SÓNG NHIỆT BẤT THƯỜNG KHIẾN HÀNG TRIỆU NGƯỜI KHỐN KHỔ

Nhiệt độ tăng cao kỷ lục trong những ngày gần đây được cho là nguyên nhân gây ra hàng trăm, thậm chí hàng nghìn vụ tử vong trên khắp châu Á và châu Âu, trong đợt nắng nóng kinh hoàng kéo dài tại nhiều quốc gia.

Tại Arab Saudi, gần 2 triệu người Hồi giáo đã đổ về thánh địa Mecca từ 14/6 để thực hiện nghi lễ hành hương bất chấp nắng nóng gay gắt lên tới 49 độ C. Cho đến nay, theo truyền thông quốc tế, có tới hơn 900 người đã tử vong khi hành hương đến thánh địa Mecca, chủ yếu do nắng nóng.

Các nguồn tin y tế và an ninh Ai Cập hôm 20/6 (giờ địa phương) cho biết, ít nhất 530 người Ai Cập đã thiệt mang trên hành trình hành hương này, tăng gần gấp đôi so với một ngày trước đó, trong khi 40 người khác vẫn mất tích.

Theo Đài quan sát Trái đất của Cơ quan khí quyển và đại dương Mỹ, các quốc gia quanh Địa Trung Hải cũng phải hứng chịu thêm một tuần nắng nóng do nhiệt độ tăng cao khủng khiếp, có nguy cơ gây ra cháy rừng từ Bồ Đào Nha đến Hy Lạp.

Tại Serbia, các nhà khí tượng học dự báo nhiệt độ sẽ chạm ngưỡng 40 độ C trong tuần này do gió từ Bắc Phi thổi tới mang theo không khí nóng trên khắp vùng Balkan. Cơ quan y tế Serbia đã ban bố cảnh báo thời tiết đỏ và khuyến cáo người dân không nên ra ngoài vào giờ cao điểm.

Châu Âu năm nay cũng phải đối mặt với tình trạng thời tiết nắng nóng cực đoon khiến hàng loạt du khách thiệt mạng và mất tích nghi do sốc nhiệt. Một du khách người Mỹ 55 tuổi được tìm thấy đã tử vong trên đảo Mathraki của Hy Lạp - du khách thứ 3 tử vong tại nước này vì nắng nóng trong tuần qua.

Tại Mỹ, cơ quan khí tượng cũng đưa ra cảnh báo nhiệt độ quá cao đối với các khu vực thuộc bang Arizona với nhiệt độ dự kiến lên tới 45,5 độ C. Theo Reuters, gần 100 triệu người Mỹ đã được tư vấn, theo dõi và cảnh báo về nhiệt độ cực cao trong ngày 20/6.

Ấn Độ là một trong những nước ghi nhận đợt nắng nóng kinh hoàng nhất những tuần qua. Thủ đô New Delhi hôm 19/6 đo được nhiệt độ về đêm cao kỷ lục trong 55 năm - 35,2 độ C đo được lúc 1h sáng. New Delhi đã trải qua 38 ngày liên tiếp với nhiệt độ tối đa ban ngày bằng hoặc trên 40 độ C kể từ 14/5.

Một quan chức thuộc Bộ Y tế Ấn Độ cho biết đã có hơn 40.000 trường hợp nghi ngờ say nắng và ít nhất 110 trường hợp tử vong được xác nhận trong khoảng thời gian từ ngày 1/3 đến ngày 18/6, trong khi khi vùng Tây Bắc và Đông Ấn Độ đã trải qua số ngày nắng nóng cao gấp đôi so với các năm khác.

Theo Cơ quan khí tượng Hàn Quốc (KMA), một đợt nắng nóng đang bao trùm trên cả nước, với một số khu vực lên tới gần 40 độ C, mức nóng nhất trong tháng 6 kể từ năm 2010. Hầu hết các địa phương đều đã ban hành cảnh báo nắng nóng, trong khi số lượng các bệnh liên quan đến nhiệt cũng ngày càng tăng.

Cơ quan giám sát biến đổi khí hậu của Liên minh Châu Âu trong một báo cáo nêu rõ, các đợt nắng nóng đang xảy ra trong bối cảnh 12 tháng liên tiếp vừa qua đều được xếp hạng là nóng kỷ lục so với các năm trước, với nhiệt độ toàn cầu nói chung đã tăng gần 1,3 độ C.

