Các công ty Mỹ gánh thêm nợ, đổ xô mua lại cổ phiếu khi nỗi lo suy thoái giảm dần

(Ảnh minh họa).

Báo cáo cho thấy gần 23 tỷ USD trái phiếu đang được phát hành vào tháng 12. Trong khi đó, hoạt động mua lại cổ phiếu đang gia tăng trở lại.

Theo Ngân hàng Mỹ (BofA), các công ty Mỹ đang nhanh chóng phát hành thêm nợ và mua lại cổ phiếu quỹ trong bối cảnh dấy lên những mối lo ngại về một cuộc suy thoái sâu sắc trong tương lai.

Các chiến lược gia tín dụng của ngân hàng cho biết, nhiều công ty Mỹ đã tái tăng cường vốn trong vài tháng qua. Điều đó có nghĩa là các công ty đang phát hành thêm trái phiếu và đưa các khoản nợ mới vào bảng cân đối kế toán của họ.

Dựa vào dữ liệu TRACE được trích dẫn bởi BofA, có gần 23 tỷ USD trái phiếu cấp đáng để đầu tư được phát hành trong tháng 12. Lượng tồn kho trái phiếu cấp đầu tư của các nhà cung cấp đã tăng lên 8 tỷ USD vào ngày 11/12 (từ mức tồn kho 5,7 tỷ USD vào ngày 29/11).

Trong khi đó, các công ty phi tài chính có mức xếp hạng tín dụng cao, ngoại trừ các công ty công nghệ vốn hóa lớn, đã chi tổng cộng 87 tỷ USD để mua lại cổ phiếu trong quý vừa qua. Ngân hàng cho biết con số này tăng 4 tỷ USD so với quý 2 năm nay, mức tăng lớn nhất kể từ cuối năm 2021.

Việc bổ sung nợ mới trái ngược với những gì diễn ra trong năm ngoái, khi các công ty giảm nợ trên bảng cân đối kế toán với tốc độ nhanh nhất kể từ cuộc suy thoái năm 2008. Điều này chủ yếu là do nỗi sợ hãi về suy thoái vào năm 2024 dần phai nhạt, cũng như kỳ vọng về lãi suất thấp hơn trong nền kinh tế.

Các chiến lược gia nhận thấy nỗi lo suy thoái do Fed tăng lãi suất có thể là lý do lớn nhất dẫn đến chu kỳ giảm nợ đầu tiên kể từ khủng hoảng tài chính toàn cầu.

Cùng với đó, báo cáo việc làm tháng 11 càng củng cố thêm nhận định nhiều khả năng kinh tế Mỹ sẽ "hạ cánh mềm", dẫn đến nhu cầu bảo vệ bảng cân đối kế toán đã bớt cấp bách hơn.

Tuy nhiên một số chuyên gia khác vẫn cho rằng nguy cơ suy thoái đang rình rập nền kinh tế. Và nếu nước Mỹ tránh được sự suy thoái nghiêm trọng, điều đó có nghĩa là lãi suất sẽ ở mức cao hơn trong thời gian dài hơn so với kỳ vọng của thị trường.

Tiêu dùng tại Mỹ sôi động trở lại

Doanh số bán lẻ tại Mỹ tháng 11 tăng vượt dự báo sau khi đi xuống trong tháng 10, cho thấy tiêu dùng tại đây vẫn sôi động.

Bộ Thương mại Mỹ hôm 14/12 công bố doanh số bán lẻ tháng 11 của nước này tăng 0,3% so với tháng trước đó. Số liệu này trái ngược với dự báo của các nhà kinh tế học là giảm 0,2%. Trong tháng 10, doanh số bán lẻ giảm 0,2% - lần đầu tiên kể từ tháng 3.

Nếu không tính các trạm xăng, doanh số bán lẻ của Mỹ còn tăng mạnh hơn, với 0,6%. Doanh số tăng ở hầu hết lĩnh vực, mạnh nhất là nhà hàng. Người Mỹ cũng chi mạnh tay cho mua hàng trực tuyến. Ngược lại, doanh số tại các trạm xăng giảm 2,9%.

Số liệu hôm qua cho thấy người Mỹ sẵn sàng mở hầu bao khi lạm phát chậm lại và thị trường việc làm vẫn vững mạnh, bất chấp lãi suất tại nước này hiện cao nhất 22 năm và tăng trưởng kinh tế cũng đang chậm lại.

Lạm phát tại Mỹ bắt đầu chậm lại từ mùa thu năm nay, sau khi tăng tốc trong mùa hè do chi phí nhiên liệu tăng. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) nước này tăng 3,1% trong tháng 11 so với cùng kỳ năm ngoái. Tốc độ này giảm so với tháng 10 là 3,2% và thấp hơn đáng kể so với mức đỉnh 4 thập kỷ xác lập hè 2022.

