Cuộc khủng hoảng thủy điện trầm trọng nhất trong nhiều thập kỷ ở châu Á

(Ảnh minh họa).

Dữ liệu cho thấy hoạt động sản xuất thủy điện ở châu Á đã sụt giảm với tốc độ nhanh nhất trong nhiều thập kỷ, đặc biệt là ở Trung Quốc và Ấn Độ.

Tình trạng trên đã khiến các cơ quan quản lý điện lực đối mặt với nguồn cung không ổn định và phải phụ thuộc nhiều hơn vào nhiên liệu hóa thạch.

Trung Quốc và Ấn Độ hiện chiếm khoảng 3/4 sản lượng điện từ thủy điện của châu Á. Hai quốc gia này đang sử dụng năng lượng tái tạo ở mức độ thấp để bù đắp nguồn thiếu hụt từ thủy điện, cũng như giải quyết nhu cầu sử dụng điện ngày càng tăng.

Trên thực tế, các nền kinh tế lớn ở châu Á đã phải đối mặt với tình trạng thiếu điện nhiều năm gần đây do điều kiện thời tiết khắc nghiệt, như nắng nóng gay gắt và lượng mưa thấp hơn.

Việc sử dụng nhiều hơn các nhiên liệu gây ô nhiễm như than đá để đáp ứng nhu cầu điện tăng đột biến và tình trạng thiếu nguồn cung càng cho thấy những thách thức khi thực hiện mục tiêu giảm lượng khí thải. Dữ liệu từ tổ chức tư vấn năng lượng Ember cho thấy sản lượng thủy điện của châu Á đã giảm 17,9% trong 7 tháng tính đầu năm nay, trong khi điện được sản xuất từ nhiên liệu hóa thạch tăng 4,5%.

Ông Carlos Torres Diaz, Giám đốc bộ phận thị trường khí đốt và năng lượng của công ty Rystad Energy, cho biết: “Mặc dù sản lượng điện mặt trời và gió tăng trưởng mạnh ở châu Á, nhưng nguồn cung từ các nhà máy nhiệt điện sử dụng nhiên liệu hóa thạch cũng tăng lên trong năm nay vì sản lượng thủy điện sụt giảm lớn”.

Ông giải thích thêm rằng các đợt nắng nóng dữ dội và kéo dài trên toàn khu vực đã dẫn đến tình trạng mực nước hồ chứa giảm thấp, qua đó làm dấy lên nhu cầu về các nguồn năng lượng thay thế.

Phân tích dữ liệu của Cục Thống kê Quốc gia cho thấy sản lượng thủy điện của Trung Quốc trong 8 tháng đầu năm nay đã giảm với tốc độ mạnh nhất kể từ ít nhất năm 1989 (15,9%).

Tại Ấn Độ, sản lượng thủy điện giảm 6,2% trong 8 tháng đầu năm nay, mức giảm mạnh nhất kể từ năm 2016. Tỷ trọng sản lượng điện của nước này giảm xuống 9,2%, mức thấp nhất trong ít nhất 19 năm.

Dữ liệu cho thấy Trung Quốc đã bù đắp tình trạng thiếu hụt nguồn cung thủy điện và nhu cầu tiêu thụ cao hơn chủ yếu bằng cách tăng sản lượng điện từ nhiên liệu hóa thạch lên 6,1% trong cùng giai đoạn. Trong khi đó, Ấn Độ tăng sản lượng điện chạy bằng nhiên liệu hóa thạch lên 12,4%.

Dữ liệu cho thấy sản lượng năng lượng tái tạo tăng 22% ở Trung Quốc và 18% ở Ấn Độ trong cùng thời kỳ.

Báo cáo của tổ chức tư vấn năng lượng Ember và Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IAE) cho thấy, sản lượng thủy điện cũng sụt giảm ở các nền kinh tế lớn khác của châu Á như Việt Nam, Philippines và Malaysia, chủ yếu do thời tiết khô hạn.

Trong một số trường hợp, sản lượng thủy điện sụt giảm là do nỗ lực tiết kiệm nước và thay đổi mô hình cung cấp.

Nhà phân tích Lauri Myllyvirta tại Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng Sạch và Không khí cho biết, chính quyền Trung Quốc đã thúc đẩy các nhà vận hành đập thủy điện duy trì mực nước khi mức tiêu thụ điện tăng vọt vì sóng nhiệt cực đoan.

Thủy điện có thể tăng giảm trong thời gian ngắn để giải quyết những biến động nhu cầu đột ngột, không giống như nguồn cung từ gió và mặt trời.

Ông Myllyvirta nói thêm: “Xu hướng sản xuất năng lượng gió hoặc năng lượng mặt trời tăng nhanh ở Trung Quốc có thể thúc đẩy thủy điện đóng vai trò điều tiết quan trọng này, thay vì hoạt động bất cứ khi nào có nước”.

