Nước Mỹ mở rộng thêm 1 triệu km vuông

(Ảnh minh họa).

Tháng trước, diện tích nước Mỹ đã âm thầm tăng thêm 1 triệu km vuông - gần gấp đôi diện tích của Tây Ban Nha.

Theo tờ Daily Mail, diện tích tăng thêm sau khi Bộ Ngoại giao Mỹ ngày 19/12/2023 bổ sung thêm các khu vực ngập nước ngoài khơi hoặc thềm lục địa mở rộng (ECS) của 7 khu vực vào tổng diện tích đất liền, cho phép nước này mở rộng thêm vùng lãnh thổ thềm đại dương xung quanh.

Bảy khu vực trên bao gồm Bắc Cực, Đại Tây Dương (bờ biển phía Đông), Biển Bering, Thái Bình Dương (bờ biển phía Tây), Quần đảo Mariana và hai khu vực ở Vịnh Mexico.

Bộ Ngoại giao Mỹ thông báo đã chuyển tọa độ địa lý xác định đường giới hạn của thềm lục địa tại các khu vực nằm ngoài phạm vi 200 hải lý từ bờ biển.

Thềm lục địa mở rộng (ECS) là khu vực thềm lục địa nằm dưới vùng nước nông. ECS lớn nhất của Mỹ là ở Bắc Cực, trong khi tất cả các ECS đều có diện tích gấp đôi California.

Viện Nghiên cứu Trung tâm Wilson cho biết thông báo này có ý nghĩa quan trọng trong việc đảm bảo quyền lãnh thổ của Mỹ ở Bắc Cực. Tuy nhiên, sự thay đổi này không mâu thuẫn với thỏa thuận năm 1990 với Nga về ranh giới biển đi qua eo biển Bering.

Theo Viện Nghiên cứu Trung tâm Wilson, Mỹ không cần phải đàm phán với Nga vì mỗi nước đã phân định ranh giới ngoài thềm lục địa của mình phù hợp với ranh giới được xác lập năm 1990 trong Thỏa thuận giữa Mỹ và Liên Xô về Biên giới biển.

Tuy nhiên, vấn đề mở rộng có thể chồng chéo với phía Canada và hai bên sẽ phải đàm phán trong tương lai.

Mỹ: Gia tăng căng thẳng giữa Chính phủ và bang Texas về vấn đề người di cư

Hạ nghị sỹ Mỹ cho biết việc ba người di cư chết đuối khi cố gắng băng qua dòng sông Rio Grande từ phía Mexico để vào Mỹ mới đây là một "thảm kịch," và bang Texas phải chịu trách nhiệm về vụ việc.

Hạ nghị sỹ Mỹ Henry Cuellar cho biết ba người di cư, gồm một phụ nữ và hai trẻ em, đã chết đuối khi cố gắng băng qua dòng sông Rio Grande từ phía Mexico để vào Mỹ, sau khi các sỹ quan quân đội bang Texas ngăn cản các quan chức biên giới liên bang đến viện trợ.

Theo tuyên bố của nghị sỹ Cuellar, thành viên của Đảng Dân chủ, những người di cư trên đang cố gắng vượt qua đoạn sông Rio Grande gần Công viên Shelby ở thành phố Eagle Pass (bang Texas).

Đây không phải là địa điểm nhập cảnh hợp pháp và là nơi Lực lượng Vệ binh Quốc gia ở Texas đã dựng thêm hàng rào và dây thép mới trong tuần này.

Theo ông Cuellar, các nhân viên thuộc lực lượng biên phòng liên bang đã tiếp nhận thông tin vào khoảng 21h ngày 12/1 về một nhóm người di cư gặp nạn khi họ cố gắng vượt qua sông Rio Grande.

Sau khi tìm cách liên lạc với giới chức bang Texas qua điện thoại nhưng không thành, họ đã đích thân đến Công viên Shelby để trao đổi với Cơ quan Quân sự Texas và các quan chức Vệ binh Quốc gia Texas ở đó.

