COP28 khai mạc với chiến thắng của quỹ thảm họa khí hậu

(Ảnh minh họa).

Hội nghị thượng đỉnh về khí hậu của Liên Hiệp Quốc đã giành được chiến thắng sớm vào thứ Năm (30/11), với việc các đại biểu thông qua một quỹ mới nhằm giúp các quốc gia nghèo đối phó với những thảm họa khí hậu tốn kém.

Chủ tịch COP28 Sultan al-Jaber nói quyết định này đã gửi một “tín hiệu tích cực về động lực tới thế giới và tới công việc của chúng tôi ở Dubai”.

Khi thành lập quỹ vào ngày đầu tiên của hội nghị COP28 kéo dài hai tuần, các đại biểu đã mở cửa cho các chính phủ công bố các khoản đóng góp.

Và nhiều nước đã làm như vậy, khởi động một loạt cam kết nhỏ mà các quốc gia hy vọng sẽ tạo ra một số tiền đáng kể, bao gồm 100 triệu USD từ nước chủ nhà COP28 là Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, 100 triệu USD từ Đức, ít nhất 51 triệu USD từ Anh, 17,5 triệu USD từ Hoa Kỳ và 10 triệu USD từ Nhật Bản.

Bước đột phá sớm về một quỹ thảm họa mà các quốc gia nghèo hơn đã yêu cầu trong nhiều năm có thể giúp thúc đẩy các thỏa hiệp khác được thực hiện trong hội nghị thượng đỉnh kéo dài hai tuần.

Nhưng một số nhóm tỏ ra thận trọng, lưu ý rằng vẫn còn những vấn đề chưa được giải quyết, bao gồm cả việc quỹ sẽ được tài trợ như thế nào trong tương lai.

Harjeet Singh, người đứng đầu chiến lược chính trị toàn cầu tại Climate Action Network International, nói: “Việc không có chu kỳ bổ sung được xác định đặt ra những câu hỏi nghiêm túc về tính bền vững lâu dài của quỹ”.

Ông nói: “Trách nhiệm hiện nay thuộc về các quốc gia giàu có trong việc đáp ứng các nghĩa vụ tài chính của họ theo cách tương xứng với vai trò của họ trong cuộc khủng hoảng khí hậu”.

Adnan Amin, Giám đốc điều hành của hội nghị thượng đỉnh COP28, nói với Reuters trong tháng này rằng mục đích là đảm bảo hàng trăm triệu đô la cho quỹ thảm họa khí hậu trong sự kiện này.

Giáo hoàng Phanxicô, người bị buộc phải hủy chuyến đi tới COP28 vì đau bệnh, đã gửi một thông điệp trên nền tảng truyền thông xã hội X: “Cầu mong những người tham gia #COP28 trở thành những nhà chiến lược tập trung vào lợi ích chung và tương lai của con cái họ, thay vì chỉ tập trung vào lợi ích của một số quốc gia hoặc doanh nghiệp nhất định. Cầu mong họ thể hiện sự cao quý của chính trị chứ không phải những điều hổ thẹn của nó”.

VẤN ĐỀ NHIÊN LIỆU HÓA THẠCH

Trước đó vào thứ Năm, ông Jaber đã khai mạc hội nghị thượng đỉnh bằng cách kêu gọi các nước và các công ty nhiên liệu hóa thạch hợp tác với nhau để đáp ứng các mục tiêu về khí hậu toàn cầu.

Các chính phủ đang chuẩn bị cho các cuộc đàm phán kéo dài về việc có nên đồng ý lần đầu tiên về việc loại bỏ dần việc sử dụng than, dầu và khí đốt phát thải CO2, nguồn phát thải chính gây ra hiện tượng nóng lên toàn cầu hay không.

Ông Jaber, đồng thời là Giám đốc điều hành của công ty dầu khí quốc gia ADNOC của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, nhắm mục tiệu đạt được một bầu khí hòa giải sau nhiều tháng bị chỉ trích về việc bổ nhiệm ông làm người đứng đầu COP28.

Ông thừa nhận rằng có “quan điểm mạnh mẽ” về ý tưởng đưa những ý kiến về nhiên liệu hóa thạch và năng lượng tái tạo vào văn bản đàm phán.