Dữ liệu của Ember cho thấy sản lượng điện từ gió và mặt trời ở châu Á đã tăng 21% trong 7 tháng tính đầu năm nay, tăng lên 13,5% tổng sản lượng từ mức 11,5% một năm trước đó.

Tuy nhiên, không giống như thủy điện, năng lượng gió khó dự báo và kiểm soát hơn vì nó thay đổi tùy theo điều kiện thời tiết địa phương. Và việc không có năng lượng mặt trời vào ban đêm càng làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu điện ở các quốc gia, trong đó có Ấn Độ.

Ấn Độ đã hầu như không cắt điện vào ban ngày trong năm nay mặc dù nhu cầu tiêu thụ cao kỷ lục, chủ yếu là nhờ thành quả xây dựng năng lượng tái tạo trong những năm qua. Tuy nhiên, họ buộc phải tìm cách nhập khẩu khí đốt tự nhiên đắt hơn nhằm giảm áp lực cho các nhà máy điện than.

Ông Victor Vanya, Giám đốc công ty phân tích năng lượng EMA Solutions, cho biết: “Tiện ích chính của thủy điện là hỗ trợ năng lượng gió và mặt trời. Nếu thủy điện trở nên không đủ tin cậy, Ấn Độ cần nghĩ đến các giải pháp thay thế, trong đó có bổ sung thêm điện sản xuất từ than”.

Nga áp lệnh hạn chế xuất khẩu nhiên liệu

Cơ quan báo chí của Hội đồng Bộ trưởng Nga thông báo, chính phủ nước này vừa tạm thời áp hạn chế xuất khẩu một số nhiên liệu nhất định để ổn định thị trường nội địa.

Theo một sắc lệnh được Chính phủ Nga ban hành cùng ngày 21/9, việc hạn chế xuất khẩu tạm thời sẽ có hiệu lực ngay lập tức đối với các mặt hàng dầu diesel và xăng thương mại. Nhà chức trách không nêu cụ thể thời điểm kết thúc lệnh cấm này.

Trong những tháng gần đây, giá thị trường xăng và dầu diesel ở Nga đã tăng cao tới mức kỷ lục. Tuần trước, hãng thông tấn TASS đưa tin, Moscow đang cân nhắc 2 giải pháp tiềm năng để ổn định giá nhiên liệu gồm áp lệnh cấm xuất khẩu hoàn toàn với các sản phẩm từ dầu mỏ trong một thời gian cụ thể hoặc tăng thuế xuất khẩu những mặt hàng này lên 250 USD/tấn.

Theo đài RT, lệnh cấm mới cho phép một số trường hợp ngoại lệ, ví dụ không áp dụng đối với việc bán nhiên liệu cho các quốc gia trong Liên minh kinh tế Á - Âu (EAEU) theo các hiệp định liên chính phủ.

Việc miễn trừ còn được áp dụng đối với những chuyến hàng viện trợ nhân đạo, vật tư quá cảnh (bao gồm cả hàng hóa vận chuyển giữa các khu vực của Nga, qua các quốc gia khác), xuất khẩu nhiên liệu dành cho các đơn vị thuộc quân đội Nga ở lãnh thổ nước ngoài, các thực thể Nga hoạt động tại sân bay vũ trụ Baikonur cũng như các thực thể ở Spitsbergen.

Ngoài ra, các mặt hàng xuất khẩu đang thông quan EAEU, các nguồn cung cấp cho Abkhazia và Nam Ossetia cũng như nhiên liệu dành cho mục đích sử dụng cá nhân cũng được miễn áp lệnh cấm.

Nhà chức trách Nga hy vọng lệnh cấm sẽ thúc đẩy thị trường nội địa, đồng thời ngăn chặn việc xuất khẩu “chui” hoặc trốn thuế. Bộ Năng lượng Nga lưu ý, biện pháp mới có khả năng làm giảm giá nhiên liệu trong nước. Bộ cũng nhấn mạnh lệnh cấm này chỉ mang tính tạm thời.

300 tỷ USD của Nga: "Mồi ngon, nhưng Mỹ - phương Tây há miệng mắc quai!"

Hiện nay, tịch thu hoặc đóng băng tài sản của Nga tiếp tục là chủ đề nóng, bởi Mỹ - Phương Tây sẽ chưa dừng lại ở con số 300 tỷ USD. Còn trên thực địa, chiến sự Ukraine vẫn vô cùng ác liệt.

Sai lầm mang tính chiến lược của Phương Tây

Đầu tiên, điều rất quan trọng mang tính quyết định trong sách lược của Phương Tây là họ đã "ngây thơ" nghĩ rằng, giờ đây một cuộc khủng hoảng và suy thoái kinh tế khủng khiếp sẽ ập đến với Nga.

