Bong bóng mua sắm trực tuyến ở Trung Quốc đang xẹp dần

Đối mặt với việc bị cắt giảm lương, tăng ca liên tục và sự cạnh tranh khốc liệt, những người bán hàng trực tuyến ở Trung Quốc cảm thấy chán nản vì không có người xem, cả tháng không bán được sản phẩm nào.

Mua sắm qua phát trực tiếp (livestream), vốn đã trở nên cực kỳ phổ biến ở Trung Quốc. Trong đại dịch COVID-19, đây từng là một ngành "hái ra tiền" khi gần một nửa số người dùng Internet ở nước này mua hàng từ các trang thương mại điện tử trực tuyến.

Tuy nhiên, "bong bóng" mua sắm trực tuyến qua livestream đã bắt đầu xẹp dần trong năm nay. Giờ đây, những livestreamers đang phải đối mặt với tình trạng lương ngày càng giảm, tăng ca liên tục và sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Nhiều người trong số họ đang đặt ra những câu hỏi về triển vọng của việc làm này trong tương lai sẽ ra sao?

Hou Chunyu là một trong số những người đang phải "chiến đấu" để phát livestream bán hàng mỗi ngày. Trong suốt 1 tháng, Hou Chunyu đều đặn dành 4 tiếng mỗi ngày để livestream bán thực phẩm chức năng trên Douyin - một nền tảng bán hàng như TikTok. Để thu hút nhiều mắt xem ứng với từng khung giờ vàng, cô gái này nhiều khi phải làm việc đến quá nửa đêm.

“Thực phẩm bổ sung này chứa 8 loại chất xơ, vitamin và khoáng chất. Ngay cả các phi hành gia cũng sử dụng loại thực phẩm tuyệt vời này. Tại sao bạn không thử chứ?”, Hou Chunyu quảng cáo nhiệt tình sản phẩm. Tuy nhiên, trong suốt một tháng, Hou vẫn chưa bán được bất kỳ sản phẩm nào. Kênh bán hàng trực tuyến của cô thường chỉ có 4 người xem, trong đó có 2 người là đồng nghiệp.

Chia sẻ với Rest of World , Hou cho biết cô cảm thấy như đang nói chuyện một mình với gương vậy. Dù đã cố gắng tương tác với khán giả song cô vẫn không nhận được bình luận nào về sản phẩm. Cô gái livestream thuê này quyết định nghỉ việc vì không can tâm, dù cho được trả tới 12.000 nhân dân tệ (1.642 USD) mỗi tháng.

“Tôi sẽ suy sụp tinh thần nếu tiếp tục làm điều này”, Hou giãi bày.

Hou Chunyu từng là sinh viên chuyên ngành báo chí truyền hình. Năm 2022, Hou chuyển đến Hàng Châu để làm người bán hàng trực tiếp. Cô bị thu hút bởi lời hứa hẹn sinh lời của công việc tại một thành phố là trung tâm thương mại điện tử của Trung Quốc. Cô làm việc 4 giờ một ngày, 26 ngày một tháng với mức lương hơn 10.000 nhân dân tệ (1.390 USD) - gấp đôi thu nhập trung bình của sinh viên mới tốt nghiệp đại học.

Tuy nhiên, thị trường việc làm trở nên khó khăn hơn vào năm 2023. Hou cho biết nhiều công ty đã hạ lương của họ xuống còn 6.000–8.000 nhân dân tệ (821–1.095 USD) và yêu cầu nhân viên làm việc 8 giờ một ngày. Sau khi các công ty phá sản, Hou thường xuyên thay đổi công việc. Mới đây nhất, cô đã bị công ty quần áo sa thải sau 6 ngày nhận việc.

Trước đây, mọi thứ từng không khó khăn như vậy. Vào giữa năm 2021, là thời điểm "hoàng kim" của ngành công nghiệp này - một phần nhờ các lệnh hạn chế của Trung Quốc. Phụ nữ trẻ đổ xô đi livestream và làm việc ngày đêm cho các công ty thương mại điện tử với ước mơ giàu có và nổi tiếng.

