ĐIỂM TIN CHIẾN SỰ ISRAEL - IRAN 19.06

Đêm qua và rạng sáng nay, Israel và Iran tiếp tục tấn công lẫn nhau

Quân đội Israel cho biết họ đã tiếp tục tấn công Iran từ trên không

Theo thông tin từ lực lượng vũ trang Israel, các mục tiêu tại thủ đô Tehran và các khu vực khác của Iran đã bị tấn công. Trước đó, theo quân đội Israel, Iran đã phóng nhiều tên lửa vào Israel. Hiện chưa có báo cáo chính thức về thương vong từ các cuộc tấn công qua lại này. Vào buổi tối, nhân chứng đã báo cáo có nhiều vụ tấn công nhằm vào Tehran. Khoảng 20 giờ theo giờ địa phương, hơn 10 vụ nổ lớn đã làm rung chuyển thành phố đông dân cư này. Ít nhất một trong số các cuộc tấn công dường như nhắm vào một khu vực có học viện của Vệ binh CM Iran. Phía chính phủ Iran chưa đưa ra xác nhận chính thức về các vụ tấn công này.

Tấn công gần lò phản ứng nước nặng

Theo các phương tiện truyền thông tại chỗ, gần một lò phản ứng nước nặng ở Iran, đã xảy ra các vụ trúng đạn do Israel gây ra. Trong lúc đó, quân đội Israel đã kêu gọi người dân Iran gần nhà máy điện hạt nhân phía tây bắc thành phố Arak sơ tán. Lời kêu gọi này được đăng trên nền tảng mạng xã hội X (trước đây là Twitter). Sáng nay, một số hãng thông tấn dẫn nguồn tin từ truyền thông Iran báo cáo một vụ tấn công gần nhà máy này. Theo hãng tin Insa, khu vực này đã được sơ tán trước khi vụ tấn công xảy ra và không có nguy cơ rò rỉ phóng xạ - Theo thông tin chính thức.

Cũng theo các báo cáo từ phía Iran, 18 nghi phạm được cho là gián điệp đã bị bắt giữ. Họ bị cáo buộc đã chế tạo máy bay không người lái (drone) cho Israel tại thành phố Mashhad, ở đông bắc Iran.

Tiếp tục có nhiều đồn đoán về lập trường của Mỹ

Trong khi đó, theo một báo cáo của hãng tin Bloomberg, Mỹ đang chuẩn bị cho khả năng can thiệp vào Iran trong vài ngày tới. Dẫn lời các nguồn tin nội bộ, bài viết cho biết tình hình vẫn đang diễn biến và có thể thay đổi. Một số nguồn tin cho rằng kế hoạch tấn công có thể diễn ra vào cuối tuần này.

Hôm qua, Tổng thống Mỹ Trump vẫn né tránh khi được hỏi về vấn đề này. Ông nói: "Không ai biết tôi sẽ làm gì cả."

Châu Âu nỗ lực đưa Iran quay lại bàn đàm phán.

Tại châu Âu, các bên đang cố gắng thúc đẩy Iran quay lại đàm phán về chương trình hạt nhân của nước này. Vào thứ Sáu tới này, các bộ trưởng ngoại giao của Đức, Pháp, Anh, cùng với đại diện phụ trách đối ngoại của EU – bà Kaja Kallas sẽ gặp Ngoại trưởng Iran tại Geneve/Thụy sĩ.

Theo các nhà ngoại giao Đức, mục tiêu của cuộc đàm phán là yêu cầu phía Iran đưa ra đảm bảo rõ ràng rằng chương trình hạt nhân của họ chỉ phục vụ cho mục đích dân sự.

Israel kêu gọi Mỹ hỗ trợ

Vũ khí của Israel dường như không đủ để tấn công tất cả các cơ sở hạt nhân của Iran. Theo tuyên bố từ phía Israel, mục tiêu của họ là phá hủy chương trình hạt nhân của Iran. Dựa trên thông tin tình báo, Iran đã làm giàu Uranium ở cấp độ quân sự và có thể chế tạo vũ khí hạt nhân trong thời gian ngắn.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng vũ khí của Israel không đủ khả năng phá hủy các cơ sở hạt nhân ngầm được xây dựng sâu trong núi, như tổ hợp hạt nhân Fordow ở Iran. Trong khi đó, Mỹ lại sở hữu các loại bom xuyên boongke phù hợp.

