Mỹ: Nhiều thành phố siết chặt an ninh tại các địa điểm đón Năm mới 2024

Một số thành phố lớn của Mỹ đã triển khai các biện pháp kiểm soát an ninh nhằm đảm bảo người dân chào đón Năm mới 2024 trong an toàn. Động thái này diễn ra sau khi Cục điều tra liên bang Mỹ (FBI) và một số cơ quan liên bang khác đưa ra cảnh báo về các mối đe dọa tiềm ẩn trong dịp nghỉ lễ.

Trong một tuyên bố, Thống đốc bang New York Kathy Hochul cho hay chính quyền bang thực hiện các biện pháp an ninh nghiêm ngặt trước thềm và lễ đón Năm Mới tại khu vực quảng trường Thời đại. Lực lượng cảnh sát bang New York sẽ tăng cường nhân lực, trong khi lực lượng Vệ binh quốc gia của bang này cùng các cơ quan khác sẽ đẩy mạnh tuần tra xung quanh khu vực diễn ra lễ thả quả cầu pha lê tại quảng trường Thời đại.

Trong khi đó, Thị trưởng New York Eric Adams nêu rõ thành phố chưa ghi nhận bất kỳ mối đe dọa nào song vẫn có biện pháp ứng phó. Ông khẳng định người dân New York có thể yên tâm đón chào Năm Mới bởi lực lượng chức năng tăng cường an ninh cả trên mặt đất và trên không.

Cảnh sát thành phố Boston, bang Massachusetts, sẽ huy động lực lượng tại các khu vực trọng yếu diễn ra lễ đón Năm Mới, bao gồm cả sự kiện First Night Boston với sự tham gia của hơn 200.000 du khách. Cảnh sát thành phố Las Vegas cũng có động thái tương tự để đảm bảo an ninh cho gần 400.000 người tham các buổi sự kiện đón Năm Mới. Trong khi đó, tại San Francisco, người phát ngôn Sở cánh sát thành phố Robert Rueca cho biết cơ quan này đã triển khai lượng lớn cảnh sát tại các tụ điểm diễn ra lễ đón Năm mới và khu vực nhà ga.

Đầu tháng này, FBI, Bộ An ninh nội địa và Trung tâm chống khủng bố quốc gia của Mỹ đã ra cảnh báo về các nguy cơ an ninh tiềm ẩn trong suốt kỳ nghỉ lễ do cuộc xung đột giữa Hamas và Israel cũng như tình trạng gia tăng các hành vi thù hận trên khắp nước Mỹ. Theo cảnh báo, các đối tượng tội phạm có thể hành động đơn độc, tìm cách phá hoại hoặc tấn công nhằm vào các sự kiện lớn, các sự kiện nổi bật hoặc các tụ điểm tôn giáo. Những sự kiện này có nguy cơ là mục tiêu tấn công của những đối tượng có tư tưởng chống người Do Thái, Cơ đốc giáo, Hồi giáo và Arab.

Bang California Mỹ sẽ cấm mang súng ở hầu hết nơi công cộng

Reuters hôm nay 31.12 đưa tin tòa phúc thẩm ra phán quyết mở đường cho bang California bắt đầu từ năm 2024 sẽ thi hành luật cấm mang súng tại đa số nơi công cộng.

Tòa phúc thẩm khu 9 của Mỹ đã ra phán quyết vô hiệu đối với lệnh cấm thi hành luật không cho phép người dân của tiểu bang California mang súng tại nơi công cộng.

Ngày 20.12, hội đồng gồm 3 thẩm phán đã hoãn lại lệnh cấm mang súng do chính quyền đảng Dân chủ ở tiểu bang California thông qua với lý do vi phạm quyền của công dân Mỹ về việc sở hữu và mang vũ khí theo Tu chính án số 2 của Hiến pháp Mỹ.

Như vậy, việc cấm mang súng sẽ có hiệu lực từ ngày 1.1.2024 sau khi Thống đốc bang Gavin Newsom ký thành luật vào tháng 9.

