Nỗ lực 'chữa cháy' của Elon Musk khi thăm Israel

(Ảnh minh họa).

Elon Musk tới thăm Israel sau khi hứng chỉ trích nặng nề về lập trường bài Do Thái, khiến doanh nghiệp của ông có nguy cơ thiệt hại 75 triệu USD.

Khi tỷ phú Mỹ gốc Nam Phi Elon Musk tới Israel hồi đầu tuần, chuyến thăm được tổ chức không khác gì hoạt động của một chính khách nước ngoài đến thị sát vùng chiến sự.

Khoác áo giáp chống đạn trước ngực, Musk được Thủ tướng Benjamin Netanyahu, người đứng đầu chính phủ thời chiến của Israel, dẫn tới thăm làng Kfar Aza, một trong những địa điểm bị Hamas tấn công ngày 7/10. Tỷ phú Mỹ còn được giới chức Israel cho xem hình ảnh và video tư liệu về hành động tấn công của các tay súng Hamas vào ngôi làng.

Musk còn có cuộc họp riêng với ông Netanyahu và phát trực tiếp trên X, mạng xã hội được tỷ phú 52 tuổi mua lại năm 2022. Trong cuộc họp, Musk gợi ý để Israel sử dụng Strarlink, mạng lưới hàng nghìn vệ tinh thuộc công ty SpaceX có thể cung cấp Internet tốc độ cao trên toàn thế giới.

Ông cũng cam kết chuyển lợi nhuận quảng cáo từ những nội dung liên quan đến nạn nhân Israel và Dải Gaza thành quỹ hỗ trợ mọi bệnh viện tại hai vùng đất này.

"Tất cả dường như được sắp đặt cho ống kính truyền hình ghi lại. Ông ấy đang nỗ lực chữa cháy nhằm cứu vớt mối quan hệ với loạt đối tác quảng cáo lớn", Imran Ahmad, nhà sáng lập và CEO Trung tâm Chống Nội dung thù hận Kỹ thuật số, tổ chức tư vấn chính sách tại Mỹ, nhận định.

Elon Musk đặt chân đến Israel giữa lúc tham vọng biến X thành một nền tảng sinh lời, thậm chí đủ sức cạnh tranh với mọi siêu ứng dụng mạng xã hội khác, đang đối diện sóng gió vì cáo buộc dung dưỡng nội dung phân biệt chủng tộc. Giới quan sát cho rằng những hành động có phần bốc đồng của tỷ phú này đã khiến khó khăn thêm chồng chất với X.

Hơn một tuần trước khi đến Israel, Elon Musk vấp phải chỉ trích gay gắt vì ủng hộ một bài đăng trên X cổ súy thuyết âm mưu "Đại Thay thế". Tài khoản này bình luận rằng "các cộng đồng Do Thái đã thúc đẩy tư tưởng thù hận người da trắng, trong khi muốn mọi người ngừng dùng tư duy này nhắm vào mình". Musk phản hồi "bạn đã nói sự thật" dưới bài đăng, song không lâu sau đã xóa bình luận.

Thuyết âm mưu "Đại Thay thế" cho rằng các nhóm thiểu số, trong đó có người Do Thái và các nhóm có đặc quyền xã hội cao, đang âm thầm thay thế cộng đồng người da trắng bình dân ở Mỹ và châu Âu bằng người nhập cư da màu, nhằm mục tiêu tối thượng là tước đoạt quyền lực và xóa sổ người da trắng.

Trước đó, Media Matters for America (MMA), tổ chức giám sát truyền thông thiên tả tại Mỹ, đã công bố báo cáo cho thấy mạng xã hội X đặt quảng cáo cạnh những nội dung kích động thù hận và phân biệt chủng tộc. Hai diễn biến này khiến hàng loạt tập đoàn lớn tại Mỹ như Apple, IBM, Disney, Lions Gate đã rút hoặc tạm ngừng quảng cáo trên mạng xã hội của Musk.

Nhà Trắng ngày 17/11 cũng lên tiếng cáo buộc Musk "lặp lại thuyết âm mưu sai lệch", có hành động "truyền bá chủ nghĩa bài Do Thái, phân biệt chủng tộc, đi ngược lại các giá trị cốt lõi của người Mỹ".

"Không thể chấp nhận được điều này, khi nó diễn ra một tháng sau ngày chết chóc nhất với người Do Thái kể từ thảm kịch Holocaust", phát ngôn viên Nhà Trắng Andrew Bates nói, đề cập đến cuộc đột kích của Hamas vào Israel ngày 7/10 khiến hơn 1.200 người thiệt mạng.