Mua hàng giảm giá qua livestream theo đó trở thành một trong những hình thức mua sắm phổ biến ở Trung Quốc. Trên các nền tảng như Taobao Live và ứng dụng chị em Douyin, các streamer bán mọi thứ, từ nước thông cống đến son môi; trò chuyện gần gũi và thu hút hàng triệu người xem tò mò.

Thế nhưng sang đến năm nay, "bong bóng" thương mại điện tử truyền phát trực tiếp bắt đầu xẹp dần khi ngành công nghiệp trở nên bão hòa. Chán nản với mức thu nhập đi xuống, trong khi thời gian làm việc dài hơn trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, những người bán hàng trực tiếp như Hou bắt đầu đặt ra câu hỏi về triển vọng của việc làm này trong tương lai.

Rất nhiều người cũng chia sẻ với Rest of World về việc họ bị cắt giảm lương. Li Bing (23 tuổi) ở Chu San, bán bồn cầu và bồn rửa trong phòng tắm cho một công ty thiết bị gia dụng là ví dụ điển hình. Thay vì kiếm được 15.000 nhân dân tệ (2.053 USD) mỗi tháng như năm 2022, cô gái này giờ đây chỉ được trả khoảng 8.000 nhân dân tệ (1.095 USD) mỗi tháng. Cùng chung tình cảnh, He Zi, một người phát trực tiếp 26 tuổi ở Hàng Châu, cho biết thu nhập hàng tháng của cô giảm 5.000 nhân dân tệ so với năm ngoái.

Theo công ty tư vấn iiMedia Research của Trung Quốc, thu nhập của những người bán hàng livestream đã giảm khoảng 30% từ năm 2022 đến năm 2023, tại các thành phố lớn như Hàng Châu, Thượng Hải và Bắc Kinh .

Trong viễn cảnh kinh tế không mấy khả quan, người tiêu dùng Trung Quốc trở nên thận trọng hơn trong chi tiêu và có xu hướng mua hàng giá hời hơn. Li Bing cho biết, không giống như một năm trước, khi khách hàng tranh nhau để đặt hàng khi được giới thiệu qua livestream, giờ đây họ kén chọn hơn rất nhiều. “Bạn cần thuyết phục họ bằng giọng điệu chân thành nhất. Công việc bây giờ không những mệt mỏi về thể xác mà còn tra tấn tinh thần”, Li Bing ngao ngán.

Khi doanh số bán hàng sụt giảm, các công ty cố gắng bù đắp tổn thất bằng cách tăng khối lượng công việc của nhân viên. Công cuộc bán hàng trực tuyến theo đó ngày càng trở nên cạnh tranh, khắt khe và căng thẳng.

Sharon Zhang, cô gái 23 tuổi vừa bỏ công việc dẫn chương trình phát trực tiếp tại một công ty mỹ phẩm hàng đầu Hàng Châu, nói với Rest of World rằng trong năm 2023, số giờ làm việc của cô đã tăng lên đáng kể trong khi lương bị cắt giảm. “Cổ họng của tôi không thể chịu đựng được nữa”, cô nói.

Cũng theo Amy Wang, một người bán hàng trên Douyin, công ty yêu cầu các nhân viên như cô phải nói liên tục không ngừng nghỉ ngay cả khi không có khán giả xem kênh. Những người bán hàng như họ cũng không được phép tạm dừng quá 5 giây và phải kéo dài thời gian phát trực tuyến nếu lượng người xem đạt đến một mức nhất định.

“Đầu tôi ong ong sau khi nói đi nói lại một thứ suốt cả ngày. Tôi cảm thấy mình giống như một con chuột thí nghiệm đang chạy vòng tròn”, Wang nói.