Một báo cáo khác do nhóm các nhà khoa học quốc tế của World Weather Attribution thực hiện lại chỉ ra rằng, tính trung bình trên toàn cầu, một đợt nắng nóng lẽ ra xảy ra 10 năm một lần ở thời kỳ tiền công nghiệp, giờ đây sẽ xảy ra 2,8 lần trong 10 năm và nhiệt độ sẽ ấm hơn 1,2 độ C.

CUỘC ĐUA GIÀNH CHỨC TỔNG THƯ KÝ NATO

Thủ tướng Hà Lan Mark Rutte hiện là ứng viên duy nhất trong cuộc đua giành chức Tổng thư ký NATO sau khi Tổng thống Romania Klaus Iohannis quyết định rút lui.

Tổng thống Romania Klaus Iohannis ngày 20/6 cho biết, ông sẽ rút khỏi cuộc đua tranh chức Tổng thư ký NATO và Hội đồng Quốc phòng Tối cao Romania sẽ ủng hộ Thủ tướng Hà Lan Mark Rutte cho vị trí này.

Với quyết định này, Thủ tướng Hà Lan Mark Rutte hiện là ứng viên duy nhất và nắm chắc cơ hội trở thành lãnh đạo tiếp theo của NATO.

Để trở thành người kế nhiệm Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg, ông Rutte cần được sự ủng hộ của toàn bộ 32 thành viên liên minh.

Ban đầu, Hungary phản đối, nhưng sau đó đã quyết định ủng hộ Thủ tướng Rutte để đổi lấy đảm bảo từ nhà lãnh đạo Hà Lan rằng Hungary được phép không can dự vào các kế hoạch của NATO hỗ trợ Ukraine nếu ông trở thành Tổng thư ký liên minh.

Nếu trở thành lãnh đạo NATO vào cuối năm nay, ông Rutte sẽ phải đối mặt với một loạt thách thức, đặc biệt thách thức liên quan đến cuộc xung đột ở Ukraine.

Ông sẽ phải có chính sách cân bằng để vừa có thể hỗ trợ Ukraine, vừa tránh nguy cơ xung đột giữa Nga và NATO.

Ngoài ra, ông sẽ phải giải quyết những tranh cãi liên quan đến chi tiêu quốc phòng, chia sẻ gánh nặng giữa các thành viên liên minh, nhất là khi cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump có khả năng tái đắc cử. Ông Trump từng dọa rút Mỹ khỏi NATO vì cho rằng Washington đang phải gánh phần lớn chi phí an ninh cho liên minh. Ông kêu gọi các thành viên của NATO tăng chi tiêu quốc phòng để san sẻ gánh nặng với Mỹ.

THÁI LAN ĐĂNG KÝ GIA NHẬP BRICS

Thái Lan hy vọng sẽ trở thành thành viên của nhóm BRICS gồm các nền kinh tế mới nổi tại hội nghị thượng đỉnh tiếp theo của tổ chức này ở Nga vào tháng 10, một quan chức Bộ Ngoại giao Thái nói hôm thứ Năm.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nikorndej Balankura cho biết quốc gia Đông Nam Á này đã gửi yêu cầu chính thức tham gia cuộc họp cấp bộ trưởng BRICS cách đây một tuần.

“Chúng tôi hy vọng nhận được phản hồi tích cực và được chấp nhận là thành viên BRICS ngay khi hội nghị thượng đỉnh tiếp theo được tổ chức tại Nga”, ông Nikorndej Balankura nói.

Nhóm BRICS ban đầu bao gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi. Từ viết tắt có nguồn gốc từ tên của các quốc gia đó.

Năm ngoái, nhóm bắt đầu mở rộng thành viên, tìm cách thách thức trật tự thế giới do phương Tây thống trị, với sự tham gia của Ả Rập Saudi, Iran, Ethiopia, Ai Cập, Argentina và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, cùng hơn 40 quốc gia bày tỏ sự quan tâm.

Thái Lan cũng đang muốn gia nhập Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), sau khi được tổ chức có trụ sở tại Paris mời mở các cuộc thảo luận gia nhập.

“Chúng tôi đang đưa ra lộ trình, điều kiện và khung thời gian gia nhập phù hợp với các thủ tục của OECD”, ông Nikorndej nói, đồng thời cho biết thêm rằng không có mốc thời gian cố định trong việc gia nhập nhóm.