Động thái của bang California diễn ra sau khi Tòa Tối cao Mỹ vào tháng 6.2022 lần đầu tiên tuyên bố hiến pháp nước này bảo vệ quyền mang súng ngắn ở nơi công cộng để phòng vệ, đánh dấu phán quyết có ảnh hưởng sâu rộng nhất đối với vấn đề kiểm soát súng đạn ở Mỹ trong nhiều thập niên.

Theo luật mới của bang California, người dân không được phép mang theo súng trong người tại "những nơi nhạy cảm" thuộc 26 danh mục, trong đó có bệnh viện, sân chơi, sân vận động, sở thú, nơi thờ phượng, dù họ có giấy phép mang súng hay không.

Luật cũng cấm người dân cất giấu súng ở những khu vực như cơ sở thương mại thuộc sở hữu tư nhân mở cửa cho công chúng, trừ khi những nơi này có treo biển cho phép.

Đồng USD mất dần thị phần trong các giao dịch dầu

Người tiêu dùng và các nhà xuất khẩu dầu thô toàn cầu hiện đang thực hiện các giao dịch mà không cần đến các hợp đồng, thỏa thuận thương mại sử dụng đồng USD.

Tờ The Wall Street Journal đưa tin trong tuần này, dẫn lời người đứng đầu chiến lược hàng hóa toàn cầu tại JPMorgan Chase, bà Natasha Kaneva,

Báo cáo này được đưa ra một ngày sau khi Iran và Nga, hai trong số những nhà xuất khẩu dầu hàng đầu thế giới, cho biết, họ đã hoàn tất thỏa thuận giao dịch bằng đồng nội tệ thay vì đồng USD. Hơn nữa, Iran và Nga, hai quốc gia bị trừng phạt, đã tìm được người mua hàng hóa của họ ở Trung Quốc và Ấn Độ, bán chúng với mức chiết khấu cao.

Bà Kaneva nói với phóng viên The Wall Street Journal: "Đồng USD đang gặp phải một số cạnh tranh trên thị trường hàng hóa", nhấn mạnh rằng tỷ trọng dầu trên thế giới được giao dịch bằng các loại tiền tệ khác đã tăng lên gần 20%.

Xu hướng này ít rõ ràng hơn đối với các quốc gia xuất khẩu hàng hóa khác. Tuy nhiên, một vài nước trong số này, bao gồm Brazil, UAE và Saudi Arabia, đã thực hiện một số bước để chuẩn bị nền tảng cho giao dịch "vượt qua đồng bạc xanh".

Theo dữ liệu do JPMorgan theo dõi, 12 hợp đồng hàng hóa lớn đã được thực hiện bằng loại tiền tệ không phải USD vào năm 2023, so với 7 hợp đồng vào năm 2022 và chỉ có 2 hợp đồng được ghi nhận từ năm 2015 đến năm 2021.

Dữ liệu liên quan đến các giao dịch hàng hóa hơn là giao dịch tương lai trên thị trường tài chính. Năm nay, phần lớn các hợp đồng không sử dụng đồng USD với người bán ở Nga, chỉ có một trường hợp được ghi nhận ở UAE.

Đầu năm nay, Ấn Độ và UAE đã ký một thỏa thuận về giao dịch bằng đồng nội tệ. Theo đó, một nhà máy lọc dầu ở Ấn Độ đã mua lô dầu thô đầu tiên của UAE bằng đồng Rupee. Brazil và Trung Quốc cũng đã tiến hành giao dịch hàng hóa bằng tiền tệ quốc gia đầu tiên cho một lô hàng bột giấy của Brazil.

Tháng 11, Trung Quốc và Saudi Arabia đã ký một thỏa thuận hoán đổi nội tệ trị giá 50 tỷ Nhân dân tệ (7 tỷ USD) để tăng cường quan hệ tài chính và mở rộng việc sử dụng đồng nội tệ giữa các quốc gia.

Tỷ trọng của đồng USD trong tất cả các giao dịch trên thị trường ngoại hối được cho là dao động quanh mức 88%, điều này khiến đồng bạc xanh của Mỹ chiếm ưu thế rộng rãi trong thương mại và tài chính toàn cầu.

Tòa án Tối cao Mỹ tiến thoái lưỡng nan vì Trump

Tòa án Tối cao Mỹ đối mặt tình thế lưỡng nan, khi phán quyết của họ có thể tước đi quyền tự quyết của cử tri, hoặc vô tình tạo cú hích tranh cử cho Trump.