Đứng trước làn sóng chỉ trích và nguy cơ mất nguồn thu từ quảng cáo của các tập đoàn lớn, Musk vội vàng đến thăm Israel. Tuy nhiên, những gì diễn ra "giống một thương vụ hơn là nỗ lực hàn gắn", theo Nora Benavidez, luật sư cấp cao và giám đốc Quỹ Hành động Tự do Báo chí, tổ chức tư vấn về quyền dân sự và bình đẳng trên mạng tại Mỹ.

Esther Solomon, tổng biên tập Haaretz, tờ báo thiên tả tại Israel, cũng bày tỏ bất bình với cách ông Netanyahu tay bắt mặt mừng chào đón Elon Musk. Bà cho rằng tỷ phú Mỹ gốc Nam Phi "đáng lẽ phải bị xem là người không được hoan nghênh" ở Israel sau những bình luận "bài xích Do Thái trắng trợn".

"Thay vì vậy, ông Netanyahu lại chọn tặng cho Musk món quà là chuyến thăm làm đẹp hình ảnh, ngay tại một ngôi làng từng bị Hamas tàn phá", Solomon bày tỏ phẫn nộ, gọi Thủ tướng Israel và tỷ phú Mỹ đều là những người "vụ lợi".

Chuyên gia Imran Ahmad cũng cho rằng chuyến thăm dường như là "kế hoạch làm đẹp hình ảnh" cho một tỷ phú đang đối mặt nhiều rắc rối vì quan điểm của mình. Ông nhận định những lời hứa hẹn hỗ trợ Israel mà Musk đưa ra là nỗ lực lái sự chú ý của dư luận ra khỏi thực tế rằng nền tảng mạng xã hội X của ông đang trở thành mảnh đất màu mỡ cho những nội dung bài xích Do Thái và bản thân tỷ phú Mỹ từng có nhiều phát ngôn ủng hộ thuyết âm mưu.

"Musk từng có xu hướng chặn những thông điệp ông không thích và tương tác với những tiếng nói cực đoan. Giờ đây, khi Musk có khả năng kiểm soát quyền truy cập Internet ở các vùng chiến sự thông qua hệ thống Starlink, mối lo ngại về ông ấy càng lớn hơn, vượt khỏi câu chuyện điều tiết nội dung trên nền tảng của mình", Nora Benavidez bình luận.

Musk từng thể hiện điều này trong chiến sự Ukraine. Ông từng hào phóng cung cấp thiết bị và dịch vụ Starlink cho Ukraine, nhưng đã quyết định chặn kết nối xung quanh bán đảo Crimea vì không muốn chúng được Ukraine dùng để điều khiển xuồng tự sát không người lái, điều mà Musk lo ngại sẽ "chọc giận" Nga. Musk đã bảo lưu quan điểm này bất chấp sự khẩn nài của Ukraine và thái độ tức giận của các nước phương Tây.

Tỷ phú công nghệ cũng nhiều lần thể hiện quan điểm gây tranh cãi trên mạng xã hội, khi tương tác với những nhà bình luận và nội dung chính trị bảo thủ lẫn cực hữu trên X.

Hồi tháng 10/2022, ông chia sẻ thuyết âm mưu về vụ tấn công nhắm vào Paul Pelosi, chồng của nghị sĩ Dân chủ Nancy Pelosi, người khi đó còn là chủ tịch Hạ viện Mỹ. Thuyết âm mưu bịa đặt này xuất phát từ một trang tin giả, mạo danh Los Angeles Times, nói rằng Paul Pelosi bị một "trai bán hoa" tấn công sau khi hai người gặp nhau tại quán bar đồng tính. Musk xóa bài viết vài tiếng sau khi đăng tải.

Ông chủ mạng xã hội X cũng từng công kích tỷ phú George Soros, một trong những doanh nhân đã trở thành mục tiêu quen thuộc của các thuyết bài xích người Do Thái. Lần gần nhất vào tháng 5, Musk châm biếm rằng ông Soros "ghét nhân loại".

Vào giữa năm nay, Musk phủ nhận bằng chứng cho thấy nghi phạm xả súng khiến 8 người chết ở Texas là kẻ có tư tưởng phát xít, bình luận sự kiện này là "sự dàn xếp kém thuyết phục". Khi bị chất vấn trên đài CNBC, tỷ phú nói ông sẵn sàng chấp nhận bị phạt tiền, miễn là "được nói những gì mình muốn".