Tuy nhiên, các binh sỹ của Cơ quan Quân sự Texas tuyên bố sẽ không cho phép lực lượng tuần tra biên giới liên bang tiếp cận với những người di cư trên, ngay cả trong trường hợp khẩn cấp, và họ sẽ cử một người nhân viên đến điều tra tình hình.

Thi thể của người phụ nữ và hai đứa trẻ đã được chính quyền Mexico tìm thấy hôm 13/1. Ông Cuellar mô tả đây là một "thảm kịch" và cho rằng bang Texas phải chịu trách nhiệm về vụ việc trên.

Vụ việc xảy ra trong bối cảnh bất đồng về vấn đề nhập cư ngày càng gia tăng giữa Thống đốc bang Texas Greg Abbott, thành viên Đảng Cộng hòa, và chính quyền của Tổng thống Mỹ Joe Biden, thành viên của Đảng Dân chủ.

Trong hồ sơ được đệ trình lên Tòa án Tối cao Mỹ ngày 12/1, chính quyền trung ương cáo buộc bang Texas dựng lên các rào cản mới để ngăn các đặc vụ của lực lượng biên phòng liên bang tiếp cận đường dốc mà họ sử dụng để đưa tàu/thuyền xuống sông Rio Grande.

Trong phản hồi được đệ trình hôm thứ 13/1, Texas cho biết các nhân viên thuộc lực lượng biên phòng liên bang phần lớn đã ngừng sử dụng đoạn đường dốc trên trong những tháng gần đây.

Cho đến khi có đơn đệ trình lên tòa án, bang Texas mới biết được thông tin về những phản đối hiện tại của cơ quan thực thi pháp luật liên bang và đang nỗ lực nhanh chóng để giải quyết vấn đề này.

Tranh chấp pháp lý là một phần của mâu thuẫn lớn giữa Thống đốc Abbott và chính quyền trung ương liên quan đến tình trạng lượng người di cư vượt biên trái phép cao kỷ lục kể từ khi ông Joe Biden nhậm chức Tổng thống Mỹ vào năm 2021.

Texas ngày càng tìm cách thực hiện các biện pháp kiểm soát biên giới của riêng mình, vốn trước đây là phạm vi pháp lý của chính phủ liên bang.

Từ năm 2022, Thống đốc Abbott bắt đầu cho xe buýt chở người di cư tới New York và một số thành phố do đảng Dân chủ điều hành nhằm phản đối chính sách nhập cư của chính quyền trung ương, trong bối cảnh bang này phải đối mặt lượng lớn người di cư vượt biên trái phép từ Mexico.

Làn sóng sa thải chưa dứt của các ông lớn Mỹ

(Ảnh minh họa).

Trong hai tuần đầu năm mới, hàng loạt ông lớn như Google, Amazon hay Citigroup công bố sẽ sa thải vài trăm đến hàng chục nghìn lao động.

Sau một năm điều chỉnh quy mô lao động, nhiều tập đoàn Mỹ vẫn muốn sa thải thêm. Citigroup tuyên bố cắt giảm 20.000 việc làm trong 2 năm tới, sau khi thừa nhận có một quý kinh doanh "rõ ràng đáng thất vọng", lỗ 1,8 tỷ USD.

Theo Giám đốc Tài chính Mark Mason, con số này tương đương 8% lực lượng lao động đang vào khoảng 239.000 người. Ngân hàng dự kiến tốn 700 triệu đến một tỷ USD năm nay liên quan đến chi phí thôi việc và tái cơ cấu.

"Bất cứ khi nào một ngành hoặc công ty trải qua những đợt cắt giảm kiểu này thì tinh thần sẽ bị ảnh hưởng nặng nề", Mason thừa nhận. Tuy nhiên, ông cho biết việc giảm người sẽ không ảnh hưởng đến tăng trưởng doanh thu.

Không chỉ Citigroup, nhiều tập đoàn lớn Mỹ lần lượt công bố định hướng tập trung vào hiệu suất công việc với ít nguồn lực hơn trong hai tuần đầu năm mới. Cùng hôm 10/1, Amazon và Google công bố ý định giảm người.