Tranh cãi gạch tên Donald Trump khỏi phiếu bầu sơ bộ của đảng Cộng hòa để lựa chọn ứng viên tổng thống Mỹ bắt đầu lan rộng. Khởi đầu với phán quyết tại Tòa án Tối cao bang Colorado rằng ông Trump không đủ tư cách tranh cử năm 2024 vì "kích động phản loạn" để lật kèo bầu cử năm 2021, quan chức bầu cử bang Maine ngày 28/12 đã tiếp bước và loại cựu tổng thống khỏi phiếu bầu.

Tòa án Tối cao Mỹ tại Washington giờ đây gần như chắc chắn phải can thiệp, khi gốc rễ tranh cãi nằm ở cách thức diễn giải Mục 3, Tu chính án thứ 14 của hiến pháp, điều khoản cấm những người từng tham gia nổi dậy hoặc phản loạn tham gia chính quyền. Nhưng họ đang đứng trước hai thực tế chính trị không dễ chịu xoay quanh tranh cãi lần này.

Nếu chấp nhận lập luận của tòa án Colorado, các thẩm phán ở cơ quan tư pháp cao nhất nước Mỹ sẽ tước đi quyền định đoạt người lãnh đạo đất nước của cử tri bằng lá phiếu. Nếu họ phản bác cách diễn giải Tu chính án thứ 14 của tòa Colorado, phán quyết đó sẽ tạo cú hích lớn, giúp ông Trump nâng cao vị thế trên đường đua vào Nhà Trắng, khiến nhiều người sẽ cho rằng Tòa án Tối cao đang "can thiệp bầu cử".

Cả hai hướng phán quyết đều sẽ tác động nghiêm trọng đến uy tín của cơ quan quyền lực nhất hệ thống tòa án Mỹ, lẫn cá nhân những thẩm phán trong đó, theo giáo sư luật Tara Leigh Grove của Đại học Texas.

Theo giới chuyên gia, Chánh án John Roberts sẽ ưu tiên thúc đẩy quan điểm đồng thuận ở Tòa án Tối cao, hay ít nhất là tránh tạo ra bất đồng đảng phái quá lớn giữa nhóm 6 thẩm phán từng được đề cử bởi các tổng thống Cộng hòa và ba thẩm phán được đề cử bởi các tổng thống Dân chủ.

Nicholas Stephanopoulos, giáo sư luật tại Đại học Havard, bình luận Tòa án Tối cao Mỹ có nhiều phương án để tránh buộc tội hay phỏng đoán ông Trump có hành động phản loạn, qua đó giữ tên ông Trump trên phiếu bầu năm 2024. Các thẩm phán có thể viện dẫn Tu chính án thứ nhất của hiến pháp, đánh giá những phát ngôn khiến ông Trump vướng vào cáo buộc kích động bạo loạn vẫn thuộc phạm vi điều chỉnh của quyền tự do ngôn luận.

Các thẩm phán cũng có thể tạm gác lại quyết định gạch tên ông Trump khỏi phiếu bầu bằng cách trì hoãn đưa ra kết luận. Họ có thể lập luận rằng tòa chỉ có quyền can thiệp vào tranh cãi bầu cử sau khi quốc hội đánh giá, hoặc chỉ có thể kết luận về tư cách tranh cử của ông Trump sau khi ông hầu tòa về cáo buộc tham gia bạo loạn ở quốc hội.

Phán quyết của Tòa án Tối cao bang Colorado lẫn quyết định của Tổng thư ký bang Maine đều mới có phạm vi áp dụng trong bầu cử sơ bộ, nhưng họ đều đã chấp nhận hoãn thực hiện quyết định cho đến khi Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết. Cựu tổng thống Mỹ về lý thuyết sẽ tiếp tục xuất hiện trên phiếu bầu của đảng Cộng hòa trong vòng bầu cử sơ bộ hai bang Colorado và Maine, dự kiến diễn ra vào đầu tháng 3/2024.