Theo dự báo của các nhà phân tích phương Tây, tỷ giá của "tờ giấy xanh" sẽ tăng vọt lên 200 rub, vì vậy bất chấp Nga có thể phong tỏa tài sản của mình, Phương Tây vẫn quyết phong tỏa tài sản Nga để hy vọng đồng rub sụp đổ. Lúc đó, tình trạng thiếu tiền trong nước sẽ xảy ra, nhà nước Nga không đủ ngân sách để trả cho người nghỉ hưu, nhân viên nhà nước, quân đội, cảnh sát… thì bất ổn xã hội theo đó bùng lên.

Nếu điều đó xảy ra, nhà nước của ông Putin sẽ sụp đổ hoặc bị xé ra từng mảnh như Tổng thống Mỹ Obama và các nhà kinh tế diều hâu Mỹ thời đó tuyên bố.

Nhưng thực tế đã chứng minh điều ngược lại, ngay sau khi xung đột Nga - Ukraine nổ ra vào tháng 2/2022, quả thật đồng rub rớt giá chóng mặt, tới mức 136 rub đổi 1 USD vào tháng 3/2022. Sau đó, rub lên giá mạnh lên mức 50 rub đổi 1 USD vào tháng 6 năm ngoái, nhờ giá dầu thô và khí đốt tăng mạnh mang lại nguồn thu dồi dào cho Nga.

Gần đây, rub mất giá khá nhiều, nhưng trong tháng 8 cũng chỉ loanh quanh mốc 100 rub đổi 1 USD mà thôi, còn xa mới tới "mốc 200" mà phương Tây kỳ vọng.

Thứ hai, động thái tịch thu hoặc đóng băng tài sản của Nga có thể khiến các quốc gia khác lo sợ gửi tài sản của mình vào các quốc gia Phương Tây nhất là Mỹ, Anh… vì nguy cơ bị rơi vào tình cảnh của Moscow bất cứ khi nào.

Về lâu dài, tiền lệ được đặt ra từ việc tịch thu mà thiếu cơ sở pháp lý rõ ràng sẽ khiến tất cả tài sản xuyên biên giới, bao gồm cả tài sản của phương Tây, dễ bị các chính phủ chiếm đoạt nhằm ăn miếng trả miếng. Nó cũng sẽ tạo thêm động lực để các quốc gia không liên minh với Mỹ, hoặc có quan hệ không ổn định với Mỹ, vượt qua hệ thống tài chính do Mỹ lãnh đạo, vốn là nền tảng của quyền lực phương Tây.

Thứ ba, họ không tính đến đòn phản công của người Nga, nói cách khác Phương Tây vẫn nghĩ rằng đó là miếng mồi ngon.

Bà Alexandra Prokopenko - học giả tại Trung tâm Á-Âu Carnegie Nga, cũng là thành viên tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Đức và nghiên cứu viên tại Trung tâm Nghiên cứu Đông Âu và Quốc tế, trong một bài đăng trên báo Financial Times nhận định: "Đối đầu kinh tế giữa Nga và phương Tây kể từ khi Moscow phát động chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine đang bước vào vòng xoáy mới đầy nguy hiểm".

"Tại Moscow, những hành động như vậy của nhà chức trách phương Tây ngày càng bị coi là "cướp giữa ban ngày", và những nhân vật cứng rắn ở điện Kremlin sẽ không chỉ ngồi yên và nhìn", bà Prokopenko nói.

Sức chống chọi kỳ diệu của Nga - Phương Tây chỉ biết ngồi nhìn!

Khi xung đột ở Ukraine nổ ra, phương Tây đã áp đặt thêm hàng ngàn lệnh trừng phạt nhằm khiến kinh tế Nga sụp đổ nhanh chóng và sẽ gặp khó để duy trì chiến dịch quân sự đặc biệt. Tuy nhiên, kinh tế nước này vẫn trụ vững trước "bão trừng phạt vô tiền khoáng hậu" trong lịch sử đương đại nhằm vào một quốc gia và từng bước thúc đẩy tăng trưởng trở lại đáng ngạc nhiên.

Trong tháng 8 vừa qua, Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) dự báo, sau sự sụt giảm 2,1% GDP năm 2022, kinh tế Nga sẽ tăng trưởng 1,5% trong năm 2023. Vậy đâu là nhân tố giúp kinh tế Nga vượt lên sự ngăn chặn của phương Tây?

Trước hết, theo giới phân tích, đó là sự điều hành linh hoạt và kích thích đáng kể của Chính phủ Nga, sự chuyển dịch nhanh chóng sang nền kinh tế thời chiến và sự chuyển hướng dòng chảy thương mại chưa từng có của Nga từ châu Âu sang các đối tác châu Á, chủ yếu là Trung Quốc và Ấn Độ.

Đặc biệt, quá trình nội địa hóa nhiều sản phẩm được ưu tiên, chẳng hạn "hàng kim loại thành phẩm", dòng sản phẩm bao gồm cả vũ khí và đạn dược, tăng 30% trong nửa đầu năm nay so với năm 2022.

