NƠI ƯƠM MẦM TÌNH YÊU TIẾNG VIỆT TẠI LÀO

Với hàng trăm học sinh theo học mỗi năm, Trường Hữu nghị Lào-Việt tỉnh Champasak không chỉ dạy chữ mà còn gieo vào lòng thế hệ trẻ niềm tự hào về ngôn ngữ, văn hóa và tình cảm gắn bó giữa hai dân tộc.

Là trung tâm kinh tế của khu vực Nam Lào, Champasak là tỉnh có đông đảo cộng đồng người Việt sinh sống, học tập và làm việc từ nhiều thế hệ. Gắn liền với sự hiện diện ấy, công tác dạy và học tiếng Việt tại địa phương từ lâu đã trở thành cầu nối quan trọng, vừa giúp con em người Việt giữ gìn tiếng mẹ đẻ, vừa góp phần thắt chặt quan hệ hữu nghị đặc biệt Việt Nam-Lào.

Vào những ngày đầu năm học 2025-2026, khuôn viên Trường Hữu nghị Lào-Việt tỉnh Champasak rộn ràng tiếng trống trường, hòa cùng tiếng cười nói của học sinh là con em kiều bào và người Lào, tạo nên bầu không khí náo nức, tràn đầy sức sống.

Không chỉ là nơi diễn ra những tiết học thông thường, ngôi trường này còn là nơi ươm mầm tình yêu tiếng Việt, nuôi dưỡng ước mơ và gìn giữ tình cảm thầy trò gắn bó qua từng bài học.

Đôi mắt Nguyễn Thị Hải Yến (Nanivanh Sengchanh), một học sinh lớp 6, ánh lên niềm say mê khi nhắc đến môn học yêu thích nhất. Hải Yến tâm sự em rất thích học tiếng Việt vì mong muốn sau này có thể sang Việt Nam tiếp tục học tập.

Với Hải Yến, mỗi bài thơ, mỗi câu chuyện bằng tiếng Việt như một cánh cửa mở ra những giấc mơ và cơ hội mới. Niềm say mê hồn nhiên ấy cũng chính là hình ảnh sống động cho thấy sức lan tỏa của phong trào học tiếng Việt nơi đất Champasak.

Trường Hữu nghị Lào-Việt tỉnh Champasak được thành lập năm 1978. Trải qua gần nửa thế kỷ, trường đã đào tạo hơn 43 thế hệ học sinh, trở thành mái nhà chung của gần 500 em nhỏ từ bậc mẫu giáo đến trung học cơ sở (hay cấp 2). Trong đó, khoảng 20% là con em người Việt đang sinh sống tại địa phương.

Điểm đặc biệt của trường là việc đưa môn tiếng Việt vào chương trình giảng dạy chính thức từ bậc tiểu học, với đội ngũ giáo viên chuyên trách gồm cả người Việt và người Lào từng được đào tạo tại các trường đại học ở Việt Nam.

Đối với đội ngũ giáo viên của trường, việc giảng dạy tiếng Việt không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là trách nhiệm và tình cảm. Cô Soukdavanh Tanphanith, giáo viên người Lào dạy tiếng Việt, bày tỏ: “Dạy tiếng Việt là trách nhiệm và cũng là tình cảm thiêng liêng. Đây là cách chúng tôi góp phần gìn giữ, phát huy văn hóa Việt Nam và thắt chặt hơn nữa quan hệ hữu nghị đặc biệt giữa hai dân tộc.”

Song song với đó, nhà trường còn tổ chức nhiều sân chơi bổ ích để khuyến khích học sinh yêu thích và rèn luyện tiếng Việt. Các cuộc thi tìm hiểu tiếng Việt, thi kể chuyện bằng tiếng Việt do Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Pakse (Lào) phát động đã thu hút sự tham gia tích cực của các em.

Hằng năm, nhiều học sinh của trường còn giành được thành tích cao trong kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh, khẳng định sự tiến bộ rõ rệt của phong trào học tiếng Việt tại Champasak.