Bộ Lao động Mỹ cũng cho biết lương giờ trung bình tăng 0,8% trong tháng 11 so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là tháng tăng thứ 8 liên tiếp của chỉ số này.

Tuần trước, một khảo sát của Đại học Michigan chỉ ra lạm phát hạ nhiệt và niềm tin giá cả tiếp tục đi xuống đã giúp người Mỹ lạc quan hơn. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa người Mỹ không chịu thiệt hại nếu tiếp tục chi tiêu mạnh tay.

"Tình hình chung hiện nay là người Mỹ vẫn đang tiếp tục chi tiêu và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Phần lớn người Mỹ cho rằng việc làm đã ổn định, giá nhiên liệu đang đi xuống, giúp họ tự tin chi cho các sản phẩm khác", Bill Adams - kinh tế trưởng tại Comerica Bank nhận định.

Tuy nhiên, hiện chưa rõ liệu thị trường việc làm có tiếp tục ổn định cho đến năm 2024 hay không. Người Mỹ đang rút tiền tiết kiệm từ trong đại dịch ra tiêu. Họ cũng đang mắc nợ nhiều hơn, do bắt đầu phải trả lại tiền vay học đại học.

Trong khi đó, số việc làm mới tháng 10 đã rơi xuống thấp nhất 2 năm. Số đơn xin trợ cấp thất nghiệp lần đầu vẫn ở mức thấp, nhưng số đơn xin trợ cấp lần sau đang tăng lên, chạm 1,8 triệu người trong tuần cuối tháng 11.

Bí mật thâm sâu của nước Mỹ: Chi 7 tỷ USD công bố rầm rộ, chi 1500 tỷ USD diễn ra âm thầm

(Ảnh minh họa).

Từ câu chuyện thâm sâu này của nước Mỹ, câu hỏi đặt ra: Hòa bình trong những thập kỷ còn lại của thế kỷ 21 sẽ khó lường ra sao?

Tháng 10/2023, Chính quyền Tổng thống Joe Biden đã công bố khoản đầu tư 7 tỷ USD vào “các trung tâm hydro sạch đầu tiên của Mỹ”. Hẳn nhiên, truyền thông Mỹ đã nhận được một sự kiện đáng để thông báo rầm rộ và phân tích sâu, liên quan đến một vấn đề tương lai của ngành năng lượng.

Song song đó là một kế hoạch khác: Chi 1.500 tỷ USD để nâng cấp kho vũ khí hạt nhân của Mỹ trong 30 năm tới. Kế hoạch này hầu như không bị chú ý!

Đó dường như là một nghịch lý khó hiểu với thế giới, song với nước Mỹ thì lại là hiển nhiên. Vì sao vấn đề hạt nhân lại hệ trọng và trở thành "bí mật thâm sâu" bậc nhất của nước Mỹ trong gần 100 năm qua? Bài viết của tác giả Tommy Song đăng trên tờ Time sẽ hé lộ một phần của khúc lịch sử này.

Cách đây nhiều năm, vào ngày 8/12/1953, Tổng thống Mỹ Dwight D. Eisenhower đã có bài phát biểu "Nguyên tử vì hòa bình" (Atoms for Peace) trước Đại hội đồng Liên Hợp Quốc.

Là một phần của chiến dịch lớn mang tên Dự án Candor, bài phát biểu nhằm thu hút sự ủng hộ của công chúng đối với việc chính phủ Mỹ mở rộng kho vũ khí hạt nhân trong cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân leo thang với Liên Xô thời Chiến trang Lạnh.

Kế hoạch thành công. "Nguyên tử vì hòa bình" và các chiến dịch liên quan sau đó đã lưu truyền hai hình ảnh lâu dài được tái hiện cho đến tận ngày nay: Một là, Mỹ là một quốc gia tìm kiếm hòa bình, không phải là một đế quốc tham chiến. Hai là, năng lượng hạt nhân là một nguồn năng lượng của sự sống, không phải là công cụ của cái chết.

Thậm chí đến ngày nay, di sản của "Nguyên tử vì hòa bình" vẫn tiếp tục bao phủ lên các chương trình phát triển hạt nhân, đặc biệt là vũ khí hạt nhân.

Một lần nữa, những lời của Tổng thống Eisenhower từ 70 năm trước tiết lộ logic đó đã bắt đầu như thế nào.

Logic của Eisenhower

"Trong bối cảnh đen tối của bom nguyên tử, Mỹ không chỉ mong muốn thể hiện sức mạnh mà còn mong muốn và hy vọng hòa bình… cống hiến toàn bộ trái tim và khối óc của mình để tìm ra con đường mà nhờ đó khả năng sáng tạo kỳ diệu của con người sẽ không gây ra nỗi đau chết chóc mà là để tận hiến cho cuộc đời, sự sống, hòa bình, tiến bộ cho nhân loại".