Cụ thể, Google xác nhận cắt giảm hàng trăm kỹ thuật viên và kỹ sư phần cứng khi tìm cách tiết kiệm chi phí và tái tập trung vào trí tuệ nhân tạo (AI). Chris Pappas, người phát ngôn của Google, cho biết đang đầu tư có trách nhiệm vào những ưu tiên lớn nhất và những cơ hội quan trọng phía trước.

Trước đó, bộ phận ứng dụng điều hướng Waze và Google News đã bị giảm người. "Nửa cuối năm 2023, một số nhóm của chúng tôi đã có các điều chỉnh nhằm tối ưu hóa hoạt động và cải thiện hiệu suất làm việc, đồng thời tái phân bổ nguồn lực để ưu tiên các mục tiêu quan trọng nhất", Chris Pappas cho biết thêm.

Trong khi, Amazon thông báo sẽ cắt giảm một số vị trí tại bộ phận Prime Video và MGM Studios. "Ngành công nghiệp của chúng ta vẫn phát triển nhanh chóng và quan trọng là cần ưu tiên đầu tư cho sự thành công lâu dài", Mike Hopkins, Phó Chủ tịch cao cấp của Prime Video và Amazon MGM Studios, nói.

Audible, nền tảng sách nói mà Amazon sở hữu, cũng đang sa thải 5% nhân viên. Hay Twitch, công ty phát trực tuyến trò chơi điện tử thuộc sở hữu của Amazon, cũng cho biết sẽ sa thải 500 nhân viên.

Trong các thông báo sa thải, các CEO nhấn mạnh sự cần thiết của thu hẹp quy mô nhân sự. "Tôi biết nhiều bạn đang thắc mắc tại sao điều này lại xảy ra. Thật không may, bất chấp các nỗ lực, rõ ràng là tổ chức chúng ta vẫn lớn hơn cần thiết đáng kể so với quy mô kinh doanh", Dan Clancy, CEO Twitch, viết trong thông điệp dành cho nhân viên.

Theo các lãnh đạo doanh nghiệp và giới phân tích, ngoài việc thắt chặt ngân sách vào đầu năm, nhiều ý kiến cho rằng làn sóng sa thải chưa kết thúc, nhất là khi có sự xuất hiện của AI. Ngoài ra, các công ty công nghệ được cho là đã tuyển dụng quá đà vào thời kỳ đại dịch. "Có vẻ như đợt sa thải mà chúng ta thấy năm ngoái chỉ mới bước đầu", Nick Bunker, Giám đốc nghiên cứu kinh tế Bắc Mỹ của nền tảng việc làm Indeed, nhận định.

Nhưng làn sóng sa thải không chỉ có ở nhóm công nghệ. Nhiều doanh nghiệp ở các ngành khác cũng có ý định tương tự. Gã khổng lồ công nghiệp in ấn và sao chụp Xerox cho biết sẽ cắt giảm 15% lực lượng lao động. Universal Music Group có kế hoạch sa thải khoảng 100 đến 300 nhân viên trên toàn cầu năm nay.

Tại tập đoàn quản lý tài sản BlackRock, Chủ tịch Rob Kapito và CEO Larry Fink tuần qua lưu ý với nhân viên rằng sẽ cắt giảm 3% nhân sự khi "các công nghệ mới đã sẵn sàng để chuyển đổi ngành của chúng ta và mọi ngành khác". Tuy nhiên, tại công ty này, nhu cầu thuê nhân sự phục vụ các công nghệ mới như AI sẽ tăng.

Theo các chuyên gia, việc công bố cắt giảm 2% đến 5% lao động vào tháng 12 và tháng 1 hàng năm thường mang tính mùa vụ, khi các CEO bắt đầu kế hoạch kinh doanh năm mới và điều chỉnh ngân sách.

Tuy nhiên, giai đoạn hiện nay cũng có những khác biệt, bao gồm ngành công nghệ vẫn chưa kết thúc đợt sa thải từ năm ngoái và nhiều công ty nói chung đang gặp khó trong việc chuyển chi phí đầu vào cao hơn lên giá hàng hóa, dịch vụ đến tay người tiêu dùng. Do vậy, họ chọn sa thải.