Khi làn sóng chỉ trích ông về bài đăng bài xích Do Thái hôm 15/11 tăng nhiệt, Musk ban đầu còn tìm cách đổ lỗi cho truyền thông. Ông chỉ trích báo chí truyền thống đang tìm cách "phá hủy" X bằng mọi cách, cáo buộc những bài viết về lập trường chính trị của mình là sai sự thật.

"Tôi chỉ muốn những điều tốt nhất cho nhân loại, một tương lai thịnh vượng và nhiều hứa hẹn cho mọi người", ông viết trên tài khoản cá nhân.

Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng chuyến thăm Israel đầu tuần này đã cho thấy Musk dường như bắt đầu lo sợ công ty của mình mất tiền, còn bản thân mất thể diện vì những phát biểu thiếu kiểm chứng. X có nguy cơ mất 75 triệu USD doanh thu quảng cáo trong năm nay, sau khi hàng loạt đối tác ngừng kế hoạch quảng bá trên nền tảng này.

"Sau khi Musk tương tác với nội dung gây tranh cãi đó, ông ấy rõ ràng nhận ra mình cần một hành động đột phá để chữa cháy và cứu vãn hình ảnh cá nhân", Emerson Brooking, nghiên cứu viên cấp cao tại Phòng Nghiên cứu Kỹ thuật số, thuộc tổ chức tư vấn chính sách đối ngoại Hội đồng Đại Tây Dương, đánh giá. "Đó là lúc quyết định đến thăm Israel được đưa ra".

Nền kinh tế số 1 thế giới gây bất ngờ

Nền kinh tế Mỹ đã chứng tỏ khả năng phục hồi vượt trội trước lạm phát và lãi suất cao, nhưng tăng trưởng cuối cùng vẫn sẽ hạ nhiệt.

Bất chấp mức lãi suất cao hơn, người tiêu dùng Mỹ đã chi tiêu đủ để giúp thúc đẩy nền kinh tế tăng trưởng ở mức 5,2% hàng năm trong quý III/2023, cao hơn mức ước tính trước đó là 4,9%, báo cáo do Bộ Thương mại Mỹ công bố hôm 29/11 cho thấy.

Điều này nghĩa là nền kinh tế số 1 thế giới đã bất ngờ tăng tốc mạnh mẽ từ mức 2,1% trong quý II/2023. Nó cho thấy tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Mỹ tăng trưởng với tốc độ hàng quý nhanh nhất trong gần 2 năm và tiếp tục phát triển bất chấp lo ngại về suy thoái kinh tế kéo dài kể từ cuối năm 2022.

Theo báo cáo của cơ quan chức năng Mỹ, chi tiêu tiêu dùng – huyết mạch của nền kinh tế, tăng với tốc độ 3,6% hàng năm trong quý III/2023, đây vẫn là mức tốt nhưng giảm so với ước tính 4% trước đó. Đầu tư tư nhân tăng với tốc độ 10,5% hàng năm, bao gồm đầu tư nhà ở tăng 6,2%, bất chấp lãi suất thế chấp cao hơn.

Ngoài ra, sự gia tăng chi tiêu và đầu tư của chính quyền các cấp – liên bang, tiểu bang và địa phương – cũng thúc đẩy tăng trưởng quý III.

Nền kinh tế lớn nhất thế giới đã tỏ ra kiên cường ngay cả khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã tăng lãi suất cơ bản 11 lần kể từ tháng 3/2022 để chống lại làn sóng lạm phát tồi tệ nhất trong 4 thập kỷ.

Lãi suất cao hơn đã làm tăng đáng kể chi phí đi vay của người tiêu dùng và doanh nghiệp. Nhưng chúng cũng đã giúp giảm bớt áp lực lạm phát: Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) ở mức 3,2% trong tháng 10 so với 12 tháng trước đó, một sự cải thiện rõ rệt so với mức lạm phát 9,1% cùng kỳ năm trước được ghi nhận vào tháng 6/2022.

Tăng trưởng hạ nhiệt

Tuy nhiên, trong quý IV năm nay, các nhà kinh tế cho rằng tăng trưởng có thể sẽ chậm lại đáng kể do tác động tích lũy của lãi suất vay cao hơn đối với chi tiêu của người tiêu dùng và doanh nghiệp.

Ví dụ, TD Economics – hãng phân tích hiệu quả kinh tế trên toàn cầu, tập trung vào Bắc Mỹ, châu Âu và châu Á – dự kiến nền kinh tế Mỹ sẽ đạt tốc độ tăng trưởng 1,8% hàng năm trong giai đoạn từ tháng 10 đến tháng 12 (quý IV/2023).

