Triển vọng kinh tế Mỹ trong năm 2024 ‘lạc quan’

Lạm phát nguội lại, giá xăng dầu xuống thấp, thị trường lao động mạnh mẽ, chi tiêu của người tiêu dùng tăng cao cùng lời hứa của FED sẽ giảm lãi suất là những động lực thúc đẩy nền kinh tế Mỹ tăng trưởng khả quan trong năm 2024, các chuyên gia kinh tế nhận định.

Một năm 2023 ‘rất tốt’

Nền kinh tế Mỹ đã tăng 4,9% trong quý ba năm 2023, mức tăng cao nhất kể từ năm 2021, khi chi tiêu của các hộ gia đình, doanh nghiệp và chính phủ tăng tốc, ngay cả khi đối mặt với lãi suất tăng cao, theo dữ liệu của Cục Phân tích Kinh tế. Đây là quý thứ năm kinh tế Mỹ tăng trưởng liên tiếp thay vì đi vào kịch bản suy thoái như nhiều nhà phân tích đã dự đoán trước đó.

Khả năng chống chịu của kinh tế Mỹ là kết quả của thị trường việc làm mạnh mẽ và tiền tiết kiệm trong đại dịch. Điều này khiến người dân Mỹ có thể tiếp tục mở hầu bao cho dù lạm phát và lãi suất tăng cao. Con số tuyển dụng mạnh mẽ - bao gồm 214.000 việc làm mới được tạo ra trong quý ba - cũng đóng góp vào sức khỏe tổng thể của nền kinh tế Mỹ.

Thành tích này đặc biệt ở chỗ nó diễn ra trong bối cảnh lãi suất cao nhất trong hơn 15 năm, sau khi Cục Dự trữ Liên bang (Fed) đã tăng lãi suất 11 lần kể từ tháng 3 năm 2022 lên mức 5,25% - 5,5% trong nỗ lực hạ nhiệt nền kinh tế để kiềm chế lạm phát.

Tăng trưởng này là dấu hiệu cho thấy một số chính sách của chính quyền Tổng thống Joe Biden đã giúp thúc đẩy kinh tế vào thời điểm quan trọng. Các kinh tế gia cho rằng rõ ràng các khoản đầu tư của chính quyền vào cơ sở hạ tầng đã phát huy tác dụng: xây dựng trong lĩnh vực sản xuất mạnh mẽ và chi tiêu chính phủ đã thúc đẩy phần lớn tăng trưởng của quý ba, và các hộ gia đình đã tiếp tục tận dụng con số việc làm tăng lịch sử.

Lãi suất cho vay mua nhà thế chấp hiện ở mức 7,6% - cao nhất trong hai thập kỷ– khiến thị trường nhà đất ở Mỹ gần như đứng yên. Nhưng các nhà kinh tế cho rằng điều này khiến người Mỹ đưa tiền qua tiêu ở chỗ khác. Chi tiêu ở nhà hàng, rạp chiếu phim và các trận thi đấu thể thao đều tăng vọt trong những tháng qua, giúp các ngành này tiếp tục thuê mướn thêm nhiều lao động.

Người Mỹ đã chi hàng tỷ đô la trong mùa hè này để xem các sô diễn của Beyoncé và Taylor Swift cũng như xem phim ‘Barbie’ trong rạp. Du lịch cũng tăng cao: 33% hộ gia đình Mỹ cho biết họ đã đi nghỉ trong mùa hè vừa qua, một con số kỷ lục, theo khảo sát của Cục Dự trữ Liên bang được Washington Post dẫn lại.

Hôm 13/12 chỉ số Dow Jones trên thị trường chứng khoán Mỹ đã tăng gần 500 điểm, phá thủng mốc 37.000 điểm và là mức đóng cửa cao nhất từ trước đến giờ. Sự bùng nổ trên thị trường chứng khoán diễn ra sau khi các nhà đầu tư ngày càng tin tưởng rằng nước Mỹ đã kiểm soát được lạm phát mà không dẫn đến suy thoái – một kỳ tích thường được gọi là ‘hạ cánh mềm’.

Trước đó, vào cuối năm 2023 khi lạm phát đã chậm lại đáng kể, Fed cho biết họ có thể đã xong xuôi với việc tăng lãi suất và sẽ cắt giảm lãi suất ba đợt trong năm 2024

“Năm 2023 là một năm rất tốt,” Mark Zandi, kinh tế gia trưởng ở Moody's Analytics, được USA Today dẫn lời đánh giá. “Năm 2024 sẽ là một năm tốt.”

Năm 2024 sẽ ra sao?

Tuy nhiên, tăng trưởng trong thời gian tới chắc chắn sẽ chậm lại trong bối cảnh các đợt tăng lãi suất mạnh tay của Fed trước đó sẽ bắt đầu phát tác, tiền để dành của người dân trong đại dịch cạn dần và chính phủ liên bang giảm dần chi tiêu để giảm mức nợ công cũng như thâm hụt ngân sách.

