185 TRIỆU THÙNG DẦU NGA LÂM NGUY

Lượng dầu thô của Nga được lưu trữ trên các tàu chở dầu ngoài khơi tăng gấp đôi, chuyện gì đang xảy ra?

Nga đang ngày càng gặp khó khăn trong việc tiêu thụ dầu thô khi lượng hàng tồn trữ trên các tàu chở dầu ngoài khơi tăng mạnh, phản ánh nhu cầu suy yếu và áp lực ngày càng lớn từ các biện pháp trừng phạt thương mại, theo Reuters.

Dữ liệu theo dõi tàu biển cho thấy, lượng dầu thô của Nga được lưu trữ trên các tàu chở dầu ngoài khơi đã tăng khoảng 48% kể từ cuối tháng 8, lên mức xấp xỉ 185 triệu thùng. Nhiều lô hàng không tìm được người mua cuối cùng và phải neo đậu hàng tháng trời ngoài khơi các thị trường tiêu thụ chính.

Trong bốn tuần tính đến ngày 21/12, khối lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển của Nga đạt trung bình 3,87 triệu thùng/ngày, tăng khoảng 200.000 thùng/ngày so với cùng kỳ năm trước. Đây là mức cao nhất kể từ tháng 5/2023.

Sự gia tăng xuất khẩu một phần bắt nguồn từ hoạt động lọc dầu trong nước suy yếu. Hiện sản lượng tại các nhà máy lọc dầu của Nga vẫn thấp hơn mức bình thường theo mùa, buộc Moscow phải đẩy thêm dầu thô ra thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, phần lớn lượng dầu này không đến được tay người mua. Reuters cho biết, nhiều tàu chở dầu Nga đang chờ đợi ngoài khơi trong thời gian dài do các nhà giao dịch gặp khó khăn trong việc bán hàng mà không phải chấp nhận mức chiết khấu sâu. Hiện có ít nhất 20 tàu chở dầu của Nga đang neo đậu gần các cảng của Trung Quốc và Ấn Độ nhưng chưa được phép dỡ hàng.

Áp lực dư cung đã đẩy giá dầu Nga xuống mức thấp kéo dài. Dầu Urals – loại dầu chủ lực của Nga – đã giảm tuần thứ 12 liên tiếp và hiện giao dịch quanh mức 33–34 USD/thùng, chỉ bằng gần một nửa so với giá dầu Brent, đang ở mức 61–62 USD/thùng. So với đỉnh đạt được vào giữa tháng 7, giá dầu Urals đã giảm khoảng 40%, tương đương 25 USD mỗi thùng.

Không chỉ Urals, giá dầu ESPO xuất khẩu từ vùng Viễn Đông của Nga cũng sụt giảm mạnh, ước tính giảm khoảng 30% trong cùng giai đoạn.

Bối cảnh thị trường trở nên khó khăn hơn khi Mỹ gia tăng áp lực đối với các quốc gia mua dầu Nga. Tháng 8 vừa qua, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã quyết định tăng gấp đôi thuế quan đối với hàng hóa nhập khẩu từ Ấn Độ, trong đó nhắm trực tiếp vào việc New Delhi tiếp tục mua dầu thô của Nga – nguồn thu quan trọng cho ngân sách Điện Kremlin và hoạt động quân sự tại Ukraine.

Diễn biến này cho thấy thị trường dầu mỏ toàn cầu đang đặt Nga trước bài toán ngày càng phức tạp: xuất khẩu nhiều hơn nhưng bán khó hơn, trong khi giá giảm sâu làm xói mòn đáng kể nguồn thu từ năng lượng – trụ cột của nền kinh tế nước này.

NGHỊCH LÝ: XÂY NHÀ MÁY RƯỢU, BIA TRÊN "SA MẠC", CÁC ÔNG LỚN TOÀN CẦU LOAY HOAY TRONG CƠN KHÁT NƯỚC

Những quy định đặc thù khiến điều nghịch lý đang trở thành điểm hiển nhiên ở Ấn Độ, điều mà các thương hiệu toàn cầu buộc phải đáp ứng để có thể tồn tại.