“Không có dấu hiệu nào cho thấy bầu trời u ám đối với nền kinh tế trong báo cáo ngày hôm nay, nhưng tốc độ tăng trưởng đang hạ nhiệt”, ông Christopher Rupkey, nhà kinh tế trưởng tại công ty nghiên cứu thị trường tài chính FWDBONDS ở New York, cho biết khi đề cập đến báo cáo ra ngày 29/11 của Bộ Thương mại Mỹ. “Đơn giản là vì không có nhiều gió thổi vào cánh buồm của nền kinh tế trong quý cuối cùng của năm nay”.

“Như chúng tôi đã cảnh báo vào tháng trước, bằng chứng về sức mạnh kinh tế trong mùa hè có thể khiến một số người hiểu lầm rằng nền kinh tế đang trên một quỹ đạo mạnh mẽ. Thực tế không phải vậy”, ông Gregory Daco, nhà kinh tế trưởng tại EY-Parthenon – bộ phận tư vấn chiến lược toàn cầu của Ernst & Young, cho biết trong một ghi chú hôm 29/11.

“Chúng tôi tiếp tục tin rằng khi mọi người nhận thức được rằng chi phí của mọi thứ đều cao hơn trước đại dịch, gánh nặng trả nợ gia tăng và tốc độ tăng trưởng việc làm chậm lại, tất cả sẽ làm giảm khả năng cũng như mong muốn chi tiêu và đầu tư của người tiêu dùng và doanh nghiệp”, ông Daco nói.

Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) hôm 29/11 dự báo rằng nền kinh tế Mỹ sẽ chỉ tăng trưởng 1,5% vào năm 2024, giảm từ mức 2,4% vào năm 2023, khi Fed tiếp tục giữ lãi suất ở mức cao.

Tín hiệu từ Fed

Theo tín hiệu gần đây từ các quan chức của Ngân hàng Trung ương Mỹ, các nhà đầu tư đang đánh cuộc rằng Fed có khả năng sẽ giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp chính sách thứ 3 liên tiếp vào tháng tới.

Các quan chức Fed chú ý đến nhiều khía cạnh khác nhau của nền kinh tế Mỹ, bao gồm cả tăng trưởng, khi cân nhắc chính sách tiền tệ nhằm đảm bảo cú “hạ cánh mềm”.

“Nói chung, có vẻ như tăng trưởng đang chậm lại như tôi mong đợi, hỗ trợ cho tiến trình giảm lạm phát tiếp tục”, Thống đốc Fed Christopher Waller cho biết hôm 28/11 tại một sự kiện do Viện Doanh nghiệp Mỹ tổ chức.

Ông Waller, một quan chức hàng đầu của Fed và thành viên của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC), người thường ủng hộ lập trường cứng rắn trong việc chống lạm phát, nói rằng ông “ngày càng tin tưởng rằng chính sách hiện đang được định vị tốt để làm chậm nền kinh tế và đưa lạm phát trở lại mức 2%”, mục tiêu lạm phát của Fed.

Mặc dù Fed có thể sẽ giữ lãi suất ở mức cao nhất trong 22 năm trong cuộc họp chính sách ngày 12-13/12, một số quan chức vẫn tin rằng vẫn còn nhiều dư địa để tăng lãi suất.

Thống đốc Fed Michelle Bowman, một trong những quan chức diều hâu nhất của Ngân hàng Trung ương Mỹ, cho biết hôm 28/11 tại một sự kiện ở thành phố Salt Lake rằng bà kỳ vọng “chúng ta sẽ cần tăng lãi suất quỹ liên bang hơn nữa để đưa lạm phát xuống mức 2% mục tiêu một cách kịp thời”, lập luận rằng đà giảm của lạm phát có nguy cơ bị đình trệ

Henry Kissinger: Người định hình thế giới đầy tranh cãi

(Ảnh minh họa).

Sự kiện nhà ngoại giao Henry Kissinger qua đời ở tuổi 100 một lần nữa làm dậy lên những ý kiến trái chiều.

Một người theo chủ nghĩa "hiện thực" trong quan hệ quốc tế, ông Henry Kissinger được trao giải Nobel Hòa bình và cũng bị lên án kịch liệt, bị coi là tội phạm chiến tranh.

Với vai trò là Cố vấn An ninh Quốc gia và Ngoại trưởng Mỹ, ông đã theo đuổi mạnh mẽ chính sách hòa hoãn (détente) - giúp làm tan băng mối quan hệ giữa Mỹ với Liên Xô và Trung Quốc.