“Bắt đầu đăng ký thành viên ngay bây giờ sẽ có lợi. Nó sẽ giúp thu hút đầu tư nước ngoài, tạo thu nhập và cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân”, phát ngôn viên Thái Lan nói thêm.

LEBANON SỢ BỊ VẠ LÂY KHI XUNG ĐỘT ISRAEL-HEZBOLLAH LEO THANG

Căng thẳng ngày càng leo thang giữa Tel Aviv và Hezbollah tại biên giới phía Bắc Israel giáp Lebanon, đặc biệt sau lời đe dọa tấn công đảo Cyprus của Hezbollah, khiến nước này lo ngại sẽ bị cuốn vào cuộc giao tranh giữa hai bên tham chiến.

Giao tranh ác liệt nhưng chưa bên nào vượt lằn ranh đỏ

Sau khi Israel ám sát một chỉ huy cấp cấp cao của Hezbollah vào tuần trước, lực lượng này đã đáp trả bằng cách bắn hơn 200 quả tên lửa vào lãnh thổ Israel. Đây là số lượng tên lửa lớn nhất từng được khai hỏa trong một ngày từ khi bắt đầu cuộc xung đột giữa hai bên, kéo theo các đợt không kích sau đó cảu quân đội Israel vào miền nam Lebanon, bao gồm thành phố Tyr.

Israel hôm 18/6 tuyên bố rằng các kế hoạch quân sự tại nước láng giềng phía bắc đã được “phê duyệt và xác nhận”. Chỉ một ngày sau đó, Lãnh đạo Hamas cho biết Hezbollah sẵn sàng "cho những tình huống khó khăn nhất nếu "đối đầu và căng thẳng tiếp tục gia tăng" với Israel, dù không muốn một cuộc chiến tranh mở rộng.

Đồng thời, Hezbollah cũng công bố đoạn phim được quay bởi một máy bay không người lái (UAV) của lực lượng này tại thành phố Haifa của Israel. Đây được xem là một cảnh báo “không lời” mà Hezbollah dành cho quân đội Tel Aviv, sau khi cho thấy khả năng lực lượng này sẽ đưa quân vào lãnh thổ Israel nếu buộc phải làm vậy.

Lực lượng này cũng không loại trừ khả năng tấn công đảo Cyprus nếu quốc đảo này cho phép Israel sử dụng sân bay và căn cứ quân sự làm bàn đạp cho các cuộc tấn công trong tương lai. Trước đó, Israel từng tiến hành các cuộc tập trận trong không phận của đảo Cyprus.

Trái ngược với tình cảnh khói lửa dữ dội trên chiến trường, các nhà quan sát vẫn tin rằng hai bên đang tuân thủ phần lớn các quy tắc không can dự.

“Cường độ giao tranh đã gia tăng, nhưng vẫn chưa có lằn ranh đỏ nào bị vượt qua. Hezbollah chỉ gửi máy bay do thám thành phố Haifa của Israel, nhưng không tấn công thành phố này bằng tên lửa, bởi họ hiểu hành động này sẽ vượt lằn ranh đỏ”, chuyên gia nghiên cứu quốc tế Eyal Lurie-Pardes thuộc Viện Trung Đông nhận định.

Những nỗ lực ngoại giao vẫn tiếp tục. Đặc phái viên Mỹ Amos Hochstein, người từng làm trung gian hòa giải cho việc ký kết một thỏa thuận hàng hải giữa Lebanon và Israel, gần đây đã có mặt tại Beirut nhằm làm giảm bớt căng thẳng biên giới. Tuy nhiên, khả năng thành công của ông Hochstein bị hạn chế bởi nhu cầu đạt được một thỏa thuận hòa bình có sự tham gia của Hamas và Hezbollah, ông Imad Salamey, giảng viên chính trị tại Đại học Lebanese American cho biết.

Phía Hamas mong muốn Israel rút quân hoàn toàn khỏi Dải Gaza và trao trả các tù nhân chính trị Palestine đang bị giam giữ, trong khi mục tiêu của Hamas là “xóa sổ sự hiện diện của Hamas” tại vùng đất này. Hezbollah tuyên bố đang hậu thuẫn cho lực lượng Hamas bằng cách tiến hành cuộc giao tranh với Tel Aviv ở khu vực biên giới phía Bắc giáp Lebanon; và ít có khả năng Hezbolla sẽ ngừng bắn nếu cuộc chiến ở Gaza chưa tìm thấy lối thoát.

