Bùng nổ vụ bê bối bóc lột du học nghề Việt tại Đức

Tuần trước vào ngày 28/7/2026, Đài truyền hình quốc gia ZDF phát sóng một phóng sự điều tra gây chấn động về cuộc sống của nhóm học viên điều dưỡng người Việt tại Tiểu bang Thüringen.

Điều kiện sinh hoạt tồi tệ
Trong phóng sự, nhiều học viên lần đầu kể lại quãng thời gian họ cho là tồi tệ nhất kể từ khi đặt chân đến Đức. Theo lời kể, có thời điểm 10 người phải ở chung một phòng ngủ, bếp và nhà tắm dùng chung với rất nhiều người. Một số căn phòng thậm chí không có tay nắm cửa, muốn mở phải dùng dao cạy ra.
Dù điều kiện sinh hoạt rất kém, mỗi tháng họ vẫn bị khấu trừ vào lương khoảng 275 Euro tiền thuê nhà, cộng phụ phí và 10 Euro tiền điện. Hiệp hội Người thuê nhà Đức nhận định, nếu những phản ánh này là đúng, vụ việc có dấu hiệu của hành vi cho thuê với giá cắt cổ

Thu nhập mong manh
Điều khiến dư luận Đức bàng hoàng hơn là nhiều học viên cho biết họ không được trả lương trong nhiều tháng, có người nói kéo dài tới khoảng nửa năm. Khi lên tiếng đòi quyền lợi, một số người cho biết họ được yêu cầu ký thỏa thuận chấm dứt hợp đồng đào tạo Aufhebungsvertrag, mà không được giải thích đầy đủ hậu quả pháp lý.
Đối với học viên ngoài EU, việc mất hợp đồng đào tạo cũng đồng nghĩa nguy cơ mất điều kiện cư trú. Nhiều người rơi vào cảnh vừa không có thu nhập, vừa phải gấp rút tìm doanh nghiệp mới để được tiếp tục ở lại Đức.

Áp lực tài chính và quyền ở lại bị đe dọa
Theo điều tra của ZDF, đằng sau mỗi học viên còn là những gia đình ở Việt Nam đã vay từ 10.000 đến 40.000 Euro để chi trả các khoản phí môi giới, học tiếng và làm hồ sơ với hy vọng con em có một tương lai tốt đẹp hơn tại Đức.
Theo các tài liệu được báo chí Đức công bố, những đơn khiếu nại đầu tiên đã xuất hiện từ cuối năm 2024, khi nhiều học viên phản ánh việc chậm lương và điều kiện sinh sống không đảm bảo. Đến tháng 8/2025, doanh nghiệp liên quan bị thu hồi quyền đào tạo. Tuy nhiên, nhiều học viên vẫn tiếp tục làm việc vì lo sợ nếu nghỉ sẽ mất quyền cư trú tại Đức.

Truyền thông và công đoàn và chính quyền vào cuộc
Đầu năm 2026, các học viên bắt đầu đồng loạt lên tiếng với công đoàn Ver.di và các cơ quan chức năng. Những lời tố cáo sau đó được ZDF điều tra trong nhiều tháng trước khi công bố trong phóng sự ngày 28/7, khiến vụ việc trở thành tâm điểm trên toàn nước Đức và làm dấy lên nhiều tranh luận về việc bảo vệ học viên, lao động nước ngoài trước nguy cơ bị bóc lột.
Theo thông tin mới nhất từ Đài MDR, sau khi chính quyền tiểu bang Thüringen, Cơ quan Việc làm và công đoàn Ver.di vào cuộc, khoảng 40 du học nghề Việt đã được bố trí nơi đào tạo mới. Trong đó, khoảng 25 người tiếp tục học nghề tại khu vực Altenburger Land, số còn lại chuyển sang các địa phương khác. MDR cho biết hiện không có học viên nào phải đối mặt với nguy cơ bị trục xuất, và nhiều người đã có cơ hội tiếp tục con đường học nghề tại Đức.

Các khoản lương chưa trả tiếp tục gây gánh nặng cho các cựu học viên
Trong khi đó, tất cả du học nghề Việt nói trên đã làm việc chỗ mới. Nhưng không phải ai cũng ở lại ngành điều dưỡng, một số đã chuyển sang ngành khác sau những trải nghiệm cay đắng. Tuy nhiên, với một số du học nghề, những tồn tại trước đây vẫn chưa kết thúc.
Theo luật sư biện hộ cho học viên, các khoản nợ lương đã được tòa án thỏa thuận ước tính sơ bộ còn khoảng 120.000 Euro doanh nghiệp nợ học viện, hiện vẫn chưa thanh toán. ,

Sau bê bối, du học nghề Việt làm  lại từ đầu, Awo tự tổ chức đào tạo riêng tại Việt Nam

Nhu cầu lao động điều dưỡng từ nước ngoài
Theo số liệu từ Cơ quan Việc làm Liên bang, cứ bốn nhân viên nước ngoài trong ngành điều dưỡng ở Thüringen thì có một người đến từ các nước ngoài EU. Vào cuối năm 2025, khoảng 4.300 nhân viên nước ngoài làm việc trong lĩnh vực chăm sóc, điều dưỡng. Gần 1.250 người trong số đó đến từ các nước thứ ba, tức là các nước ngoài Liên minh châu Âu. Phần lớn họ đến từ Việt Nam, Philippines và Ấn Độ.

Sau bê bối, du học nghề Việt có cơ hội mới
Sau vụ bê bối trên, khoảng 25 du học nghề Việt tiếp tục học nghề điều dưỡng tại khu vực Altenburger Land, số còn lại chuyển sang các địa phương khác tại nơi làm việc mới. Du học nghề cho biết, các đồng nghiệp rất thân thiện và nhiệt tình. Nếu học viên đặt ra câu hỏi, nhân viên điều dưỡng người Đức sẽ giải thích rõ ràng và đơn giản phải làm gì, hoặc không nên làm gì. Hiện tại du học nghề Việt đã nói được tiếng Đức tốt hơn nhiều.

Tiếng Đức và chi phí vẫn là những thách thức lớn
Theo Cơ quan Việc làm Thüringen, tiếng Đức là một trở ngại lớn đối với các công ty đang tích cực tìm kiếm du học nghề ở các nước thứ ba.
Ngoài ra, chi phí tuyển dụng tốn kém. Nếu các công ty hợp tác với Cơ quan Lao động Liên bang và chương trình tuyển dụng đặc biệt đã ban hành, chi phí tuyển dụng sẽ dao động  từ 7.000 đến 8.000 Euro cho mỗi du học nghề. Điều này khiến nhiều công ty nản lòng. Hiện tại, chỉ có 20 doanh nghiệp ở Ostthüringen đang xem xét tuyển dụng du học nghề từ các nước thứ ba.

Hiệp hội Awo Thüringen tự tổ chức các chương trình đào tạo riêng tại Việt Nam
Hiệp hội DAWO của ngành điều dưỡng ở Thüringen với hơn 10.000 lao động ở 17 chi nhánh đã và đang đi theo hướng riêng để tuyển dụng du học nghề nước ngoài một cách hiệu quả. Hiện Awo Thüringen đã thành lập lớp học riêng tại Viện Goethe-Institut để các du học nghề Việt Nam có thể học tiếng Đức tại quê nhà và chuẩn bị cho cuộc sống tại Đức. 26 học viên mới đầu tiên sẽ đến Thüringen vào tháng Tám này, đã được chuẩn bị kỹ lưỡng.

Đức Việt Online