Nhưng một số yếu tố có thể giúp kinh tế Mỹ vẫn tăng trưởng, theo các nhà phân tích, bao gồm giá nhà và giá cổ phiếu ở mức gần kỷ lục, lạm phát tiếp tục đi xuống tiệm cận mục tiêu 2% và việc Fed có khả năng cắt giảm lãi suất mạnh tay hơn dự đoán.

Các nhà phân tích dự báo kinh tế Mỹ sẽ tăng trưởng 1,3% trong năm nay, giảm so với mức tăng được dự báo cho năm 2023 là 2,4% nhưng cao hơn so với ước tính 0,7% hồi tháng 7, theo kết quả cuộc khảo sát thường kỳ với các kinh tế gia hàng đầu do hãng Wolters Kluwer thực hiện trước khi có thông tin Fed sẽ cắt giảm lãi suất. Tăng trưởng kinh tế được dự báo sẽ khiêm tốn trong nửa đầu năm 2024 nhưng sản lượng kinh tế sẽ mạnh hơn vào mùa thu khi Fed cắt giảm lãi suất hơn nữa, các nhà phân tích cho biết.

Tuy nhiên, sau khi có thông tin Fed sẽ giảm lãi suất, một số kinh tế gia đã nâng tăng trưởng GDP của Mỹ trong năm nay lên. Richard Moody, kinh tế gia trưởng của Regions Financial, đã nâng từ 1,6% lên 1,9%. Zandi dự đoán kinh tế Mỹ sẽ tăng 1,8%.

Chi tiêu của người dân

Chi tiêu của người tiêu dùng Mỹ đã có vai trò lớn giúp kinh tế tăng trưởng. Nhưng nhu cầu của họ, vốn bị dồn nén trong đại dịch và sau đó bung ra, đang suy yếu dần trong năm 2024 và tiền dành dụm của họ từ các chi phiếu hỗ trợ của chính phủ và do phần lớn thời gian ở trong nhà đang cạn dần, USA Today dẫn lời kinh tế gia Moody cho biết, nhất là đối với những người thu nhập thấp và trung bình.

Những người này cũng đang có mức nợ thẻ tín dụng kỷ lục do giá cả cao, và điều này dẫn đến việc họ cần phải giảm chi tiêu, Gregory Daco, kinh tế gia trưởng ở EY-Parthenon nói với USA Today.

Trong khi đó, cũng theo lời Daco nói, việc làm và tiền lương sẽ tăng chậm lại khi nền kinh tế hạ nhiệt, khiến người dân có ít tiền hơn để tiêu xài. Lãi suất ở mức cao cũng sẽ hạn chế mức chi tiêu, ít nhất là cho đến khi Fed bắt đầu giảm lãi suất như đã hứa.

Và tăng trưởng năng suất mạnh mẽ có thể cho phép các chủ sử dụng lao động tăng lương tiếp cho nhân viên mà không bị sụt giảm lợi nhuận, Mark Zandi nói với USA Today.

Mặc dù những người thu nhập thấp và trung bình sẽ có ít tiền hơn, nhưng người có thu nhập cao hơn có nhiều tiền dành dụm hơn từ đại dịch và đang hưởng lợi từ giá nhà và giá cổ phiếu tăng cao, Zandi cho biết. Những người có thu nhập cao nhất, vốn chiếm 1/3 tổng số người tiêu dùng Mỹ, chiếm gần 2/3 tổng chi tiêu của người dân, Zandi nói.

Tăng trưởng việc làm

Chi tiêu ít hơn và nền kinh tế hạ nhiệt sẽ làm giảm mức tăng việc làm trung bình hàng tháng từ 216.000 vào năm 2023 xuống chỉ còn 53.000 trong năm nay, theo Zandi.

Moody và hãng Goldman Sachs lạc quan hơn. Họ ước đoán số việc làm mới trung bình được tạo ra hàng tháng sẽ vào khoảng khoảng 100.000 – đủ để giữ cho tỷ lệ thất nghiệp của Mỹ duy trì ở mức 3,7%.

Một số ngành nghề tăng trưởng mạnh đang dự tính thuê mướn thêm nhiều lao động trong năm nay.

Tỷ lệ thất nghiệp ở Mỹ hiện là 3,7% - cao hơn chút ít mức thấp nhất trong vòng 50 năm - dự kiến sẽ tăng lên 4,2% vào cuối năm 2024, nhưng vẫn thấp hơn nhiều so với ước tính 4,8% của các nhà kinh tế một năm trước.

Lạm phát

Morgan Stanley cho rằng lạm phát lõi, vốn bỏ ra các giá thực phẩm và giá năng lượng, sẽ giảm xuống 2,4% vào cuối năm nay từ mức 3,2% hồi tháng 11 năm 2023 và trên 9% hồi năm 2022.

Nhưng Morgan Stanley dự đoán rằng tiền thuê nhà cao, yếu tố góp phần lớn nhất vào lạm phát, sẽ giảm chậm, sẽ duy trì lạm phát cao lâu hơn khiến Fed sẽ phải trì hoãn tăng lãi suất.