Theo Rui Ma, một chuyên gia phân tích công nghệ Trung Quốc, những người bán hàng trực tiếp đang phải đối mặt với áp lực và sự cạnh tranh lớn hơn do thị trường quá bão hòa. Công ty nghiên cứu thị trường Trung Quốc Zhiyan Consulting cho biết, số lượng các kênh phát trực tiếp trên mọi nền tảng của Trung Quốc đã tăng gấp 5 lần từ năm 2020–2022.

Leo Li, chuyên gia tuyển dụng tại Hàng Châu, cho biết từ năm 2020 đến năm 2021, sau khi hoạt động mua sắm qua livestream bùng nổ ở Trung Quốc, các nhà bán lẻ sẵn sàng giảm giá sâu và chi bội tiền chỉ để sản phẩm của mình lên xu hướng. Các công ty truyền phát trực tiếp mọc lên như nấm và cạnh tranh nhau dưới bất kỳ hình thức nào.

Để tối ưu chi phí, các công ty thương mại điện tử đã bắt đầu thử nghiệm những người bán hàng trực tuyến bằng AI. Công ty khởi nghiệp Silicon Intelligence có trụ sở tại Nam Kinh cho phép khách hàng tạo trình phát trực tiếp AI tùy chỉnh của riêng họ hoặc sử dụng các trình phát trực tiếp đã được đào tạo trước của công ty với mức đăng ký hàng tháng chỉ 5.500 nhân dân tệ (753 USD).

Điều này càng khiến thu nhập của các livestreamer trở nên bấp bênh. Amy Wang tâm sự cô từng làm việc tại 4 công ty phát trực tiếp khác nhau, bán mọi thứ từ bình giữ nhiệt đến đồ lót. Mới đây, ngay trong tháng thứ hai làm việc tại công ty bán chân giò, cô bị sa thải với lý do lợi nhuận không đủ.

Mặc dù vậy, nhiều người vẫn cố gắng tiếp tục nghề livestream bởi nghĩ đây là sự lựa chọn tốt nhất ở thời điểm hiện tại.

Một thanh niên tại Quảng Đông chuyên bán đồ trang trí nhà cửa cho biết anh chọn công việc này vì thời gian linh hoạt, lại được mặc đẹp để lên sóng. “Với một sinh viên mới tốt nghiệp, livestream vẫn mang lại thu nhập khá cao hơn nhiều các công việc khác”, chàng trai 26 tuổi nói.

Phục hồi yếu ớt, kinh tế Trung Quốc cần thêm những “phép màu”

Kinh tế Trung Quốc dự kiến sẽ phục hồi tích cực trong năm nay nhưng thị trường bất động sản yếu kém đã làm suy yếu niềm tin của người tiêu dùng.

Ngay cả kỳ nghỉ “Tuần lễ Vàng” của Trung Quốc năm nay kéo dài 8 ngày liên tiếp, bắt đầu từ ngày 29/9, chi tiêu và lượt đi lại cũng không được như kỳ vọng.

Số liệu chính thức cho thấy, số lượng du khách và doanh thu du lịch nội địa trong kỳ nghỉ lễ kéo dài 8 ngày, kết hợp giữa Tết Trung thu và Quốc khánh Trung Quốc chỉ cao hơn một chút so với mức của năm 2019 - thời điểm trước đại dịch.

Tuy nhiên, hoạt động trên thị trường bất động sản - lĩnh vực mà các nhà phân tích cho rằng là nguyên nhân chính gây ra khủng hoảng kinh tế của Trung Quốc vẫn diễn biến mờ nhạt, với số người mua nhà mới trong kỳ nghỉ lễ ít hơn mong đợi.

Giữa bối cảnh kết quả tăng trưởng trong quý III/2023 của Trung Quốc dự kiến sẽ được công bố vào tuần tới, các nhà phân tích sẽ tìm kiếm những dấu hiệu cho thấy Trung Quốc sẽ tiếp tục hỗ trợ phục hồi kinh tế bằng các biện pháp kích thích bền vững.

Heron Lim - nhà kinh tế học Trung Quốc tại hãng xếp hạng tín nhiệm Moody's Analytics, cho biết: “Nền kinh tế đang hồi phục”, “nhưng xét về mức độ tăng trưởng mạnh mẽ thì điều đó vẫn còn thiếu”.