Bà Đặng Thị Cúc, Phó Hiệu trưởng Trường Hữu nghị Lào-Việt tỉnh Champasak, cho biết nhờ sự quan tâm của Đảng và Nhà nước Việt Nam, cùng sự hỗ trợ từ các tỉnh, thành phố Việt Nam có quan hệ kết nghĩa với Champasak và sự đồng hành của các doanh nghiệp Việt Nam trên địa bàn, trường đã được trang bị nhiều thiết bị hiện đại như máy vi tính, máy chiếu, robot học tập để phục vụ giảng dạy các môn Toán, tiếng Anh, tiếng Việt, khoa học…

Học sinh của trường có thêm môi trường học tập năng động, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục theo định hướng của Chính phủ Lào.

Hiện nay, các lớp học đều có 6 tiết tiếng Việt mỗi tuần. Điều quan trọng hơn cả là qua từng bài học, các thầy cô luôn cố gắng truyền cho học sinh tình yêu đối với ngôn ngữ, văn hóa và lịch sử Việt Nam, giúp các em hiểu sâu sắc hơn về cội nguồn và gắn bó hơn với quê hương của mình.

Chia sẻ với phóng viên, bà Tạ Phương Dung, Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Pakse, cho biết việc dạy và học tiếng Việt tại Nam Lào nói chung, tỉnh Champasak nói riêng, luôn được chú trọng và ngày càng đi vào chiều sâu.

Trên địa bàn tỉnh, tiếng Việt được giảng dạy tại nhiều cơ sở giáo dục tiêu biểu như Trường trung học phổ thông Năng khiếu Champasak-Lâm Đồng (trường Phonesavanh) và Trường phổ thông Dân tộc nội trú tỉnh Champasak.

Đây đều là những ngôi trường có bề dày truyền thống, là mái nhà chung của nhiều thế hệ học sinh con em Việt-Lào, nơi tiếng Việt trở thành cầu nối gắn kết cộng đồng, giúp học sinh người Việt hòa nhập mà vẫn giữ được bản sắc văn hóa.

Theo Tổng Lãnh sự Tạ Phương Dung, để nâng cao chất lượng giảng dạy, thời gian qua, các trường đã tích cực cử giáo viên tham gia các khóa tập huấn chuyên môn, tiêu biểu như khóa do Tổng Lãnh sự quán tổ chức vào tháng Ba vừa qua và khóa do Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài (thuộc Bộ Ngoại giao Việt Nam) tổ chức vào tháng Tám vừa qua.

Đây là những hoạt động thiết thực, giúp giáo viên cập nhật kiến thức, đổi mới phương pháp giảng dạy, từ đó nâng cao hiệu quả học tập cho học sinh.

Có thể thấy công tác dạy và học tiếng Việt tại tỉnh Champasak những năm qua đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Đó không chỉ là việc gìn giữ tiếng mẹ đẻ cho thế hệ trẻ người Việt xa quê, mà còn là minh chứng sinh động cho mối quan hệ gắn bó keo sơn, thủy chung giữa nhân dân hai nước Việt Nam-Lào.

Mỗi lớp học, mỗi giờ học tiếng Việt ở Champasak đều mang ý nghĩa như một nhịp cầu nối quá khứ với hiện tại, vun đắp cho tình hữu nghị đặc biệt ngày càng bền chặt.

LAN TOẢ BẢN SẮC VĂN HOÁ TẠI MALTA

Tiếp nối các hoạt động song phương trong khuôn khổ chuyến công tác tại Malta, chiều 10-9, giờ địa phương, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng và đoàn công tác của Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài đã có cuộc gặp gỡ cộng đồng người Việt tại đây. Tham dự cuộc gặp có Đại sứ Việt Nam tại Italy kiêm nhiệm Cộng hòa Malta Dương Hải Hưng và cán bộ Đại sứ quán.

Phát biểu tại buổi gặp mặt, Đại sứ Dương Hải Hưng nhận định quan hệ giữa Việt Nam và Malta đang tiến triển ngày càng tốt đẹp và tiềm năng hợp tác còn rất lớn. Tuy số lượng người Việt Nam tại Malta chưa đông so với các cộng đồng ngoại kiều khác, nhưng người Việt Nam có nhiều thế mạnh và có xu hướng ngày càng tăng nhanh.