Ông nói: “Điều cần thiết là không có vấn đề nào bị bỏ sót. Và vâng, như tôi đã nói, chúng ta phải tìm cách và đảm bảo có sự tham gia về vai trò của nhiên liệu hóa thạch”.

Ông ca ngợi quyết định của đất nước mình trong việc “chủ động tham gia” với các công ty nhiên liệu hóa thạch và lưu ý rằng nhiều công ty dầu khí quốc gia đã áp dụng các mục tiêu đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

“Tôi rất biết ơn vì họ đã bước lên tham gia hành trình thay đổi cuộc chơi này”, ông Jaber nói. “Tuy nhiên, tôi phải nói rằng điều đó là chưa đủ và tôi biết rằng họ có thể làm được nhiều hơn thế”.

Một nhiệm vụ quan trọng khác tại hội nghị thượng đỉnh là các nước sẽ đánh giá tiến bộ của họ trong việc đáp ứng các mục tiêu về khí hậu toàn cầu, chủ yếu là mục tiêu của Thỏa thuận Paris về hạn chế tình trạng nóng lên toàn cầu ở mức dưới 2 độ C (3,6 độ F).Quá trình này, được gọi là kiểm định toàn cầu, sẽ mang lại một kế hoạch cấp cao cho các quốc gia biết họ cần phải làm gì.

Nga cấm phong trào LGBT

Tòa Tối cao Nga ngày 30/11 đã ra phán quyết coi "phong trào LGBT quốc tế" là một nhóm cực đoan hoạt động trái phép.

Phán quyết của Tòa Tối cao Nga sẽ áp dụng với cả các tổ chức con của phong trào này, nhưng không nêu tên các tổ chức cụ thể, theo RT. TASS đưa tin phán quyết sẽ có hiệu lực ngay lập tức.

Tòa Tối cao Nga đưa ra phán quyết như trên sau khi Bộ Tư pháp Nga đệ đơn kiện vào đầu tháng này. Đơn kiện lập luận rằng các hoạt động của "phong trào LGBT" đáng bị coi là "nhóm cực đoan" vì chúng gieo rắc "sự bất hòa xã hội và tôn giáo" trong nước.

RIA Novosti dẫn thông cáo từ Tòa Tối cao Nga cho biết, các buổi làm việc của tòa không có đại diện của "phong trào LGBT quốc tế" mà chỉ có sự tham dự của một luật sư Bộ Tư pháp.

Trong những năm qua, Nga đã dần siết chặt quy định pháp luật để chống lại sự lây lan của "tư tưởng LGBT", theo RT. Nga cấm hành vi phổ biến thông tin về LGBT cho trẻ vị thành niên vào năm 2013, sau đó là cấm tuyên truyền tới người lớn vào tháng 12/2022.

Người nào phạm tội cổ xúy "quan hệ tình dục phi truyền thống", chuyển giới và ấu dâm sẽ phải đối diện các mức phạt lớn.

Hiện vẫn chưa rõ phán quyết ngày 30/11 sẽ ảnh hưởng đến nhóm ủng hộ LGBT nào ở Nga.

Nhóm LGBT lớn nhất tại nước này là "Mạng lưới LGBT của Nga", một nền tảng được thành lập vào giữa những năm 2000 để tập hợp các tổ chức khu vực ủng hộ quyền của người thiểu số về tình dục.

Mạng lưới này, vốn đã bị coi là "đặc vụ nước ngoài" từ 2 năm trước, là một phần của LIGA (Hiệp hội đồng tính nữ, đồng tính nam, song tính, chuyển giới và liên giới tính quốc tế) - tổ chức phi chính phủ lớn có trụ sở tại Thụy Sĩ hoạt động vì quyền của người đồng tính từ cuối những năm 1970.

Nhật Bản đối mặt 'kịch bản ác mộng': Nga - Trung xích lại gần nhau, đe dọa trật tự do Mỹ dẫn đầu

(Ảnh minh họa).

Một báo cáo an ninh mới của Nhật Bản nhận định rằng, Trung Quốc và Nga có tham vọng chung là tạo ra một trật tự toàn cầu nghiêng về phía họ.

Theo tờ Bưu điện Hoa Nam Buổi Sáng (SCMP), Viện Nghiên cứu Quốc phòng Quốc gia (NIDS) - tổ chức nghiên cứu hợp tác với Bộ Quốc phòng Nhật Bản - tuần trước đã công bố "Báo cáo An ninh Trung Quốc 2024", trong đó cảnh báo rằng "cuộc cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc - Nga về trật tự quốc tế sẽ tăng tốc" trong thập kỷ tới hoặc lâu hơn.