Cơn khát kéo dài

Các doanh nghiệp nước ngoài hoạt động tại Ấn Độ từ lâu đã phải vật lộn với hệ thống quy định phức tạp và luật thuế khó hiểu. Tại bang Rajasthan ở tây bắc nước này, một số tập đoàn đồ uống lớn nhất thế giới còn đối mặt với thách thức bổ sung: đảm bảo và quản lý nguồn nước ngày càng cạn kiệt, trong khi phải tuân thủ các quy định nghiêm ngặt của chính phủ và giải quyết bức xúc của người dân địa phương – những người chỉ được cấp nước qua đường ống mỗi tuần một lần.

Gần hai phần ba diện tích Rajasthan nằm trong sa mạc Thar và mức khai thác nước ngầm của bang thuộc nhóm cao nhất Ấn Độ. Điều này làm gia tăng áp lực kinh tế cho chính quyền địa phương trong việc cân bằng nhu cầu của 85 triệu dân, ngành du lịch bùng nổ, công nghiệp và nông nghiệp quy mô lớn.

Luật pháp Ấn Độ – quốc gia đông dân nhất thế giới – cấm vận chuyển rượu qua biên giới các bang nếu không có giấy phép đặc biệt, buộc các công ty phải đặt nhà máy tại từng bang nơi họ muốn bán hàng, bất chấp tình trạng khan hiếm nước. Vì vậy, các tập đoàn như Diageo, Carlsberg và Heineken vẫn phải duy trì nhà máy tại Rajasthan nếu muốn phân phối sản phẩm tại đây.

“Căng thẳng về nước đang là vấn đề ngày càng lớn ở Ấn Độ,” bà Sonia Thimmiah, Giám đốc cấp cao phụ trách phát triển bền vững toàn cầu của Heineken – doanh nghiệp dẫn đầu thị trường – cho biết, đồng thời nói thêm rằng vài năm trước, nhu cầu nước tại một số thành phố đã suýt vượt nguồn cung.

Heineken, Carlsberg và Diageo cho biết họ đang tăng hiệu quả sử dụng nước tại Rajasthan và các khu vực chịu áp lực tương tự, cải thiện khả năng tiếp cận nước cho cộng đồng, đồng thời đặt mục tiêu bù hoàn 100% lượng nước mà các nhà máy sử dụng trở lại nguồn.

Những khó khăn của các hãng bia tại Rajasthan phản ánh cuộc khủng hoảng rộng lớn hơn trên toàn Ấn Độ – nơi có 17% dân số thế giới nhưng chỉ 4% lượng nước ngọt. Là nền kinh tế lớn tăng trưởng nhanh nhất thế giới, cơn khát tăng trưởng của Ấn Độ đồng nghĩa với nhiều sản xuất hơn và áp lực lớn hơn lên nguồn nước khan hiếm.

Áp lực này thể hiện rõ tại Alwar, thị trấn công nghiệp cách New Delhi khoảng 150 km về phía tây nam, nơi tập trung phần lớn các doanh nghiệp đồ uống. Dữ liệu chính phủ cho thấy lượng khai thác nước ngầm của toàn huyện Alwar gần gấp đôi khả năng tái tạo của các tầng chứa nước, chủ yếu do tưới tiêu nông nghiệp.

Ngành công nghiệp chỉ sử dụng khoảng 2% lượng nước của Rajasthan, nhưng theo luật Ấn Độ, mọi đơn vị công nghiệp và thương mại khai thác nước ngầm đều phải lắp đặt hệ thống thu gom nước mưa và bổ sung tầng chứa nước tại chỗ. Ở những khu vực bị xếp loại “khai thác quá mức” như Alwar, các doanh nghiệp còn buộc phải áp dụng “công nghệ tiết kiệm nước tiên tiến nhất” để giảm phụ thuộc vào nước ngầm, theo một chỉ thị năm 2020 của chính phủ (không nêu chi tiết công nghệ).