Kinh tế Trung Quốc dự kiến sẽ phục hồi tích cực trong năm nay sau các lệnh phong tỏa vì Covid-19 hồi năm 2022 nhưng thị trường bất động sản yếu kém đã làm suy yếu niềm tin của người tiêu dùng. Đồng thời, thương mại và sản xuất cũng không mang lại điểm sáng khi nhu cầu nước ngoài sụt giảm đối với hàng xuất khẩu của nước này.

Các nhà hoạch định chính sách đã phản ứng bằng việc cắt giảm yêu cầu đối với hoạt động cho vay thế chấp và hạ lãi suất, nhưng họ chỉ thực hiện các biện pháp kích thích từng phần để tránh làm tăng thêm nợ công.

Truyền thông nhà nước ca ngợi kỳ nghỉ “Tuần lễ Vàng’’ là một thành công, nhắc đến “những khung cảnh nhộn nhịp” trên khắp đất nước là “dấu hiệu mới nhất của… sự phục hồi kinh tế ổn định của Trung Quốc, trái ngược hoàn toàn với những dự đoán tiêu cực của truyền thông và chính trị gia phương Tây”.

Tuy nhiên, những ước tính ban đầu về du lịch nội địa không như dự báo. Bộ Văn hóa và Du lịch Trung Quốc cho biết, lượng khách du lịch nội địa trong thời gian nghỉ lễ cao hơn 4,1% so với mức năm 2019 và doanh thu du lịch nội địa cao hơn 1,5%. Trong khi đó, Goldman Sachs cho biết, trước kỳ nghỉ lễ, Chính phủ đã dự kiến số lượng du khách sẽ tăng 7,8% và doanh thu tăng 3,7%.

Trong lĩnh vực bất động sản, khối lượng bán hàng trung bình hàng ngày theo khu vực đã giảm 17% so với năm 2022, theo dữ liệu từ China Index Holdings - nơi theo dõi thị trường của 35 thành phố.

“Lĩnh vực bất động sản có dấu hiệu suy yếu trở lại, bất chấp hàng loạt biện pháp nới lỏng được triển khai vào tháng 9”, các chuyên gia kinh tế của Ngân hàng Nomura viết trong một nghiên cứu.

Theo giới chuyên gia, việc nới lỏng hạn chế đối với người mua ở các thành phố hàng đầu Trung Quốc có thể gây tổn hại đến nhu cầu ở các thành phố nhỏ hơn.

Tại Hongkong (Trung Quốc), lượng du khách xuyên biên giới trung bình mỗi ngày đạt 70% mức được ghi nhận trong các năm 2017 và 2018. Tuy vậy, các nhà phân tích cho biết, du khách đến từ Trung Quốc Đại lục có mức chi tiêu bình quân đầu người cho các hàng hóa và dịch vụ xa xỉ có giá trị cao ít hơn.

Theo Oliver Tong - người đứng đầu bộ phận bán lẻ tại Hongkong của Công ty Dịch vụ bất động sản JLL, khách du lịch “hiện nay thích 'check-in' trên mạng xã hội nhiều hơn là mua sắm” trong các chuyến nghỉ lễ.

Girish Jhunjhnuwala - người sáng lập Tập đoàn khách sạn Ovolo có trụ sở tại Hong Kong, cho biết: “Các nhà bán lẻ đang mất niềm tin vào triển vọng kinh doanh trong dịp Tết Nguyên đán 2024. Sức chi tiêu đã giảm và điều này được phản ánh tại các nhà hàng và quán bar”.

Ray Chui - Chủ tịch của Kam Kee Holdings, công ty điều hành hơn 40 nhà hàng trên toàn thành phố - cho biết doanh thu dịp nghỉ lễ của họ đạt khoảng 75% so với mức của năm 2018. Chủ tịch Chui cho biết, trước đây, khách du lịch chi trung bình 300 đôla Hong Kong (HKD, tương đương 38 USD) mỗi người. “Bây giờ con số này chỉ còn khoảng 80 HKD”.