Sau khi tiếp xúc nhiều CEO, Andy Challenger, Phó chủ tịch cao cấp công ty dịch vụ giới thiệu việc làm Challenger, Gray & Christmas cho biết sẽ có nhiều đợt sa thải hơn có thể xảy ra ở các tập đoàn Mỹ. Mặc dù các nhà lãnh đạo có thể sẽ không sa thải diện rộng năm nay, số lượng vẫn nhiều hơn trước. "Hiện tại, tất cả đều xoay quanh việc cắt giảm chi phí," ông nói trên WSJ.

Những huyền thoại truyền thống về người Mỹ

Xã hội Mỹ chia vụn ra thành rất nhiều mảnh, do đó có nhiều tầng văn hóa phụ và tránh được không khí quy ước.

Vào thế kỷ XVIII, một người Pháp sống ở Mỹ là Crèvecoeur (Hector St. John Crèvecoeur sang Mỹ năm 23 tuổi, làm nghề nông. Ông là Lãnh sự Pháp trong 10 năm, 1731-1813) đã tự hỏi: “Vậy thì người Mỹ, con người mới” ấy là ai?”.

Ông đã phác ra nguồn gốc người Mỹ là một người châu Âu hoặc con cháu một người châu Âu, do đó có một sự trà trộn các dòng máu không hề có ở nước nào khác. Thí dụ như một gia đình có chồng là người Anh, vợ là người Hà Lan, con trai lấy vợ Pháp và bốn đứa cháu lấy vợ thuộc bốn dân tộc khác nhau. Crèvecoeur là một người Mỹ, đã vứt lại đằng sau tất cả những định kiến và phong tục cũ để tiếp nhận những định kiến và phong tục mới của lối sống mới, Chính phủ mới và vị trí xã hội mới.

Ở nơi đây, những cá nhân thuộc đủ các dân tộc đã được hun đúc thành một chủng tộc mới mà lao động và con cái một ngày kia sẽ thay đổi rất nhiều bộ mặt thế giới…Ở nơi đây, những phần thưởng cho sự cần mẫn của người Mỹ theo bước tiến bộ của lao động, lao động của họ dựa trên cơ sở thiên nhiên và quyền lợi cá nhân; cần chi đến một yếu tố nào hấp dẫn mạnh hơn nữa? Người Mỹ là con người mới hành động theo nguyên tắc mới.

Theo các nhà báo Ronald Koven và Dinah Louda, người Mỹ không còn tính cách của người Anh theo Tân giáo đổ bộ sang Mỹ hồi đầu, ít nhất trong một thời gian dài, họ tin tưởng là người Mỹ phải là gốc rễ da trắng. Nhưng Mỹ vẫn là đất nhập cư, mỗi năm có thêm một triệu rưỡi người đến, nhiều nhất từ Nam Mỹ và châu Á.

Cái nồi hầm nhừ (melting pot) hun đúc các dân tộc nhập cư không còn tác dụng hấp thụ nữa. Các yếu tố dân tộc tưởng chừng đã hun đúc nhuần nhuyễn thì nay lại tách nhau ra. Suốt nửa đầu thế kỷ XX, mục tiêu của những người nhập cư là nhanh chóng trở thành người Mỹ, sống giấc mơ Mỹ, quên Cựu thế giới. Nay thì nước Mỹ đang trở thành một Liên bang ghép các dân tộc. Người Mỹ cũng là người Việt Nam, người Ấn Độ, người Mexico… Tôn giáo bộ ba cũ (Tân giáo + Thiên chúa giáo + Do Thái giáo) được thêm một bộ ba mới (Hồi giáo + Phật giáo + Ấn Độ giáo).

