NHÌN LẠI THẾ GIỚI NĂM 2025: LỬA ĐẠN XUNG ĐỘT VẪN CHƯA NGỪNG CHÁY

Trong khi 2 cuộc xung đột tại Ukraine và Dải Gaza tiếp tục phủ sóng các tít báo, những điểm nóng khác cũng làm rung chuyển thế giới và gia tăng căng thẳng địa chính trị trong năm 2025.

Sau khi trở lại Nhà Trắng, Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần tuyên bố rằng ông "đã chấm dứt 8 cuộc chiến" và "cứu hàng triệu sinh mạng" trên khắp thế giới. Tuy nhiên, tuyên bố của nhà lãnh đạo để lại không ít sự hoài nghi. Tại Dải Gaza, số người thiệt mạng do xung đột vẫn được ghi nhận thường xuyên bất chấp thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực từ ngày 10.10. Xung đột tại Ukraine vẫn tiếp diễn và sắp tròn 4 năm.

Nội chiến ở Sudan đã gây ra đợt di tản nội địa lớn nhất trong lịch sử, với hàng triệu người bị kẹt giữa làn đạn của quân đội quốc gia và lực lượng bán quân sự Lực lượng Hỗ trợ Nhanh (RSF).

Năm 2025 cũng chứng kiến giao tranh ở Myanmar, trong khi bạo lực băng nhóm và xung đột vũ trang ở Haiti dẫn đến cuộc di tản chưa từng có với 1,4 triệu người.

Trong khi đó, các cuộc xung đột ngắn ngày giữa Israel - Iran hay Ấn Độ - Pakistan dù đã chấm dứt, nhưng vẫn còn những lo lắng.

Trong những tháng cuối năm, Tổng thống Trump lệnh điều tàu chiến đến Caribbean để chống ma túy nhưng đồng thời leo thang gây sức ép lên Venezuela.

Theo tổ chức theo dõi xung đột độc lập phi lợi nhuận Vị trí xung đột vũ trang và Dữ liệu sự kiện (ACLED - Mỹ), khoảng 6% dân số thế giới chịu ảnh hưởng từ xung đột trong năm 2025.

Từ ngày 1.12.2024 đến ngày 28.11.2025, ACLED ghi nhận 240.000 trường hợp thiệt mạng do xung đột. Chiến sự Nga - Ukraine trong năm 2025 làm gần 78.000 người thiệt mạng, theo ACLED. Hai bên chưa bình luận về con số này.

'Năm chết chóc nhất' đối với Gaza

Kế hoạch hòa bình 20 điểm, theo sau là thỏa thuận ngừng bắn bắt đầu từ ngày 10.10, đã khơi dậy hy vọng về việc kết thúc chiến dịch quân sự đáp trả của Israel ở Dải Gaza và các vùng lãnh thổ Palestine khác.

Tuy nhiên, số người thương vong tiếp tục tăng từ đó và tổng số thương vong ở Dải Gaza từ đầu xung đột vào tháng 10.2023 đến nay đã vượt mốc 70.000 người. Hơn 30.000 trường hợp trong số đó được báo cáo chỉ trong năm 2025, theo đài TRT World.

Báo cáo của các nhóm nhân quyền Israel mô tả năm 2025 là "năm chết chóc và tàn phá nhất đối với người Palestine kể từ năm 1967", năm diễn ra cuộc Chiến tranh 6 ngày, dẫn đến việc Israel chiếm đóng Dải Gaza và Bờ Tây.

Năm 2025 cũng chứng kiến sự xa lánh của nhiều nước phương Tây đối với Israel, đồng thời là sự công nhận rộng rãi hơn dành cho nhà nước Palestine. Đến thời điểm cuối năm, Mỹ và các bên trung gian đang nỗ lực đối thoại nhằm bắt đầu giai đoạn 2 của thỏa thuận. Trong giai đoạn này, Israel dự kiến rút quân khỏi các vị trí tại Dải Gaza, một cơ quan quản lý lâm thời không bao gồm Hamas được thiết lập và lực lượng quốc tế sẽ được triển khai để duy trì ổn định.