Chi tiêu chính phủ

Đạo luật của chính quyền Biden nhằm khuyến khích phát triển cơ sở hạ tầng, năng lượng xanh và sản xuất chip máy tính đã bơm hàng tỷ đô la vào nền kinh tế. Nhưng trong năm 2024, chính quyền ông Biden sẽ phải cắt giảm chi tiêu theo thỏa thuận đạt được hồi tháng 11 với phe Cộng hòa ở Quốc hội nhằm tránh kịch bản chính phủ bị đóng cửa.

Zandi dự đoán chi tiêu của chính phủ Mỹ ngoài quốc phòng sẽ giảm 4% sau khi đã tăng 4,8% vào năm 2023.

Đầu tư của các doanh nghiệp

Mặc dù lãi suất cao có thể sẽ khiến các doanh nghiệp giảm đầu tư trong nửa đầu năm 2024, nhưng nếu Fed bắt đầu giảm lãi suất vào nửa sau của năm có thể kích hoạt làn sóng phục hồi đầu tư.

Nhìn chung, các doanh nghiệp sẽ tiếp tục đầu tư chừng nào người tiêu dùng tiếp tục dùng sản phẩm và dịch vụ của họ, Zandi cho biết.

Ông kỳ vọng đầu tư của các doanh nghiệp sẽ tăng nhưng chưa bằng một nửa so với mức tăng 4,4% của năm 2023.

‘Vượt mong đợi’

Trao đổi với VOA từ Fort Worth, Texas, Giáo sư Khương Hữu Lộc, vốn giảng dạy ngành Thạc sỹ Quản trị Kinh doanh tại Trường sau đại học Keller về Quản lý, nói rằng tăng trưởng kinh tế của Mỹ được ước tính cho cả năm 2023 ở mức 2.6% là ‘vượt rất nhiều kỳ vọng trước đó của ông là 1%’.

Mức tăng trưởng này là điều mà ông ‘không ngờ tới’, ông nói mặc dù trước đó khác với nhiều chuyên gia khác cho rằng kinh tế Mỹ sẽ đi vào suy thoái, ông Lộc dự đoán kinh tế Mỹ trong năm 2023 sẽ vẫn tăng trưởng.

Ông nêu ra các lý do giúp nền kinh tế Mỹ tăng trưởng tốt như dòng tiền vẫn chảy vào Mỹ, năng suất của người lao động Mỹ tăng, các công ty Mỹ đầu tư nhiều vào công nghệ mới, trong đó có trí tuệ nhân tạo, Mỹ khai thác dầu hỏa ở mức kỷ lục khiến giá xăng dầu đi xuống…

“Doanh thu của các công ty Mỹ thấp hơn dự liệu nhưng lợi nhuận của đại đa số các công ty này vẫn mạnh hơn,” ông giải thích. “Tại vì họ tập trung vào giảm chi phí, tân tiến hóa công nghệ.”

Ngoài ra, giáo sư Lộc cũng khen ngợi Cục Dự trữ Liên bang Fed đã ‘làm việc rất hiệu quả’ trong việc chống lạm phát.

Với việc tiêu dùng của người dân đóng góp đến trên 70% vào nền kinh tế Mỹ, ông Lộc chỉ ra việc họ vẫn tiếp tục tiêu xài nhiều là tín hiệu cho thấy họ ‘vẫn kiếm được tiền’ và ‘vẫn tin tưởng vào triển vọng kinh tế Mỹ’.

“Mùa lễ hội vừa qua người dân Mỹ đã tiêu xài nhiều. Nhiều người đã xài đến mức tối đa hạn mức cho phép trên thẻ tín dụng của họ,” ông cho biết và giải thích một phần lý do tâm lý tiêu xài này là ‘họ không thất nghiệp vì nếu mất việc sẽ kiếm việc khác lại dễ dàng’.

Ông cho rằng 14 triệu việc làm được tạo thêm trong 3 năm cầm quyền của ông Joe Biden là ‘dấu hiệu rất tốt’ và nói đó là chính quyền ông Biden đã ‘chi tiêu rất nhiều tiền để kích thích kinh tế, cụ thể là trong gói cơ sở hạ tầng’.

Về việc thị trường chứng khoán Mỹ bùng nổ, ông Lộc nói đó là ‘phản ứng trước thông tin Fed có thể sẽ giảm lãi suất’.

“Nước Mỹ bị ảnh hưởng bởi khó khăn chung của nền kinh tế thế giới nhưng đã hồi phục mạnh mẽ.”

‘Lạc quan’ về năm 2024

Vị chuyên gia kinh tế này dự đoán kinh tế Mỹ trong năm 2024 sẽ gia tăng trong khoảng từ 2,7 đến 3% nếu Fed giữ đúng lời hứa là giảm lãi suất 3 đợt.

Đời sống của người dân Mỹ trong năm 2024 cũng ‘sẽ dễ thở hơn’ vì lạm phát đã giảm, giá xăng dầu giảm, và Fed sẽ giảm lãi suất, cũng theo lời ông Lộc. Trong khi đó việc Trung Quốc bị giảm phát dai dẳng đã giúp giá cả hàng hóa Trung Quốc vào Mỹ ‘càng rẻ hơn’.