Có hiện tượng nước Mỹ chuyển sang tính chất Thế giới thứ ba do dân nhập cư nhiều. Tuy vậy, các cộng đồng sắc tộc ở Mỹ không hòa nhập mà lại tăng cường bản sắc riêng. Lấy người da đen làm thí dụ: những tầng lớp thượng lưu da đen có hòa nhập chút ít, nhưng đại đa số vẫn tách biệt. Sau cuộc bầu cử tháng 1/2008, ông Barack Obama đă trở thành vị tổng thống da đen đầu tiên của nước Mỹ. Đã có người da đen làm thống đốc bang hay thị trưởng thành phố lớn nhưng không thay đổi một sự thực: mỗi nhóm sắc tộc mới nhập cư đều bắt đầu ở bậc thang thấp của xã hội, nhưng rồi cuối cùng người da trắng tiến lên, để người da đen tụt lại sau với nỗi đắng cay.

Chiến tranh lạnh đã kết thúc đúng lúc đối với người Mỹ. Sau cuộc thất bại ở Việt Nam, rồi bẽ mặt ở Iran, Lebanon, Afganistan… trong thâm tâm người Mỹ hẳn cũng cảm thấy thời kỳ làm mưa làm gió tuyệt đối đã qua. Những cuốn sách về sự suy thoái của Mỹ (như sách của Paul Kenedy) thu hút nhiều độc giả. Lòng tự tin truyền thống bị lung lay.

Huyền thoại về giá trị vĩnh cửu của nông dân Mỹ (giá trị lao động và đức hy sinh) được đề cao trong các phim về cao bồi miền Viễn Tây; chính Reagan, “vị tổng thống” của những phim ấy, đã cho một đòn chấm dứt kinh tế nông dân cá thể. Lĩnh vực công nghiệp cũng bị một đòn nặng với “cú” của các nhà kinh doanh Nhật về điện tử A. Morita. Trong chính trường, những vụ bê bối Watergate và Iran, số người đi bầu cử giảm đi, sự thờ ơ đối với nhiều sự kiện quốc tế… đều đáng chú ý. Báo Washington Post viết: “Không phải là chúng ta thắng Chiến tranh Lạnh, mà là địch thủ của chúng ta thua. Chúng ta không còn biết đấu tranh để làm gì”. Nước Mỹ hoài nghi. Người Mỹ truyền thống vốn tin vào những giá trị văn hóa phương Tây của Do Thái-Thiên chúa giáo, triết học Ánh sáng… Giá trị văn hóa của những sắc tộc khác vẫn tồn tại bên cạnh thì bản sắc dân tộc Mỹ sẽ ra sao?

Tiêu chuẩn lớn ở Mỹ nói chung vẫn là lao động để thành công với bất cứ giá nào; do đó không có ý thức giai cấp sâu sắc như ở châu Âu. Những người Mỹ mới từ Thế giới thứ ba đến rất thấm nhuần huyền thoại Mỹ về sự cần thiết của sáng kiến cá nhân, về phương diện chính trị, một tư tưởng lớn của Mỹ thông qua lịch sử là tôn trọng tự do cá nhân và dè dặt đối với Nhà nước, đặt tin tưởng vào sự tương trợ của các nhóm người tự động gắn bó với nhau, tự nguyện để làm việc chung. Thí dụ: phần nhiều các đám cháy đều do các công dân cứu hỏa tự nguyện đứng ra dập tắt.

Một đặc điểm nữa của người Mỹ là đầu óc thực tiễn, không muốn vướng mắc vào hệ tư tưởng. Ngay khi buổi đầu xuất hiện mầm mống quốc gia đã có tình trạng đa nguyên tôn giáo. Do đó, có sự khoan dung không những đối với đa nguyên tôn giáo, mà còn cả với đa nguyên ý thức hệ.