Báo cáo chỉ ra rằng, mặc dù Bắc Kinh và Moscow có mối quan hệ phức tạp hơn trong quá khứ, nhưng những khác biệt về ý thức hệ và chính trị đó phần lớn đã được gạt sang một bên để cho phép Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin tập hợp ít nhất một số quyền lực của mình để thách thức trật tự hiện tại.

Garren Mulloy, giáo sư quan hệ quốc tế tại Đại học Daito Bunka (Nhật Bản) và là chuyên gia về các vấn đề quân sự, cho biết báo cáo của NIDS lặp lại nội dung trong Sách trắng quốc phòng và một số nghiên cứu ở Nhật Bản trong những năm gần đây, nhưng rất quan trọng vì "miêu tả rõ ràng hơn về những đặc điểm của Trung Quốc và Nga trong thế giới hiện đại".

Theo báo cáo, hai nhà lãnh đạo Nga – Trung đã chia sẻ "mục tiêu chiến lược chung" là tạo ra một trật tự quốc tế song song "dựa trên các giá trị cơ bản của tự do và dân chủ".

'Kịch bản ác mộng' đối với Nhật Bản

Điều đáng báo động nhất đối với Tokyo là báo cáo cho biết, các tàu chiến và máy bay của Trung Quốc và Nga đã tiến hành các cuộc tập trận chung trên Biển Nhật Bản và cũng đã hoàn thành chuyến đi vòng quanh các đảo chính của Nhật Bản vào đầu năm nay.

NIDS cảnh báo: "Nhật Bản phải tăng cường hơn nữa khả năng phòng thủ cần thiết để ngăn chặn những nỗ lực thay đổi hiện trạng bằng cách dựa vào vũ lực."

Theo NIDS, một yếu tố quan trọng trong an ninh tương lai của Nhật Bản sẽ là "tăng cường hợp tác nhiều mặt với Mỹ, quốc gia mong muốn duy trì trật tự hiện có và có khả năng răn đe mạnh mẽ, bao gồm cả hạt nhân".

Báo cáo cũng khuyến nghị Nhật Bản tăng cường "giao lưu kinh tế và giao lưu nhân dân" với các quốc gia Đông Nam Á và Thái Bình Dương, đồng thời sử dụng ngoại giao với các quốc gia mới nổi và đang phát triển ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương để "mở rộng lợi ích chung", cụ thể là duy trì trật tự quốc tế hiện có.

"Điều này yêu cầu Nhật Bản thực hiện các hành động chủ động và độc lập hơn để bảo đảm lợi ích quốc gia cũng như duy trì hòa bình và thịnh vượng ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương", báo cáo viết.

Học giả Mulloy cho biết, Tokyo đã bị "báo động" trước sự phối hợp và hợp tác ngày càng tăng giữa lực lượng vũ trang hai nước Nga - Trung trong các cuộc tập trận gần Nhật Bản, dù đây chỉ là một phần trong "kịch bản ác mộng" đối với Nhật Bản.

Ông nói: "Liên minh mới nổi này không phải là tình huống xấu nhất đối với Nhật Bản nhưng là một phần trong đó. Tình huống tồi tệ nhất sẽ là liên minh này phát triển và Mỹ rút lực lượng khỏi khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương."

Coi trọng quan hệ với Trung Quốc hơn với Nga

Bất chấp triển vọng ảm đạm trong báo cáo, giáo sư Mulloy đã chỉ ra một số điểm tích cực trong tình hình địa chính trị khu vực hiện tại, nhất là thực tế là Nga và Trung Quốc hiện không được coi là một liên minh an ninh chính thức và những trở ngại của việc đó.

Đồng thời, theo ông Mulloy, chiến dịch của Nga ở Ukraine và các vấn đề kinh tế trong nước khiến Moscow trở thành đối tác "cửa dưới" trong mối quan hệ với Trung Quốc.

"Rõ ràng là Nga phụ thuộc vào Trung Quốc nhiều hơn so với Trung Quốc vào Nga vì Moscow có ít lựa chọn hơn và ít quyền lực hơn nhiều", ông nói thêm.