“Mực nước ngầm đang giảm và lượng mưa thì thất thường,” ông Sumit Walia, Giám đốc Diageo tại Alwar, nói với Reuters. “Chúng tôi đặt mục tiêu giảm 40% tiêu thụ nước và đảm bảo bù hoàn 100% lượng nước rút từ lòng đất. Chúng tôi tái chế 100% nước thải và lắp đặt công nghệ tiên tiến tiêu thụ ít nước hơn, như dùng khí để tráng chai thay vì nước.”

Căng thẳng với người dân địa phương

Theo các giấy phép năm 2025 mà Reuters xem được, chính quyền liên bang cho phép các hãng bia tại Alwar khai thác tới khoảng 4,6 triệu lít nước ngầm mỗi ngày. Các tập đoàn toàn cầu chiếm khoảng 65% con số này, trong đó Heineken đứng đầu với 1,2 triệu lít/ngày.

Một hộ gia đình Ấn Độ điển hình dùng 500–600 lít/ngày, nhưng ngay cả mức đó cũng khó đạt được tại làng Salpur, nằm cạnh cụm công nghiệp Alwar, nơi nước là một thứ xa xỉ.

“Tình hình rất tệ,” ông Imran Khan, trưởng làng với gần 4.500 dân, cho biết. “Chúng tôi phải báo trước nhiều ngày cho chủ giếng khoan để bơm nước – và phải xếp hàng.” Ông nói đã phải chi khoảng 150.000 rupee (1.700 USD) để kéo đường ống dài 3 km từ giếng khoan về ruộng, và trả 150 rupee cho mỗi giờ nước bơm.

Một số người dân đổ lỗi cho các hãng bia. “Họ sản xuất rượu ở đây nhưng người dân địa phương không đủ nước uống,” ông Haider Ali, cư dân Alwar, nói. Ông đã đưa nhiều công ty rượu trong và ngoài nước ra tòa án môi trường của Ấn Độ năm ngoái, cáo buộc họ khai thác nước không phép.

Sau đó, đoàn thanh tra do tòa chỉ định kết luận tất cả nhà máy đều tuân thủ quy định. Tuy nhiên, tháng 3 vừa qua, tòa yêu cầu các cơ quan chức năng giám sát chặt chẽ việc khai thác nước ngầm và thực thi nghiêm lệnh năm 2020 cấm cấp giấy phép nước mới cho các ngành công nghiệp lớn tại khu vực khai thác quá mức.

Heineken và Carlsberg cho biết ngoài vụ kiện này, không có dấu hiệu căng thẳng cộng đồng tại Alwar, một phần nhờ các dự án nước hợp tác với địa phương. Ông Walia của Diageo nói không nắm được vụ kiện, đồng thời cho rằng các ngành giấy, ô tô và lĩnh vực khác tiêu thụ nước nhiều hơn ngành đồ uống có cồn.

Vấn đề nước không chỉ giới hạn ở Rajasthan. Reuters từng đưa tin trong thập kỷ qua, Ấn Độ đã mất nhiều ngày cung ứng điện than vì thiếu nước khiến các nhà máy phải dừng phát điện.

Trong kế hoạch an ninh nước năm 2023 của Coca-Cola mà Reuters xem được, công ty cho biết đang vận hành 9 nhà máy tại Ấn Độ ở các khu vực “căng thẳng nước cao hoặc rất cao”, và ước tính chi phí mua nước hằng năm có thể tăng từ 180.000 USD đến 2,7 triệu USD. Coca-Cola, từng đóng cửa một nhà máy tại bang Kerala năm 2005 sau các cuộc biểu tình về cạn kiệt nước ngầm, từ chối bình luận.

“Luôn còn dư địa để làm nhiều hơn”

Các hãng đồ uống khẳng định họ chỉ là một phần nhỏ của vấn đề tại Rajasthan và các sáng kiến về nước của họ tạo ra tác động tích cực đáng kể. Ông Simon Boas Hoffmeyer, Phó chủ tịch phụ trách bền vững của Carlsberg, nói rằng các mục tiêu của hãng – bao gồm bù hoàn toàn bộ nước sử dụng – còn vượt yêu cầu pháp lý. “Nếu ai cũng làm như vậy, phần đóng góp của ngành vào vấn đề sẽ rất, rất nhỏ,” ông nói.