10 sự kiện quốc tế nổi bật năm 2025

Chưa có đột phá ở Ukraine

Chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga tại Ukraine đang tiến gần đến năm thứ 5 nhưng chưa có dấu hiệu kết thúc. Cuộc xung đột đã phát triển thành cuộc chiến hao mòn kéo dài và trở thành xung đột quân sự lớn nhất ở châu Âu kể từ Thế chiến 2.

Ông Linas Kojala, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu địa chính trị và an ninh tại Lithuania, xem cuộc tranh cãi căng thẳng giữa Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà Trắng hồi tháng 2 là "khoảnh khắc gây bất ổn nhất" của cuộc chiến. "Sự kiện đó đã khơi dậy lo ngại nghiêm trọng về tính đoàn kết trong nội bộ phương Tây và cam kết của Mỹ" đối với Ukraine, ông Kojala nói.

Vào tháng 8, nhiều lãnh đạo châu Âu kinh ngạc khi ông Trump trải thảm đỏ đón Tổng thống Nga Vladimir Putin tại hội nghị thượng đỉnh ở Alaska.

Trong năm 2025, ông Trump "lúc nóng, lúc lạnh" với cả ông Putin và ông Zelensky. Gần đây nhất, ông đưa ra kế hoạch hòa bình 28 điểm, sau đó Ukraine và châu Âu phản hồi bằng đề xuất mà họ tin sẽ đảm bảo một số cam kết an ninh cho Kyiv. Dưới áp lực liên tục của Mỹ, ông Zelensky đã thể hiện sự sẵn lòng hơn trong việc tìm kiếm điểm chung cho một thỏa thuận tiềm năng với Nga.

Xung đột 12 ngày

Israel đã kích hoạt một trong những cuộc leo thang kịch tính nhất năm 2025 khi cho máy bay tấn công các thành phố Iran và cơ sở hạt nhân của nước này, kéo Mỹ can dự trực tiếp vào xung đột.

Trong 2 năm qua, ngay cả khi chiến sự Gaza leo thang, Israel cũng từng bước làm suy yếu các đồng minh Iran, từ Hezbollah ở Li Băng đến Houthi ở Yemen. Trong cuộc chiến 12 ngày, Israel nhắm vào các địa điểm khác nhau ở Iran, còn Mỹ tham gia bằng chiến dịch mang tên Midnight Hammer, thả bom phá boongke và phóng tên lửa Tomahawk vào cơ sở hạt nhân Iran bị cho là đang được sử dụng để làm giàu uranium nhằm chế tạo bom nguyên tử. Iran lâu nay tuyên bố chương trình hạt nhân của nước này chỉ phục vụ mục đích dân sự.

Dù không rõ mức độ thiệt hại mà các cuộc tấn công của Israel và Mỹ gây ra cho cơ sở hạt nhân Iran, cuộc chiến 12 ngày đã đặt khu vực bất ổn trên lằn ranh mỏng manh và mở ra khả năng xung đột rộng lớn hơn.

Theo các chuyên gia, cuộc xung đột cũng phơi bày lỗ hổng của hệ thống phòng thủ tên lửa "Vòm sắt" trứ danh của Israel, khi nước này bị Iran áp đảo bằng các trận "mưa tên lửa" đáp trả.

Thảm họa tại Sudan

Vào tháng 10, Liên Hiệp Quốc tuyên bố căng thẳng ở Sudan là "khủng hoảng nhân đạo lớn nhất thế giới". Cuộc xung đột tàn khốc đã giết chết hơn 150.000 người, làm bị thương và tàn phế hơn gấp đôi con số đó và khiến ước tính 12 triệu người di tản.

Năm 2025 là năm đẫm máu nhất kể từ khi cuộc tranh giành quyền lực bùng nổ vào tháng 4.2023 giữa quân đội Sudan do tướng Abdel Fattah al-Burhan lãnh đạo và lực lượng bán quân sự RSF do ông Mohamed Hamdan Dagalo chỉ huy.