Xã hội Mỹ chia vụn ra thành rất nhiều mảnh, do đó có nhiều tầng văn hóa phụ và tránh được không khí quy ước. Người Mỹ vẫn tin đa nguyên tư tưởng là nguồn gốc của dân chủ. Mỗi người Mỹ có thể ít nhiều tự do tạo ra nước Mỹ theo kiểu của mình. Nền dân chủ Mỹ có một không hai. Bề ngoài có thể là công thức, ít tranh luận ý kiến sôi nổi như ở Pháp, nhưng tính đa dạng ở Mỹ khiến cho luôn luôn có sự thay đổi cái đúng cái sai. Nếu không còn là thầy dạy và sen đầm quốc tế thì Mỹ sẽ trở thành một quốc gia bình thường như những quốc gia khác chăng? Bình thường nhưng vẫn có những điều khác vì bản thân Mỹ đã có rất nhiều cái khác ngay ở bên trong. Người Mỹ mới sẽ ra sao?

Bầu cử tổng thống Mỹ 2024: Vì sao thế giới đang theo dõi chặt chẽ?

(Ảnh minh họa).

Những lá phiếu đầu tiên trong cuộc chạy đua vào Nhà Trắng sẽ được bỏ vào thùng phiếu vào ngày thứ Hai 15/1 tại bang Iowa, khi Đảng Cộng hòa tiến hành chọn ứng viên đại diện tranh cử với Tổng thống Joe Biden từ Đảng Dân chủ. Cuộc bầu cử tổng thống không chỉ đang được theo dõi chặt chẽ tại Mỹ mà còn trên toàn thế giới.

Sau vài tuần gần đây tôi ở châu Âu, cuộc bầu cử tổng thống Mỹ đã trở thành chủ đề thường trực thu hút sự chú ý và quan tâm mạnh mẽ từ những người mà tôi nói chuyện. Và không có gì ngạc nhiên.

Mỹ hiện đang liên quan tới hai cuộc chiến tranh nóng trên thế giới, đó là Ukraine và Gaza. Cùng lúc, quan hệ Mỹ-Trung đã xấu đi và căng thẳng trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương đã gia tăng.

Gần với nước Mỹ hơn, các quốc gia vùng Trung Mỹ cũng trở thành tâm điểm khi mà ngày càng có nhiều người di cư tìm cách vượt biên đến Mỹ qua tuyến biên giới đang ngày càng trở nên lỏng lẻo. Và tuần này đã xảy ra các cuộc không kích do Mỹ dẫn đầu nhằm vào quân Houthi ở Yemen.

Hầu như không có khu vực nào trên thế giới mà vai trò lãnh đạo của Mỹ không có sức ảnh hưởng.

Viễn cảnh về một Donald Trump từ Đảng Cộng hòa quay trở lại Nhà Trắng, với chính sách ngoại giao ‘Nước Mỹ trên hết’, đã thêm tính bất định vào bức tranh vốn đã hỗn độn.

Một số quốc gia trông chờ vào việc Donald Trump quay trở lại. Nhưng nhiều quốc gia đồng minh của Mỹ ngày càng lo sợ về khả năng quay trở lại của một vị tổng thống ‘không giống ai’ mà họ từng thấy khó khăn trong quan hệ.

Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ, Chris Coons, thuộc Ủy ban Đối ngoại và đồng Chủ tịch chiến dịch tái tranh cử của ông Biden, cho tôi biết rằng vào mỗi buổi sáng ông họp với các lãnh đạo nước ngoài hoặc các bộ trưởng ngoại giao, vào một thời điểm nào đó, họ đã đặt câu hỏi về khả năng các cử tri của Mỹ có thể thật sự một lần nữa, xoay sang lựa chọn Donald Trump làm tổng thống.

Vì thế, dù đây là cuộc bầu cử tổng thống Mỹ, các quốc gia khác cũng rất quan tâm đến kết quả.

Không có thủ đô nào trên thế giới theo dõi chiến dịch tranh cử này chặt chẽ như tại Kyiv. Số phận cuộc chiến tranh Ukraine được cho là phụ thuộc vào kết quả của cuộc bầu cử tổng thống Mỹ.

“Nếu chính sách của vị tổng thống tiếp theo – bất kể người ấy là ai – khác biệt đối với Ukraine, lạnh lẽo hơn hoặc hướng về bên trong hơn… thì tôi nghĩ những tín hiệu này sẽ ảnh hưởng mạnh đến diễn tiến của cuộc chiến tranh,” Tổng thống Volodymr Zelensky gần đây đã nêu ý kiến.