Đây được xem là điểm nhấn khá ấn tượng để kinh tế Nga chẳng những thoát khỏi tắc nghẽn đột ngột mà từng bước thích ứng trước các lệnh trừng phạt khắc nghiệt. Ngoài ra, chính sách tiền tệ của Ngân hàng Trung ương Nga cũng hợp lý và hiệu quả khi buộc các đối tác châu Âu mua dầu Nga phải giao dịch bằng đồng rub và triển khai rộng rãi đồng rub kỹ thuật số.

Bên cạnh đó, nguồn nguyên liệu thô phong phú với số lượng lớn của Nga giữ vị trí quan trọng của nhiều nền kinh tế thế giới. Dù phương Tây áp đặt trừng phạt kinh tế nhưng không thể đoạn tuyệt với nguồn khoáng sản và các sản phẩm độc quyền của Nga.

Chẳng hạn, về dầu khí, phương Tây áp đặt giá trần, để rồi mỗi năm vẫn phải chi hàng trăm tỷ USD "rót" vào ngân sách nước Nga. Sự phụ thuộc vào các sản phẩm hạt nhân của Nga vốn được sử dụng chủ yếu để cung cấp nhiên liệu phục vụ các lò phản ứng dân sự cũng khiến Mỹ và các đồng minh đứng trước nguy cơ thiếu năng lượng, nếu Nga cắt nguồn cung.

Thách thức này có thể trở nên gay gắt hơn khi phương Tây đang tìm cách thúc đẩy sản xuất điện không phát thải để chống biến đổi khí hậu. Nga đã bán khoảng 1,7 tỷ USD sản phẩm hạt nhân tới các công ty ở Mỹ và châu Âu thời gian qua.

Ở khía cạnh khác không kém phần quan trọng là phương Tây trừng phạt Nga nhưng phần còn lại của thế giới không muốn điều đó, do nhu cầu toàn cầu tiếp tục duy trì đối với các loại hàng hóa khác của Nga, nhất là năng lượng, lương thực và phân bón. Do đó, Nga vẫn ghi nhận mức thặng dư tài khoản vãng lai kỷ lục, thước đo tổng quát về dòng vốn chảy vào nền kinh tế.

Theo "Báo cáo tài sản toàn cầu hằng năm" của Ngân hàng UBS Group tại Thụy Sĩ vừa công bố, Nga đã có thêm 600 tỷ USD trong khi số lượng triệu phú cũng tăng lên.

Ngược lại, các nước trừng phạt Nga như Mỹ lại mất nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác vào năm 2022 khi 5.900 tỷ USD "bốc hơi". Tương tự, các nước Bắc Mỹ và châu Âu cộng lại cũng bị "nghèo" đi 10.900 tỷ USD.

Đáng chú ý, theo Ngân hàng Thế giới (WB) công bố, tính đến cuối năm 2022, Nga vượt Đức trở thành nền kinh tế lớn nhất châu Âu và đứng thứ 5 thế giới. Diễn biến này cho thấy kinh tế Nga vẫn đứng vững, nó chỉ đơn giản được tái cơ cấu và tái định hướng từ phía Tây sang phía Đông và phía Nam trước "cơn mưa" trừng phạt của phương Tây.

Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov tuyên bố: "Chúng ta đã thoát khỏi cuộc khủng hoảng trừng phạt kinh tế của phương Tây và triển vọng phục hồi kinh tế rất sáng. Điều này chắc chắn sẽ gây bất ngờ đối với những quốc gia không thân thiện với Nga".

Lần đầu tiên trong lịch sử, Nga không nhảy theo điệu nhảy của Phương Tây tập thể hay của IMF.

Trước sự chống trọi kỳ diệu này, Nga đã biến Phương Tây giống con rắn tự nuốt đuôi của mình. Đối thủ không thể sử dụng 300 tỷ USD này của Nga vì nếu lưu thông số tiền này hay chuyển tới Ukraine như Kiev đề nghị chẳng hạn, thì lập tức lạm phát sẽ tăng, dù nhỏ, nhưng cũng độc hại với nền kinh tế đang chẳng mấy an toàn của EU.

Phương Tây chỉ ngồi nhìn và hy vọng rằng Nga in tiền (bỏ qua IMF) sẽ khiến nền kinh tế Nga lạm phát.

Thật thú vị, trái ngược với tất cả các nguyên tắc thị trường, mặc dù đã in một lượng lớn tiền rub mới, lạm phát ở Liên bang Nga tăng nhưng chưa đến mức nghiêm trọng, vì nền kinh tế Nga vẫn chưa quá bão hòa với tiền giấy. Đó là lý do tại sao, run rẩy với cơn thịnh nộ bất lực, Washington tuyên bố rằng họ không còn coi nền kinh tế Nga là nền kinh tế thị trường nữa.