Đường lối ngoại giao con thoi của ông đã giúp chấm dứt cuộc xung đột giữa các quốc gia Ả Rập và Israel hồi năm 1973; hòa đàm để đạt được Hiệp định Paris giúp đưa Mỹ ra khỏi một cơn ác mộng kéo dài ở Việt Nam.

Thế nhưng điều mà giới ủng hộ ông mô tả là "Chính trị thực dụng" (Realpolitik) thì phe chỉ trích lên án là vô đạo đức.

Ông đã bị cáo buộc từ việc hậu thuẫn ngầm cho cuộc đảo chính đẫm máu, lật đổ chính phủ theo cánh tả ở Chile, và nhắm mắt làm ngơ trước "cuộc chiến bẩn thỉu" của quân đội Argentina nhằm vào người dân.

Khi nghe tin Kissinger được trao giải Nobel, danh hài Tom Lehrer từng có một tuyên bố nổi tiếng rằng "châm biếm chính trị đã trở nên lỗi thời".

Chạy trốn Đức Quốc xã

Heinz Alfred Kissinger sinh ra trong một gia đình Do Thái trung lưu ở bang Bavaria, Đức vào ngày 27/5/1923.

Gia đình ông đã phải tìm đường chạy trốn trước sự đàn áp của Đức Quốc xã và gia nhập cộng đồng người Đức gốc Do Thái ở New York vào năm 1938.

"Henry" là một thiếu niên có bản tính nhút nhát, luôn giữ được giọng nói đặc trưng và tình yêu bóng đá.

Ông đi học vào buổi tối, trong khi làm việc tại một nhà máy sản xuất cọ quét kem cạo râu vào ban ngày và từng có ý định đi học ngành kế toán nhưng rồi đã buộc phải nhập ngũ.

Được biên chế vào bộ binh, bộ não và kỹ năng ngôn ngữ của ông đã được dùng cho bộ phận tình báo quân đội. Kissinger đã chiến đấu trong Trận chiến Bulge và tự mình quản lý một thị trấn chiếm được tại Đức - mặc dù lúc bấy giờ mới chỉ giữ cấp bậc binh nhì.

Gần cuối cuộc chiến, ông đã tham gia cơ quan phản gián. Người thanh niên 23 tuổi này được giao phụ trách một đội chuyên săn tìm những cựu nhân viên Gestapo của Đức Quốc xã, được toàn quyền bắt giữ đối tượng tình nghi.

Cuộc chiến hạt nhân nhỏ

Khi trở về Mỹ, ông đã học ngành khoa học chính trị tại Đại học Harvard và bước dần lên những nấc thang học thuật mới.

Năm 1957, ông đã xuất bản một quyển sách nhan đề 'Nuclear War and Foreign Policy' (Chiến tranh hạt nhân và Chính sách ngoại giao) - trong đó cho rằng có thể chiến thắng bằng những cuộc chiến tranh hạt nhân có giới hạn. Được thể hiện bằng thứ ngôn ngữ phản hoài nghi, ông cho rằng việc sử dụng ở cấp độ "chiến thuật" hoặc "chiến lược" các dòng tên lửa mới có thể là điều hợp lý.

Cuốn sách này đã khiến ông được chú ý. Hành trình dài đến danh tiếng và ảnh hưởng của Kissinger đã bắt đầu; và lý thuyết "chiến tranh hạt nhân nhỏ" đến nay vẫn còn có tầm ảnh hưởng.

Ông đã trở thành trợ lý của Thống đốc New York và của ứng viên tổng thống Nelson Rockefeller. Và khi Richard Nixon trở thành ông chủ Nhà Trắng hồi năm 1968, Kissinger đã được giao một trọng trách sáng giá: Cố vấn An ninh Quốc gia.

Đó là một mối quan hệ phức tạp. Tổng thống Nixon đã dựa theo lời khuyên của Kissinger trong quan hệ quốc tế, nhưng lại có khuynh hướng bài Do Thái và ngờ vực người Mỹ gốc Do Thái.

Chiến tranh Lạnh lên đến đỉnh điểm: Vừa tránh được cuộc khủng hoảng tên lửa ở Cuba, quân đội Mỹ vẫn còn ở Việt Nam và Liên Xô vừa tiến hành xâm lược Tiệp Khắc.

Chính sách hòa hoãn

Nhưng Nixon và Kissinger đã đề ra việc giảm căng thẳng với Liên Xô: làm hồi sinh các cuộc đàm phán về giảm quy mô kho vũ khí hạt nhân của đôi bên.