Thay mặt lãnh đạo Bộ Ngoại giao, Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng ghi nhận, đánh giá cao tâm huyết, nỗ lực và tinh thần trách nhiệm của Hội người Việt Nam tại Malta trong việc hỗ trợ, gắn kết cộng đồng và quảng bá văn hóa Việt Nam ở sở tại. Thứ trưởng nhấn mạnh, mỗi người Việt Nam ở nước ngoài là một “sứ giả văn hóa” lan tỏa giá trị Việt, góp phần đưa hình ảnh đất nước, con người Việt Nam đến gần hơn với nhân dân các nước.

Thông tin tới bà con về kết quả các cuộc gặp lãnh đạo Malta, Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng cho biết, chính quyền Malta coi trọng quan hệ với Việt Nam và phản hồi tích cực với đề nghị của đoàn công tác về việc quan tâm, tạo điều kiện cho cộng đồng người Việt Nam ở Malta sinh sống và hội nhập ổn định.

Thứ trưởng nhấn mạnh, cộng đồng người Việt tại Malta đang có nhiều điều kiện thuận lợi để ổn định cuộc sống và phát triển, nhất là chính quyền và người dân Malta có thiện cảm đối với đất nước và con người Việt Nam. Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng khuyến khích bà con có thêm nhiều hoạt động cộng đồng, cùng nhau vun đắp tình đoàn kết, chung tay gìn giữ, lan tỏa bản sắc văn hóa truyền thống và tiếng Việt, hướng về cội nguồn, đồng thời có thêm nhiều đóng góp tích cực cho đời sống kinh tế - xã hội sở tại.

Chia sẻ với bà con về các chủ trương, chính sách lớn của Đảng và Nhà nước hướng tới kỷ nguyên mới của dân tộc, Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng khẳng định Đảng và Nhà nước luôn trân trọng, đánh giá cao những đóng góp tích cực của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài và luôn tạo điều kiện thuận lợi để bà con tham gia vào công cuộc xây dựng, phát triển đất nước, nhất là đóng góp về trí tuệ, chất xám, kỹ năng, công nghệ, kinh nghiệm, kỷ luật lao động... Các chính sách, pháp luật mới liên quan đến người Việt Nam ở nước ngoài, đặc biệt là Luật Quốc tịch, Luật Căn cước, Luật Đất đai, Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia là những đột phá vừa đáp ứng quan tâm, nguyện vọng của bà con, vừa khuyến khích bà con hướng về đất nước.

Nhân dịp này, Thứ trưởng mời bà con về nước tham dự các sự kiện do Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài tổ chức như: Chương trình Xuân Quê hương, đoàn kiều bào về dự Giỗ Tổ Hùng Vương, đoàn đi thăm quân, dân huyện đảo Trường Sa, Trại hè dành cho thanh thiếu niên kiều bào, lớp tập huấn dành cho giáo viên dạy tiếng Việt…

Đánh giá cao những kết quả đã đạt được trong hỗ trợ và vận động cộng đồng, Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng đồng thời đề nghị Đại sứ quán Việt Nam tại Italy phát huy kết quả tích cực đã đạt được, tiếp tục triển khai có hiệu quả công tác bảo hộ công dân và công tác người Việt Nam ở nước ngoài để cộng đồng yên tâm làm ăn, sinh sống và ngày càng phát triển.

KIỆT SỨC VÌ CHĂM THÂN NHÂN ĐAU ỐM Ở MỸ

Nhiều người gốc Việt ở California vừa phải chăm sóc người thân bệnh tật, vừa phải chống chọi khủng hoảng tâm lý, tài chính, trong khi ít được chính phủ hỗ trợ.

Thanh Nguyen, cư dân Garden Grove ở Quận Cam, đã chăm sóc cho người mẹ liệt giường gần 30 năm do mắc bệnh đa xơ cứng (MS). Bà phát bệnh từ khi Thanh 19 tuổi.

"Tôi vừa phải đi học, chăm mẹ, chăm em, chăm bà ngoại ngày một lớn tuổi, nên rất áp lực. Tôi thường xuyên bị căng thẳng, quá tải và kiệt sức", Thanh nói.

Cô Thanh là một trong nhiều người gốc Việt ở California đang âm thầm chịu đựng khủng hoảng tâm lý khi chăm sóc người thân già yếu, bệnh tật, mắc kẹt giữa "kỳ vọng về chữ hiếu và thực tế nặng nề của việc chăm sóc thân nhân không ngơi nghỉ", theo tìm hiểu gần đây trong dự án Chữa lành California của Trung tâm Báo chí Y tế Annenberg thuộc Đại học Nam California (USC).

