắt” các hành khách Do Thái đến trên chuyến bay từ Tel Aviv.

Vụ hỗn loạn này xảy ra sau một số vụ bài Do Thái khác trong những ngày gần đây ở Bắc Caucasus nhằm đáp trả cuộc chiến của Israel đánh vào phiến quân Hamas của người Palestine ở Gaza. Israel đã kêu gọi Moscow bảo vệ người Israel và người Do Thái tại các khu vực pháp lý của Nga.

Cuộc bạo loạn ở sân bay, mà một số nhà lãnh đạo Do Thái so sánh với các cuộc tàn sát thời Sa hoàng, khiến ít nhất 20 người bị thương và dẫn đến hơn 80 người bị giam giữ. Nó dường như cũng khiến chính quyền bất ngờ, phải mất vài giờ trước khi lực lượng an ninh giành lại quyền kiểm soát sân bay ở Makachkala.

Điện Kremlin cho hay ông Putin đã dùng các cuộc họp hôm 30/10 để thảo luận về các biện pháp tăng cường chống lại sự can thiệp từ bên ngoài. Ông Putin đã cáo buộc phương Tây và Ukraine khuấy động rắc rối thông qua mạng xã hội, một cáo buộc mà Mỹ và Kyiv bác bỏ.

Điện Kremlin không tiết lộ những biện pháp đó là gì, nhưng ông Ramzan Kadyrov, người đứng đầu Chechnya được Điện Kremlin hậu thuẫn, được cho là đã ra lệnh bắn và giết bất cứ ai âm mưu bạo loạn ở nước cộng hòa của ông có đa số dân theo Hồi giáo, giáp với Dagestan.

“Nếu có dù chỉ một người đi ra ngoài gây bạo loạn trái phép, hãy bắt giữ và bỏ tù anh ta. Hoặc bắn ba phát súng chỉ thiên cảnh cáo, nếu người đó vẫn không tuân theo luật pháp, hãy bắn phát thứ tư vào trán anh ta. Sẽ không còn ai ra ngoài (sau đó) nữa. Đây là mệnh lệnh của tôi”, hãng thông tấn nhà nước RIA của Nga dẫn lời ông Kadyrov nói với các quan chức an ninh.

Rabbi Alexander Boroda, chủ tịch Liên đoàn Cộng đồng Do Thái của Nga, hôm 30/10 đã kêu gọi Điện Kremlin đảm bảo rằng cảnh sát tìm ra và trừng phạt tất cả những người tham gia cuộc bạo loạn ở Dagestan “theo cách nghiêm khắc nhất có thể”.

Ông Putin đã không lên án những kẻ bạo loạn hoặc hành động của họ trong tuyên bố công khai của mình vào tối 30/10, thay vào đó dành phần lớn thời gian để chỉ trích phương Tây.

Tình trạng bất ổn ở Dagestan, nơi lực lượng an ninh Nga từng chiến đấu và đánh bại lực lượng nổi dậy Hồi giáo, là vấn đề đau đầu đối với ông Putin, người đang tiến hành cuộc chiến ở Ukraine và mong muốn duy trì sự ổn định trong nước trước cuộc bầu cử tổng thống dự kiến vào năm tới.

Nga vốn muốn ngừng bắn ngay lập tức ở Gaza và ủng hộ giải pháp hai nhà nước cho cuộc xung đột Israel-Palestine. Nước này đã cố gắng duy trì liên lạc với tất cả các bên nhưng đã khiến chính quyền Israel tức giận khi mời phái đoàn Hamas đến Moscow. Bộ Ngoại giao Israel đã triệu tập đại sứ Nga hôm 29/10 vì vụ này.

Israel không kích vào một trại tị nạn tại Gaza

Các nhân chứng và nhân viên y tế tại Gaza cho biết, Israel vừa không kích vào trại tị nạn Jabalya ở miền Bắc Gaza. Nhiều dân thường đã thiệt mạng.

IDF khẳng định, vụ tấn công này thực hiện nhằm tiêu diệt một chỉ huy của Hamas.

Quân đội Israel trong cuối ngày thứ Ba cũng cho biết, đã tiêu diệt Ibrahim Biari, một trong những chỉ huy của cuộc tấn công ngày 7 tháng 10.

Tuy nhiên, phát ngôn viên của Hamas, Hazem Qassem cho biết, tổ chức này kịch liệt phủ nhận việc một lãnh đạo của tổ chức này có thể đã có mặt tại trại tị nạn. Ông cáo buộc Israel đang cố gắng biện minh cho hành động mà ông đánh giá là “tội ác đáng ghê tởm đối với người dân, trẻ em và phụ nữ vô tội tại trại tị nạn Jabalya”.