Ông Trump cũng chưa bị bất kỳ tòa án nào kết tội "phản loạn", dù đang bị truy tố ở bang Georgia và tòa án liên bang ở Washington. Hai phiên tòa đang trì hoãn xét xử vì ông Trump lập luận mình được hưởng đặc quyền miễn trừ tư pháp đối với hành vi xảy ra trong nhiệm kỳ tổng thống.

Công tố viên đặc biệt Jack Smith, dẫn đầu cuộc điều tra vụ bạo loạn ở quốc hội tháng 1/2022 và nghi vấn lật kèo bầu cử 2021, đã yêu cầu Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết về "đặc quyền miễn trừ" của Trump theo quy trình cấp tốc để nhanh chóng bắt đầu xét xử, song tòa không đồng ý.

Các thẩm phán Tòa án Tối cao cũng có thể giữ tên ông Trump trên phiếu bầu bằng lập luận rằng Mục 3 của Tu chính án thứ 14 không đề cập tới người đang hoặc từng giữ vị trí tổng thống.

Tu chính án thứ 14 được thông qua sau 5 năm nội chiến Mỹ (1861-1865), nhằm ngăn những người từng tuyên thệ trung thành với hiến pháp nhưng lại "tham gia nổi loạn hoặc phản loạn" chống lại đất nước được nắm giữ vị trí trong chính quyền.

Tòa Colorado áp dụng điểm này để kết luận cựu tổng thống không đủ tư cách tranh cử, vì ông "kích động và khuyến khích sử dụng vũ lực, hành động vô pháp nhằm cản trở chuyển giao quyền lực hòa bình".

Trường hợp vận dụng Mục 3 Tu chính án thứ 14 gần nhất là vào năm 2022, tại bang New Mexico. Couy Griffin, một ủy viên cấp hạt, bị buộc thôi chức vì phạm tội xâm phạm trái pháp luật khuôn viên quốc hội Mỹ trong vụ bạo loạn ngày 1/6/2022.

Nhóm vận dụng điều khoản về "chống phản loạn" để hạ bệ Griffin qua tòa án khi đó là tổ chức vận động hành lang Công dân vì Trách nhiệm và Đạo đức (CRE), trụ sở chính ở Washington. CRE cũng chính là nhóm đang dẫn đầu nỗ lực kiện tư cách tranh cử của Trump với cùng chiến thuật đã áp dụng cho Griffin.

Tuy nhiên, cách vận dụng Tu chính án thứ 14 như vậy gần như chưa từng có tiền lệ tại Mỹ. Điều khoản về "chống phản loạn" được xây dựng chủ yếu để ngăn chính trị gia thuộc các bang ly khai trong Nội chiến Mỹ tranh cử và kiểm soát chính quyền liên bang, còn bối cảnh hiện nay đã khác. Điều khoản này cũng chưa từng được áp dụng với ứng viên tổng thống Mỹ.

Giáo sư Stephanopoulos cho rằng nhóm thẩm phán bảo thủ trong Tòa án Tối cao khó lòng chấp nhận cách áp dụng Tu chính án thứ 14 như bang Colorado vì nó quá mới và thiếu sự ủng hộ "qua nhiều năm của giới học giả lẫn thẩm phán bảo thủ". Ông lưu ý rằng các thẩm phán cũng rất chú trọng uy tín chính trị trong tranh cãi lần này, cả với nhóm thẩm phán bảo thủ lẫn tự do, đặc biệt khi đây là sự kiện can thiệp vào bầu cử.

"Các thẩm phán sẽ không muốn gây ra một cuộc 'nội chiến' trong đảng Cộng hòa bằng cách loại đi ứng viên được đại đa số cử tri Cộng hòa ủng hộ", ông nhận định.

Dù tòa án phán quyết có lợi hay bất lợi cho ông Trump, họ đều nguy cơ đối diện cơn thịnh nộ sau đó từ cử tri Mỹ, từ phe chống đối hoặc ủng hộ cựu tổng thống.

Nền chính trị Mỹ đang phân cực sâu sắc về Trump, với những sự kiện chưa từng có tiền lệ như hai cuộc luận tội khi ông đương chức, vụ bạo loạn ở tòa nhà quốc hội Mỹ tháng 1/2022, cùng hàng loạt vụ kiện và truy tố liên quan cựu tổng thống.