Với việc hàng triệu người cần hỗ trợ nhân đạo khẩn cấp và chưa có dấu hiệu kết thúc xung đột, có lo ngại rằng khủng hoảng sẽ gia tăng trong năm tới và đặt thêm nhiều người vào lằn ranh sinh tử.

Khi các láng giềng hạt nhân giao chiến

Năm 2025 cũng là năm căng thẳng ở một số khu vực châu Á. Giao tranh 4 ngày hồi tháng 5 giữa Ấn Độ và Pakistan đánh dấu "khủng hoảng quân sự nghiêm trọng nhất trong hàng thập niên" giữa hai láng giềng sở hữu vũ khí hạt nhân ở Nam Á.

Ông Sophal Ear, phó giáo sư tại Trường Quản lý toàn cầu Thunderbird thuộc Đại học Bang Arizona (Mỹ), chỉ ra rằng trong tất cả các xung đột này, tồn tại một mô hình chung về việc tái kích hoạt những mâu thuẫn cũ dưới điều kiện chính trị mới.

"Các tranh chấp lâu dài đang trở nên bất ổn hơn vì chính trị nội địa, chủ nghĩa dân tộc, trong khi sự suy yếu của các cơ chế quản lý xung đột khu vực đang khuếch đại căng thẳng", ông Ear nói với TRT World, lưu ý rằng toàn bộ khu vực không tránh khỏi ảnh hưởng từ các xu hướng toàn cầu về phân cực, cạnh tranh nước lớn và mất niềm tin vào các giải pháp đa phương.

HỆ THỐNG TÀI CHÍNH NGA ĐỐI MẶT KHỦNG HOẢNG?

Hệ thống tài chính Nga đang xuất hiện những vết nứt.

Hệ thống tài chính của Nga được cho là đang chịu áp lực ngày càng lớn khi cuộc chiến của Moscow ở Ukraine sắp bước sang năm thứ 4.

Theo các nguồn tin, Nhà Trắng đang tìm cách nối lại đàm phán hòa bình vào cuối tuần này, với cuộc gặp dự kiến giữa Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Florida vào Chủ nhật. Trước thềm cuộc gặp, quân đội Nga gia tăng các đợt tập kích vào Ukraine, song việc xung đột kéo dài đang đặt ra rủi ro ngày càng lớn đối với kinh tế Nga.

“Một cuộc khủng hoảng ngân hàng là điều có thể xảy ra. Khủng hoảng trả nợ cũng có thể xảy ra”, một quan chức Nga giấu tên nói với Washington Post.

Sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine đầu năm 2022, kinh tế Nga cho thấy khả năng chống chịu trước các lệnh trừng phạt khắc nghiệt của phương Tây. Trung Quốc và Ấn Độ đẩy mạnh mua dầu Nga giá rẻ trong bối cảnh châu Âu giảm mạnh việc nhập khẩu dầu khí Nga. Việc xoay trục thị trường xuất khẩu giúp Điện Kremlin duy trì nguồn thu và tài trợ cho quân đội.

Tuy nhiên, thời gian gần đây, giá năng lượng lao dốc trong khi châu Âu và Mỹ siết chặt trừng phạt. Doanh thu từ dầu khí giảm 22% trong 11 tháng đầu năm, và theo ước tính của Reuters, nguồn thu tháng 12 có thể giảm gần 50%.

Để bù đắp hụt thu từ năng lượng, Moscow đã phải sử dụng tới quỹ tài sản quốc gia. Song nguồn lực này cũng đang cạn dần, buộc chính phủ tăng thu thông qua các biện pháp nâng thuế.

Trong khi đó, thị trường lao động thắt chặt và lạm phát cao khiến ngân hàng trung ương phải duy trì lãi suất ở mức cao. Việc nới lỏng lãi suất gần đây vẫn không đủ để ngăn chi tiêu suy giảm ở nhiều nhóm hàng tiêu dùng.