Tại Macao (Trung Quốc) - nơi có các sòng bạc phụ thuộc nhiều vào khách du lịch đại lục, số lượng du khách đạt 932.000 người, với lượng khách trung bình hàng ngày đạt khoảng 84% mức của năm 2019, Cơ quan du lịch Macao cho biết.

Nhà phân tích DS Kim của JPMorgan cho biết, tổng doanh thu liên quan đến các hoạt động cá cược trung bình trong kỳ nghỉ lễ ước tính là 830 triệu patacas (103 triệu USD)/ngày, tăng gần 30% so với kỳ nghỉ lễ Quốc tế Lao động.

Nhà phân tích Kim nhận định, số liệu này “tốt hơn nhiều so với những gì chúng tôi và thị trường đã lo sợ”. Trong khi các sòng bạc được hưởng lợi, JLL cho biết du khách đã không vung tiền vào các cửa hàng trang sức và thời trang trong khu vực này.

Các nhà phân tích cảnh báo rằng, dấu hiệu ổn định của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới vẫn còn mong manh do sự yếu kém trong lĩnh vực dịch vụ bất động sản, trong khi việc lãi suất tăng cao ở các đối tác thương mại của Trung Quốc sẽ ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu của nước này.

Nomura đã nâng dự báo tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Trung Quốc trong năm 2023 lên 4,8% từ mức 4,6%, nhưng vẫn duy trì dự báo tăng trưởng 3,9% cho năm tiếp theo với “triển vọng tăng trưởng thận trọng”.

Thế giới Ả Rập chia rẽ về cuộc chiến Israel - Hamas

Mỹ và Iran đang ra sức thuyết phục thế giới Ả Rập đang chia rẽ bởi cuộc xung đột bất ngờ nổ ra cuối tuần trước giữa Israel và phong trào kháng chiến Hồi giáo Hamas của người Palestine.

Sau khi đến Tel Aviv để thể hiện sự ủng hộ đồng minh, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken bắt đầu chuyến công du các nước Ả Rập từ ngày 13-10 với hy vọng gây sức ép lên phong trào Hồi giáo Hamas, trong lúc Israel chuẩn bị mở đợt tấn công lớn vào Dải Gaza.

Tính toán của Mỹ

Cuộc xung đột đang ở giai đoạn đầu nhưng có nguy cơ lan rộng hơn khi giao tranh ngày càng gia tăng.

"Chúng tôi sẽ tiếp tục thúc ép các nước giúp ngăn chặn xung đột lan rộng và sử dụng đòn bẩy của họ với Hamas để thả con tin ngay lập tức và vô điều kiện" - ông Blinken nói trước khi rời Tel Aviv để tới Jordan và sau đó là Qatar, Bahrain, Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE), Ai Cập.

Theo Ngoại trưởng Mỹ, "lựa chọn" của thế giới Ả Rập đã trở nên rõ ràng hơn bởi vụ xung đột. Tuy nhiên, đây không phải là sứ mệnh dễ dàng khi thế giới Ả Rập hiện đã bộc lộ sự chia rẽ.

Saudi Arabia, hiện đang trong quá trình bình thường hóa quan hệ với Israel do Mỹ thúc đẩy, đã cùng Qatar đổ lỗi cho các chính sách của Israel đối với người Palestine làm bùng phát bạo lực.

Dù là đồng minh của Mỹ, Saudi Arabia cũng là một lãnh đạo của thế giới Hồi giáo và ủng hộ việc thành lập một Nhà nước Palestine.

Ngược lại, Bahrain và UAE, hai nước đã bình thường hóa quan hệ với Tel Aviv, đã chỉ trích Hamas. Trong khi đó, Ai Cập và Jordan vẫn phản ứng thận trọng khi kêu gọi kiềm chế.