"Vụ kiện là vấn đề chính trị nhiều rủi ro", Derek Muller, giáo sư luật tại Đại học Notre Dame thuộc bang Indiana, nhận định. "Tòa có thể sẽ suy xét đưa ra một lập trường thống nhất, với số phiếu tuyệt đối nhằm tránh tranh cãi. Phương án thống nhất rất có thể là giữ tên ông Trump trên phiếu bầu".

Moscow: Mỹ mở mặt trận thứ hai chống Nga

Thứ trưởng Ngoại giao Nga Mikhail Galuzin cho biết, Washington từ lâu đã mong muốn mở "mặt trận thứ hai" chống lại Nga ở Nam Caucasus bằng cách can thiệp vào các vấn đề khu vực.

Bình luận của ông Galuzin được đưa ra trong bối cảnh mối quan hệ giữa Nga và Mỹ đang ở mức thấp nhất kể từ sau Chiến tranh Lạnh. Washington hiện vẫn thúc đẩy hỗ trợ Kiev xung đột với Nga.

Trong một cuộc phỏng vấn với RIA Novosti hôm 30/12, nhà ngoại giao cấp cao của Nga đã nói về căng thẳng giữa Armenia và Azerbaijan ngày càng gia tăng trong hoàn cảnh tình trạng bế tắc kéo dài hàng thập kỷ về khu vực ly khai Nagorno-Karabakh. Nước cộng hòa tự xưng đã chính thức bị giải thể vào tháng 9 sau một chiến dịch quân sự quy mô lớn thành công của Azerbaijan tại vùng đất chủ yếu là người Armenia.

Ông Galuzin lưu ý rằng hiệp ước hòa bình để chấm dứt xung đột đã có từ đầu những năm 1990. Hiệp ước có hiệu lực hay không là tùy thuộc vào hai nước. Tuy nhiên, ông ra hiệu rằng Nga “không thể thờ ơ với những gì đang xảy ra ở Nam Caucasus”, đồng thời nhắc lại Moscow có mối quan hệ văn hóa và lịch sử rất chặt chẽ với các nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ và phản đối bất kỳ sự can thiệp nào của nước ngoài vào đó.

Nhà ngoại giao này nhấn mạnh rằng chỉ các nước trong khu vực mới có thể xác định được tương lai của mình, đồng thời cho rằng không có thế lực bên ngoài nào có thể mang lại hòa bình và ổn định ở khu vực đó.

“Việc đặt cược vào sự trợ giúp ‘kỳ diệu’ của phương Tây là ảo tưởng và nguy hiểm,” thứ trưởng Galuzin nói, đồng thời lưu ý rằng sự can thiệp của phương Tây vào Iraq, Afghanistan, Libya, Syria, Ukraine và Kosovo chỉ mang lại sự tàn phá và đau khổ.

“Mô hình rất đơn giản: đầu tiên, họ can thiệp vào đâu đó dưới chiêu bài những khẩu hiệu hay và tàn phá. Và khi mọi chuyện nóng lên, họ bỏ chạy, bỏ lại mặt đất cháy xém phía sau,” ông nói.

Nagorno-Karabakh đã rời khỏi sự quản lý của Azerbaijan vào đầu những năm 1990. Những thập kỷ tiếp theo được đánh dấu bằng hai cuộc chiến tranh lớn và giao tranh không liên tục giữa người Azerbaijan và người Armenia.

Trong những tháng gần đây, mối quan hệ giữa Nga và Armenia, vốn vẫn là đồng minh của Moscow trong Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể (CSTO), đã trở nên xấu đi khi Armenia theo đuổi mối quan hệ quân sự chặt chẽ hơn với Mỹ, bao gồm cả việc tổ chức các cuộc tập trận chung.

Sau khi Azerbaijan giành lại quyền kiểm soát Nagorno-Karabakh, phía Armenia cáo buộc lực lượng gìn giữ hòa bình Nga đã không bảo vệ được người dân tộc Armenia ở vùng đất này. Tuy nhiên, Tổng thống Nga Vladimir Putin cho biết quân đội Moscow chỉ có thể tuân thủ lệnh ngừng bắn trong khu vực.

Nguồn: Báo Tin Tức; Thanh Niên; CafeF; Vnexpress; Soha