Dữ liệu từ Khảo sát Sức khỏe California (CHIS) của Đại học California, Los Angeles (UCLA) trong năm 2020 cho thấy những người phải chăm sóc thân nhân đau yếu trên toàn bang đều chật vật với tình trạng bất ổn tài chính, suy giảm sức khỏe thể chất lẫn tinh thần.

Tình hình đặc biệt nghiêm trọng trong các gia đình gốc Việt. Nghiên cứu của CHIS cho thấy người cao tuổi gốc Việt có kết quả sức khỏe kém hơn rõ rệt ở 5 trên 8 hạng mục so với người da trắng cao tuổi. Trong khi đó, những người chăm sóc họ thường ngại tìm kiếm sự giúp đỡ hay thừa nhận bản thân kiệt sức.

Điều này tạo nên "dịch bệnh vô hình" đối với những người chăm sóc, song hầu như không nhận được bất kỳ hỗ trợ chính thức nào.

Gia đình Thanh trước đây kỳ vọng cô theo đuổi nghề bác sĩ, nhưng sau khi phải tiêm steroid cho mẹ mỗi ngày, Thanh bị sang chấn tâm lý, từ bỏ ngành y. "Tôi đã từng không muốn sống, nhưng rồi tỉnh ngộ, nếu chết thì gia đình không biết phải làm sao", Thanh kể.

Thuy Vu, cựu giáo viên tiếng Anh 31 tuổi ở Santa Ana, quận Cam, cũng chật vật khi cân bằng giữa công việc và chăm sóc mẹ suốt 11 năm qua.

Đầu năm 2014, mẹ Thuy bị tai biến, cuộc sống gia đình từ đó đảo lộn. Bố Thuy bỏ đi năm 2018 và cô đã ngừng nói chuyện với bố từ đó.

Ban đầu, anh trai phụ Thuy chăm sóc mẹ, nhưng từ khi anh dọn ra ở riêng, cô trở thành người chăm sóc chính.

"Ngay sau khi mẹ bị tai biến, tôi vừa phải đi học đại học, vừa đi làm thêm, chuẩn bị bữa ăn cho mẹ vì bà phải kiêng khem và không thể tự nấu", Thuy kể. "Tôi bị quá tải và kiệt sức. Tôi vẫn cố hoàn thành trách nhiệm, nhưng không chia sẻ với ai, nghĩ mình sẽ tự vượt qua vì không muốn phiền người khác".

Theo CHIS, gần 14% tổng số người chăm sóc thân nhân tại gia ở California gặp các vấn đề về sức khỏe thể chất hoặc tinh thần trong vòng 12 tháng qua, gần 50% là từ áp lực tài chính.

Giới chuyên gia xã hội đặc biệt lưu ý đến tình trạng này trong các gia đình không đủ điều kiện hưởng Medi-Cal, chương trình bảo hiểm y tế dành cho người thu nhập thấp ở California. Các chuyên gia khuyến khích người gốc Việt cởi mở hơn trong việc tiếp nhận hỗ trợ tâm lý trong những trường hợp như vậy.

Hiện chồng Thanh thay phiên chăm sóc mẹ để cô có thêm thời gian cho bản thân, công việc. Cô chọn gặp gỡ bạn bè, đi du lịch ngắn ngày sang bang khác để "nạp năng lượng" trước khi quay về hoàn thành "đạo làm con".

"Tôi mong mọi người hãy mở lòng. Quan trọng hơn là tìm kiếm sự giúp đỡ từ người thân như anh em, họ hàng, để giảm gánh nặng, tránh quá tải như tôi", Thanh nói.

Sau thời gian dài chịu đựng, Thuy cũng tìm hỗ trợ. Cô hiện có bác sĩ tâm lý riêng, giúp vượt qua giai đoạn khủng hoảng.

"Không chỉ người chăm sóc mà bệnh nhân cũng nên cởi mở hơn. Mẹ tôi từng né tránh các buổi gặp gỡ vì mặc cảm bệnh tật, nhưng từ khi chịu tham gia các hoạt động xã hội, sức khỏe tinh thần của bà cũng tốt hơn", Thuy cho biết.

Nguồn: VTV4; Quân Đội Nhân Dân; Vnexpress