Về lạm phát của Mỹ ông Lộc cho rằng mức lạm phát hơn 3% hiện nay ‘là đã ổn rồi’ nên Fed ‘không nên tăng lãi suất nữa’ mà ‘tập trung vào kích thích kinh tế’, nếu không kinh tế Mỹ ‘sẽ đi vào suy thoái’.

Giáo sư Lộc dự đoán lạm phát của Mỹ trong năm 2024 ‘khó lòng đạt được mục tiêu là 2%’ mà tốt nhất sẽ là trong khoảng từ 2,5 đến 2,8%.

Lãi suất neo giữ quá cao sẽ khiến đồng đô la Mỹ có giá cao, gây hại cho xuất khẩu của Mỹ và du lịch vào Mỹ, ông cho biết, trong khi các hãng, xưởng sẽ ngại đầu tư mở rộng sản xuất, thuê mướn thêm nhân viên vì tiền lãi cao.

“Nên hy sinh mục tiêu chống lạm phát một chút để giúp nền kinh tế tốt hơn, chừng nào kinh tế khỏe mạnh rồi thì mới tiếp tục chống lạm phát,” ông đề xuất.

Ông cho rằng trong năm nay ngay cả khi Fed không làm gì nữa thì lạm phát ‘sẽ vẫn tiếp tục đi xuống’ nên không cần tăng lãi suất thêm nữa.

Rủi ro về nợ

Ông chỉ ra mặc dù lương của người lao động Mỹ tăng, nhưng mức tăng ‘không bù được với lạm phát’ khiến cho thu nhập khả dụng ‘ít hơn trước’. Điều đó giải thích tại sao người dân Mỹ lạc quan nhưng ‘không hài lòng với nền kinh tế hiện tại’.

Tuy nhiên, việc chính quyền Biden tung tiền kích thích kinh tế sẽ ‘dẫn đến tăng trưởng không bền vững’, cũng theo lời ông Lộc, và có nguy cơ để lại gánh nợ cho nước Mỹ.

Ông cho biết gánh nặng nợ công của Mỹ đã tăng nhiều qua hai đời tổng thống Donald Trump và Joe Biden và cảnh báo Mỹ có thể đi vào vết xe của Trung Quốc nếu không cắt bớt chi tiêu.

Mặc dù chương trình cơ sở hạ tầng của chính quyền Biden giúp ích cho nền kinh tế nhưng cũng làm tăng nợ công, theo lời ông, và có những chương trình đầu tư vào kỹ nghệ xanh, năng lượng tái tạo ‘không cần thiết đi quá nhanh vào thời điểm này’ vì ‘đầu tư nhiều mà không hiệu quả’.

Bạo loạn Điện Capitol: Bí ẩn 3 năm Mỹ chưa giải được

Hàng trăm người đã bị kết án liên quan đến vụ bạo loạn Điện Capitol vào ngày 6-1-2021. Tuy nhiên, nỗ lực săn lùng nghi phạm còn lâu mới kết thúc.

"Chúng ta không thể thay thế các cuộc bỏ phiếu và thảo luận bằng bạo lực và đe dọa" – Công tố viên quận Columbia Matthew Graves khẳng định trong buổi họp báo ngày 4-1.

Giới chức vẫn đang nỗ lực săn lùng hơn 80 đối tượng có hành vi bạo lực tại Điện Capitol. Đây là cuộc điều tra tội phạm lớn nhất lịch sử Mỹ, theo hãng tin AP.

Hơn 1.230 cá nhân đã bị buộc tội, từ các tội nhẹ như xâm phạm trái phép đến các trọng tội như tấn công cảnh sát và âm mưu nổi loạn. Khoảng 750 người đã bị kết án và gần 2/3 trong số này phải nhận án tù, từ biệt giam vài ngày đến 22 năm tù giam.

Một trong những bí ẩn lớn nhất còn sót lại xoay quanh vụ bạo loạn là danh tính của đối tượng đặt 2 quả bom ống bên ngoài văn phòng của ủy ban quốc gia của Đảng Cộng hòa và của Đảng Dân chủ một ngày trước khi bạo loạn xảy ra.

Năm ngoái, giới chức Mỹ đã tăng phần thưởng lên 500.000 USD cho thông tin dẫn đến việc bắt giữ người này. Hiện vẫn chưa rõ liệu có mối liên hệ nào giữa 2 quả bom ống nêu trên và vụ bạo loạn hay không.

Ông David Sundberg, trợ lý giám đốc phụ trách Văn phòng Cục Điều tra Liên bang (FBI) ở Washington, cho biết các nhà điều tra đã dành hàng ngàn giờ trong 3 năm qua để phỏng vấn và tìm kiếm bằng chứng.

Thiết bị nổ được đặt bên ngoài 2 tòa nhà nêu trên vào khoảng 19 giờ 30 phút và 20 giờ 30 phút (giờ địa phương) ngày 5-1-2021 nhưng đến ngày hôm sau cảnh sát mới tìm thấy chúng.