Ông Zelensky đã không nêu tên nhưng ông Trump đã tuyên bố sẽ chấm dứt cuộc chiến tranh “trong vòng 24 giờ” sau khi được bầu làm tổng thống, mặc dù không giải thích ông sẽ làm cách nào. Người dân Ukraine lo ngại Donald Trump sẽ thúc đẩy đàm phán không theo hướng có lợi cho đại nghĩa mà họ đang theo đuổi.

Điều này sẽ có lợi cho Nga, nơi truyền thông vẫn đặc biệt ủng hộ Trump, và một số cơ quan truyền thông đã chỉ trích các nỗ lực loại ông Trump trong các cuộc bỏ phiếu tại 16 bang của nước Mỹ.

Kênh truyền hình NTV do Điện Kremlin kiểm soát đang tiến hành công kích. “Đây là sự can thiệp thật sự vào cuộc bầu cử và chính người Mỹ làm xói mòn nền dân chủ. Không có người Nga hay người Trung Quốc nào từng dám mơ về điều này,” phóng viên của NTV Anton Ponomaryov nói với khán giả xem đài, không có dấu hiệu mỉa mai.

Triển vọng xoay chiều trong chính sách ngoại giao của Mỹ có thể được cảm nhận bên ngoài biên giới Ukraine và sẽ đặc biệt khiến các nước châu Âu nằm gần Nga quan ngại.

Xa hơn, các đồng minh khác của Mỹ có thể đi đến kết luận rằng Mỹ không phải là một đối tác an ninh đáng tin cậy. Một thượng nghị sĩ của Mỹ đã đưa ra viễn cảnh về việc Nhật Bản phát triển kho vũ khí hạt nhân của chính họ nếu Mỹ ngừng hỗ trợ Ukraine. Ông ấy nói với tôi rằng Tokyo có thể kết luận rằng ‘chiếc dù’ an ninh hạt nhân của Mỹ có quá nhiều lỗ hổng.

Cũng có viễn cảnh là ông Donald Trump nếu tái đắc cử sẽ tiếp tục thực hiện mong muốn rút Mỹ khỏi NATO, căn bản làm suy yếu sức mạnh của liên minh quân sự này. Hai người nắm vấn đề trong chiến dịch của Trump nói với tôi là ông ấy có kế hoạch thực hiện điều đó.

Thượng nghị sĩ Coons nói rằng việc các quốc gia châu Âu lo ngại là đúng.

“Mỹ và các đồng minh châu Âu có cùng chung một thách thức đáng kể. Chúng ta phải cùng nhau cho thế giới thấy rằng Putin không thể tồn tại lâu hơn chúng ta và tầm nhìn của Chủ tịch Tập về chủ nghĩa chuyên chế không phải là điều tốt nhất cho thế giới.”

Một cuộc chiến tranh nóng khác, xung đột ở Trung Đông, rõ ràng đã làm rung chuyển nền chính trị của Mỹ theo những cách khác nhau – người Mỹ trẻ tuổi hơn và người Mỹ gốc Ả Rập phản đối sự ủng hộ của Nhà Trắng dành cho Israel – điều có thể khiến ông Joe Biden thậm chí mất một bang ủng hộ trong cuộc bầu cử bởi vì yếu tố này.

Thế nhưng, phản ứng của người Israel đối với nền chính trị Mỹ có lẽ thậm chí còn gây ngạc nhiên hơn. Người Israel thường ủng hộ Trump hơn Biden với tỷ lệ đông đảo, nhưng một cuộc thăm dò hồi tháng 12/2023 của Midgam cho thấy sự chuyển biến đáng kể trong sự ủng hộ dành cho ông Biden.

Một cuộc điều tra trên truyền thông Israel cho thấy một nghịch lý mà người dân Israel không hiểu, đó là tình cảm mà họ dành cho Joe Biden có thể sẽ gây tổn hại đến khả năng ông tái đắc cử. Nhật báo chuyên về kinh doanh Calcalist đã chạy dòng tít “Sự ủng hộ mà Biden dành cho Israel đã giúp củng cố sức mạnh cho Trump trước cuộc bầu cử.”