Với Phương Tây, số tiền 300 tỷ USD này nhả ra cũng không được, vì điều này chứng tỏ sự thất bại trước người Nga, nhưng nuốt vào cũng chẳng trôi. Vì vậy, truyền thông Phương Tây nói rằng, số tiền bị phong tỏa của Nga, bị mất tích, họ chưa tìm ra Nga giấu chúng ở nơi nào! Có lẽ đây là cách giải thích hay nhất vì trên thế giới, ngay cả các tinh hoa chính trị đâu phải ai cũng giỏi IT.

Phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế phương Đông ở Vladivostok ngày 12/9, Tổng thống Nga Vladimir Putin nói: "Tôi biết rằng dự trữ vàng và ngoại hối của Nga đang bị đóng băng, nhưng chúng tôi đã kiếm được gấp đôi số đó.

Tuy nhiên, khoan nói về khối tài sản 300 tỷ USD này, chúng ta đang nói về niềm tin vào những người đã làm ra chuyện đó đang dần suy yếu".

Tổng thống Putin từng nhiều lần tuyên bố các biện pháp trừng phạt của phương Tây nhằm phá hủy kinh tế Nga đã thất bại.

Nhiều chuyên gia kinh tế, bao gồm cả phương Tây, đã cảnh báo việc tịch thu tài sản của Nga sẽ khiến các nhà đầu tư của hệ thống ngân hàng châu Âu mất niềm tin trầm trọng và gây tổn hại đến vị thế trung tâm tài chính toàn cầu của khối.

Tổng thống Putin cũng cáo buộc "một số quốc gia, chủ yếu là các quốc gia phương Tây, đang phá hủy hệ thống quan hệ tài chính, thương mại và kinh tế toàn cầu".

Ông cho rằng "phương Tây ưu tiên lợi ích trực tiếp và lâu dài cho người dân của họ và tầng lớp tinh hoa mà không phải toàn thể nhân loại hay phát triển thế giới đa cực".

Theo ông Chris Weafer, Giám đốc điều hành Công ty tư vấn kinh doanh Macro Advisory, "cấu trúc độc đáo của nền kinh tế, đặc biệt là phần đáng kể trong GDP do các doanh nghiệp nhà nước chi phối. Đó là lý do chính giải thích tại sao đời sống kinh tế của người Nga và những nỗ lực chiến sự, nếu nhìn từ bề ngoài, thì dường như ít bị ảnh hưởng bởi các biện pháp trừng phạt của phương Tây".

"Điều đó đồng nghĩa là trong thời điểm khó khăn, nhà nước Nga có thể bơm tiền vào khu vực công, tạo sự ổn định và trợ cấp cũng như giữ cho các ngành công nghiệp và dịch vụ đó tiếp tục hoạt động", ông Weafer cho biết thêm.

Chuyên gia này phân tích: "Điều đó tạo ra một nhân tố ổn định cho nền kinh tế Nga, tất nhiên, trong thời điểm thuận lợi hay phục hồi, nó cũng đóng vai trò mũi nhọn".

Ông đánh giá những khoản trợ cấp của chính phủ Nga cho các ngành công nghiệp then chốt của khu vực công đã giúp ổn định tỷ lệ thất nghiệp ở mức thấp.

Phương Tây "há miệng mắc quai", hậu quả có thể vô cùng tàn khốc

Phải chăng, chỉ cần một vài biện pháp kinh tế, cùng với điều cấm của IMF là một quốc gia bất kỳ, nếu ngoại hối và vàng (tài sản thế chấp ở bên ngoài) mà bị đóng băng là coi như Nhà nước đó không thể in tiền để trả lương cho nhân viên, người nghỉ hưu, quân đội, cảnh sát? Họ sẽ đáp trả như Nga ư? Sẽ bao vây, cấm vận, trừng phạt và thậm chí sử dụng vũ lực? May ra thế giới chỉ Nga làm được.

Bây giờ, ai muốn bán thứ gì đó để lấy USD, liệu họ dám chắc rằng sẽ không bị đóng băng, bị lấy đi?

Dự trữ bị đóng băng của Liên bang Nga là một canh bạc thực sự của Tổng thống Vladimir Putin, một mặt, điều này đã chứng minh rõ ràng cho toàn thế giới thấy những rủi ro mà đồng tiền quốc gia của Mỹ mang lại, nhưng mặt khác đây là miếng mồi to béo mà Điện Kremlin đã dày công tung ra.

Hãng thông tấn TASS ngày 19/8 trích dẫn cuộc phỏng vấn của Ngoại trưởng Sergey Lavrov với tạp chí International Affairs, trong đó đề cập về viện trợ của phương Tây với Ukraine.

