Mỹ hủy hàng trăm chuyến bay vì bão tuyết

(Ảnh minh họa).

Ngày 8-1, The Straits Times đưa tin, hàng trăm chuyến bay đã phải hủy, hoãn trên khắp nước Mỹ vì hàng loạt các cơn bão tuyết lớn.

Theo Cơ quan Thời tiết quốc gia Mỹ, cơn bão đầu tiên diễn ra ngày 7-1, vẫn đang mang theo tuyết rơi dày vào trên khắp Boston và New England.

Các khu vực ở phía Bắc và phía Tây của thành phố New York, bao gồm cả thung lũng thượng lưu sông Hudson, bị phủ bởi lớp tuyết từ 15 đến 30,5cm.

Cá biệt, Port Jervis ghi nhận tuyết phủ 33cm. Thành phố New York đã tránh được thời tiết tồi tệ nhất, với Công viên Trung tâm của Manhattan chủ yếu có mưa.

Trong khi đó, cơn bão thứ hai đang di chuyển qua các bang phía Tây, làm dấy lên cảnh báo bão mùa đông và tư vấn thời tiết từ Arizona đến Illinois và cảnh báo bão tuyết ở New Mexico và Colorado.

Hai cơn bão đã khiến 692 chuyến bay bị hủy trên khắp nước Mỹ, chủ yếu ở Boston, Newark, Seattle và Chicago.

Hãng vận tải hành khách - đường sắt Amtrak đã hủy một số chuyến tàu đến Boston, cũng như trên khắp vùng Trung Tây nước Mỹ.

Ngoài ra, PowerOutage.us thông báo, khoảng 11.800 khách hàng điện lực ở bang Massachusetts đã bị mất điện, chủ yếu ở khu vực quận Middlesex phía Bắc và phía Tây Boston.

Quốc hội Mỹ đạt thỏa thuận trần chi tiêu 1,6 nghìn tỷ USD

Quốc hội Mỹ vừa đạt được thỏa thuận về mức trần ngân sách cho năm tài khóa 2024, đánh dấu bước tiến trong việc ngăn chặn chính phủ đóng cửa trước hạn chót 19/1.

Thỏa thuận về mức trần chi tiêu liên bang có giá trị khoảng 1,6 nghìn tỷ USD đã được Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson thuộc đảng Cộng hòa và các nhà lãnh đạo đảng Dân chủ tại Quốc hội Mỹ công bố hôm 7/1 sau nhiều tuần đàm phán.

Tổng thống Joe Biden nhanh chóng hoan nghênh thỏa thuận trên. Ông nói rằng: Thỏa thuận này "đưa chúng ta tiến một bước gần hơn tới việc ngăn chặn chính phủ đóng cửa không cần thiết và bảo vệ các ưu tiên quốc gia quan trọng".

Quốc hội Mỹ vẫn cần đàm phán về nội dung chi tiết của các khoản chi tiêu trong khuôn khổ 1,6 nghìn tỷ USD nói trên. Việc này cần được hoàn thành trước hạn chót ngày 19/1, thời điểm một số bộ phận của chính phủ liên bang cạn ngân sách.

Nếu không có ngân sách mới, Bộ Nông nghiệp, Bộ Giao thông vận tải, Bộ Nhà ở và Phát triển Đô thị, Bộ Năng lượng và Bộ Cựu chiến binh của Mỹ sẽ đóng cửa vào ngày 20/1. Ngân sách cho các lĩnh vực khác như quốc phòng cũng sẽ hết hạn vào ngày 2/2.

Theo Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson, con số 1,6 nghìn tỷ USD bao gồm 886 tỷ USD cho quốc phòng và hơn 704 tỷ USD cho chi tiêu phi quốc phòng.