Dưới áp lực lãi suất cao và nhu cầu yếu, dữ liệu cho thấy tiền lương chưa thanh toán tại Nga trong tháng 10 tăng gần gấp 3 so với cùng kỳ năm trước, lên hơn 27 triệu USD. Washington Post cho biết tình trạng cho nghỉ việc tạm thời và cắt giảm giờ làm việc cũng ngày càng phổ biến.

Hệ quả là ngày càng nhiều người tiêu dùng gặp khó trong việc trả nợ. Trong bối cảnh bất lợi này, cảnh báo về nguy cơ khủng hoảng ngân hàng hay khủng hoảng thanh toán không còn là ý kiến cá biệt.

Tháng 6, các ngân hàng Nga đã phát tín hiệu về nguy cơ khủng hoảng nợ khi lãi suất cao bào mòn khả năng trả nợ của người vay. Cũng trong tháng này, Chủ tịch Liên minh Công nghiệp và Doanh nhân Nga cảnh báo nhiều doanh nghiệp đang ở trong “tình trạng tiền vỡ nợ”.

Đến tháng 9, ông German Gref, CEO của Sberbank – một trong những ngân hàng hàng đầu Nga – nhận định kinh tế Nga rơi vào trạng thái “đình trệ kỹ thuật”. Ông cũng liên tục cảnh báo trong tháng 7 - 8 rằng tăng trưởng gần như bằng 0.

Tháng này, Trung tâm Phân tích Kinh tế vĩ mô và Dự báo ngắn hạn do nhà nước Nga hậu thuẫn nhận định nước này có thể đối mặt với khủng hoảng ngân hàng vào tháng 10 năm tới nếu các vấn đề nợ xấu gia tăng và người gửi rút tiền, theo Washington Post.

“Tình hình kinh tế Nga đã xấu đi rõ rệt”, Financial Times dẫn lời ông Dmitry Belousov, Giám đốc trung tâm viết trong một ghi chú cho biết. “Nền kinh tế đang trên bờ vực lạm phát đình trệ lần đầu tiên kể từ đầu năm 2023”.

TRUNG QUỐC ĐÓN KỶ LỤC BUỒN

Các chính quyền địa phương tại Trung Quốc đang đổ xô phát hành Chứng khoán được bảo đảm bằng tài sản (ABS) như một biện pháp “cứu cánh” ngắn hạn. Tuy nhiên, làn sóng này cũng đang dấy lên lo ngại về tính bền vững và độ tin cậy của các khoản tài sản cơ sở đứng sau những gói tài chính này.

Tính đến ngày 24/12/2025, Trung Quốc đã ghi nhận 2.386 thương vụ ABS, vượt qua kỷ lục từng thiết lập năm 2021, theo dữ liệu từ Wind. Tổng giá trị của các giao dịch này đạt 2.300 tỷ USD, mức cao nhất trong vòng 4 năm.

ABS là công cụ tài chính được bảo đảm bằng dòng tiền trong tương lai từ một nhóm tài sản như tiền thuê nhà, quyền khai thác hạ tầng hay cho thuê bất động sản công. Điều khiến giới quan sát đặc biệt chú ý là phần lớn các thương vụ phát hành ABS trong năm nay đến từ cấp tỉnh và thành phố, những nơi đang chật vật đối phó với khoản nợ chồng chất.

Trong một động thái thể hiện rõ áp lực ngân sách, Li Dianxun, Tỉnh trưởng tỉnh Hồ Bắc, đã phát biểu: “Biến mọi tài nguyên nhà nước có thể thành tài sản, mọi tài sản nhà nước có thể thành chứng khoán, tận dụng mọi quỹ công có thể để xoay xở.”

Quan điểm này phản ánh thực trạng nhiều chính quyền địa phương tại nước này đang phải xoay xở bằng mọi cách có thể để vượt qua “cơn khát” tiền mặt và theo đuổi mục tiêu tăng trưởng GDP do trung ương đề ra.