"Về tiền bạc, tổng hỗ trợ của phương Tây cho chế độ Zelensky trong thời gian diễn ra chiến dịch quân sự đặc biệt đã vượt 160 tỉ USD, bao gồm cả viện trợ quân sự trị giá 75 tỉ USD", ông Sergey Lavrov cho biết.

Nhưng khi chiến sự kéo dài và các nền kinh tế phương Tây đang chịu áp lực từ lạm phát cao, việc thông qua những gói viện trợ lớn mới cho Kiev chắc chắn sẽ gặp nhiều khó khăn. Điều này khiến tài sản bị đóng băng của Nga trở thành nguồn tiền hấp dẫn với phương Tây.

"Nếu bạn hỏi con đường nào dễ dàng hơn về mặt chính trị, tịch thu tài sản của đối thủ mà chúng ta đã phong tỏa hay dùng tiền đóng thuế của người dân để hỗ trợ tái thiết kinh tế Ukraine, câu trả lời là dùng tài sản Nga", Larry Summers, Bộ trưởng Tài chính Mỹ dưới thời cựu tổng thống Bill Clinton, hồi tháng 2 nói.

Thật không may, các nhà tinh hoa của Phương Tây, vì chủ quan, ngạo mạn đã "nuốt miếng mồi" này không do dự để rồi lâm vào thế "há miệng mắc quai".

Bắc Kinh đang theo sát sự kiện và lên kế hoạch để tránh rơi vào tình cảnh như Liên bang Nga. Nhiều quốc gia khác trên thế giới cũng đang làm vậy, vì họ lo ngại về các hành động từ chính phủ Mỹ.

Báo NetEase cho biết: "Cách tiếp cận của Mỹ đã gây ra thiệt hại đáng kể cho trật tự thế giới và tạo sự nguy hiểm cho hoạt động kinh doanh quốc tế".

Tại Trung Quốc, một câu hỏi đã được đặt ra: làm cách nào để bảo vệ tài sản quốc tế của bản thân khi nước Mỹ đã cho thấy việc giữ tiền trong các ngân hàng và trái phiếu phương Tây là không an toàn. Chỉ một cách thực sự hiệu quả đó là rút chúng đi.

Hiện nay tài sản của Trung Quốc ở nước ngoài vào khoảng 9.000 tỷ USD, phần lớn số tiền đó thuộc diện có thể bị Mỹ trừng phạt.

Trong bối cảnh này, Bắc Kinh đang xem xét khả năng rút tiền khỏi quyền tài phán của các hệ thống tài chính phương Tây. Trong trường hợp viễn cảnh trên xảy ra, tổn thất của Mỹ sẽ vô cùng "tàn khốc".

Trung Quốc tuyên bố ‘không đứng yên’ trước hạn chế 5G của Đức

Trung Quốc sẽ không đứng yên nếu chính phủ Đức quyết định hạn chế sử dụng linh kiện từ các công ty Trung Quốc như Huawei trong mạng lưới 5G của mình, đại sứ quán Trung Quốc tại Berlin nói hôm thứ Năm (21/9).

Theo một quan chức chính phủ, Bộ Nội vụ Đức đã đề xuất buộc các nhà khai thác viễn thông hạn chế sử dụng thiết bị do Huawei và ZTE của Trung Quốc sản xuất, sau khi một cuộc đánh giá nhấn mạnh đến sự phụ thuộc của Đức vào hai nhà cung cấp Trung Quốc.

“Nếu chính phủ Đức thực sự quyết định đi theo hướng này mà không chứng minh được rằng các sản phẩm của Trung Quốc gây ra mối đe dọa an ninh cho Đức, chúng tôi sẽ không đứng yên”, đại sứ quán Trung Quốc nói trong một tuyên bố gửi qua email cho Reuters.

“Nếu Đức loại trừ các công ty Trung Quốc một cách vô lý, điều này không chỉ vi phạm nguyên tắc cạnh tranh công bằng mà còn gây tổn hại cho các công ty Trung Quốc và chính nước Đức”, Đại sứ quán Trung Quốc nói.

Cơ quan đại diện ngoại giao của Trung Quốc nói thêm rằng Huawei và ZTE từ lâu đã hoạt động ở Đức phù hợp với luật pháp Đức.

Về phía Đức, Bộ nội vụ muốn giải trình cách tiếp cận của mình với nội các vào tuần tới.

Armenia đối mặt khủng hoảng khi Nagorno-Karabakh đầu hàng

Việc phe ly khai ở Nagorno-Karabakh đầu hàng quân đội Azerbaijan khiến Thủ tướng Armenia đối mặt làn sóng đòi từ chức, đẩy đất nước vào khủng hoảng chính trị.

Nhóm ly khai thân Armenia ở Nagorno-Karabakh ngày 20/9 ký thỏa thuận ngừng bắn với quân đội Azerbaijan, chấp nhận buông vũ khí và giải tán lực lượng. Phe ly khai còn chấp thuận đề xuất từ chính quyền Azerbaijan về các cuộc đàm phán nhằm tái sáp nhập khu vực này vào Azerbaijan.