Nhưng cơ chế "thỏa thuận bên lề" mà Tổng thống Joe Biden và cựu Chủ tịch Hạ viện Kevin McCarthy đạt được trước đó còn cho phép 2 bên thực hiện một số thủ thuật kế toán. Vận dụng cơ chế "thỏa thuận bên lề" này, đảng Dân chủ cho biết đã có được thêm 70 tỷ USD cho chi tiêu phi quốc phòng.

"Bằng cách đạt được 772,7 tỷ USD cho nguồn ngân sách phi quốc phòng tùy ý, chúng ta có thể bảo vệ các ưu tiên quan trọng trong nước như phúc lợi cho cựu chiến binh, chăm sóc sức khỏe và hỗ trợ dinh dưỡng trước những đợt cắt giảm hà khắc mà những người cực đoan cánh hữu muốn có", lãnh đạo đảng Dân chủ ở Thượng viện và Hạ viện, ông Chuck Schumer và ông Hakeem Jeffries cho biết.

Nếu tính thêm khoản "thỏa thuận bên lề", mức trần chi tiêu thực tế là 1,66 nghìn tỷ USD.

Thỏa thuận được đưa ra hôm 7/1 còn bao gồm đẩy nhanh việc cắt giảm ngân sách 10 tỷ USD cho Sở Thuế vụ Mỹ và hủy thêm 6 tỷ USD trong quỹ đại dịch Covid-19 chưa được chi tiêu.

Thách thức chính trị và kinh tế với nước Mỹ khi nợ công cao kỷ lục

(Ảnh minh họa).

34.000 tỷ USD là khoản nợ kỷ lục của chính phủ Mỹ tính đến ngày 29/12/2023 - mức nợ công cao kỷ lục mọi thời đại ở Mỹ, báo hiệu những thách thức về chính trị - kinh tế trong cải thiện thể trạng tài chính công của Mỹ những năm tới, nhất là khi chỉ vài tuần nữa, quốc hội nước này phải thống nhất các kế hoạch ngân sách liên bang.

Điều khiến nợ công Mỹ tăng nhanh, đạt mức kỷ lục

Theo số liệu của Bộ Tài chính Mỹ thì tổng số nợ liên bang, gồm các khoản nợ cổ phần nội bộ chiếm khoảng 1/4 và nợ công chúng gồm các nhà đầu tư cá nhân, các tập đoàn, chính quyền địa phương cũng như các nhà đầu tư, chính phủ nước ngoài và các tổ chức khác nắm giữ, đã vượt qua con số 34.000 tỷ USD, mức cao nhất trong lịch sử. Không chỉ vậy, tốc độ tăng cũng ở mức kỷ lục, khi ước tính cứ khoảng mỗi 3 tháng nợ công của Mỹ lại phải gánh thêm 1 nghìn tỷ USD. Trong giai đoạn trước năm 2020 thì tỷ lệ nợ công của Mỹ tương đương hoặc thấp hơn tổng sản phẩm quốc hội (GDP), tuy nhiên, chỉ trong 3 năm qua đã tăng vọt, cao nhất vào thời điểm tháng 4 năm 2021 ở mức hơn 130%.

Có thể thấy rằng trong số các khoản nợ công thì một số khoản xuất phát từ chính sách, ví dụ như cắt giảm thuế, chi tiêu chính phủ và một số khoản mang tính phản ứng như đối phó với đại dịch, khủng hoảng tài chính… Tuy nhiên, nguyên nhân chính khiến nợ công của Mỹ tăng kỷ lục trong thời gian là do chi tiêu quá nhiều hoặc cắt giảm thuế quá nhiều. Dưới thời Chính quyền Tổng thống Biden, đặc biệt là hai năm đầu cầm quyền, đảng Dân chủ đã thông qua hàng loạt các chương trình chi tiêu liên bang khổng lồ. Trước đó, các gói cắt giảm thuế dưới thời Chính quyền Tổng thống Trump trị giá hàng nghìn tỷ USD cũng khiến ngân sách rơi vào tình trạng thâm hụt. Đặc biệt trong thời kỳ Covid, các gói cứu trợ khổng lồ với tổng trị giá hàng nghìn tỷ USD của cả Chính quyền Biden và Trump cũng đẩy nợ công của Mỹ tăng nhanh.