Ông Michael Alexander, Trưởng bộ phận môi trường toàn cầu của Diageo, cho biết tại Salpur, công ty đã xây đập nhỏ, trồng 10.000 cây, và trên toàn Alwar đã nạo vét ao hồ, lắp đặt thu nước mưa trên mái, tài trợ giếng khoan và đường ống cho cộng đồng.

Các dự án tương tự của Heineken cũng tạo tác động tích cực, theo ông Subhransu Kumar Bebarta, phụ trách đối tác tại Quỹ S M Sehgal – tổ chức phi lợi nhuận triển khai các dự án nước của Heineken.

Tuy vậy, ông Bebarta cho rằng các tập đoàn lớn có thể làm nhiều hơn nữa, đặc biệt là các dự án hạ tầng quy mô lớn, trong bối cảnh vẫn có người chật vật tìm nước uống. “Họ đã cải thiện mực nước ngầm. Nhưng vẫn luôn còn dư địa để làm nhiều hơn.”

MYANMAR BẦU CỬ TRONG VÒNG XOÁY NỘI CHIẾN: CÓ GÌ ĐẶC BIỆT ĐÁNG CHÚ Ý?

Quân đội Myanmar, lực lượng đã lật đổ chính phủ dân cử do bà Aung San Suu Kyi lãnh đạo vào năm 2021, dự kiến tổ chức bầu cử bắt đầu từ tuần cuối cùng của tháng 12/2025.

Cuộc bầu cử diễn ra gần 5 năm sau khi quân đội nắm quyền, trong bối cảnh Myanmar vẫn đang chìm trong nội chiến tàn khốc khiến hàng ngàn người bị thiệt mạng và hơn 3 triệu người phải rời bỏ nhà cửa.

Phần lớn các nhà quan sát quốc tế cho rằng cuộc bỏ phiếu đã được lên lịch không phải là nỗ lực khôi phục nền dân chủ ở Myanmar, mà là một bước đi chiến lược của quân đội nhằm hợp pháp hóa việc tiếp tục cầm quyền.

Dưới đây là bảy điều quan trọng cần biết về cuộc bầu cử Myanmar 2025.

1. Vì sao bầu cử vào thời điểm này?

Quân đội Myanmar mô tả cuộc bầu cử sắp tới là một phần trong lộ trình hướng đến "nền dân chủ kỷ luật", tuyên bố rằng họ đang khôi phục sự ổn định sau điều mà họ gọi là "cuộc bầu cử gian lận năm 2020".

Theo Hiến pháp nước này, quân đội phải công bố ngày bầu cử trong vòng sáu tháng sau khi thời hạn tối đa cho phép của tình trạng khẩn cấp kết thúc.

"Cuộc bầu cử dự kiến sẽ diễn ra sau khi các điều khoản khẩn cấp được dỡ bỏ," lãnh đạo chính quyền quân sự, Thống tướng Min Aung Hlaing phát biểu vào tháng 7/2025.

Tình trạng khẩn cấp ở Myanmar đã được gia hạn nhiều lần và chạm ngưỡng tối đa vào tháng 8/2025. Việc tổ chức bầu cử cho phép quân đội khẳng định quyền lực theo hiến pháp và giảm bớt áp lực quốc tế.

2. Loại trừ các nhân vật dân chủ chủ chốt

Bà Aung San Suu Kyi, biểu tượng dân chủ và người đoạt giải Nobel Hòa bình, vẫn đang bị giam giữ ở một địa điểm không được tiết lộ.

Đảng của bà, Đảng Liên minh Quốc gia vì Dân chủ Myanmar (NLD), đã bị giải thể vào năm 2023, sau khi các lãnh đạo của đảng này từ chối đăng ký lại theo luật mới của chính quyền quân sự.