"Nguyên tử vì hòa bình" đã giúp tạo ra hình ảnh kép tốt đẹp về hạt nhân - rằng hạt nhân mang lại lợi ích cho nhân loại, không phải tai họa; và Mỹ với tư cách là nước đi đầu trong hành trình xây dựng hòa bình.

Chiến dịch này cũng che khuất mục tiêu giành vị thế dẫn đầu trong lĩnh vực vũ khí hạt nhân khi Washington ồ ạt khai thác mỏ và sản xuất bom hạt nhân. Những quá trình này gây tổn hại đáng kể và tiếp tục gây tổn hại cho người dân bản địa, người da màu và người nghèo trên khắp thế giới.

Từ năm 1944 đến năm 1986, Dự án Manhattan và Ủy ban Năng lượng Nguyên tử Mỹ (AEC), với sự giúp đỡ của các tập đoàn khai thác tư nhân, đã khai thác được khoảng 30 triệu tấn quặng uranium từ vùng đất Navajo của người da đỏ bản địa vùng Tây Nam nước Mỹ, phần lớn trong số đó được sử dụng để chế tạo vũ khí hạt nhân. Việc khai thác này diễn ra thông qua hợp đồng thuê với Khu bảo tồn người da đỏ Navajo (còn gọi là Quốc gia Navajo, một bộ tộc người Mỹ bản địa sống trên đất liền lớn nhất ở Mỹ).

Nhưng ngay cả sau khi các mỏ uranium đóng cửa vào năm 1986, di sản của việc khai thác này vẫn tiếp tục. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng thợ mỏ Navajo có nguy cơ tử vong cao bất thường do nhiều loại ung thư và bệnh về đường hô hấp, con cái của họ sinh ra thường bị biến chứng và dị tật bẩm sinh.

Như Tổng thống hiện tại của Navajo là Buu V. Nygren đã viết trên TIME sau khi J. Robert Oppenheimer - Giám đốc của Dự án Manhattan được thả: "Đây không phải là vấn đề của quá khứ. Các nạn nhân mới vẫn đang được chẩn đoán thường xuyên".

Dự án Manhattan cũng để mắt đến uranium ở Congo. Năm 1945, mỏ Shinkolobwe (ở Congo) cung cấp khoảng 80% uranium cho các quả bom dùng để tấn công 2 thành phố Nhật Bản là Hiroshima và Nagasaki.

Vào những năm 1950, gần 2/3 số uranium mà quân đội Mỹ mua được đều đến từ Shinkolobwe thông qua một thỏa thuận bí mật với Bỉ. Khi người dân Congo khai thác thêm uranium cho Mỹ trong điều kiện không an toàn, "Nguyên tử vì hòa bình" lại tài trợ cho việc xây dựng lò phản ứng hạt nhân đầu tiên của châu Phi ở Congo, bắt đầu hoạt động vào năm 1959.

Khi Congo giành được độc lập từ Bỉ một năm sau đó, lò phản ứng này đã trở thành vấn đề an ninh quốc gia khi cuộc nội chiến giữa các phe đối lập nhanh chóng biến thành cuộc chiến ủy nhiệm đẫm máu giữa Mỹ và Liên Xô.

Mùa hè năm 1960, Ủy ban Năng lượng Nguyên tử Mỹ đã chỉ thị cho một đặc vụ CIA đánh cắp các thanh nhiên liệu của lò phản ứng ở Congo, nhưng kế hoạch đã bị hủy bỏ khi chiến tranh tiếp tục kéo dài thêm 5 năm, khiến 2 triệu người thiệt mạng.

Thử nghiệm bom hạt nhân gây ra đau khổ lan rộng trong Chiến tranh Lạnh. Từ năm 1951 đến năm 1992, khoảng 928 vụ thử bom nguyên tử đã diễn ra trên các vùng lãnh thổ Tây Shoshone, Nam Paiute và Pueblo, nơi có Bãi thử nghiệm Nevada trải rộng 3.500 km2.

Theo một nghiên cứu, sức công phá hạt nhân của những quả bom thả xuống khu vực này là 620 kiloton, gió mang theo bụi phóng xạ khắp vùng Tây Nam, thường thổi vào Khu bảo tồn người da đỏ Navajo. Để so sánh, sức công phá của quả bom ở Hiroshima là 13 kiloton.

Đây khó có thể là "sự tận hiến" mà Tổng thống Eisenhower đã hứa vào năm 1953.

Chính phủ Mỹ hiểu họ đang làm gì. Hội đồng Bức xạ Liên bang (FRC) đã công bố một báo cáo năm 1962 kết luận rằng: "Bất kỳ bức xạ nào cũng có khả năng gây hại cho sức khỏe. Ngay cả ở liều lượng nhiễm xạ thấp nhất, đời này vẫn có thể truyền cho đời sau".