Giới chức được gọi đến văn phòng Ủy ban Quốc gia Đảng Cộng hòa (RNC) vào khoảng 12 giờ 45 phút ngày 6-1-2021. Ngay sau đó, họ nhận được cuộc gọi về một thiết bị nổ tương tự được tìm thấy tại trụ sở Ủy ban Quốc gia Đảng Dân chủ (DNC). Hai quả bom được đánh giá là an toàn và không có người bị thương.

Đoạn video được FBI công bố cho thấy đối tượng mặc khoác có mũ trùm đầu màu xám, đeo khẩu trang và găng tay dường như đã đặt một quả bom ống dưới một chiếc ghế dài bên ngoài DNC. Đoạn video còn cho thấy đối tượng này đi bộ trong một con hẻm gần RNC trước khi quả bom thứ hai được phát hiện ở đó.

Ông Biden công kích ông Trump quyết liệt chưa từng thấy

Tổng thống Biden so sánh ông Donald Trump với phát xít, cảnh báo nền dân chủ Mỹ sẽ bị đe dọa nếu đối thủ tái đắc cử.

"Ông ta sẵn sàng hy sinh nền dân chủ để giành quyền lực, đồng thời gọi những người phản đối mình là sâu bọ. Ông ta nói rằng dòng máu của nước Mỹ đang bị đầu độc, lặp lại những ngôn từ được phát xít Đức sử dụng", Tổng thống Mỹ Joe Biden nói trước người ủng hộ tại bang Pennsylvania hôm 5/1, đề cập cựu tổng thống Donald Trump.

Ông Biden khẳng định bản thân là người bảo vệ thể chế tại Mỹ, cảnh báo nền dân chủ nước này sẽ bị đe dọa nếu Trump tái đắc cử. "Cuộc tấn công của Trump nhằm vào nền dân chủ không chỉ là một phần quá khứ. Đó là những gì ông ta hứa hẹn cho tương lai", Tổng thống Mỹ cho hay.

Ông chủ Nhà Trắng cũng chỉ trích cựu tổng thống Trump vì gửi thư cho lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un và "bày tỏ khâm phục" với Tổng thống Nga Vladimir Putin.

Đây được coi là những lời công kích quyết liệt nhất từ trước đến nay của ông chủ Nhà Trắng nhằm vào đối thủ Donald Trump, được đưa ra trong bối cảnh một số thành viên đảng Dân chủ chỉ trích rằng chiến dịch tái tranh cử của ông Biden khởi đầu chậm chạp.

Chiến dịch tranh cử của ông Trump cũng nhanh chóng đáp trả.

"Ông Biden là mối đe dọa thực sự với nền dân chủ, vì ông ấy đang vũ khí hóa chính phủ để loại bỏ đối thủ chính trị chủ chốt và can thiệp cuộc bầu cử năm nay", Steven Cheung, phát ngôn viên của ông Trump, cho hay.

Cựu tổng thống Mỹ sau đó cũng lên tiếng công kích đối thủ. "Hồ sơ của Biden là chuỗi dài yếu kém, bất tài và thất bại. Đó là lý do Joe gian trá đang tổ chức sự kiện vận động hèn kém, reo rắc nỗi sợ hãi ở bang Pennsylvania", ông nói với người ủng hộ tại bang Iowa.

Kết quả thăm dò do Morning Consult công bố ngày 14/12/2023 cho thấy Tổng thống Biden kém cựu tổng thống Trump trung bình 5,28 điểm phần trăm tại 7 bang chiến trường gồm Bắc Carolina, Georgia, Wisconsin, Nevada, Michigan, Arizona và Pennsylvania.

Khảo sát tiến hành từ 27/11 đến 6/12/2023 và sai số là ba điểm phần trăm. Morning Consult là công ty toàn cầu có trụ sở ở Mỹ chuyên về khoa học dữ liệu. Công ty này cung cấp các công cụ nghiên cứu khảo sát toàn cầu, dữ liệu và tin tức cho các tổ chức trong lĩnh vực kinh doanh, tiếp thị, kinh tế và chính trị.

Các cuộc thăm dò của Wall Street Journal hồi tháng trước cũng cho thấy hơn một nửa cử tri Mỹ nói rằng các chính sách của ông Biden đã gây tổn hại tới họ, trong khi chính sách của ông Trump mang lại nhiều lợi ích hơn.

Cử tri theo chủ nghĩa tự do tức giận về chính sách của Tổng thống Biden đối với xung đột Israel - Hamas, đồng thời phàn nàn rằng ông chưa thể hiện thực hóa những cam kết từ chiến dịch tranh cử năm 2020, trong đó có lời hứa miễn khoản vay cho sinh viên.

Những cử tri trung dung muốn ông làm nhiều hơn nữa để đảm bảo an ninh biên giới, trong khi các cử tri thiên tả cho rằng chính sách kiểm soát nhập cư của ông đã quá cứng rắn.