Nỗi lo của Lebanon

Mặc dù có thể tránh được một cuộc xung đột toàn diện giữa Hezbollah và Israel, nhưng nhiều người Lebanon vẫn lo lắng. Ông Salamey cho rằng xung đột gia tăng đang làm suy yếu nền kinh tế của nước này, do “du khách và các nhà đầu tư tiềm năng đang xem xét lại quyết định của họ”.

Nền kinh tế Lebanon đã suy thoái từ trước cuộc khủng hoảng hiện nay, và phần đông người dân không mong muốn tái diễn cuộc chiến với Israel vào năm 2006. Bên cạnh đó, Lebanon đang phải trải qua một trong những cuộc khủng hoảng chính trị lớn nhất lịch sử do không bầu được Tổng thống sau nhiều lần bỏ phiếu suốt gần 2 năm trở lại đây.

“Hiện Lebanon không có khả năng đáp trả một cách hiệu quả trước cuộc tấn công của Israel hoặc một cuộc chiến tranh trên không quy mô lớn hơn nhằm vào cơ sở hạ tầng của nước này. Bất kỳ sự mở rộng đáng kể nào của xung đột đều là thảm họa bởi một khi cơ sở hạ tầng bị phá hủy sẽ khó được sửa chữa hoặc thay thế”, ông Salamey nói.

Tuy nhiên, nếu Tel Aviv quyết định tiếp tục can dự vào Lebanon, cơ sở hạ tầng quân sự và dân sự của Israel cũng có thể bị thiệt hại nghiêm trọng.

Hezbollah được xem là đã mạnh hơn và được trang bị tốt hơn đáng kể so với thời điểm đầu nổ ra xung đột. Tướng Shlomo Brom, một cựu chiến lược gia quân sự của Israel, cho biết số lượng đạn dược khổng lồ trong kho vũ khí của Hezbollah - đặc biệt là kho chứa thiết bị bay không người lái - có thể áp đảo hệ thống phòng không của Israel trong trường hợp xảy ra chiến tranh toàn diện. Quân của Hezbollah cũng là những chiến binh giàu kinh nghiệm; nhiều người trong số họ đã chiến đấu trong cuộc nội chiến ở Syria.

Israel đối mặt với nhiều rủi ro khi tham chiến

Khoảng 90.000 người dân Israel đang phải tạm di tản khỏi quê nhà để tránh các cuộc giao tranh nảy lửa giữa Israel và Hezbollah. Áp lực đè nặng lên các chính trị gia Israel khi năm học đến gần, và người dân phía bắc muốn trở về nhà để con cái họ tiếp tục được theo học. Nhiều lãnh đạo cực hữu như ông Itamar Ben-Gvir và ông Bezalel Smotrich, đang thúc đẩy các giải pháp quân sự thay vì ngoại giao; thậm chí, ông Smotrich còn đưa ra ý tưởng tấn công Lebanon nhằm “bảo vệ an ninh Israel”.

“Israel đang cố gắng đáp ứng yêu cầu được trở về nhà của người dân, và rõ ràng, họ đang cố gắng đáp ứng điều đó bằng vũ lực”, chuyên gia quân sự Lurie-Pardes nói.

Có niềm tin rộng rãi rằng Israel sẽ cần lệnh ngừng bắn ở Gaza để có thể tập trung hoàn toàn vào mặt trận biên giới giáp Lebanon, nhưng ông Lurie-Pardes cho rằng hoạt động trên chiến trường nằm ngoài khả năng của nước này, “do quy mô nhân lực và tài chính sẽ rất lớn”.

Hiện Israel đang nỗ lực thực hiện mục tiêu “xóa sổ Hamas” trong khi mối đe dọa từ biên giới phía Bắc ngày càng lớn mạnh. Mặc dù Israel có thể gây thiệt hại nghiêm trọng cho Lebanon nhưng điều này cũng có thể dẫn đến những hậu quả lâu dài không thể lường trước, như những gì từng xảy ra trong quá khứ.

“Năm 1982, Israel từng đưa quân vào phía Tây Beirut thuộc Lebanon nhằm tiêu diệt Tổ chức Giải phóng Palestine (PLO) của Yasser Arafatmuốn và họ đã thành công, nhưng điều đó lại dẫn đến sự ra đời của Hezbollah - một lực lượng cấp tiến và có tổ chức hơn nhiều. Và kịch bản tương tự có thể xảy ra lần nữa”, ông Karim Emile Bitar, Giáo sư Quan hệ quốc tế tại Đại học Saint Joseph ở Beirut nói.