Thông tin về vụ không kích và các thông tin bên lề

Hậu quả từ vụ không kích: Bộ Nội vụ Gaza cho biết, 20 nhà dân “đã hoàn toàn bị phá hủy” tại Trại tị nạn Jabalya. Giám đốc bệnh viện Indonesia tại Gaza, bác sĩ Atef al-Kahlout cho biết, hàng trăm người thiệt mạng và bị thương đã được đưa tới đây và còn nhiều người nữa mắc kẹt dưới đống đổ nát.

Bác sĩ Mohammad alRann đã mô tả cảnh tượng tại bệnh viện là “một viễn cảnh không ai có thể tưởng tượng ra được” với “hàng trăm thi thể cháy đen” và “bệnh nhân, người bị thương la liệt trên sàn, trên giường, trong hành lang và khu sảnh tại một trong những bệnh viện lớn nhất tại Gaza".

Con số thương vong tại Gaza tiếp tục tăng: Ít nhất 8.485 người đã thiệt mạng tại Gaza kể từ ngày 7 tháng 10 tới nay, theo một báo cáo cập nhật trong đầu ngày thứ Ba được đăng tải bởi Bộ Y tế Palestine tại Ramallah, Bờ Tây, trích dữ liệu từ Gaza. Bên cạnh đó, Bộ này cũng cho biết, đã có hơn 21.000 người bị thương. Khoảng 73% con số thương vong là phụ nữ, trẻ em và người cao tuổi. Trong khi thực hiện chiến dịch trên bộ, quân đội Israel tuyên bố đã tiêu diệt “khoảng 50 tên khủng bố Hamas” tại miền Bắc dải Gaza trong ngày thứ Ba.

Lượng nhỏ xe tải mang hàng cứu trợ tới Gaza: Ít nhất 66 xe tải đã qua biên giới vào Gaza trong 24 giờ qua, con số lớn nhất trong một ngày cho tới nay theo như Nhà Trắng cho biết. Chính phủ Mỹ đang tiếp tục cố gắng thúc đẩy đạt được 100 xe tải vào Gaza mỗi ngày. Trước ngày 7 tháng 10, có khoảng 450 xe tải mang hàng cứu trợ vào Gaza mỗi ngày, theo như Lynn Hastings, điều phối viên Hoạt động Nhân đạo của LHQ tại khu vực này cho biết. Tuy nhiên, phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao Mỹ Matt Miller hôm thứ Ba cho biết, ông không có thông tin gì mới về việc mở cửa nút giao Rafah phục vụ dân thường. Tuy nhiên, ông cho biết thêm “đã đạt được nhiều tiến triển, ngay cả chỉ trong vài giờ vừa qua”.

Biểu tình tại buổi điều trần của Thượng viện Mỹ: Phát biểu khai mạc của ông Blinken tại phiên điều trần ngày thứ Ba của Thượng viện Mỹ đã liên tục bị gián đoạn bởi những người biểu tình kêu gọi ngừng bắn tại Gaza. Chỉ trong vài phút sau khi bắt đầu phát biểu, ông đã bị gián đoạn bởi một người hét lớn “ra lệnh ngừng bắn ngay lập tức” và “cứu lấy trẻ em tại Gaza”. Bên cạnh đó cũng có nhiều người biểu tình trên khán đài giơ các cánh tay có sơn đỏ. Cảnh sát Thủ đô cho biết, nhiều người biểu tình đã bị bắt giữ trong cuộc điều trần này.

Mỹ nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo vệ người dân Palestine: Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin trong thứ Ba cho biết, ông đã “liên tục truyền đạt rõ” trước các lãnh đạo Israel rằng họ cần phải đảm bảo bảo vệ được người dân Palestine. Trong một phát biểu khai mạc trước Ủy ban Thẩm định Thượng viện Mỹ, ông cho biết: “Chúng tôi hiểu rõ rằng Hamas không phải là đại diện của toàn thể dân tộc Palestine. Và chúng tôi cũng thương tiếc trước sự mất mát của người dân Palestine”.

Ukraine đối mặt tình trạng thiếu quân nghiêm trọng

Các quan chức và chỉ huy quân đội Ukraine thừa nhận nước này không chỉ thiếu vũ khí phương Tây viện trợ mà còn cả nhân lực vận hành chúng.

Một số quan chức Ukraine từng phàn nàn quân đội nước này chưa thể đẩy lùi lực lượng Nga do các đồng minh phương Tây chậm bàn giao vũ khí theo cam kết viện trợ. Tuy nhiên, một số quân binh chủng của Ukraine đối mặt tình trạng thiếu nhân sự trầm trọng hơn vấn đề vũ khí và đạn dược.

Một trợ lý giấu tên của Tổng thống Volodymyr Zelensky trong cuộc phỏng vấn được Time đăng ngày 30/10 thừa nhận dù Mỹ và các đồng minh có bàn giao toàn bộ vũ khí theo cam kết, Ukraine không có đủ binh sĩ có năng lực sử dụng chúng.