Đây được coi là lời giải thích rõ ràng nhất về lý do động lực ủng hộ từ những người đã giúp đưa ông Biden lên nắm quyền đang suy yếu. Nó cũng là lý do đảng Dân chủ ngày càng lo lắng về triển vọng của ông trên đường đua vào Nhà Trắng.

Ông Trump nguyền rủa người ủng hộ xe điện

Ông Donald Trump lên tiếng nguyền rủa người ủng hộ xe điện. Lập trường của ông tiếp tục được khuếch đại bởi những người ủng hộ ông.

Trong ngày kỷ niệm Chúa giáng sinh (25/12) vừa rồi, cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gởi thông điệp Giáng sinh với lời chúc dữ đến nhiều đối tượng, bao gồm những người ủng hộ xe hơi điện, rằng họ hãy thối rữa trong địa ngục (May they rot in hell).

Phát biểu này của ông Donald Trump là sự tiếp nối nhất quán lập trường hoài nghi về biến đổi khí hậu do con người gây ra.

Xu thế xe điện

Tôi đã hỏi không ít người Mỹ về việc họ chọn mua xe chạy điện hay xe xăng ở thời điểm hiện tại. Tất cả họ đều cùng nhận định, xe điện sẽ là xu thế trong tương lai, nhưng thời điểm này, nhiều người chưa sẵn sàng mua xe điện do lo ngại công nghệ chưa hoàn thiện và giá cao.

Năm trước, một người thân của tôi đã đưa ra lời khuyên không nên mua xe điện lúc này. Lý do được anh đưa ra là xe điện còn mới, công nghệ chưa hoàn thiện.

Nhưng rồi hồi mùa hè năm nay, gia đình anh đã mua một chiếc xe điện mới thay vì một xe chạy xăng.

Quyết định của anh minh họa cho một xu hướng chung đang ngày một nổi bật trong việc lựa chọn phương tiện đi lại.

Chỉ riêng tại thị trường Mỹ, theo trang Statista là nền tảng dữ liệu và kinh doanh thông minh toàn cầu, đã có 918.500 xe hơi điện được bán ra trong năm 2022. Trong khi đó, chỉ tính đến hết tháng 10 năm 2023, Bloomberg New Energy cho biết nước Mỹ đã bán được 960.000 chiếc xe điện.

Dự báo số lượng cả năm 2023 sẽ dễ dàng vượt qua mức hơn một triệu xe điện được bán ra. Con số này trong năm 2016 chỉ ở mức 160.000 chiếc.

Tốc độ tăng trưởng của thị trường xe điện tại Mỹ rất ấn tượng trong những năm gần đây. Dự báo tốc độ tăng trưởng hằng năm của thị trường xe điện từ 2023 – 2028 đạt mức 18%/năm.

Không chỉ tại Mỹ, ở châu u và Trung Quốc, việc sử dụng xe điện cũng có sự gia tăng nhanh chóng.

Bang California đặt ra mục tiêu đến năm 2035 sẽ không bán các loại xe mới chạy bằng xăng. Chính quyền của đương kim Tổng thống Joe Biden muốn đưa cả nước Mỹ theo cách của tiểu bang California với xe điện.

Hiện nay, mới chỉ có khoảng 6% xe điện được chọn lựa trong tổng số xe hơi được bán ra tại thị trường Mỹ. Nhưng nước Mỹ có kế hoạch đến năm 2030 sẽ có khoảng 60% lượng xe mới bán ra là xe điện. Con số này trong năm 2032 sẽ là 67%.

Một tín hiệu lạc quan không chỉ ở công nghệ, kinh tế, mà còn cho hành tinh xanh của chúng ta.

Tại Mỹ, năm 2021, các phương tiện giao thông gây phát thải lớn nhất, chiếm 29% tổng lượng phát thải. Trong đó, các phương tiện giao thông đường bộ chiếm hơn 80% trên tổng lượng phát thải của phương tiện giao thông.

Trên toàn cầu, giao thông vận tải chiếm 1/5 lượng phát thải khí CO2. Trong đó các phương tiện giao đông đường bộ chiếm ¾, tức là khoảng 15% trên tổng số lượng phát thải.

Nhiều người ủng hộ Trump chống xe điện

Hồi đầu năm 2023, một người quen của tôi tại Mỹ hết lòng ủng hộ cựu Tổng thống Donald Trump đã lên án chính sách thúc đẩy sản xuất xe điện của chính quyền Joe Biden hiện nay.

Anh lập luận, xe điện giá cao, nhiều người không có đủ tiền để mua. Loại xe điện cũng gây ô nhiễm môi trường như những loại xe khác và pin chạy xe khó xử lý sau khi hết hạn sử dụng.

Anh cũng cho rằng việc chính phủ Mỹ chỉ trợ giá cho người mua xe điện là sự không công bằng với người mua xe chạy bằng xăng.

Thời gian qua, có một bài viết tấn công xe điện được những người ủng hộ ông Donald Trump phổ biến trên các mạng xã hội. Bài viết lập luận rằng xe điện sẽ hết sạch năng lượng khi ngập trong tuyết chỉ vài giờ và người ta sẽ chết cóng trong xe. Bài viết được dẫn nguồn chung chung với cái tên, “theo tạp chí Đức”.