Bên cạnh đó, theo SCMP, ngoại trưởng Nhật Bản, Trung Quốc và Hàn Quốc đã gặp nhau tại Busan (Hàn Quốc) vào ngày 26/11, đây là cuộc gặp trực tiếp đầu tiên giữa ngoại trưởng ba nước trong những năm gần đây.

Mặc dù chưa có bước đột phá ngay lập tức về các vấn đề tồn tại ảnh hưởng quan hệ song phương và ba bên, nhưng ba nước đã đồng ý tăng cường nỗ lực sắp xếp một hội nghị thượng đỉnh giữa ba nhà lãnh đạo trong tương lai gần.

"Thật tích cực khi Nhật Bản và Trung Quốc có thể tìm thấy một số điểm chung. Nhật Bản có thể để mối quan hệ với Nga đi xuống và giảm thương mại vì điều đó thực sự không có bất kỳ tác động nào ở đây. Nhưng việc không có quan hệ thương mại với Trung Quốc sẽ có tác động nghiêm trọng hơn nhiều đối với Nhật", giáo sư Mulloy nói.

Nga nắm thế chủ động, xung đột Ukraine đang bước vào giai đoạn cuối?

Những nỗ lực của Kiev nhằm đạt được ít nhất một hình thức chiến thắng nào đó đã thất bại hoàn toàn. Vậy điều gì sẽ xảy ra tiếp theo với Ukraine?

6 tháng sau khi Ukraine bắt đầu cuộc phản công gần Bakhmut, chiến dịch này hoàn toàn thất bại và quân đội Nga đã giành được thế chủ động. lực lượng Nga đã hát động một loạt cuộc tấn công và giành lại một số vị trí mà họ để mất ở Tây Bắc thành phố, trong khu vực hồ chứa Berkhovsky, đồng thời giành lại quyền kiểm soát dọc theo tuyến đường sắt Bakhmut-Gorlovka ở sườn phía Nam.

Trong khi đó, kế hoạch của Ukraine, bao gồm một cuộc tấn công theo ít nhất 3 hướng tác chiến – hướng tới Melitopol, Berdyansk và Bakhmut – đã thất bại. Thay vì tập trung vào từng nhiệm vụ một như các chuyên gia phương Tây khuyến nghị, Kiev đã phân tán lực lượng và không đạt được bất kỳ mục tiêu nào. Hiện tại, quân đội Ukraine buộc phải chuyển từ chiến thuật tấn công sang phòng thủ.

Kế hoạch tham vọng nhưng bất thành Ukraine

Kế hoạch đầy tham vọng ban đầu của Ukraine nhằm phát động một cuộc tấn công vào Bakhmut dự kiến hành động ở ít nhất 4 khu vực: từ Chasov Yar về phía Kleshcheyevka và xa hơn dọc theo sườn phía Nam Bakhmut; từ Chasov Yar đến vùng ngoại ô phía Bắc Balhmut, phía Nam hồ chứa Berkhovsky; từ Slavyansk theo hướng Bakhmut và Soledar; từ Seversk tới Soledar.

Tuy nhiên, kế hoạch này không thành công do Ukraine thiếu quân số và Nga đã kịp thời điều động các đơn vị thay thế lực lượng quân sự tư nhân Wagner. Các cuộc tấn công từ các hướng Slavyansk và Seversk đã thất bại, trong khi cuộc tấn công vào sườn phía Bắc thành phố chỉ thành công một phần – quân đội Ukraine đã tiến được vài km nhưng cạn kiệt tiềm năng tấn công.

Quân Ukraine chỉ tiến được ở phía Nam, theo hướng phòng thủ của Nga, được xây dựng dọc theo tuyến Kleshcheyevka-Andriivka-Kurdyumovka. Phải đến giữa tháng 9, sau 5 tháng phản công, Ukraine mới giành được quyền kiểm soát hai ngôi làng đầu tiên. Tuy nhiên, Kurdyumovka vẫn do quân đội Nga kiểm soát. Trong những ngày tiếp theo, lực lượng của Kiev tiếp tục cuộc tấn công về phía Đông, vượt qua tuyến đường sắt ở một số đoạn.