SỨC ÉP TIẾP TỤC BỦA VÂY ÔNG NETANYAHU

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và giới chức Mỹ vừa có “lời qua, tiếng lại” liên quan đến cáo buộc Mỹ trì hoãn cung cấp vũ khí cho Israel trong vài tháng qua. Mỹ tỏ rõ sự không hài lòng về thông tin “sai sự thật”, song Thủ tướng Israel tuyên bố sẵn sàng chấp nhận mọi sự công kích miễn là nước này nhận được vũ khí.

“Trong lần thăm mới nhất của Ngoại trưởng Mỹ, chúng tôi đã có cuộc trò chuyện thẳng thắn. Tôi đã đánh giá cao sự hỗ trợ mà Mỹ dành cho Israel ngay từ đầu cuộc xung đột. Nhưng tôi cũng đã nói điều gì đó khác. Tôi nói rằng không thể tưởng tượng được rằng trong vài tháng qua, chính quyền đã từ chối cung cấp vũ khí và đạn dược cho Israel. Israel, đồng minh thân cận nhất của Mỹ, đang chiến đấu vì sự sống của mình, chiến đấu chống lại Iran và những kẻ thù chung khác của chúng ta. Ngoại trưởng Mỹ đã đảm bảo với tôi rằng chính quyền đang làm việc ngày đêm để tháo gỡ những nút thắt này. Tôi hy vọng vào điều đó. Hãy đưa cho chúng tôi vũ khí, chúng tôi sẽ hoàn thành công việc nhanh hơn rất nhiều”.

Đó là tuyên bố của Thủ tướng Israel - khởi nguồn cho những căng thẳng phát sinh giữa nước này và đồng minh Mỹ.

Hôm qua (20/6), người phát ngôn Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ John Kirby cho biết, Mỹ đã trực tiếp bày tỏ sự không hài lòng và thất vọng với tuyên bố của Thủ tướng Israel, nghi ngại về tính không chính xác được đưa ra.

Cùng ngày, Cố vấn An ninh quốc gia Mỹ Jake Sullivan cũng đã họp với hai trợ lý hàng đầu của Thủ tướng Israel, để thảo luận về cuộc xung đột ở Dải Gaza và các vấn đề khác. Các cuộc đàm phán tương tự cũng được mong đợi giữa Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken và phía Israel trong ngày hôm nay.

Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken khẳng định, các chuyến hàng vũ khí - ngoại trừ một chuyến có bom lớn - đang được chuyển giao như thường lệ khi Israel phải đối mặt với các mối đe dọa an ninh bên ngoài dải Gaza, bao gồm cả từ Hezbollah và Iran. Tuy nhiên, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Matthew Miller cũng thừa nhận, đang có một lô đạn dược có trọng tải lớn mà Mỹ xem xét, nhưng đây không phải là nút thắt, mà là xem xét lại chính sách.

Ngoài vấn đề vũ khí, Mỹ và Israel cũng đang có những khác biệt liên quan đến các chiến dịch quân sự ở Gaza. Mỹ đang hối thúc Israel đạt được thỏa thuận về lệnh ngừng bắn ở Gaza với Hamas, đặc biệt là trong bối cảnh cuộc bầu cử Mỹ đang đến gần và một bộ phận cử tri phản đối xung đột ở Gaza. Dù vậy, bất chấp sự hối thúc của Mỹ, Israel vẫn đang tiến hành các cuộc tấn công ở Gaza cùng mong muốn theo đuổi mục tiêu cuối cùng là tiêu diệt Hamas.

Không chỉ chịu sức ép từ đồng minh lớn nhất, chính phủ của Thủ tướng Israel cũng chịu những sức ép lớn từ trong nước. Một bộ phận dân chúng Israel tiếp tục xuống đường biểu tình, hối thúc chính phủ đạt thỏa thuận với Hamas để đưa những con tin về nhà an toàn. Thậm chí, hôm qua, những lời kêu gọi bầu cử sớm lại quay trở lại trong bối cảnh Israel vừa phải giải tán Nội các chiến tranh do những bất đồng về chính sách.

Nguồn: CAND; Dân Trí; VOA; Soha; VOV