Ngoài ra, trong những năm qua chi tiêu của chính phủ Mỹ ngày càng nhiều trong khi nguồn thu cơ bản không tăng. Theo Văn phòng ngân sách Quốc hội Mỹ, chi tiêu liên bang dự kiến sẽ tăng từ mức hơn 24% trong năm 2023 lên gần 30% vào năm 2053 trong khi thu ngân sách chỉ tăng từ khoảng 18% lên mức 19% tương ứng. Tổng hợp tất cả những khoản nợ này lại thì tổng số nợ công của Mỹ tăng nhanh lên mức cao kỷ lục và có thể sẽ còn tăng tiếp là điều khó tránh khỏi và đã được dự báo từ trước.

Gánh nặng trên lưng nền kinh tế Mỹ và người dân Mỹ

Khoản nợ công khổng lồ của Mỹ hiện nay có thể có tác động tiêu cực đến nền kinh tế Mỹ cũng như người dân nước này nhưng mức độ có lẽ không quá nghiêm trọng như một số đánh giá. Cụ thể hơn, thì việc gánh nặng nợ công tăng nhanh có thể làm giảm tốc độ tăng trưởng kinh tế của Mỹ, hạn chế chi tiêu của chính phủ cho các chương trình quan trọng hay làm tăng nguy cơ xảy ra khủng hoảng tài chính. Đối với mỗi người dân, việc nợ công tăng cao khiến đầu tư tư nhân có thể giảm mạnh, cơ hội phát triển kinh tế bị hạn chế, dẫn đến năng suất thấp và hậu quả cuối cùng là tiền lương lao động không thể tăng.

Tuy nhiên, trong số các khoản nợ công của Mỹ thì các khoản nợ do các nhà đầu tư nước ngoài và chính phủ nước ngoài nắm giữ lại là điều tốt. Bộ Tài chính Mỹ phát hành trái phiếu chính phủ để bán ra thị trường và những trái phiếu này là công cụ tài chính chính để chính phủ nước này trả cho các hoạt động chi tiêu của mình. Nợ công từ bán trái phiếu tăng có nghĩa là các nước vẫn coi trái phiếu Mỹ và các chứng khoán khác là một trong những tài sản an toàn nhất trên thế giới.

Ngoài ra, Mỹ hoàn toàn có thể giảm nợ công, tránh không để chạm trần và rơi vào tình trạng vỡ nợ. Các khoản nợ của chính phủ Mỹ là bằng đồng USD và theo giới chức Cục dữ trữ liên bang thì nước này có thể trả mọi khoản nợ bằng cách in thêm tiền. Trên lý thuyết, nguy cơ vỡ nợ của Mỹ, dù là kỹ thuật hay chính thức là có thật, tuy nhiên, các đảng phái tại Mỹ thường xuyên lợi dụng nguy cơ này để mặc cả cho chương trình nghị sự đảng mình. Hay nói cách khác, những cảnh báo nghiêm trọng mà giới chức Mỹ đưa ra chỉ nhằm gây sức ép trong nội bộ liên quan đến tranh cãi ngân sách là chính chứ không phải thực tế sẽ diễn ra như vậy.

Nợ công tác động thế nào lên quan điểm lưỡng đảng Mỹ

Tranh cãi gay gắt về trần nợ công hoặc nguyên nhân nợ công cao kỷ lục chưa bao giờ giảm bớt sức nóng trong đời sống chính trị của nước Mỹ. Vấn đề này cũng trở thành tâm điểm tranh chấp giữa đảng Dân chủ và Cộng hòa trong nhiều năm qua, làm trầm trọng thêm mâu thuẫn về chi tiêu liên bang và khiến chính phủ Mỹ đã nhiều lần phải đóng cửa. Mặc dù đã thông qua hai dự luật tạm thời để ngăn chặn nguy cơ phải đóng cửa chính phủ, vấn đề trần nợ công và ngân sách có thể sẽ nóng trở lại khi Quốc hội Mỹ sắp đối mặt với thời gian chót thông qua một số khoản ngân sách cho năm tài khóa 2024 vào cuối tháng 1 này và đầu tháng 2 tới.