Rõ ràng, mục tiêu tiếp theo của quân đội Ukraine là mở rộng bàn đạp ở bờ phía Đông kênh Seversky Donets–Donbass để tiến tới vùng ngoại ô phía Nam Bakhmut và vùng ngoại ô phía Bắc Gorlovka. Vào tháng 10/2023, tin đồn về một cuộc tấn công sắp xảy ra ở vùng ngoại ô phía Bắc Gorlovka bắt đầu lan truyền trên các phương tiện truyền thông.

Nga đang nắm thế chủ động

Để đối phó với kế hoạch này, quân đội Nga đã tiến hành hàng loạt cuộc phản công gần hồ chứa Berkhovsky.

Trong các phân tích về chiến dịch mùa hè (ngày 25/9), cổng thông tin quân sự DeepState của Ukraine đã nhận định: “Mọi thứ không tốt như dự kiến ở mặt trận phía Bắc, nơi đã có những thành công ban đầu. Nhưng sai lầm chiến lược khi tới Berkhovka, việc phải hứng chịu hỏa lực của đối phương ở vùng thấp, đã khiến chúng ta trả giá đắt. Hiện giờ, đối phương đã chiếm thế chủ động ở đó”.

Dựa trên thông tin do các nguồn ở mặt trận cung cấp, vào tháng 10 và tháng 11, DeepState đưa tin, quân đội Ukraine đã rút lui khỏi các vị trí của họ. Đến ngày 24/11, quân Nga một lần nữa đe dọa giành quyền kiểm soát các làng Bogdanovka và Khromove.

Lực lượng Ukraine trong khu vực này - chủ yếu bao gồm Lữ đoàn xung kích số 3 và số 5 (đã kiệt sức trong các cuộc tấn công trước đó), Lữ đoàn xung kích dù số 80, Lữ đoàn xung kích Lyut, các lữ đoàn 22, 28, 92 và Lữ đoàn cơ giới 93 - đã không thể cầm chân quân Nga, đặc biệt là sau các trận chiến tích cực xung quanh Avdiivka, vốn đòi hỏi phải tập trung pháo binh Ukraine ở đó. Kết quả là quân đội Nga đã có thể đảo ngược tình thế theo hướng có lợi cho họ, kể cả ở khu vực mà quân Ukraine vẫn tiếp tục tiến lên một cách chậm chạp.

Ngày 30/10, Tổng tư lệnh Lục quân Ukraine, Alexander Syrsky, cho hay lực lượng Nga đang tăng cường hiện diện tại khu vực Bakhmut và chuyển từ thế phòng thủ sang tấn công chủ động. Ngày 18, 19 và 24/11, Ukraine thừa nhận rằng quân Nga đã tiến gần Kleshcheyevka. Đến ngày 22/11, Kiev báo cáo rằng đối phương đã tiến gần hơn đến Andriivka.

Theo xác nhận trực quan của cộng đồng tình báo nguồn mở (OSINT), quân đội Nga đã có thể khôi phục gần như hoàn toàn tuyến phòng thủ dọc theo tuyến đường sắt Bakhmut-Gorlovka. Giao tranh ác liệt nhất hiện đang diễn ra ở các cao điểm phía Tây Bắc Kleshcheyevka. Nếu buộc phải rút lui, quân Kiev sẽ phải rút lui về vị trí ban đầu để không ở lại vùng đất thấp và hứng chịu hỏa lực của đối phương –vấn đề tương tự như những gì họ gặp phải ở sườn phía Bắc.

Tấn công Gorlovka – chiến thuật thiếu khôn ngoan hay tâm lý chiến?

Vì sao Ukraine quyết định phân tán lực lượng và tiến công theo 3 hướng tác chiến trong chiến dịch mùa hè? Một số chuyên gia Nga cho rằng chiến lược của Ukraine là giành chiến thắng trong trận chiến nguồn lực - và để đạt được mục tiêu này, quân đội của Kiev đã cố gắng tạo ra một số điểm nóng căng thẳng được cho là sẽ khiến Nga phải tốn nhiều nhân lực của Nga. Trong trường hợp thành công, Ukraine sẽ có thể vượt qua thế bế tắc của chiến thuật du kích và giáng đòn chí mạng vào một trong các hướng.

Tuy nhiên, trên thực tế, quân Ukraine đã không thể đánh bại quân đội Nga, vốn đủ mạnh để thực hiện cả cuộc tấn công cục bộ ở khu vực giữa Lugansk và Kharkiv vào mùa hè này, cũng như cuộc tấn công vào Avdiivka vào tháng 10. Trên hết, quân đội Nga tiếp tục trấn giữ các tuyến phòng thủ ở khu vực Kherson và Zaporizhzhia, cũng như gần Bakhmut.