Tuy nhiên, những quốc gia Trung Đông khác có thể mong sự thay đổi ở Washington.

Chẳng hạn, trong chiến dịch năm 2020, ông Joe Biden đã gọi Ả Rập Saudi là một nhà nước bất trị. Rồi nhiều tháng sau khi ông lên nắm quyền tổng thống, việc Mỹ rút quân khỏi Afghanistan một cách đầy thảm họa đã giúp Taliban củng cố quyền kiểm soát.

“Tôi nghĩ các quốc gia đối tác ở Trung Đông nhìn chung sẽ thích một tổng thống từ phe Cộng hòa hơn ông Biden,” Matthew Kroenig, một cựu quan chức từ Bộ Quốc phòng Mỹ, người hiện đang làm việc tại cơ quan nghiên cứu Atlantic Council (Hội đồng Đại Tây Dương), nói.

Đối với một số lãnh đạo nhà nước ở Trung Đông, một sự chuyển tiếp rời xa Joe Biden có thể đồng nghĩa với việc ít có sự can thiệp và chỉ trích hơn từ Washington.

Ông Kroenig nói một tổng thống thuộc Đảng Cộng hòa có thể ít chỉ trích Israel hơn về cách tiến hành cuộc chiến tranh tại Gaza hoặc rao giảng cho Ả Rập Saudi về hồ sơ nhân quyền của quốc gia này.

Thượng nghị sĩ độc lập Angus King vừa trở về từ phái đoàn lưỡng đảng của Thượng viện đến Trung Đông. Ông ấy nói với tôi rằng sự tê liệt chính trị tại Mỹ đang gây chú ý ở nước ngoài.

“Hamas và Putin hiện có chiến lược giống nhau – đợi chờ Phương Tây đánh mất ý chí và đợi nước Mỹ bị đánh bại bởi chính nền chính trị gây chia rẽ của mình.”

Từ Bắc Kinh đến Buenos Aires, người dân theo dõi cơ hội thắng cử của các ứng viên và chờ đợi kết quả.

Cuộc bầu cử tổng thống Mỹ có một lượng khán giả toàn cầu không giống bất kỳ cuộc bầu cử nào khác. Bởi vì nước Mỹ vẫn đóng vai trò quan trọng hơn bất kỳ quốc gia nào.

Thế nhưng, cuộc bầu cử tổng thống Mỹ lần thứ sáu mà tôi đã trải qua này dường như thu hút sự quan tâm của toàn cầu mạnh mẽ hơn bao giờ hết.

Lý do một phần là vì nước Mỹ đã can dự vào quá nhiều khu vực trên thế giới, và cũng bởi điều đã diễn ra sau cuộc bầu cử vừa qua. Cuộc bạo loạn vào ngày 6/1/2021 đã cho thấy tính chất mong manh của nền dân chủ Hoa Kỳ.

Hiện nay, thế giới muốn biết nước Mỹ sẽ ra sao trong phép thử dân chủ lớn nhất kế tiếp.

Cũng như những cuộc khủng hoảng mà nước Mỹ đang phải đối mặt, vị tổng thống kế tiếp sẽ phải đương đầu với những điều không ngờ.

Năm 2023 là năm nóng kỷ lục. Năm 2022 xảy ra chiến tranh ở châu Âu. Năm 2020 xảy ra trận đại dịch mà không ai ngờ tới.

Nước Mỹ không thể giải quyết bất kỳ vấn đề nào trong số này mà không có các liên minh mạnh mẽ trên toàn cầu – đây là lý do mà phản ứng của thế giới đối với cuộc bầu cử này không chỉ có sức ảnh hưởng đến phần còn lại của thế giới. Mà còn quan trọng đến cả nước Mỹ nữa.

Nguồn: CafeF; VietnamPlus; Vnexpress; Báo Quốc Tế; BBC