"Sự ủng hộ dành cho chính nghĩa của người Palestine ngày càng tăng cao trong cộng đồng người Ả Rập, và trong bối cảnh một cuộc chiến dường như có khả năng gây ra sự tàn phá lớn ở Gaza, các nhà lãnh đạo Ả Rập đang bước thận trọng để tránh gây ra phản ứng dữ dội trong nước và ngoại giao" - tổ chức Hội đồng Quan hệ đối ngoại (CFR) bình luận.

Trong ngày 13-10, Hãng tin Reuters cho biết biểu tình ủng hộ Palestine đã nổ ra tại nhiều nước khắp Trung Đông.

Trong tình huống đó, theo giới quan sát, Washington phải cố gắng cân bằng các mục tiêu gồm cả việc ủng hộ Israel trong phản ứng trước cuộc tấn công chưa từng có của Hamas, ngăn chặn một cuộc chiến tranh rộng hơn, ổn định Bờ Tây và giữ mối quan hệ với các đối tác Ả Rập.

Một yếu tố quan trọng mà Mỹ phải tính toán là vai trò của Iran nếu muốn giữ cuộc xung đột không lan rộng. Ngay khi cuộc xung đột nổ ra, Iran cũng đang ra sức vận động các nước Ả Rập và Hồi giáo đoàn kết chống lại Israel.

"Tất cả các quốc gia Hồi giáo và Ả Rập… phải hợp tác nghiêm túc trên con đường ngăn chặn tội ác của chính quyền Do Thái chống lại quốc gia Palestine bị áp bức", Tổng thống Iran Ebrahim Raisi nói trong cuộc gọi với người đồng cấp Syria Bashar al-Assad.

Ngoại trưởng Iran Hossein Amir-Abdollahian dự kiến sẽ lên đường sang các nước trong khu vực gồm Iraq, Lebanon. Ông cho biết một số nước đã thăm dò khả năng lập "mặt trận mới" chống lại Israel.

"Mỹ muốn tạo cơ hội cho Israel phá hủy Gaza, và đây là... một sai lầm nghiêm trọng. Nếu người Mỹ muốn ngăn hình thành chiến tranh trong khu vực, họ phải kiểm soát Israel", ông Amir-Abdollahian gửi thông điệp đến Mỹ vào hôm 13-10.

Giao tranh leo thang

Ngày 13-10, cuộc xung đột giữa Israel và Hamas đứng trước nguy cơ leo thang khi Tel Aviv yêu cầu hơn 1 triệu dân ở Gaza di tản xuống miền Nam, trong khi quân đội nước này đang tập hợp xe tăng và hơn 300.000 quân dự bị chuẩn bị cho cuộc đổ bộ vào khu vực này.

Bất chấp việc Liên Hiệp Quốc cho rằng việc di tản quy mô lớn trong vòng 24 giờ trong điều kiện chiến sự gần như là điều không thể, Tel Aviv vẫn kiên quyết bao vây toàn diện Gaza.

Trong khi chính quyền Tổng thống Palestine Mahmoud Abbas phản đối việc cưỡng ép di tản, Hamas đã kêu gọi người dân ở yên tại chỗ vì đây chỉ là cảnh báo giả của Tel Aviv.

Trong khi đó, Liên Hiệp Quốc và các nước tiếp tục kêu gọi tuân thủ luật pháp quốc tế trong cuộc xung đột.

"Chúng tôi đang kêu gọi tiếng nói toàn cầu, một lời kêu gọi rõ ràng từ mọi quốc gia thành viên trong cộng đồng quốc tế, đặc biệt là những quốc gia có ảnh hưởng, để yêu cầu tôn trọng đầy đủ luật nhân đạo quốc tế", Hãng tin Reuters dẫn lời người phát ngôn của Ravina Shamdasani, Cao ủy Nhân quyền Liên Hiệp Quốc, nói.

Tính đến 13-10, cuộc xung đột đã giết chết hơn 1.300 người Israel, hơn 1.500 người Palestine và hàng ngàn người bị thương.