Vì vậy, theo nguồn tin của trang Axios trích dẫn từ hai quan chức chính phủ Israel, chính phủ Israel đã chính thực đề nghị Mỹ tham gia cuộc chiến.

Vào hôm thứ Ba, phía Washington cho biết Mỹ không tham gia vào các cuộc tấn công nhằm vào Iran, mà chỉ hỗ trợ Israel đánh chặn các tên lửa Iran đang bay tới. Tuy nhiên, Tổng thống Trump cũng tuyên bố rằng Mỹ “đã kiểm soát hoàn toàn và tuyệt đối không phận phía trên Iran”.

Cùng ngày, Tổng thống Mỹ đã triệu tập Hội đồng an ninh quốc gia. Trong khi đó, quân đội Mỹ đang tăng cường hiện diện tại khu vực Trung Đông, gần đây nhất là với việc triển khai tàu sân bay USS Nimitz.

Những tuyên bố gần đây của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cũng cho thấy ngoài mục tiêu chấm dứt chương trình hạt nhân của Iran, Israel còn muốn thúc đẩy mộ sự thay đổi chế độ tại quốc gia hồi giáo này.

Danh mục phát hành ấn phẩm

THỔ NHĨ KỲ, NGA LÊN TIẾNG ĐỨNG VỀ PHÍA IRAN

Lãnh tụ tối cao của Iran, Đại giáo chủ Ali Khamenei, không nhượng bộ

Theo truyền thông nhà nước, Lãnh tụ cách mạng Iran Đại giáo chủ Ali Khamenei đã bác bỏ yêu cầu đầu hàng vô điều kiện của Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump. "Người dân Iran quyết tâm và sẽ phản đối cả chiến tranh áp đặt và hòa bình áp đặt", Khamenei phát biểu trên truyền hình.

Ông cảnh báo mạnh mẽ rằng, Hoa Kỳ không nên can thiệp quân sự vào cuộc xung đột. Điều này sẽ gây ra "thiệt hại không thể khắc phục được", nguyên thủ quốc gia Iran cho biết. Người dân sẽ không quên máu của "những người tử vì đạo" và các cuộc tấn công vào lãnh thổ của họ.

Khamenei tiếp tục trong bài phát biểu của mình rằng Israel đã phạm một sai lầm lớn với các cuộc tấn công của mình và sẽ bị trừng phạt vì điều đó. Các hãng thông tấn chính thức đưa tin về điều này. Phát biểu gửi đến Hoa Kỳ, Khamenei cho biết, Hoa Kỳ nên biết rằng Iran sẽ không bao giờ đầu hàng.

Trước khi bài phát biểu bằng video của Khamenei được phát sóng, một người dẫn chương trình thời sự đọc to tuyên bố của ông. Hiện vẫn chưa rõ tung tích của Khamenei. Trong bản ghi âm, ông đang ngồi trước rèm cửa màu be, một lá cờ Iran và bức chân dung của Đại giáo chủ Ruhollah Khomeini, người tiền nhiệm của ông đã qua đời vào năm 1989.

Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã đe dọa thẳng thừng đối với Khamenei

Ông Trump viết trên nền tảng Truth Social: "Chúng tôi biết chính xác nơi mà 'Lãnh tụ tối cao' đang ẩn náu", "Ông ta là một mục tiêu dễ dàng", "Chúng tôi sẽ không đưa ông ta ra ngoài (giết hại!), ít nhất là không ngay bây giờ".

Ông Trump đã cảnh báo Iran không được bắn tên lửa vào dân thường hoặc binh lính Hoa Kỳ và đe dọa: "Sự kiên nhẫn của chúng tôi sắp cạn kiệt". Trong một bài đăng khác, ông Trump đã viết bằng chữ in hoa - có lẽ là nhắm vào Iran - "Đầu hàng vô điều kiện!"