Theo một sĩ quan cấp cao quân đội Ukraine, nhiều chỉ huy nước này có rất ít lựa chọn trước lệnh tấn công từ cấp trên. Người này cho biết vào đầu tháng 10, quân đội Ukraine được yêu cầu mở chiến dịch phản công nhằm tái kiểm soát thành phố Gorlovka ở tỉnh Donetsk, tiền đồn chiến lược mà lực lượng Nga quyết bảo vệ.

"Các chỉ huy trả lời bằng câu hỏi 'tấn công với cái gì?'", sĩ quan Ukraine cấp cao nói. "Họ không có nhân lực và vũ khí. Vũ khí đâu? Pháo binh đâu? Tân binh đâu?".

Cái lạnh mùa đông sẽ khiến lực lượng Ukraine khó tiến quân hơn và chiến tuyến sẽ ở trong trạng thái đóng băng ít nhất cho tới mùa xuân năm sau. Tuy nhiên, Tổng thống Zelensky từ chối chấp nhận điều này và cho rằng "đóng băng xung đột đồng nghĩa thất bại".

Một số trợ lý của ông Zelensky cho biết Ukraine sẽ có những thay đổi lớn trong chiến lược quân sự và đội ngũ cố vấn của Tổng thống. Theo các quan chức này, sẽ có ít nhất một bộ trưởng và một tướng phụ trách chiến dịch phản công bị miễn nhiệm để đảm bảo trách nhiệm giải trình cho tiến độ chậm chạp trên các mặt trận.

"Chúng tôi sẽ không tiến được lên phía trước", một trợ lý của ông Zelensky thừa nhận và cho biết nhiều chỉ huy trên tiền tuyến bắt đầu từ chối mệnh lệnh tiến quân, ngay cả khi chúng do Văn phòng Tổng thống Ukraine đưa ra. "Họ chỉ muốn ngồi trong chiến hào và giữ phòng tuyến. Tuy nhiên, chúng tôi không thể thắng theo cách đó".

Ukraine không công bố thương vong của nước này trong xung đột với Nga. Theo ước tính của Mỹ và châu Âu, thương vong của Ukraine và Nga là hơn 100.000 người mỗi bên. Điều này làm suy giảm nghiêm trọng nhân lực của quân đội Ukraine, buộc các văn phòng tuyển quân phải triệu tập tân binh lớn tuổi hơn.

Độ tuổi trung bình của một binh sĩ Ukraine hiện là 43. Một trợ lý thân cận của ông Zelensky nhận định "họ đã có tuổi và không còn khỏe mạnh nữa".

Tình hình này khác hẳn thời điểm xung đột Nga - Ukraine mới nổ ra. Lực lượng Phòng vệ Lãnh thổ thuộc quân đội Ukraine khi đó thông báo tiếp nhận 100.000 tân binh trong 10 ngày đầu tiên của chiến sự.

Việc huy động tân binh Ukraine khi đó được thúc đẩy bằng những dự đoán lạc quan của các quan chức nước này rằng họ sẽ "chiến thắng trong vòng vài tuần đến vài tháng". "Nhiều người nghĩ rằng họ có thể tham gia một hành trình chóng vánh để giành được thắng lợi lẫy lừng", một trợ lý khác của ông Zelensky cho biết.

Tuy nhiên, nhịp độ tuyển quân của Ukraine đang giảm dần sau gần hai năm chiến sự, dù nước này áp dụng chính sách gọi nhập ngũ gắt gao. Nhiều người chia sẻ câu chuyện về việc các sĩ quan lôi những người đàn ông ra khỏi xe buýt hoặc tàu hỏa rồi đưa họ tới mặt trận, hay một số người có điều kiện kinh tế hối lộ văn phòng tuyển quân để trốn lính.

Tổng thống Zelensky ngày 11/8 cách chức toàn bộ lãnh đạo các văn phòng tuyển quân cấp tỉnh, động thái được đánh giá nhằm thể hiện cam kết trong chống tham nhũng. Tuy nhiên, một sĩ quan Ukraine cấp cao nhận định điều này phản tác dụng khi hoạt động tuyển quân gần như đình trệ vì thiếu lãnh đạo.

Theo sĩ quan này, Ukraine cũng khó thay thế những quan chức tuyển quân bị cách chức, một phần do các văn phòng tuyển quân đã mất uy tín nghiêm trọng sau bê bối. "Ai muốn đảm nhận công việc đó?", sĩ quan Ukraine giải thích. "Điều này không khác gì đeo tấm biển với dòng chữ 'tham nhũng' sau lưng".

Nguồn: CafeF; Dân Trí; VOA; Người Đưa Tin; Vnexpress