Cùng lúc đó, một cuộc đối thoại đã được mở lại với chính phủ Trung Quốc, thông qua Thủ tướng Chu Ân Lai. Điều này đã giúp cải thiện quan hệ Mỹ-Trung, nhưng gia tăng áp lực ngoại giao cho giới lãnh đạo Liên Xô - những người đang lo ngại quốc gia láng giềng to lớn này.

Các nỗ lực của Kissinger đã trực tiếp dẫn đến chuyến đi lịch sử của Nixon đến Trung Quốc hồi năm 1972, khi ông có cuộc gặp với cả Chu Ân Lai và Mao Trạch Đông - chấm dứt 23 năm cô lập và thù địch về mặt ngoại giao.

Việt Nam

Trong thời gian này, Mỹ đang gia tăng nỗ lực rút quân khỏi Việt Nam.

"Nền hòa bình trong danh dự" là một cụm từ chính trong cam kết tranh cử của Tổng thống Nixon; và Kissinger đã từ lâu đưa ra kết luận rằng bất kỳ chiến thắng quân sự nào của Mỹ cũng đều vô nghĩa - và rằng họ không thể "đạt được một thực tiễn chính trị có thể tồn tại sau khi chúng ta rút quân hoàn toàn".

Ông đã tiến hành đàm phán với Cộng sản Bắc Việt, nhưng đồng ý với Nixon về chuyện ném bom rải thảm bí mật ở Campuchia - nhằm rút cạn nguồn lực và hàng cung cấp cho phe cộng sản.

Chính sách này đã dẫn đến cái chết của ít nhất 50.000 thường dân và sự bất ổn tại Campuchia đã dẫn đến một cuộc nội chiến và chế độ thảm sát bạo tàn của Pol Pot.

Trong một loạt các cuộc đàm phán phức tạp với phía Bắc Việt ở Paris, ông Kissinger - khi đó là Ngoại trưởng Mỹ - đã thương lượng về việc Mỹ rút quân khỏi miền Nam Việt Nam.

Điều này đã giúp ông được trao giải Nobel Hòa bình - cùng với ông Lê Đức Thọ, đại diện đàm phán từ Bắc Việt - đây là một quyết định bị những giới vận động vì hòa bình công kích.

Kissinger đã chấp thuận giải thưởng "với sự khiêm nhường" và dành tặng toàn bộ số tiền thưởng cho con em của những quân nhân Mỹ thiệt mạng trong cuộc chiến tranh này.

Hai năm sau đó, khi Cộng sản Bắc Việt đánh bại quân đội Nam Việt Nam, ông đã cố trả lại giải Nobel.

Chính trị thực dụng

Đường lối ngoại giao con thoi của ông Kissinger đã giúp mang lại một lệnh ngừng bắn theo sau cuộc chiến tranh năm 1973 giữa các quốc gia Ả Rập và Israel.

Hệ thống nghe lén bí mật của Nixon tại Nhà Trắng đã ghi lại việc Thủ tướng Israel Golda Meir đưa ra lời cảm tạ chân tình về cách Nixon và Kissinger đã đối đãi dành cho quốc gia của bà ta.

Nhưng sau khi bà này hết nhiệm kỳ, các băng ghi âm đã hé lộ mặt tối của đường lối Chính trị thực dụng. Cả Kissinger và Nixon đều không có ý định gây áp lực cho Liên Xô để cho phép người Nga gốc Do Thái tìm kiếm cuộc sống mới ở Israel.

"Việc di dân của người Do Thái sang Liên Xô không phải là mục tiêu của ngoại giao của Hoa Kỳ," ông Kissinger nói. "Và nếu họ đưa những người Do Thái vào phòng hơi ngạt ở Liên Xô, thì đó cũng không phải mối bận tâm của Mỹ. Có lẽ đây là một mối quan ngại về nhân đạo."

Việc nhà lãnh đạo Salvador Allende, một người theo chủ nghĩa Marx, trở thành Tổng thống Chile đã gây nên vấn đề cho Mỹ. Chính phủ mới khi đó ủng hộ Cuba và đã quốc hữu hóa các công ty của Mỹ.

CIA đã tiến hành các chiến dịch bí mật ở Chile nhằm giúp các nhóm đối lập lật đổ chính phủ mới. Kissinger lúc bấy giờ đứng đầu ủy ban cho phép thực hiện hành động này.

"Tôi không thấy lý do tại sao chúng ta lại đứng yên mà nhìn một quốc gia chuyển sang cộng sản vì sự vô trách nhiệm của nhân dân nước đó," ông tuyên bố. "Vấn đề này quá quan trọng nên không thể để mặc cử tri của Chile tự quyết được."