Thổ Nhĩ Kỳ gọi các cuộc tấn công vào Iran là khủng bố nhà nước

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdoğan rõ ràng đứng về phía Iran và lên án các cuộc tấn công của Israel là "khủng bố nhà nước". Ông nhấn mạnh rằng Iran có quyền tự vệ rõ ràng. Erdoğan cho biết, việc Iran tự vệ trước các cuộc tấn công của Israel là hoàn toàn tự nhiên, hợp pháp và là quyền của Iran. Theo quan điểm của ông, Iran đang bị tấn công bởi một "quốc gia không biết kiềm chế, không biết luật pháp, không quy tắc và không chuẩn mực".

Nga đã trả lời Hoa Kỳ và cảnh báo không nên trực tiếp tham gia

Hãng thông tấn Interfax dẫn lời Thứ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Ryabkov cho biết, Hoa Kỹ tham gia sẽ đe dọa làm mất sự ổn định tình hình ở Trung Đông. Nga đang liên lạc với cả Israel và Iran.

IRAN: CON ĐƯỜNG DẪN TỚI SỤP ĐỔ

Hơn hai ngàn năm trước có một xứ sở mang tên Ba Tư. Không chỉ hùng mạnh mà còn thơm lừng mùi nước hoa đàn hương trộn với quyền lực.

Đế chế của họ trải dài từ Ấn Độ sang tận Hy Lạp, dân chúng mặc áo vạt chéo, nói năng tao nhã và gửi thư nhanh hơn cả bồ câu tình yêu. Họ có triết học, kiến trúc, và đặc biệt là một thứ gọi là “khoan dung tôn giáo” - khái niệm mà sau này nhiều nước vẫn chưa học được.

Rồi mọi chuyện bắt đầu rối tung khi Alexander Đại đế xuất hiện như soái ca đạp cửa vào Persepolis. Ông ta đốt luôn cung điện cho… ấm, rồi rút lui để lại một mớ di sản tan tành. Nhưng người Iran không vì thế mà tuyệt chủng văn hóa, họ đổi đế chế, đổi tôn giáo, nhưng vẫn giữ nguyên cái chất Ba Tư: duy mỹ, thơ ca, và thích làm lớn chuyện theo cách cực kỳ lãng mạn.

Cho đến khi Hồi giáo đến. Không phải kiểu “Hello, tôi là bạn”, mà là “Mở cửa, chúng tôi đến thống trị.” Iran tiếp nhận Hồi giáo nhưng không cam chịu đứng chung với đám đông Sunni. Họ chọn một hướng riêng: Hồi giáo Shia vừa để khẳng định bản sắc, vừa để không giống ai. Kiểu như ra đường ai cũng mặc đồ đen thì mình mặc đỏ, đơn giản vì… mình là Iran.

Cách mạng năm 1979 và thần quyền lên ngôi

Iran cố gắng hiện đại hóa. Họ xây đường sắt, cho con gái đi học, làm đại học, uống Coca-Cola, nghe jazz. Thậm chí năm 1935 còn đổi tên từ “Ba Tư” sang “Iran” đúng kiểu đu trend ngoại quốc. Nhưng rồi, như bao cuộc vui chơi quá đà, đến thập niên 1970, dân chúng nổi giận với vua - một ông Shah sống như tỉ phú trong khi dân đạp xe đi xếp hàng mua xăng. Thế là cuộc cách mạng 1979 nổ ra, và… thần quyền lên ngôi. Nói cách khác: người Iran 1979 đạp đổ thế tục để… đi về quá khứ.

Vua Shah là một ông hoàng thế tục, tham nhũng nhưng có tư tưởng hiện đại, thân Mỹ, bị lật đổ và thay thế bằng giáo chủ Khomeini, người dựng nên chế độ thần quyền hà khắc. Họ đổi tự do nửa vời lấy đạo đức toàn trị, đổi đàn áp thế tục lấy kiểm soát thánh thần. Không phải cuộc cách mạng nào cũng đi tới ánh sáng. Tưởng đất nước được tự do, ai ngờ bước vào hầm mộ lịch sử. Quần chúng không phải lúc nào cũng sáng suốt; có khi, họ tự vác đá ghè vào cả đầu gối lẫn hai bàn chân mình. Trước kia đứng thẳng được. Giờ, quỳ cũng đau thấy bà cố nội.