Hiện tại, các lãnh đạo NLD hoặc đang ở trong tù hoặc đã trốn khỏi đất nước. Các lãnh đạo phe đối lập từ các đảng khác cũng bị bỏ tù hoặc đảng của họ bị cấm hoạt động.

Tổng cộng có 54 đảng sẽ tranh cử ở Myanmar năm nay.

Hầu hết các chính đảng đã đăng ký đều có mối liên hệ với quân đội hoặc có rất ít sự ủng hộ từ công chúng. Các đảng đối lập thực sự đã bị loại trừ hoặc từ chối tham gia, cho rằng cuộc bầu cử chỉ là một trò hề.

Với sự vắng mặt của các nhân vật đối lập chủ chốt, Tổng thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres tuyên bố: "Tôi cho rằng không có ai tin cuộc bầu cử đó sẽ tự do và công bằng."

3. Bầu cử diễn ra theo từng giai đoạn

Cuộc bầu cử sẽ được tổ chức theo từng giai đoạn, gợi nhắc đến cuộc tổng tuyển cử những năm 1950:

Giai đoạn 1: Dự kiến vào ngày 28/12/2025.

Giai đoạn 2 & 3: Dự kiến diễn ra vào tháng 1/2026.

Việc bỏ phiếu sẽ chỉ diễn ra ở 274 trong số 330 thị trấn trên toàn quốc, bắt đầu từ những khu vực mà quân đội cho là an toàn và nằm dưới sự kiểm soát của họ.

Theo chương trình nghiên cứu an ninh của Viện Nghiên cứu Chiến lược và Chính sách (ISP-Myanmar), đến cuối tháng 9/2025, quân đội kiểm soát khoảng 67% lãnh thổ Myanmar.

33% còn lại - và có thể nhiều hơn - nằm dưới sự kiểm soát của Chính phủ Thống nhất Quốc gia (NUG), các lực lượng đối lập đồng minh và các nhóm vũ trang dân tộc khác nhau, tất cả đều bác bỏ cuộc bầu cử và cho rằng đó là một trò lừa bịp.

4. Dự kiến tỷ lệ cử tri đi bầu thấp kỷ lục

Theo Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (HRW), quy trình bỏ phiếu theo từng giai đoạn và việc loại trừ một số khu vực cho thấy quân đội không có khả năng quản lý toàn bộ đất nước.

Khoảng 70% lãnh thổ Myanmar bị ảnh hưởng bởi chiến tranh và xung đột.

Các thảm họa thiên nhiên, bao gồm lũ lụt và động đất, đã góp phần khiến khoảng 3,5 triệu người trên toàn quốc phải di tản trong nội địa, theo một cơ quan của Liên Hợp Quốc.

Hàng triệu người khác đã rời khỏi đất nước.

Người đứng đầu chính quyền quân sự cho biết, so với năm 2022, dân số đã giảm khoảng 4 triệu người.

Nhiều cử tri trẻ đủ điều kiện bỏ phiếu đã chạy trốn sang các nước lân cận như Thái Lan, Ấn Độ, Trung Quốc và Bangladesh - trong đó Thái Lan tiếp nhận số lượng lớn người di cư gần đây nhất - họ đến để tìm việc làm và tránh bị quân đội cưỡng ép nhập ngũ.

Đối với những người vẫn ở lại trong nước, tỷ lệ cử tri tham gia bầu cử dự kiến sẽ thấp kỷ lục, do có những lời kêu gọi tẩy chay trên diện rộng và công chúng phẫn nộ đối với hành động đảo chính.

5. Hệ thống bầu cử và phương thức bỏ phiếu mới

Lần đầu tiên, Myanmar sẽ sử dụng hệ thống bỏ phiếu kép:

Người nhiều phiếu sẽ thắng (First-Past-the-Post – FPTP) tại một số khu vực bầu cử.

Đại diện theo tỷ lệ (Proportional Representation – PR) tại các khu vực khác, trong đó các đảng giành ghế dựa trên tỷ lệ phiếu bầu.