Văn phòng nhân đạo Liên Hiệp Quốc (OCHA) cho biết hơn 420.000 người đã rời bỏ nhà cửa ở Gaza, trong khi Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cảnh báo nguy cơ xảy ra khủng hoảng nhân đạo vì hệ thống bệnh viện tại Dải Gaza sắp suy sụp.

Các nước tiếp tục di tản công dân khỏi Gaza và khuyến cáo những người còn kẹt lại nhanh chóng di tản xuống miền Nam khu vực này.

Người Gaza tiến thoái lưỡng nan với lệnh sơ tán

Nhìn những con phố quanh trại tị nạn Jabaliya, phía bắc Dải Gaza, bị bom đạn Israel xới tung, Jamal do dự không biết nên đi hay ở.

Naji Jamal, nhân viên y tế 34 tuổi làm việc tại trại tị nạn Jabaliya ở phía bắc Dải Gaza, đang băn khoăn trước trước lệnh sơ tán từ quân đội Israel rằng tất cả người Palestine trong khu vực nên di chuyển về phía nam, nơi chắc chắn họ sẽ sống trong cảnh vô gia cư. Nhưng nếu chọn ở lại, Jamal sẽ phải sống trong khu vực đã được quân đội Israel xác định là mục tiêu tấn công của một chiến dịch quân sự lớn.

"Đó là câu hỏi mang tính sống còn nhưng không có câu trả lời. Ở đây không có nơi trú ẩn an toàn, nơi nào cũng bị pháo kích, không có nơi để đi", Jamal nói.

Theo lệnh sơ tán được quân đội Israel ban hành hôm 13/10, Jamal và 1,1 triệu dân Palestine ở miền bắc Dải Gaza chỉ có khoảng 24 giờ để đưa ra quyết định đi hay ở.

Gần tới hạn chót sơ tán, hàng trăm nghìn quân dự bị Israel đã tập trung gần biên giới phía bắc Dải Gaza. Chiến đấu cơ Israel gầm rú trên bầu trời, bổ nhào ném bom xuống mục tiêu. Liên Hợp Quốc đã kêu gọi Israel xem xét lại lệnh sơ tán này và Tel Aviv cũng đã thừa nhận 24 giờ là không đủ để người dân Gaza sơ tán. Nhưng điều đó không đồng nghĩa chiến dịch tấn công sẽ không xảy ra.

Tại các bệnh viện, y bác sĩ Palestine nói rằng họ cảm thấy không còn lựa chọn nào khác ngoài ở lại. Mohammad Abu Selim, giám đốc bệnh viện Shifa lớn nhất Dải Gaza, cho biết không có cách nào để sơ tán bệnh viện.

Bệnh viện Shifa đang trong cảnh hỗn loạn khi thiếu điện, quá tải bệnh nhân, nhà xác không còn đủ chỗ chứa, nhưng không còn nơi nào an toàn khác ở Dải Gaza để sơ tán 600 bệnh nhân, trong đó có nhiều người nguy kịch.

"Yêu cầu chúng tôi sơ tán là điều nực cười. Đó là điều không thể", Abu Selim nói.

Hàng trăm nghìn người Palestine trong khu vực cũng đang đấu tranh với lựa chọn đi hay ở, trong bối cảnh các cuộc không kích từ Israel ngày càng gia tăng. Quân đội Israel tuyên bố chỉ nhắm vào cơ sở hạ tầng của Hamas, không tấn công dân thường, song ở khu vực có mật độ dân số cao như Gaza, thiệt hại với người dân là điều không thể tránh khỏi.

Nhiều người đã chạy trốn về phía nam, cố nhồi nhét trên những chiếc ôtô của người thân hoặc lê bước qua những con phố ngổn ngang, đổ nát, bất chấp bom đạn đang trút xuống quanh họ. Dòng người sơ tán hỗn loạn có cả xe đầu kéo, xe ngựa và lừa kéo dài khoảng 30 km trên dải đất, khiến đoạn đường thường mất 45 phút di chuyển giờ đây thành hành trình gian khổ, thậm chí là chết chóc, kéo dài tới hai tiếng.