Những lập luận phản đối, gây nghi ngờ về xe điện đã được phân tích là không đúng sự thật trong một bài viết trên trang Caranddriver.com.

Một người quen khác của tôi là kỹ sư trong ngành xây dựng, luôn ra sức bảo vệ cho ông Donald Trump đã nghi ngờ về biến đổi khí hậu bằng lập luận: Biến đổi khí hậu là điều không chắc chắn, vì chưa có nhà khoa học nào đưa ra bằng chứng được. Đến nay, khoa học chưa thể chứng minh biến đổi khí hậu là do các hoạt động phát thải của con người gây ra. Và biến đổi khí hậu chỉ là chu kỳ của tự nhiên.

Loài người đã nhận thức, đầu sỏ trong việc gây ra biến đổi khí hậu là phát thải từ việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Sau nhiều năm với các cảnh báo từ các nhà khoa học, lần đầu tiên các quốc gia trên thế giới đã đưa cam kết giảm dần sự phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch tại Hội nghị COP28 hồi đầu tháng 12 vừa rồi, sau hơn một thế kỷ con người ‘nghiện’ dầu mỏ. Điều này nhằm cứu hành tinh không nóng lên quá 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp.

Trên các phương tiện truyền thông và mạng xã hội, dễ dàng nhìn thấy những người ủng hộ cựu Tổng thống Trump tìm mọi cách phủ nhận, hoặc gây nghi ngờ về biến đổi khí hậu. Họ cho rằng biến đổi khí hậu chỉ là sự thổi phồng của những nhà khoa học cấp tiến và cú lừa của đương kim Tổng thống Joe Bidden để thúc đẩy sản xuất xe hơi điện.

Một người bạn học cùng khóa với tôi hồi ở Việt Nam, hiện đang làm việc trong lĩnh vực dầu khí và ủng hộ Donald Trump, đã nguyền rủa cô gái môi trường Greta Thunberg, người Thụy Điển là kẻ giả dối, nổi loạn.

Trái ngược sự thù hằn với xe điện của Donald Trump và gây nghi ngờ về biến đổi khí hậu trong số người ủng hộ ông, thì ông Joe Biden luôn có các phát biểu và hành động ủng hộ xe điện và các nỗ lực sử dụng nguồn năng lượng sạch.

Câu chuyện xe điện, thừa nhận hay phủi sạch biến đổi khí hậu do con người gây ra sẽ còn gây ra sự chia rẽ nước Mỹ vốn đã rất phân cực hiện nay.

Nguyền rủa xe điện là nhận thức của Donald Trump, hay đó chỉ là thái độ sẵn sàng tung ra những điều phi lý để thu hút công chúng, làm hài lòng những người ủng hộ?

Mỹ vội vã 'dập lửa' cuộc chiến mới giữa Israel-Hezbollah

Việc Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken bay tới Trung Đông trong tuần này đã thể hiện nỗ lực của Washington nhằm dập tắt những "tia lửa" của một cuộc chiến mới dọc biên giới Israel-Liban.

Theo tạp chí Newsweek, cuộc giao tranh kéo dài nhiều tháng qua giữa quân đội Israel và phong trào Hezbollah ở Liban có nguy cơ chuyển biến thành một cuộc xung đột mới, gây chia rẽ thêm cho khu vực vực Trung Đông.

Trước thềm chuyến công du của ông Blinken, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Matthew Miller tuyên bố ngắn gọn: “Sẽ không có lợi cho bất kỳ ai không có lợi cho bất kỳ quốc gia nào trong khu vực, không có lợi cho bất kỳ quốc gia nào trên thế giới - khi cuộc xung đột này leo thang hơn mức hiện tại”.

Nhà ngoại giao hàng đầu của Mỹ sắp trở lại Trung Đông sau một tuần đầy biến động xảy ra, trong đó có vụ thủ lĩnh cấp cao của Hamas Saleh al-Arouri bị ám sát bằng máy bay không người lái tại thủ đô Beirut của Liban. Nhân vật Arouri này được cho là đóng vai trò cầu nối trong mối quan hệ của Hamas với Hezbollah và Iran.

Trong khi đó, vụ nổ bom ở thành phố Kerman phía Nam Iran ngày 3/1 khiến gần 100 người thiệt mạng đã khiến Tehran rơi vào tình trạng nguy hiểm. Iran - vốn đã có những lời lẽ gây hấn với Mỹ và Israel - đổ lỗi cho các hai nước về vụ thảm sát. Tuy nhiên nhóm khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng đã lên tiếng nhận trách nhiệm đánh bom liều chết ở Iran.

Ông Michael Milshtein - cựu lãnh đạo Cục Các vấn đề về Palestine thuộc Cơ quan Tình báo Quân sự Israel - đánh giá chuyến thăm của Ngoại trưởng Antony Blinken gần như là cơ hội cuối cùng để thúc đẩy bất kỳ động thái chính trị nào ở Liban. “Tôi không lạc quan”, ông nói thêm.