Chính quyền quân sự cũng đã giới thiệu máy bỏ phiếu điện tử (EVM), tuyên bố rằng điều này sẽ giúp giảm thiểu gian lận. Tuy nhiên, giới chỉ trích cảnh báo EVM có thể khiến kết quả bầu cử thậm chí còn thiếu minh bạch hơn.

Ít nhất 50.000 máy EVM sẽ được sử dụng để thay thế hệ thống bỏ phiếu giấy truyền thống. Quân đội Myanmar chưa tiết lộ quốc gia nào cung cấp công nghệ này, mặc dù cả Ấn Độ và Trung Quốc đều đã công khai đề nghị hỗ trợ cho cuộc bầu cử.

6. Luật hà khắc đối với cử tri và các đảng phái

Chính quyền quân sự đã ban hành một luật mới vào tháng 7/2025, nhằm bảo vệ cuộc bầu cử khỏi "sự can thiệp và phá hoại", nhưng bị nhiều người coi là một nỗ lực nhằm bịt miệng những người bất đồng chính kiến.

Bất cứ ai cản trở hoặc làm gián đoạn cuộc bầu cử đều có thể phải đối mặt với mức án tối thiểu ba năm tù, tối đa là tù chung thân hoặc tử hình.

Kể từ khi luật này được ban hành, hơn 100 thường dân được cho là đã bị bắt vì các tội danh nhẹ.

Theo Luật Đăng ký Đảng phái Chính trị, bất kỳ đảng nào bị phát hiện phạm tội gian lận bầu cử hoặc các hành vi bất hợp pháp đều có thể bị giải tán, một điều khoản mà các nhà phê bình cho rằng nhắm vào các nhóm đối lập.

Đảng lớn nhất tham gia tranh cử là Đảng Liên minh Đoàn kết và Phát triển (USDP) do quân đội hậu thuẫn, với dàn lãnh đạo là các cựu tướng lĩnh.

Những cái tên đáng chú ý khác bao gồm Đảng Thống nhất Quốc gia (cũng do các cựu quân nhân lãnh đạo), Đảng Tiên phong Nhân dân (do một cựu thành viên NLD kiêm nữ doanh nhân lãnh đạo), và Đảng Nhân dân (do một cựu thủ lĩnh phong trào sinh viên trong cuộc nổi dậy chống quân đội năm 1988 sáng lập).

Gần 5.000 ứng cử viên đã đăng ký với ủy ban bầu cử do quân đội bổ nhiệm, trong đó USDP có số lượng ứng cử viên lớn nhất.

7. Phản ứng quốc tế chia rẽ

Thế giới đang chia rẽ sâu sắc về cuộc bầu cử dự kiến năm 2025 của Myanmar.

Các chính phủ phương Tây và các tổ chức nhân quyền đã bác bỏ cuộc bầu cử, cho rằng điều kiện hiện tại thiếu tự do, bất công và không bao trùm. Cuộc bầu cử bị coi là nhằm củng cố quyền lực của các tướng lĩnh hơn là khôi phục dân chủ.

Ngược lại, Trung Quốc và Nga đã bày tỏ sự ủng hộ. Bắc Kinh đã cam kết hỗ trợ kỹ thuật, trong khi Moscow tiếp tục cung cấp hậu thuẫn về ngoại giao, mô tả cuộc bầu cử như một bước tiến hướng tới việc khôi phục trật tự.

Các nước ASEAN cũng có những cách tiếp cận khác nhau. Indonesia và Malaysia nhấn mạnh rằng cuộc bỏ phiếu thiếu tính đáng tin cậy nếu không chấm dứt bạo lực, không có đối thoại toàn diện và không trả tự do những người bị giam giữ.

Các nước láng giềng như Thái Lan, Vietnam, Lào và Campuchia tỏ ra linh hoạt, nhấn mạnh sự cần thiết để ủng hộ một tiến trình "do Myanmar dẫn dắt" để bảo đảm ổn định khu vực.