Bộ Quốc phòng Azerbaijan sau đó khẳng định phe ly khai Nagorno-Karabakh đã đầu hàng, thêm rằng toàn bộ đạn dược và thiết bị quân sự hạng nặng của lực lượng này sẽ phải giao nộp cho Azerbaijan.

Đây được coi là chiến thắng lớn của Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev trong nỗ lực đưa Nagorno-Karabakh trở lại dưới quyền kiểm soát của Baku. Trong khi đó, Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan bị chỉ trích nặng nề và đối mặt những lời kêu gọi từ chức.

Một cuộc khủng hoảng chính trị đang bao trùm thủ đô Yerevan của Armenia, khi người biểu tình đổ ra đường phố trong ba ngày liên tiếp, phản đối cách chính phủ của Thủ tướng Pashinyan xử lý cuộc khủng hoảng Nagorno-Karabakh, cho rằng ông đã chấp nhận quá nhiều nhượng bộ trước Azerbaijan.

Phe đối lập cáo buộc Thủ tướng Pashinyan "phản quốc", yêu cầu ông rời ghế ngay lập tức, thậm chí đã khởi động tiến trình luận tội ông tại quốc hội.

Người dân từ Yerevan và những khu vực lân cận đã phong tỏa các tuyến đường tới thủ đô. Họ giận dữ vì Thủ tướng Pashinyan quyết định đứng ngoài cuộc đụng độ ở Nagorno-Karabakh, khiến phe ly khai tại đây phải hạ vũ khí đầu hàng.

"5 năm dưới chính quyền Nikol Pashinyan, chúng tôi đã mất Artsakh và an ninh quốc gia của Armenia cũng bị đặt dấu hỏi", một người biểu tình tên Suren nói, sử dụng tên mà người Armenia vẫn dùng để chỉ khu vực Nagorno-Karabakh. "Việc ông ấy tiếp tục lãnh đạo đất nước là điều không thể chấp nhận được. Nếu điều này tiếp diễn, chúng ta sẽ sớm mất Armenia".

Andranik Tevanyan, cựu nghị sĩ và hiện là chủ tịch liên minh Đức mẹ Armenia đối lập, cũng kêu gọi Pashinyan rút lui vì đã "từ bỏ" Nagorno-Karabakh.

"Chúng tôi kêu gọi Thủ tướng Pashinyan rút lại tuyên bố tháng 10/2022 được đưa ra sau cuộc đàm phán ở Praha, trong đó ông công nhận toàn vẹn lãnh thổ của Azerbaijan, gồm cả khu vực Nagorno-Karabakh, dẫn chúng ta đến tình trạng đáng buồn hiện nay", Tevanyan nói.

Tevanyan, người thường xuyên phát biểu tại các cuộc biểu tình chống chính phủ ở Yerevan, gọi Thủ tướng Pashinyan là "mối đe dọa lớn nhất đối với Armenia". "Chúng ta phải đảo ngược hoàn toàn các chính sách của Pashinyan", ông tuyên bố.

Arman Babajanyan, chủ tịch đảng Vì Cộng hòa của Armenia, cho rằng sau biến cố ở Nagorno-Karabakh, nơi có đông đảo người gốc Armenia sinh sống, tình hình chính trị trong nước có thể còn trở nên bất ổn hơn nữa, nhưng không đồng tình việc yêu cầu Thủ tướng Pashinyan từ chức.

"Nếu những cuộc biểu tình gây sức ép đòi Thủ tướng Pashinyan từ chức không thành công, hoàn toàn có khả năng Azerbaijan sẽ có thêm hành động quyết liệt chống lại Armenia", ông suy đoán.

Chuyên gia chính trị Armen Baghdasaryan tại Yerevan nhận định Thủ tướng Pashinyan vẫn có triển vọng tiếp tục nắm quyền, miễn là người gốc Armenia ở Nagorno-Karabakh không bị Azerbaijan trục xuất.

"Nếu 120.000 người ở Nagorno-Karabakh phải sơ tán đến Armenia, khi đó, làn sóng phản đối mới đủ mạnh để khiến chính phủ bị lật đổ", ông nói.

Theo Baghdasaryan, phe đối lập chỉ đơn giản là đang tận dụng thời cơ để tăng sức ép buộc Thủ tướng Pashinyan từ chức, trong khi họ không đưa ra được kế hoạch hành động cụ thể nào để cải thiện tình hình. "Gần như không thể tạo ra bất kỳ thay đổi nào trong bộ máy lãnh đạo với một chương trình nghị sự như vậy", ông cho hay.