Vậy tại sao Ukraine không tập trung lực lượng vào một khu vực như các chuyên gia phương Tây đã khuyến nghị?

Một cách giải thích khả dĩ cho điều này là tầm quan trọng mang ý nghĩa biểu tượng của “Pháo đài Bakhmut”. Trong nỗ lực giành lại thành phố này, Ukraine đã huy động lực lượng dự bị và các đơn vị tinh nhuệ nhất vào trận.

Một cách giải thích khác là thực tế, tình hình còn tồi tệ hơn. Sau thất bại mùa hè, Ukraine cần chuyển dướng dư luận khỏi những tin tức tiêu cực. Cách tốt nhất để làm được điều đó là chọc thủng chiến tuyến ngăn cách Ukraine và Donbass vốn tại từ năm 2015 đến tháng 2/2022. Trong trường hợp thành công, Tổng thống Zelensky sẽ có thể tuyên bố sự trở lại của Ukraine trên các vùng đất đã mất dưới thời những người tiền nhiệm.

Về mặt lý thuyết, một trong những khu vực mà kế hoạch như vậy có thể thực hiện được là Gorlovka – một thành phố công nghiệp lớn nằm ở phía Nam Bakhmut, nơi có khoảng 300.000 người sinh sống trước chiến tranh. Gorlovka nằm dưới sự kiểm soát của Cộng hòa Nhân dân Donetsk (DPR) kể từ khi DPR tuyên bố độc lập vào năm 2014. Một số trận chiến khốc liệt nhất ở Donbass đã diễn ra ở đó.

Chuyên gia người Ukraine, Bogdan Miroshnikov, ngày 16/11 bình luận: “Để giải phóng thành phố, cần phải tiến hành một chiến dịch tấn công chiến lược với sự tham gia của ít nhất 150.000-200.000 quân cùng với hàng nghìn đơn vị thiết bị. Một số người có thể nói rằng quân ta đang ở gần Gorlovka. Đúng là như vậy. Điều này có nghĩa là cần phải tấn công trực diện. Nhưng không ai có thể làm điều đó.”

Một cuộc tấn công tiềm tàng vào Gorlovka không thể thực hiện chỉ với vài lữ đoàn. Để bắt đầu một tấn công theo hướng này, Ukraine cần phải giành lại được các vị trí ở phía Bắc thành phố, trong khu vực sườn phía Nam Bakhmut. Vẫn chưa rõ đây là kế hoạch của ban lãnh đạo Ukraine hay sự thay đổi ngẫu hứng trong chiến thuật tác chiến.

Trong mọi trường hợp, thế chủ động theo hướng này hiện đã bị quân đội Nga nắm giữ, họ sẽ cố gắng giành lại vị trí của mình và thiết lập hệ thống phòng thủ dọc theo kênh Seversky Donets–Donbass. Điều này sẽ đảm bảo an toàn cho khu vực xung quanh Bakhmut và khiến quân đội Ukraine mất khu vực bàn đạp.

Tuy nhiên, để làm được như vậy, Nga sẽ cần phải chiếm các cứ điểm của Ukraine gần làng Ivanovskoye, nơi mà các đơn vị Wagner đã không thể chiếm được trong nỗ lực bao vây Bakhmut. Tuy nhiên, vào thời điểm đó, đây là khu vực cực kỳ quan trọng đối với cả 2 bên và cả quân đội Nga và Ukraine đều tập trung hỏa lực ở đó. Còn hiện nay, các ưu tiên đã thay đổi: Bakhmut mặc dù giao tranh vẫn diễn ra hàng ngà, nhưng chỉ là một hướng có tầm quan trọng thứ yếu.

Israel mua vũ khí từ đâu?

(Ảnh minh họa).

Israel được coi là một trong những cường quốc quân sự ở khu vực Trung Đông với phần lớn nguồn cung vũ khí đến từ Mỹ.

Việc Israel và Hamas đạt được sự đồng thuận gia hạn thoả thuận ngừng bắn và trao đổi con tin đã đặt ra câu hỏi mới đối với yêu cầu viện trợ của Tổng thống Mỹ Joe Biden. Liệu khoản viện trợ lên tới 14,3 tỷ USD có còn phù hợp vào thời điểm Quốc hội Mỹ thông qua và Israel sẽ nhận được bao nhiêu vũ khí từ Mỹ trong cuộc xung đột này?