“Mọi cuộc cách mạng rồi cũng tan biến, để lại đằng sau chỉ là vết nhầy nhớp nhúa của một guồng máy mới.” (Franz Kafka)

Cộng hòa Hồi giáo Iran ra đời

Cùng Ayatollah Khomeini, một người có tầm nhìn xa tới tận... thời kỳ cổ đại. Iran khi đó chuyển từ chế độ quân chủ sang thần quyền, từ bạn nhậu của Mỹ thành người lật bàn tiệc. Họ chiếm đại sứ quán Mỹ, hô “Đả đảo phương Tây” mỗi sáng, biến thù địch thành chính sách đối ngoại chính thức. Và rồi, bị trừng phạt, cấm vận, đóng băng tài sản - tất cả những món quà mà Liên Hợp Quốc tặng cho những ai muốn chơi một mình trên bàn cờ toàn cầu.

Dân Iran ngày càng thông minh

Ấy thế nhưng điều trớ trêu nhất là: Trong khi chính quyền Iran ngày càng cực đoan, dân Iran lại ngày càng… thông minh. Họ không chỉ thông minh kiểu “con tôi học giỏi”, mà là kiểu có hơn 300.000 sinh viên tốt nghiệp STEM mỗi năm, nằm top đầu thế giới về số lượng kỹ sư, nhà khoa học, bác sĩ. Phụ nữ chiếm đến 70 % sinh viên đại học, trong một xã hội mà cô gái để tóc hở tai có thể bị bắt vì “lộ tư tưởng phản cách mạng”. Những thống kê khô khan này hẳn làm nhiều người bất ngờ: xưa nay ai cũng tưởng chỉ có Do Thái mới là dân tộc thông minh nhất thế giới.

Nhiều người Iran trở thành giáo sư tại Harvard, MIT, Stanford. Một số khác thiết kế phần mềm bay lên sao Hỏa, chữa ung thư, hoặc viết sách triết học trong khi bị cấm dùng Facebook ở quê nhà. Trớ trêu thay, họ là quốc gia với dân trí cao ngất nhưng bị cai trị bởi những người cho rằng mạng xã hội là cửa ngõ dẫn đến địa ngục, và phụ nữ không nên đi xe đạp nếu chưa đọc hết kinh Koran.

Khóa cửa bằng cái then chống phương Tây

Câu chuyện Iran vì thế trở thành một chương tiểu thuyết kỳ lạ: Một đất nước có tài nguyên dồi dào, trí thức đông đảo, văn hóa cổ kính, tưởng phải rất ra gì và này nọ; nhưng lại tự khóa cửa lại bằng cái then gọi là “chống phương Tây”. Và khóa mãi, khóa đến mức cả thế giới không còn ai kiên nhẫn gõ cửa.

Cho nên mới nói: “Khi độc tài là sự thật, cách mạng trở thành bổn phận. Nhưng hãy cẩn thận với kẻ đến giải phóng bạn khỏi xiềng xích, chỉ để tròng vào cổ bạn một cái vòng cổ khác.” (Albert Camus)

Iran bắt đầu đầu tư tiền cho các nhóm vũ trang ở Lebanon, Iraq, Yemen, Syria; tạo ra một “liên minh Shia” chống lại Mỹ, Israel và các nước Ả Rập Sunni thân Mỹ. Nhiều người gọi đây là “đế chế bóng tối” của Iran, một mạng lưới đậm chất điện ảnh, trộn giữa tôn giáo, chính trị và Kalashnikov. Nhưng chi phí của trò chơi đó không hề rẻ: hàng trăm tỉ đô bay đi, trong khi dân Iran chật vật mua trứng, và các nhà khoa học bị ám sát dần đều như nhân vật trong loạt phim “Targeted”.