Sau đại dịch và chính sách siết tín dụng bất động sản của Bắc Kinh, doanh thu từ bán đất, nguồn thu chủ lực của địa phương, gần như cạn kiệt. Tỷ lệ nợ chính thức cộng với khoản vay qua các công ty tài chính ngoài ngân sách (LGFV) của địa phương đã tăng vọt từ 62% GDP năm 2019 lên khoảng 84% GDP trong năm 2024, theo IMF.

Bắc Kinh đã tung ra gói hoán đổi nợ trị giá 1.400 tỷ USD nhằm hỗ trợ các LGFV trả nợ đến hạn. Tuy nhiên, tổng nghĩa vụ tài chính của các thực thể này vẫn vào khoảng 10.000 tỷ USD, một con số khổng lồ khiến Bắc Kinh cũng e dè.

Đó là lý do vì sao các địa phương buộc phải “mài sắc” mọi tài sản có thể. Tại Hồ Bắc, chính quyền đã lập danh mục tài sản công trị giá tới 3.060 tỷ USD có thể để chứng khoán hóa. Các tỉnh Quảng Đông, An Huy cũng đang làm điều tương tự.

Cách tiếp cận này từng được ông Lý thử nghiệm ở tỉnh Hồ Nam khi còn là phó tỉnh trưởng, như biến gầm cầu thành bãi đỗ xe hay sân thể thao. Theo số liệu chính thức, từ 2022-2024, các chương trình như vậy đóng góp gần 11% tổng thu ngân sách của Hồ Nam.

Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chỗ, sau vài năm, phần lớn tài sản tốt đã được đem bán hoặc phát hành ABS, còn lại chủ yếu là những tài sản “kém chất lượng”.

Tại thủ phủ Vũ Hán của tỉnh Hồ Bắc, Tập đoàn Giao thông công cộng, đơn vị vận hành hệ thống xe buýt thành phố, đầu năm nay đã phát hành lô ABS đầu tiên trị giá 600 triệu NDT (trong tổng kế hoạch 4 tỷ NDT) chứng khoán hóa trên cơ sở tài sản của mình.

Vấn đề là doanh nghiệp này đang lỗ nặng. Trong nửa đầu năm 2025, khoản lỗ ròng lên tới 821 triệu NDT, so với mức lỗ 13 triệu NDT của cả năm 2024. Kết quả là, trái phiếu 10 năm này đang giao dịch thấp hơn mệnh giá 5%.

Một thương vụ khác còn nhiều lo ngại hơn. Một doanh nghiệp nhà nước tại Vũ Hán phát hành ABS trị giá 300 triệu NDT dựa trên tòa nhà từng bị coi là không có tiềm năng - tòa nhà AI Hồng Sơn. Họ tuyên bố đã nâng tỷ lệ lấp đầy từ 30% lên gấp 3 bằng cách “bổ sung tính năng AI”. Tuy nhiên, theo ghi nhận tại chỗ của phóng viên Financial Times, các nhân viên văn phòng tại đây không nhận thấy bất kỳ cải tiến AI rõ ràng nào.

Nhiều “công ty AI” thuê trong tòa nhà thực chất là doanh nghiệp nhà nước được chuyển đến từ nơi khác trong khu công nghiệp lân cận. Một công ty công nghệ được phát hiện có nhiệm vụ chính là kiểm duyệt nội dung trên nền tảng video Kuaishou, một công việc mang tính lặp lại, ít giá trị gia tăng.

Trong bối cảnh nền kinh tế nội địa Trung Quốc tăng trưởng chậm lại, chứng khoán hóa tài sản đang trở thành "lối thoát" tài chính mới của địa phương. Song, nếu những dự án chất lượng thấp được biến thành ABS, hệ thống tài chính địa phương có thể lặp lại chu kỳ rủi ro và lại phải nhờ Bắc Kinh giải cứu.

Tại trung tâm tổ chức cưới dưới lòng đất ở Vũ Hán, được cải tạo từ hầm thoát lũ, không một khách hàng nào xuất hiện trong chuyến thăm gần đây. Một nhiếp ảnh gia tại đó nói: “Thời hoàng kim là trước năm 2022. Sau Covid và nhu cầu tiêu dùng yếu, mọi người không còn muốn chi mạnh cho đám cưới nữa.”