Spunik mới đây đã thu thập thông tin về năng lực của tổ hợp công nghiệp - quân sự Israel. Nước này là cường quốc lớn trong lĩnh vực phát triển và sản xuất vũ khí ở khu vực Trung Đông.

Ngành quốc phòng Israel có khả năng sản xuất nhiều loại vũ khí, từ các loại thiết bị nhỏ, thiết bị vô tuyến, máy bay không người lái và vũ khí điều khiển từ xa, đến xe tăng chiến đấu chủ lực, hệ thống phòng không và tên lửa. Israel thậm chí có sở hữu cả tên lửa đạn đạo có khả năng mang đầu đạn hạt nhân. Israel cũng là nước xuất khẩu vũ khí lớn với các đơn hàng vũ khí trị giá hơn 12,5 tỷ USD cho nhiều khách hàng nước ngoài vào năm 2022, bao gồm Ấn Độ, Azerbaijan, Philippines và Mỹ.

Nhưng không giống như những gã khổng lồ quốc phòng lâu đời như Nga và Mỹ, năng lực phát triển và sản xuất tất cả vũ khí quân sự của Israel không được thực hiện một cách độc lập. Do đó, Tel Aviv đã dựa vào mối quan hệ thân thiết với Washington trong lĩnh vực nhập khẩu vũ khí.

Ai bán vũ khí cho Israel?

Với mối quan hệ đồng minh thân thiết, không có gì ngạc nhiên khi Mỹ là quốc gia đứng đầu danh sách các nước bán vũ khí cho Israel. Trong đó, 92% lượng vũ khí nhập khẩu của Israel giai đoạn 2017-2021 đến từ Mỹ. Đứng thứ 2 trong danh sách các quốc gia bán vũ khí cho Israel là Đức, với 6,9% và Italy với 1%. Theo tính toán của Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI), từ năm 2017 đến năm 2021, lượng vũ khí nhập khẩu của Israel chủ yếu đến từ 3 quốc gia này.

Trong khung thời gian dài hơn, từ năm 2011- 2020, SIPRI cho biết Mỹ cung cấp 70,2% vũ khí cho Israel. Tiếp đó là Đức, Italia và Canada với tỷ lệ lần lượt là khoảng 23,9%, 5,9% và 0,05%.

Theo nghiên cứu của Chiến dịch chống buôn bán vũ khí (CAAT), các hợp đồng nhỏ hơn, bao gồm phụ tùng thay thế và hệ thống vũ khí hạng nhẹ, phần lớn cũng do các nhà sản xuất Mỹ cung cấp cho Israel. Trong đó, hai bên đã ký các hợp đồng mua bán vũ khí trị giá 8,7 tỷ USD trong thời gian từ 2015 đến năm 2019. Tại cùng thời điểm, Đức, Anh và Italy cũng đã cấp phép cho hoạt động buôn bán vũ khí trị giá lần lượt là 944 triệu USD, 474,5 triệu USD và 374,5 triệu USD với Tel Aviv.

Israel nhận được gì?

Israel phụ thuộc rất nhiều vào nguồn cung vũ khí từ Mỹ để đảm bảo năng lực Không quân Israel (IAF), bao gồm các phi đội F-35I Adir mới. Dự kiến, Tel Aviv sẽ sở hữu khoảng 75 máy bay phản lực thế hệ thứ năm này.

Israel vốn đã phụ thuộc vào nguồn cung vũ khí từ Mỹ để đáp ứng nhu cầu của IAF trong hơn 50 năm qua, bao gồm nhu cầu mua mới và sửa chữa hàng trăm chiếc Boeing F-15 Eagles và F-15E Strike Eagles cũng như General Dynamics F-16 Fighting Falcons. Máy bay Mỹ là lực lượng chính trong các phi đội máy bay tiện ích, tình báo điện tử, vận tải và tiếp nhiên liệu trên không của Israel. Đồng thời, máy bay Mỹ cũng “thống trị” trong các kho trực thăng dự trữ của quốc gia Trung Đông này, với hàng loạt dòng máy bay từ Bell AH-1 Cobra, Boeing AH-64 Apache, Sikorsky CH-53 tới máy chiến đấu và S-70 và trực thăng vận tải.