Liên quan đến trần nợ công, trên thực tế Quốc hội Mỹ biết rõ chính phủ phải đi vay bao nhiêu tiền để giải ngân kế hoạch chi tiêu, nhưng trần nợ công không được tự động nâng lên tương ứng. Để cắt giảm nợ công thì có hai giải pháp chính là tăng thuế hoặc cắt giảm các chương trình chi tiêu hoặc thực hiện song song. Tuy nhiên, đây là vấn đề không dễ thực hiện khi động chạm đến cương lĩnh cũng như cam kết của hai đảng, với Dân chủ là tăng thuế người giàu để đảm bảo phúc lợi xã hội, với Cộng hòa là giảm thuế để tăng trưởng kinh tế.

Với Tổng thống Biden, trong thời gian tới nếu không đạt được thỏa thuận ngân sách với đảng Cộng hòa để Chính quyền rơi vào vỡ nợ hoặc phải cắt giảm các khoản chi tiêu thì đều mất uy tín với cử tri và có nguy cơ thất bại trong cuộc bầu cử cuối năm. Chính vì thế, trần nợ công phần nào đã trở thành công cụ chính trị hữu hiệu trong đời sống chính trị Mỹ. Dự kiến trong thời gian tới, đặc biệt là khi chiến dịch tranh cử tổng thống bắt đầu vào giai đoạn nước rút, hai đảng sẽ đẩy mạnh lợi dụng vấn đề này để thu hút cử tri và mâu thuẫn liên quan đến trần nợ công hoặc chi tiêu ngân sách chắc chắn sẽ gia tăng.

Những tính toán chiến lược của Tổng thống Biden trong năm bầu cử 2024

Nếu không có đột biến xảy ra thì nhiều khả năng cuộc chạy đua vào Nhà Trắng năm nay sẽ chứng kiến màn tái đấu “vô tiền khoáng hậu” giữa hai ứng cử viên Joe Biden và Donald Trump.

Thông điệp của Tổng thống Biden

Không phải là ngẫu nhiên mà đương kim Tổng thống Joe Biden lựa chọn một địa điểm lịch sử ở Valley Forge, bang Pennsylvania, nơi Tổng thống George Washington đã thành lập căn cứ chiến đấu trong Chiến tranh Cách mạng cách đây gần 250 năm. Trong bài phát biểu của mình, ông Biden cũng đã trích dẫn câu từ, làm nổi bật quan điểm và nhân cách của Tổng thống George Washington, người lãnh đạo đã khai sinh ra nước Mỹ với câu hỏi, phải chăng dân chủ vẫn là sự nghiệp thiêng liêng của nước Mỹ.

Chính vì thế, việc lựa chọn địa điểm lịch sử này và có bài phát biểu nhân kỷ niệm 3 năm vụ bạo loạn tại tòa nhà quốc hội đã thể hiện thông điệp rất rõ ràng của ông Biden, đó là đặt việc bảo vệ nền dân chủ của nước Mỹ làm trọng tâm của chiến dịch tái tranh cử năm nay. Không chỉ vậy, ông Biden cũng thể hiện rõ quan điểm coi cuộc bầu cử năm nay là một bước ngoặt khác trong nền dân chủ của Mỹ, đồng thời chỉ đích danh cựu Tổng thống Trump, ứng cử viên tiềm năng nhất của đảng Cộng hòa là mối đe dọa hiệu hữu đối với nền dân chủ nước này.