Iran gần đây được nhắc đến liên tục với tội danh "làm giàu uranium" khiến cho Mỹ và Israel rất nóng mắt. Tham vọng hạt nhân - nói là vì năng lượng, nhưng ai cũng biết Iran không cần lò phản ứng để nấu súp. Mỹ, EU, Israel nhìn vào bản đồ, lắc đầu, rồi ban cứ thế bồi thêm trừng phạt. Iran rơi vào một vòng xoáy của cô lập, cấm vận, mất mát, nổi loạn, đàn áp và tiếp tục cô lập.

Mọi người còn nhớ không, 2022, cái chết của cô gái Mahsa Amini - bị bắt vì “khăn trùm đầu hớ hênh” - đã khiến cả nước phẫn nộ. Phụ nữ xuống đường, thanh niên đốt ảnh giáo chủ, mạng xã hội tràn ngập khẩu hiệu “Woman. Life. Freedom”. Đó không chỉ là biểu tình mà là tiếng hét của một dân tộc thông minh đang bị bóp nghẹt bởi một cơ chế chính trị không chịu lớn.

Vậy thì điều gì đưa Iran từ đế chế Ba Tư hoa lệ đến ngưỡng “bị xóa sổ”?

Không phải vì dân họ ngu. Trái lại, họ là một trong những dân tộc thông minh và sáng tạo nhất thế giới.

Không phải vì họ nghèo tài nguyên. Iran có dầu, có khí, có dân số trẻ.

Không phải vì họ thiếu văn hóa. Họ có thơ Hafez, truyện Rumi, nhạc cổ truyền và cả một nền điện ảnh được Oscar gật gù.

Mà là vì họ chọn một mô hình chính trị tưởng như đạo đức, nhưng thực chất là độc đoán. Họ chọn tư tưởng cực đoan để chống lại phương Tây, nhưng lại nuôi một thế hệ thanh niên mơ về iPhone, TikTok và học bổng du học.

Thế giới không chống Iran mà chống lại sự bất ổn do Iran tạo ra

Phương Tây không ghét dân Iran mà sợ những nhà nước thần quyền vừa phát kinh Koran trong lúc chế ra drone, vừa múc dầu hỏa, vừa lén lút làm bom nguyên tử.

Và Israel không muốn chiến tranh, nhưng cũng không chấp nhận một Tehran có thể bấm nút bay Tel Aviv bất kỳ lúc nào.

Nếu Iran sụp đổ, Trung Đông sẽ hỗn loạn. Các nhóm Shia được tài trợ sẽ lung lay, cuộc chơi quyền lực sẽ đổi màu. Nhưng nếu Iran tiếp tục như hiện nay, thì đất nước ấy cũng chỉ là một “xác chết đi đứng”: tài năng chảy ra ngoài, giấc mơ bị kẹp giữa kinh Koran và trát tòa quốc tế.

Bài học từ Iran rất rõ

Một quốc gia không thể sống mãi bằng nỗi sợ và khẩu hiệu. Dân trí cao mà bị cai trị bằng giáo điều là thảm kịch. Văn minh ngàn năm mà đóng cửa với thế giới là tự sát.

Nếu bạn hỏi: “Chúng ta học được gì từ Iran?”, thì cụ Ka xin trả lời: “Hãy dạy con cái bạn làm nhà khoa học; nhưng cũng hãy dạy chính quyền bạn rằng, khoa học không thể nảy nở trong sợ hãi. Và hãy nhớ: không có đế chế nào sống sót nếu nó đối xử với trí thức như kẻ thù.”

Trong phòng khách nhà cụ Ka có treo bức tranh rất đẹp của một nữ họa sĩ người Iran. Bức tranh vốn nằm trong bộ sưu tập cá nhân của một giáo sư cũng người Iran - ông giảng dạy tại trường đại học tổng hợp Humboldt, Berlin.

Cụ Ka có vài người bạn Iran. Đó là lý do, cụ luôn dành cho người dân Iran một sự vị nể không hề nhẹ. Nó khác với thể chế và chính sách hà khắc của quốc gia đầy cấm đoán của nhà nước Iran. Tiếc cho họ. Và cũng thương, cho họ.

Nguồn: FB Lưu Thủy Hương; Kiều Thị An Giang

Đức Việt Online