Bóng ma chiến tranh

Lực lượng Hezbollah đang nắm quyền kiểm soát bối cảnh chính trị của Liban. Và trên thực tế, nhóm này cũng đang kiểm soát phần phía Nam của đất nước, trong đó có vùng biên giới với Israel.

Vụ sát hại thủ lĩnh Saleh là vụ ám sát đầu tiên bị nghi ngờ do Israel tiến hành ở Liban kể từ năm 2013. Đó có thể là tín hiệu mạnh mẽ củng cố những cảnh báo gần đây từ các quan chức Israel rằng họ chấp nhận sự hiện diện và hoạt động của Hezbollah dọc biên giới chung.

Israel không xác nhận hay phủ nhận sự liên quan đến các vụ việc trên. Tuy nhiên, thủ lĩnh Hezbollah Hassan Nasrallah đã thề rằng nhóm này sẽ không im hơi lặng tiếng sau vụ sát hại Saleh.

Ông Milshtein cho rằng thủ lĩnh Hezbollah Nasrallah sẽ không bỏ cuộc sau chuyến thăm của ông Blinken cũng như sau tất cả những nỗ lực xoa dịu của chính quyền Mỹ.

"Có sự đồng thuận tương đối rộng rãi giữa các chính trị gia, quân đội và công chúng ở Israel rằng nếu Nasrallah không linh hoạt hơn, nếu ông ta không từ bỏ thì cần phải thúc đẩy một động thái quân sự nhằm cải thiện tình hình ở phía Bắc Israel”, chuyên gia trên nhấn mạnh.

Vụ xâm nhập ngày 7/10 của Hamas vào miền Nam Israel đã thúc đẩy nhận thức mới về bảo vệ an ninh ở quốc gia này. Israel yêu cầu Hezbollah phải tuân thủ nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc năm 2006 về việc cấm nhóm này hiện diện ở phía Nam sông Litani, cách biên giới Israel khoảng 40km về phía Bắc.

Cố vấn An ninh Quốc gia Israel Tzachi Hanegbi tuyên bố: “Tình hình ở miền Bắc phải được thay đổi. Nếu Hezbollah đồng ý thay đổi mọi thứ thông qua ngoại giao thì rất tốt. Nhưng tôi không tin là sẽ như vậy”.

Thủ lĩnh Nasrallah cho đến nay vẫn đang “tiến thoái lưỡng nan” giữa tuyên bố ủng hộ cuộc chiến của Hamas chống lại Israel, đồng thời tìm cách tránh né một cuộc đối đầu rộng hơn có thể làm xói mòn vị thế hùng mạnh của Hezbollah tại Liban.

Bài học kinh nghiệm rút ra năm 2006, khi Hezbollah đột kích xuyên biên giới Israel dẫn đến một vụ giao tranh lớn, là điều đang được thủ lĩnh Hezbollah cân đo đong đếm.

“Lính cứu hỏa” Mỹ

Tổng thống Biden đang triển khai nhiều chính sách ở Trung Đông. Mỹ đang dẫn đầu sáng kiến liên minh an ninh quốc tế bảo vệ Biển Đỏ khỏi lực lượng Houthi ở Yemen, trong khi các lực lượng Mỹ cũng tiến hành các vụ tấn công ăn miếng trả miếng với một loạt nhóm vũ trang ở Syria và Iraq.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Matthew Miller lưu ý: "Chúng tôi vẫn vô cùng lo ngại, như chúng tôi đã lo ngại ngay từ đầu, về nguy cơ xung đột lan sang các mặt trận khác, cả bên trong Israel, cho dù đó là ở phía Bắc hay ở Bờ Tây, hay bên ngoài Israel”.

Mỹ đã nhiều lần kêu gọi Israel không châm ngòi những làn sóng đối đầu mới. Một phát ngôn viên của Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ nói với Newsweek: “Tổng thống Biden đã nói rõ rằng chúng tôi không ủng hộ cuộc xung đột mở rộng sang Liban. Ngay từ đầu, thông điệp của ông ấy gửi tới bất kỳ kẻ nào đang tìm cách lợi dụng tình hình là chớ làm như vậy”.

Hezbollah đã lọt vào tầm ngắm của Israel kể từ ngày 7/10, theo nguồn tin của The Wall Street Journal. Khi đó, Tổng thống Biden đã thuyết phục Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tạm dừng kế hoạch tấn công lực lượng của Liban.

“Tôi vẫn tin tưởng nền tảng trong chiến lược của Israel coi Mỹ là người bảo vệ, là người bạn tốt nhất và đồng minh của họ. Thủ tướng Israel không thể từ bỏ điều đó”, ông Michael Allen – người từng là trợ lý đặc biệt của Tổng thống George W. Bush và Gám đốc cấp cao của Hội đồng An ninh Quốc gia – kết luận.

Nguồn: VOA; Soha; Vnexpress; BBC; Báo Tin Tức