Với bài phát biểu nhấn mạnh nói không với bạo lực chính trị, ý định của ông Biden và đảng Dân chủ cũng khá rõ ràng, đó là nói với cử tri Mỹ rằng cuộc bầu cử năm nay là sự lựa chọn giữa một ứng cử viên tận tâm bảo vệ lý tưởng hàng thế kỷ của nước Mỹ và một bên gây hỗn loạn sẵn sàng loại những giá trị này vì lợi ích cá nhân của mình. Việc thay đổi từ tập trung khuếch trương các thành tựu kinh tế, giảm lạm phát sang trực tiếp chỉ trích cựu Tổng thống Trump cũng là chiến thuật đã được đảng Dân chủ sử dụng trong bầu cử giữa kỳ vừa qua và gặt hái không ít thành công.

Bước khởi động quan trọng

Có thể thấy rằng bài phát biểu hôm cuối tuần là hoạt động tranh cử công khai đầu tiên của Tổng thống Biden, thậm chí có thể được xem là hoạt động tranh cử chính thức đầu tiên kể từ khi công bố kế hoạch tái tranh cử từ tháng 4 năm ngoái. Bước khởi động này rất quan trọng, tuy nhiên, để trở thành gương mặt đại diện cho đảng Dân chủ và sau đó tiếp tục giành chiến thắng trong cuộc bầu cử Tổng thống năm nay thì Tổng thống Biden vẫn phải vượt qua hàng loạt các thách thức trong thời gian tới.

Đặt trọng tâm tranh cử là cuộc chiến đấu với các mối đe dọa nhằm vào nền dân chủ nước Mỹ, nhưng đây lại không phải lĩnh vực được cử tri quan tâm nhiều nhất. Theo các cuộc thăm dò dư luận mới đây, kinh tế mới là vấn đề có thể tác động nhiều nhất khi có tới 75% số người được hỏi cho rằng vấn đề này cực kỳ quan trọng hoặc rất quan trọng. Trong khi đó, tương lai của nền dân chủ Mỹ chỉ được 67% số người được hỏi đánh giá tương tự. Với dự báo nền kinh tế Mỹ mặc dù có thể tránh được khủng hoảng nhưng chỉ tăng trưởng khoảng 1% trong năm nay, thấp hơn nhiều so với mức tăng trưởng năm ngoái - khoảng 2,5%, chắc chắn sẽ khiến ông Biden gặp khó.

Ngoài ra, chính sách đối ngoại, vốn là điểm cộng của đảng Dân chủ, có thể biến thành điểm trừ nếu chính quyền của Tổng thống Biden không thể giải quyết được hai cuộc xung đột, một tại châu Âu và một đang diễn ra ở Trung Đông. Hiện ông Biden đang hứng chịu nhiều ý kiến chỉ trích ngay trong nội bộ đảng Dân chủ, đặc biệt là chính sách của Mỹ đối với Israel. Thậm chí, một số chuyên gia chính trị Mỹ còn cho rằng, nếu không giải quyết sớm cuộc xung đột Trung Đông, ông Biden hoàn toàn có thể mất cơ hội trở lại Nhà Trắng sau cuộc bầu cử cuối năm nay.

Màn “tái đấu” căng thẳng như cuộc bầu cử năm 2020?

Nếu không có đột biến xảy ra thì nhiều khả năng cuộc chạy đua vào Nhà Trắng năm nay sẽ chứng kiến màn tái đấu “vô tiền khoáng hậu” giữa hai ứng cử viên Joe Biden và Donald Trump. Không chỉ căng thẳng và kịch tính, màn tái đấu lần này cũng có nhiều điểm đặc biệt trong lịch sử bầu cử của nước Mỹ. Điểm nổi bật đầu tiên, đây là hai ứng cử viên nhiều tuối nhất ra tranh cử khi ông Biden đã 81 tuổi, còn ông Trump cũng bước sang tuổi 78. Đây cũng là màn tái đấu giữa một đương kim tổng thống và một cựu tổng thống vừa bị đánh bại lần thứ hai kể từ năm 1892.