PHÒNG TUYẾN ZAPORIZHZHIA RUNG CHUYỂN: NGA SIẾT CHẶT GỌNG KÌM

Sau khi kiểm soát Huliapole và Stepnohirsk, quân đội Nga mở rộng tiến công, siết chặt gọng kìm tại Zaporizhzhia, đẩy lực lượng Ukraine vào thế nguy hiểm.

Ngày 28/12, quân đội Nga tiếp tục mở rộng quyền kiểm soát xung quanh thành phố then chốt Huliapole và khu vực gần khu dân cư Stepnohirsk, duy trì sức ép liên tục đối với lực lượng Kiev tại tỉnh Zaporizhzhia.

Cụm tác chiến Vostok (Nga) đã tiến quân về phía tây và phía nam Huliapole - thành phố vừa bị kiểm soát hoàn toàn một ngày trước đó. Quân đội Nga đã kiểm soát thêm tổng cộng 4,4 km². Đà tiến nhanh này cho thấy lực lượng Ukraine vẫn chưa thể phục hồi sau thất bại tại Huliapole.

Ở phía bắc Huliapole, Cụm tác chiến Vostok tiếp tục mở rộng khu vực kiểm soát và mở cuộc tấn công chiếm giữ Zelene, khu dân cư nằm ở bờ trái sông Haichur.

Theo các báo cáo sơ bộ, Zelene đã hoàn toàn nằm trong tay quân đội Nga. Tuy nhiên, Bộ Quốc phòng Nga hiện vẫn chưa đưa ra xác nhận chính thức.

Thất bại của Ukraine tại Huliapole diễn ra nhanh hơn dự kiến. Lực lượng Kiev bị áp đảo bởi các đòn không kích và pháo kích của Nga, trong khi các đơn vị UAV thuộc Cụm tác chiến Vostok đã hạn chế nghiêm trọng khả năng cơ động của đối phương. Hiện nay, chính những phương tiện tác chiến này tiếp tục được Nga sử dụng nhằm vào các khu vực phía tây Huliapole và dọc theo bờ trái sông Haichur - những nơi vẫn còn nằm dưới quyền kiểm soát của Ukraine.

Ở hướng tây Zaporizhzhia, Cụm tác chiến Vostok đang tiến quân nhanh hơn trước, chủ yếu quanh Stepnohirsk — khu vực cũng đã bị kiểm soát hoàn toàn một ngày trước đó.

Quân đội Nga đã tiến lên phía bắc và phía tây của khu dân cư lớn này, đồng thời mở rộng hoạt động về phía tây khu vực Lukyanovskoe, hiện vẫn do Ukraine kiểm soát và nằm gần đó. Tổng cộng, lực lượng Nga đã kiểm soát thêm 5,7 km² tại ba khu vực này, đồng thời gây tổn thất đáng kể cho lực lượng Kiev.

Nhìn chung, có thể thấy Cụm tác chiến Vostok đang đồng thời triển khai chiến dịch nhằm chiếm giữ cả Lukyanovskoe và Prymorske — khu dân cư nằm ở phía đông Stepnohirsk.

Chỉ vài ngày trước khi Nga kiểm soát Huliapole và Stepnohirsk, Ukraine đã điều động lực lượng tăng viện lớn tới hai trung tâm đô thị này, bao gồm nhiều đơn vị xung kích của quân đội chính quy và các nhóm lính đánh thuê. Tuy nhiên, động thái đó vẫn không thể xoay chuyển tình thế.

Xét tới việc Ukraine gần như không còn khả năng phân bổ thêm nguồn lực cho mặt trận Zaporizhzhia, trong khi Cụm tác chiến Vostok vẫn duy trì đà tiến công, có thể nhận định rằng nguy cơ sụp đổ lớn của lực lượng Ukraine trong khu vực này hoàn toàn có thể xảy ra trong thời gian tới.

Nguồn: Thanh Niên; Soha; CafeF; Người Đưa Tin