Lực lượng Hamas cho rằng các cuộc không kích của Israel nhằm vào đoàn phương tiện sơ tán đã khiến ít nhất 70 người thiệt mạng.

"Tôi không tin tưởng họ. Nhưng tôi sẽ làm bất cứ điều gì có thể để gia đình an toàn", Ali Abdul Bari, cư dân 37 tuổi ở thành phố Gaza, nói về quân đội Israel.

Nhà của Bari ở phía tây bắc thành phố Gaza đã bị san phẳng sau cuộc không kích đêm 12/10. Thẫn thờ và mệt mỏi vì nhiều đêm mất ngủ, anh quyết định sơ tán tới Khan Younis, thành phố phía nam Dải Gaza, nhưng không thể chở tất cả thành viên gia đình trên xe.

Bari đã hứa với chú, dì rằng sẽ quay lại đón họ vào ngày 14/10. "Tôi có trách nhiệm với bố mẹ và các anh chị em của mình", Bari nói.

Khi được hỏi dân thường sơ tán an toàn bằng cách nào trong khi các cuộc bắn phá dữ dội vẫn không dừng lại, phát ngôn viên Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) Daniel Hagari nói "sẽ cố gắng đảm bảo an toàn" cho những người rời đi, nhưng không nêu biện pháp cụ thể.

Bất chấp nguy hiểm, một số người Palestine vẫn cố thủ ở nhà, không sơ tán theo lệnh của Israel. Khi nhìn đoàn xe đi qua, họ nhớ lại làn sóng những người tị nạn Palestine trước kia đã rời đi để né tránh các cuộc chiến tranh và không bao giờ có thể trở về nhà.

Một số người nhắc lại sự kiện Nakba, "thảm họa" di cư năm 1948, khi khoảng 700.000 người Palestine bị đuổi khỏi nhà ở những khu vực ngày nay thuộc Israel. Các thủ lĩnh Hamas ở Dải Gaza cũng kêu gọi người dân không sơ tán, cáo buộc Israel tạo ra "cuộc chiến tâm lý" nhằm phá vỡ sự đoàn kết trên dải đất.

"Sự kiện này như Nakba vậy, nỗi đau lại lần nữa xảy ra. Chúng tôi sẽ không bị đe dọa", Yasser Hasouneh, cư dân ở thành phố Gaza, nói.

Nhân viên y tế Jamal không có ôtô để rời đi. Nghĩ tới cảnh đem theo con trai sơ sinh, người mẹ ốm yếu và 30 thành viên gia đình khác lên xe ngựa băng qua vùng chiến sự khiến anh rùng mình. Jamal nói anh đã lựa chọn chấp nhận bất cứ điều gì Thượng đế an bài.

"Chúng tôi sẽ ở bên nhau và đọc kinh cầu nguyện", Jamal nói.

Nhiều người dân Palestine chậm lên đường sơ tán vì không nhận được thông tin kịp thời, do Internet ở Dải Gaza phần lớn đã không hoạt động.

Tại thành phố Gaza, Saeb al-Jarz, kỹ sư 27 tuổi, vẫn đợi tin tức từ bố sau khi ông bị thương trong cuộc không kích cuối hôm 12/10. Ba người hàng xóm của al-Jarz đã thiệt mạng và ngôi nhà của anh cũng bị phá hủy.

Trong lúc vẫn bàng hoàng vì những chuyện xảy ra, al-Jarz nghe tin về lệnh sơ tán từ một phóng viên. Anh hoảng loạn, cố gắng nghĩ cách đảm bảo an toàn cho 25 người thân.

"Có lẽ chúng tôi sẽ ở lại vì nếu có chết, chúng tôi sẽ chết cùng nhau", al-Jarz nói. Rồi giọng anh lại run lên: "Nhưng tôi thật sự muốn sống".

Nguồn: CafeF; Công Thương; Tuổi Trẻ; Vnexpress