Về mức độ kịch tính, kể cả trong trường hợp ứng cử viên không phải là ông Biden hoặc ông Trump thì các cuộc bầu cử tổng thống Mỹ gần đây đều là những cuộc chạy đua sát sao. Trong khoảng 10 cuộc bầu cử gần đây thì người chiến thắng trong cuộc bỏ phiếu phổ thông đều không vượt qua 10 điểm. Thậm chí trong 2 lần bầu cử, ứng cử viên có đa số phiếu phổ thông vẫn thất bại khi thua ở số phiếu cử tri đoàn. Số lượng các bang được xem là chiến trường cũng giảm mạnh, chỉ còn khoảng 5 - 8 bang khiến cuộc đua giành cử tri càng trở nên căng thẳng và khốc liệt hơn.

Đối với khả năng thắng cử, mặc dù ông Trump đang tỏ ra có lợi thế ở một số bang chiến trường nhưng ông Biden không phải không có cơ hội. Cho đến nay thì tâm lý chung của cử tri Mỹ là không muốn cả ông Biden lẫn đối thủ Donald Trump ra tái tranh cử. Tuy nhiên, khi phải lựa chọn một thì cuộc bầu cử sẽ là sự lựa chọn giữa các phương án có thể so sánh được. Chương trình nghị sự của mỗi ứng cử viên sẽ dựa trên những thành tích trong 4 năm cầm quyền và ông Biden đang thể hiện là một lãnh đạo an toàn và đáng tin cậy hơn.

Chính phủ Mỹ cấp khoản đầu tư 162 triệu USD cho Microchip, đẩy mạnh sản xuất chip trong nước

(Ảnh minh họa).

Khoản trợ cấp gồm 90 triệu USD để mở rộng cơ sở sản xuất tại Colorado và 72 triệu USD để mở rộng cơ sở tương tự ở Oregon, sẽ giúp giảm phụ thuộc vào sản phẩm của nước ngoài.

Bộ Thương mại Mỹ cho biết có kế hoạch cấp cho tập đoàn công nghệ Microchip Technology 162 triệu USD từ khoản trợ cấp của chính phủ để gia tăng sản xuất các thiết bị bán dẫn và vi điều khiển (MCU) có ý nghĩa quan trọng cho ngành quốc phòng và tiêu dùng.

Thông báo đưa ra trong bối cảnh Mỹ muốn chuyển nguồn cung cấp các chip này từ nước ngoài như hiện nay. Các linh kiện bán dẫn có ý nghĩa quan trọng đối với ôtô, máy giặt, điện thoại di động, bộ định tuyến Internet, máy bay và cơ sở quốc phòng.

Khoản trợ cấp này gồm 90 triệu USD để mở rộng cơ sở sản xuất tại Colorado và 72 triệu USD để mở rộng cơ sở tương tự ở Oregon, sẽ giúp giảm phụ thuộc vào sản phẩm của nước ngoài.

Đây là khoản thứ 2 trong chương trình 52,7 tỷ USD mang tên "Chip cho nước Mỹ", mà Quốc hội nước này thông qua hồi tháng 8/2022 để trợ cấp cho nghiên cứu và sản xuất thiết bị bán dẫn.

Khoản trợ cấp đầu tiên 35 triệu USD dành cho BAE Systems để sản xuất chip cho máy bay chiến đấu, được thông báo hồi tháng 12 năm ngoái.

Trong một thông báo, Giám đốc Microchip, Ganesh Moorthy, hoan nghênh khoản trợ cấp là một sự đầu tư trực tiếp nhằm tăng cường an ninh kinh tế và quốc gia.

Đầu năm 2023, Microchip thông báo các kế hoạch đầu tư 800 triệu USD để tăng gấp 3 lần sản lượng tại nhà máy ở Oregon.

Nguồn: Hà Nội Mới; Dân Trí; CafeF; Soha; Báo Đầu Tư