Thế là quân đội đã nhảy vào và ông Allende thiệt mạng trong một cuộc đảo chính bằng vũ lực, từ đó Tướng Pinochet lên nắm quyền. Nhiều binh lính của ông tướng này hóa ra đã nhận tiền từ CIA.

Những năm sau đó, chính Kissinger đã trở thành đối tượng theo đuổi của một số tòa án trong các cuộc điều tra về vi phạm nhân quyền và cái chết của người nước ngoài dưới thời chính quyền quân sự cầm quyền tại Chile.

Một năm sau đó (năm 1974), ông Kissinger chứng kiến việc Tổng thống Richard Nixon phải từ chức trong nước mắt vì vụ bế bối Watergate. Người kế nhiệm ông Nixon là Gerald Ford vẫn duy trì chức vụ ngoại trưởng của Kissinger.

Ông đã gây áp lực khiến phe thiểu số da trắng tại Rhodesia (nay là Zimbabwe) phải từ bỏ quyền lực, nhưng bị cáo buộc đã làm ngơ trước tình trạng "biến mất" của những người chỉ trích chính quyền quân sự Argentina.

Quyền lực: Thuốc kích thích hiệu nghiệm nhất

Ông là nhân vật gây tranh cãi sau khi rời nhiệm sở vào năm 1977: Người ta đã phải rút lại lời đề nghị mời ông vào ngồi ghế trong hội đồng tại Đại học Columbia do vấp phải sự phản kháng của sinh viên.

Ông đã trở thành một người chỉ trích mạnh mẽ chính sách ngoại giao của các Tổng thống Jimmy Carter và Bill Clinton, lập luận rằng các tổng thống này muốn một bước nhảy vọt để đạt được hòa bình ở Trung Đông. Đối với Kissinger, điều này chỉ có thể diễn ra từng bước một mà thôi.

Sau sự kiện khủng bố ngày 11/9, Tổng thống George W Bush đã đề nghị Kissinger chủ trì một cuộc điều tra về các vụ tấn công ở New York và Washington, nhưng ông đã bị buộc phải rời khỏi chức vụ này chỉ trong vài tuần - sau khi từ chối công khai danh sách các khách hàng cho dịch vụ tư vấn của ông và từ chối trả lời các câu hỏi về xung đột lợi ích.

Ông đã tổ chức các cuộc họp với Tổng thống Bush và Phó Tổng thống Dick Cheney để đưa ra lời khuyên cho họ về chính sách ở Iraq theo sau cuộc tấn công năm 2003. "Chiến thắng quân nổi dậy," ông nói với họ, "là chiến lược thoát ra nhanh nhất."

Luôn là người có ảnh hưởng, ông đã tư vấn cho Tổng thống Donald Trump về các vấn đề ngoại giao sau khi ông Trump nhậm chức năm 2017 - một trong các đề xuất là chấp nhận việc Vladimir Putin chiếm Crimea.

Mặc dù vậy, trước khi bước vào tuổi 100 vào năm 2023, Kissinger đã thay đổi quan điểm về Ukraine. Sau cuộc xâm lược của Nga, ông đưa ra lập luận rằng quốc gia của Tổng thống Zelensky nên tham gia NATO sau khi nền hòa bình đã được đảm bảo.

Henry Kissinger có một danh sách dài vô tận người quen biết và một trí thông minh nhanh nhạy. "Quyền lực", ông từng ví von, "là loại thuốc kích thích hiệu nghiệm nhất".

Với một tính cách khác người thường, ông trở thành trung tâm quyền lực trong thời gian xảy ra những sự kiện mang tính cột mốc của 100 năm qua.

Dù bị nhiều người căm giận, Kissinger vẫn không hề hối hận về việc toàn tâm toàn ý theo đuổi các lợi ích của Mỹ và việc bảo vệ phong cách của quốc gia.

"Một quốc gia mà cứ đòi hỏi sự hoàn hảo về mặt đạo đức trong chính sách ngoại giao", ông từng tuyên bố, "thì sẽ không đạt được gì, cả sự hoàn hảo lẫn an ninh".

Tổng thống Mỹ đối diện áp lực kép về vấn đề khí hậu

Ngày 29/11, truyền thông Mỹ nhận định, việc Tổng thống Joe Biden vắng mặt tại Hội nghị thượng đỉnh các nhà lãnh đạo thế giới về biến đổi khí hậu của Liên hợp quốc lần thứ 28 (COP 28) ở Dubai, Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE), cho thấy tình thế khó xử của Mỹ trong việc cân bằng giữa nhu cầu tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch và tham vọng khí hậu của nước này.