Lo sợ về một tương lai bất ổn, hàng nghìn người Armenia đã đổ đến sân bay ở Stepanakert, thủ phủ vùng Nagorno-Karabakh, nơi được Azerbaijan gọi là Khankendi, để tìm đường sơ tán. Những người khác tới căn cứ lực lượng gìn giữ hòa bình Nga để trú ẩn.

Azerbaijan tuyên bố sẽ tiếp nhận 120.000 người dân tộc Armenia ở Nagorno-Karabakh và quyền lợi của họ sẽ được bảo vệ theo hiến pháp. Nhưng nhiều người Armenia tỏ ra hoài nghi, cáo buộc Azerbaijan đang tìm cách "thanh lọc sắc tộc" ở Nagorno-Karabakh, điều Baku phủ nhận.

"Về cơ bản, họ đang nói rằng chúng tôi cần phải rời đi, không nên ở lại hoặc phải chấp nhận nơi đây là một phần của Azerbaijan", Ruben Vardanyan, cựu quan chức hàng đầu trong chính quyền người Armenia ở Karabakh, nói với Reuters.

Peter Stano, người phát ngôn của Liên minh châu Âu về các vấn đề đối ngoại, cho biết điều rất quan trọng là "những diễn biến quân sự hiện tại không được sử dụng như cái cớ để buộc người Armenia ở Karabakh phải sơ tán khỏi khu vực".

"Vấn đề lớn nhất hiện nay là cần làm gì với những người không thể quay trở lại các ngôi làng đã bị Azerbaijan chiếm giữ", Olesya Vartanyan, nhà phân tích của Nhóm Khủng hoảng Quốc tế, cho hay.

Theo Vartanyan, hàng nghìn người ở Nagorno-Karabakh hiện không thể quyết định nên làm gì, trốn trong tầng hầm, ở lại căn cứ của lực lượng gìn giữ hòa bình Nga hay tìm cách chạy trốn khỏi khu vực. "Mọi người đang hoảng loạn và tình hình nhân đạo ở đó thật khủng khiếp", bà nói.

Nagorno-Karabakh tách khỏi Azerbaijan khi lực lượng ly khai thân Armenia kiểm soát vùng này sau cuộc chiến đầu thập niên 1990. Kể từ đó, hai bên nhiều lần đụng độ, đỉnh điểm là cuộc chiến năm 2020 giúp Azerbaijan giành lại một phần lãnh thổ từ phe ly khai.

Với vai trò trung gian của Nga, Armenia tháng 11/2020 chấp nhận ký thỏa thuận với Azerbaijan để chấm dứt 6 tuần giao tranh ác liệt khiến hàng nghìn người thiệt mạng tại Nagorno-Karabakh.

Theo thỏa thuận, Armenia trả lại 4 vùng lãnh thổ đang kiểm soát ở Nagorno-Karabakh cho Azerbaijan, còn Nga triển khai gần 2.000 lính gìn giữ hòa bình tới hành lang Lachin nối giữa Nagorno-Karabakh với Armenia trong 5 năm. Thủ tướng Pashinyan khi đó mô tả quyết định này là "đau đớn".

Căng thẳng ở Nagorno-Karabakh leo thang từ năm ngoái, khi Nga tập trung nguồn lực cho chiến sự ở Ukraine và suy giảm ảnh hưởng ở vùng Kavkaz, nơi được coi như "sân sau" của Moskva.

Những tháng gần đây, Armenia đã tìm cách xa rời Nga, do lo ngại rằng Moskva không còn là bên bảo đảm an ninh đáng tin cậy. Armenia lần đầu tiên gửi viện trợ nhân đạo tới Ukraine, mời binh sĩ Mỹ tham gia tập trận chung và rút đại diện khỏi Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể (CSTO), khối quân sự do Moskva dẫn đầu.

Trong một cuộc phỏng vấn với Politico tuần trước, Thủ tướng Pashinyan cho biết lực lượng gìn giữ hòa bình Nga đã thất bại trong nhiệm vụ của mình. Trong khi đó, các đảng đối lập thân Nga ở Armenia đã nhanh chóng kêu gọi thành lập một "chính phủ lâm thời" để giám sát cuộc khủng hoảng.

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng trong bối cảnh khủng hoảng hiện nay, hành động của các chính trị gia thân Nga ở Armenia khó có thể cải thiện tình hình, thậm chí còn có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng hơn.

"Ngay cả khi có nỗ lực nào đó nhằm thay đổi chế độ hoặc một cuộc đảo chính nhằm đưa lực lượng này lên nắm quyền, tôi không thể hiểu họ sẽ giữ quyền lực thế nào, khi tất cả mọi người đều vỡ mộng về vai trò của Moskva ở Nagorno- Karabakh", Laurence Broers, chuyên gia về xung đột thuộc viện Chatham House, trụ sở tại London, Anh, nhận xét.

Nguồn: Báo Tin Tức; Vietnamnet; Dân Trí; VOA; Vnexpress