NHỮNG NGÀY NHƯ ĐỊA NGỤC Ở ODESSA DƯỚI MƯA TÊN LỬA NGA

Không biết chạy đi đâu mỗi khi Nga tập kích thành phố, nhiều cư dân ở Odessa chỉ biết chờ đợi mọi thứ qua đi và phó mặc cho số phận.

Trong hai tuần qua, Nga tăng cường phóng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) tập kích Odessa, thành phố cảng lớn nhất ở miền nam Ukraine. Mỗi khi nghe tiếng nổ, bà Tetiana Rybak chỉ biết làm một điều duy nhất, đó là nằm trên giường và chờ đợi. Bà không thể đi lại, cũng không thể xuống hầm trú ẩn.

Gần đây, bà nhờ một nhân viên xã hội dán kín cửa sổ căn hộ bằng giấy gói quà màu đỏ lễ hội, những tấm áp phích quân đội cũ và một bản Kinh Lạy Cha. Bằng cách đó, bà không còn phải nhìn thấy những chiếc UAV Nga bay ngang qua nhà nữa.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 22/12 cho hay các cuộc tập kích của Nga vào thành phố cảng Odessa là nhằm cắt đường ra Biển Đen của Ukraine. Ông thừa nhận tình hình ở Odessa hiện "rất khó khăn".

Tháng này, nhà bà Rybak đã mất điện 9 ngày. Trong đó, 4 ngày nhà bà không có khí đốt sưởi ấm và nước sạch. Một nhân viên xã hội đã phải giúp xách nước lên tầng 7 cho bà.

Tetiana Rybak, người đã sống chung với tình trạng khuyết tật nhiều năm, phải đeo hai đôi tất, mặc hai chiếc quần ấm, một áo len và khoác thêm áo choàng tắm bằng vải bông dày. Sau đó, bà nằm co mình dưới hai lớp chăn để giữ ấm cơ thể.

"Về mặt tinh thần, chẳng ai chịu đựng nổi cảnh này. Tôi đã suy sụp hoàn toàn. Chỉ riêng tối qua thôi, khi nhà mất điện và đòn tập kích bắt đầu, còi báo động vang lên khủng khiếp đến rợn người. Nhưng đáng sợ hơn là cửa ra vào, cửa sổ đều rung lên bần bật, còn tôi nằm im một chỗ, không thể chạy đi đâu và cũng chẳng có nơi nào để trốn", bà nói.

Trong khi các thành phố lớn khác ở Ukraine thường trải qua những đợt oanh tạc gián đoạn, Odessa gần như bị tấn công liên tục kể từ rạng sáng 12/12. Nga chủ yếu nhắm vào các cảng và hạ tầng điện lực của thành phố.

Khi điện, khí đốt và nước bị cắt nhiều ngày liền, người dân phải tìm đến các trung tâm cứu trợ của chính phủ hoặc cửa hàng tạp hóa để sạc điện thoại. Họ đặt túi sữa, trứng và kem chua lên bệ cửa sổ để giữ lạnh, nấu ăn trên những bếp lò tự chế ngoài trời. Một số người lắp máy phát điện lớn trong sân nhà để hàng xóm có thể dùng chung.

"Trọng tâm cuộc chiến có thể đã chuyển hướng sang Odessa", Phó thủ tướng Ukraine Oleksii Kuleba tuần trước nói, cảnh báo rằng các cuộc tập kích có thể còn gia tăng khi Nga tìm cách làm suy yếu nền kinh tế Ukraine.

Tổng thống Nga Vladimir Putin trước đó cho biết Moskva muốn hạn chế khả năng tiếp cận Biển Đen của Ukraine để đáp trả những cuộc tấn công bằng xuồng tự sát không người lái gần đây vào đội tàu của Nga. Kiev nói rằng những phương tiện này là một phần của "đội tàu bóng tối", được dùng để giúp Moskva lách lệnh trừng phạt về dầu mỏ.