Theo New York Times, một mặt, ông Biden đang đối mặt với áp lực từ việc phải tăng khai thác dầu nhằm giảm giá xăng trong nước, nhưng mặt khác, vẫn phải thúc đẩy tham vọng về môi trường trên diễn đàn thế giới. Tại Mỹ, chính sách về năng lượng và khí hậu của chính quyền Biden đang chịu nhiều áp lực chính trị khác nhau.

Lo lắng trước chỉ trích của đảng Cộng hòa về việc Tổng thống Biden theo đuổi chương trình xanh một cách cực đoan, phe trung dung trong đảng Dân chủ muốn Tổng thống thừa nhận việc nước Mỹ đang sản xuất lượng dầu thô kỷ lục trong năm nay.

Trong khi đó, các nhà hoạt động khí hậu, đặc biệt những cử tri trẻ bỏ phiếu cho ông Biden trong cuộc bầu cử 2020 muốn Tổng thống đóng cửa tất cả những giếng khoan.

Theo Washington Post, quyết định vắng mặt tại COP 28 của ông chủ Nhà Trắng có thể khiến Mỹ đối mặt với chỉ trích mạnh mẽ từ các nước đang phát triển - những nước ít gây ra biến đổi khí hậu nhất nhưng dễ bị tổn thương nhất. Mỹ được xếp vào nhóm những quốc gia phát thải lượng khí nhà kính lớn nhất thế giới, gây ra hiện tượng nóng lên toàn cầu.

Như vậy, đại diện của Mỹ tham dự COP 28 sẽ là ông John Kerry, đặc phái viên của Tổng thống Biden về biến đổi khí hậu, Cố vấn Khí hậu Quốc gia Ali Zaidi và Cố vấn cấp cao John Podesta.

Các biện pháp trừng phạt mới của Mỹ đối với Iran

(Ảnh minh họa).

Bộ Tài chính Mỹ đã áp dụng các biện pháp trừng phạt đối với thêm 20 thực thể, bao gồm cả Sepehr Energy của Iran, các cá nhân và công ty trên toàn cầu, liên quan đến việc tạo điều kiện tài chính hỗ trợ quân đội Iran.

Sepehr là mục tiêu trong gói trừng phạt mới nhất vì bị cáo buộc đóng vai trò là công ty bình phong cho việc bán dầu của chính phủ Iran, mà Bộ Tài chính Mỹ cho biết đang tài trợ cho "các hoạt động gây bất ổn trong khu vực" của Iran, cũng như hỗ trợ "nhiều nhóm ủy quyền trong khu vực", bao gồm Hezbollah và Hamas.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Mỹ Brian E. Nelson cho hay: "IRGC-QF và MODAFL tiếp tục tham gia vào các kế hoạch tài chính bất hợp pháp nhằm tạo ra nguồn tài chính nhằm kích động xung đột và gieo rắc nỗi kinh hoàng khắp khu vực. Mỹ vẫn cam kết vạch mặt các thành phần của quân đội Iran và các đối tác đồng lõa của họ ở nước ngoài nhằm phá vỡ nguồn vốn quan trọng này".

Mặc dù vẫn chưa có bằng chứng cụ thể nào cho thấy Iran có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến cuộc tấn công của Hamas vào Israel vào ngày 7/10. Kể từ đó, quân đội Mỹ đã liên tục bị các nhóm ủy quyền được Iran hậu thuẫn tấn công ở Syria và Iran.

Ngay cả Israel cũng rất công khai về giả thuyết của mình rằng Iran không liên quan đến vụ tấn công của Hamas. Đầu tháng này, EU cũng cho biết họ đang xem xét một đợt trừng phạt mới nhắm vào Iran vì hỗ trợ Hamas; tuy nhiên, đây là một nỗ lực gây chia rẽ trong khối.

Vòng trừng phạt mới của Mỹ được đưa ra khi Iran tăng sản lượng dầu thô lên 3,1 triệu thùng/ngày trong tháng 10, đưa nước này lên vị trí thứ ba trong số các thành viên OPEC.

Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng (EIA), Iran đã chứng kiến ​​sản lượng tăng 50.000 thùng/ngày so với tháng trước trong tháng 10. Kể từ đầu năm, Iran đã tăng sản lượng dầu hơn 500.000 thùng/ngày.

Nguồn: Vnexpress; Người Đưa Tin; BBC; Báo Quốc Tế; Năng Lượng Quốc Tế