Công ty đóng tàu Ingalls ở Pascagoula, Mississippi (Mỹ) - công ty con của Northrup Grumman, đóng cho Israel hạm đội tàu hộ tống hải quân lớp Sa'ar 5. Trong khi đó, nhà thầu quân sự Mỹ từ Raytheon hỗ trợ Israel xây dựng hệ thống phòng không nổi tiếng Iron Dome (Vòm sắt).

Những loại vũ khí khác quan trọng và ít tốn kém hơn cũng được sản xuất tại Mỹ và giao cho Israel. Chúng bao gồm các đơn hàng súng tiểu liên, súng trường bắn tỉa, súng máy đa năng M60 và súng máy hạng nặng Browning M2, hệ thống tên lửa di động M72 LAW 66 mm, súng phóng lựu M203, Mk 19 và Mk 47 cùng tên lửa chống tăng TOW.

Về phương tiện quân sự, Mỹ đã bán cho Israel các xe tải M113 APC, Humvees, M35 và HEMTT, máy ủi, và máy xúc Caterpillar. Israel sử dụng những phương tiện này san bằng các tòa nhà nghi là của Hamas.

Các thiết bị bổ sung khác bao gồm xe thu hồi M88, pháo tự hành M109 155 mm tùy chỉnh, hệ thống tên lửa phóng loạt và hệ thống tên lửa đất đối không MIM-104 Patriot cũng được Mỹ gửi cho Israel.

Trong khi đó, danh sách vũ khí được các quốc gia khác ngoài Mỹ bán cho Israel khiêm tốn hơn nhiều. Danh sách này chủ yếu bao gồm các loại vũ khí như súng ngắn Heckler & Koch P11 do Đức sản xuất, súng ngắn Beretta M1951 do Italy sản xuất, hệ thống FN MAG của Bỉ, súng trường bắn tỉa Mauser 86SR của Đức, xe tiện ích MDT David tùy chỉnh của Anh và xe tải hạng nặng Unimog 437 của Đức.

Về không quân, Israel sử dụng các máy bay huấn luyện G-120 do Đức sản xuất và Aermacchi M-346 Master của Italy, cùng một số trực thăng tuần tra hàng hải Eurocopter Panther do Pháp sản xuất.

Về hàng hải, cùng với các tàu hộ tống lớp Sa'ar 5 do Mỹ chế tạo, Israel đã nhận được 4 tàu hộ tống phóng tên lửa Sa'ar 6, tàu ngầm diesel-điện Dolphin 1 và Dolphin 2, đều của Đức.

Sự hào phóng của Mỹ

Theo Sputnik, phần lớn hợp đồng vũ khí giữa Mỹ và Israel được miễn phí. Từ năm 1948 đến năm 2023, Mỹ cung cấp cho Israel hơn 260 tỷ USD hỗ trợ quân sự và kinh tế, cộng thêm ít nhất 10 tỷ USD nữa để cùng phát triển các loại vũ khí như Iron Dome.

Ngoài ra, Mỹ đã dành hơn 3 tỷ USD viện trợ cho Israel mỗi năm kể từ năm 2004. Trong đó, vào năm 2022, số tiền viện trợ của Washington cho quốc gia đồng minh Trung Đông này lên tới khoảng 3,2 tỷ USD.

Trong cuộc khủng hoảng Gaza gần đây, Tổng thống Joe Biden đã yêu cầu Quốc hội Mỹ cung cấp khoản viện trợ bổ sung trị giá 14,3 tỷ USD. Nếu được thông qua sẽ là khoản tài trợ lớn nhất của Mỹ dành cho Israel từ ​​năm 1979 tới nay.

Hơn 99% viện trợ của Mỹ cho Israel là về mặt quân sự. Đây được coi là khoản chi tiêu hiệu quả, đôi bên cùng có lợi cho Chính phủ Israel. Nhờ các khoản viện trợ này, Israel sẽ chỉ cần chi ít tiền hơn vào việc mua vũ khí từ nước ngoài và dành ngân sách cho các ưu tiên khác, như chăm sóc sức khỏe, và chi cho các nhà thầu quốc phòng Mỹ theo các đơn đặt hàng ổn định.

Nguồn: VOA; Dân Trí; Soha; VOV; VTC