Cảng Odessa từ lâu được xem là trụ cột kinh tế của Ukraine. Được mệnh danh là "viên ngọc bên bờ biển", Odessa là thành phố đông dân thứ ba của Ukraine, sau Kiev và Kharkov. Các cảng ở Biển Đen, gồm Odessa và hai cảng lân cận Pivdennyi, Chornomorsk, cảng Mykolaiv ở phía đông đã giúp xử lý hơn 70% lượng xuất khẩu của Ukraine trước xung đột.

Vai trò trung tâm thương mại của Odessa còn gia tăng trong những năm gần đây, khi các cảng ở Zaporizhzhia, Kherson và Mykolaiv bị Nga kiểm soát. Kể từ khi xung đột nổ ra, Ukraine vẫn nằm trong nhóm 5 nước xuất khẩu lúa mì và ngô lớn nhất thế giới, phần lớn thông qua cảng Odessa.

Kể từ khi xung đột bùng phát, người dân Ukraine đã đoàn kết trước các đòn tấn công và gây sức ép của Nga. Sự kiên cường của họ đã được ca ngợi nhiều đến mức gần như trở thành một lẽ đương nhiên.

Tuy nhiên, sau một tuần mất điện vì các đợt tập kích liên tiếp của Nga, một số cư dân Odessa đã hết kiên nhẫn.

"Tôi chỉ muốn cuộc xung đột điên rồ này kết thúc. Chúng tôi quá mệt mỏi rồi. Khi nào thì điều này mới thực sự chấm dứt?", bà Valentyna Avdiienko, cư dân 72 tuổi, nói.

Đối với những người từng sống dưới thời Liên Xô, cuộc chiến này còn gây đau lòng hơn nữa, khi nó đẩy người Ukraine vào cuộc chiến với người Nga mà họ từng coi là anh em. Mahadan Farkhiiev, cư dân 73 tuổi và người từng phục vụ trong quân đội Liên Xô, cho biết ông giờ không còn nói chuyện với em trai và em gái đang sống ở Nga.

Ông Farkhiiev hiện sống ở Odessa cùng vợ Anastasiia và con trai Andrii, 42 tuổi, bị bại não. Mỗi khi pháo kích, họ chỉ biết chờ đợi đến khi tiếng nổ kết thúc. "Chúng tôi biết chạy đi đâu bây giờ?", ông nói.

Olha Demydova, nhân viên xã hội của tổ chức từ thiện Culture of Democracy, cho biết cô thường đến thăm và động viên những gia đình như ông Farkhiiev.

"Khi không có điện, lò sưởi, hay nước sạch, bạn sẽ nghĩ rằng thế là hết, tận thế rồi. Nhưng rồi bạn nhận ra không được như thế. Bạn không thể bỏ cuộc, phải tiếp tục sống sót và mọi thứ sẽ tốt đẹp hơn", Demydova nói.

Đối với Rybak, bà chưa từng nghĩ cuộc đời mình sẽ như thế này. Bà từng là một nhân viên xã hội chuyên chăm sóc những người cần giúp đỡ và từng nghĩ mình đã chuẩn bị sẵn sàng cho mọi bất trắc. Nhưng bà đã không thể đi lại vào năm 2023, do biến chứng từ một ca phẫu thuật thận.

Bà luôn nghĩ rằng ba con trai và con gái có thể giúp đỡ bà khi về già. Nhưng bà hiếm khi gặp các con trai vì tất cả đều đang chiến đấu ở tiền tuyến. Năm ngoái, con gái bà đã rời khỏi Ukraine vì áp lực tâm lý quá lớn.

Rybak kể bà từng có thể tiếp tục ngủ khi còi báo động rú lên, nhưng giờ không thể nữa. Những đợt báo động gần đây đôi khi kéo dài tới 10 giờ.

"Tất cả những gì tôi muốn bây giờ là một chút bình yên, dù chỉ một chút thôi. Sức khỏe tôi cạn dần, cảm giác như đã về tới con số 0. Chẳng còn chút sức tàn nào nữa", bà nói.

Nguồn: Soha; CafeF; BBC; Vnexpress