"Chiến lược tâm lý" cho cả Mỹ và Nhật

Bỏ ngoài tai, Mỹ vẫn tiến hành 824 cuộc thử nghiệm bom hạt nhân sau khi báo cáo được công bố. Hầu hết Mỹ thử tại Bãi thử nghiệm Nevada, số khác triển khai ở khu vực Thái Bình Dương, một số ở các bang miền Trung Tây và ba vụ thử ở Nam Đại Tây Dương.

Khi việc thử bom trở nên thường xuyên hơn và việc khai thác các nguyên tố phóng xạ gây bất ổn hơn, chính phủ Mỹ đã phát động các chiến dịch tâm lý trên toàn cầu nhằm dập tắt sự phản kháng của công chúng đối với việc phát triển năng lượng hạt nhân.

Ở Nhật Bản, những hoạt động như vậy diễn ra rõ ràng hơn, điều này không phải ngẫu nhiên.

Quốc gia đầu tiên trên thế giới bị ném bom bằng vũ khí hạt nhân trong chiến tranh phải tin rằng Mỹ và năng lượng hạt nhân là hiện thân của hòa bình. Như một quan chức Lầu Năm Góc đã nói vào năm 1953: "Bom nguyên tử sẽ được chấp nhận dễ dàng hơn nhiều nếu đồng thời năng lượng nguyên tử được sử dụng cho các mục đích mang tính xây dựng".

Do đó, CIA và Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ đã đưa ra “Chương trình Chiến lược Tâm lý cho Nhật Bản”.

Là một phần trong “Kế hoạch Nhật Bản” của chính phủ Mỹ, chương trình này nhằm mục đích dập tắt những ý kiến tiêu cực về Mỹ ở Nhật Bản - từ việc phản đối sự hiện diện của quân đội Mỹ cho đến điều mà họ cho là “rối loạn tâm thần” liên quan đến vũ khí hạt nhân.

Chương trình thành công rực rỡ.

Vào giữa những năm 1950, CIA đã gây chấn động dư luận Nhật Bản với sự giúp đỡ của ông trùm truyền thông Matsutaro Shoriki. Năm 1955, Shoriki, có mật danh là “POJACPOT/1,” đã tài trợ cho một cuộc triển lãm được cơ quan chứng thực có tựa đề “Nguyên tử vì hòa bình” nhằm thúc đẩy lợi ích của năng lượng hạt nhân.

Như một số quan chức Mỹ đã lưu ý, “vào đầu năm 1956, dư luận Nhật Bản đã dần dần chấp nhận việc sử dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình”. Đến năm 1957, lò phản ứng đầu tiên của Nhật Bản là do Mỹ sản xuất.

Người Mỹ cũng nhận được những thông điệp tương tự.

Vào những năm 1960, các nhà khoa học Mỹ, các bộ phận của phong trào phản chiến và công nhân kêu gọi sự chú ý đến các vụ tai nạn lò phản ứng hạt nhân đã bắt đầu phản đối việc phát triển hạt nhân.

Trong bối cảnh phong trào chống hạt nhân ngày càng gia tăng, Bộ Quốc phòng Mỹ đã thành lập Bảo tàng Nguyên tử Sandia tại Căn cứ Không quân Kirtland, bang New Mexico, Mỹ vào năm 1969. Bảo tàng ban đầu trưng bày các vũ khí hạt nhân đã được giải mật, bao gồm cả "Fat Man", quả bom plutonium thả xuống Nagasaki năm 1945.

Chỉ hai năm sau khi khai trương, bảo tàng đã đổi tên thành Bảo tàng Nguyên tử Quốc gia để phản ánh sứ mệnh lớn hơn của Mỹ trong việc tái cấu trúc năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình. Ngày nay, nó được gọi là Bảo tàng Lịch sử và Khoa học Hạt nhân Quốc gia, một phần của Viện Smithsonian.

Trong những năm qua, các nhà hoạt động đã tìm cách đưa những tác hại liên quan đến phát triển hạt nhân ra công chúng và các vụ tai nạn hạt nhân cũng khiến công chúng phải chú ý.

Tuy nhiên, sự ủng hộ của công chúng đối với năng lượng hạt nhân đã tăng lên đều đặn kể từ những năm 1990. Sự ủng hộ đó, một lần nữa khẳng định chiến dịch "Nguyên tử vì hòa bình" cách đây 7 thập kỷ tiếp tục thành công.

Hẳn nhiên, tác hại của phóng xạ vẫn tồn tại.

Ở Tây Nam Mỹ và các đảo Thái Bình Dương, thử nghiệm hạt nhân tiếp tục gây ra hậu quả khiến tỷ lệ người dân ở mọi lứa tuổi mắc bệnh ung thư và các bệnh khác cao hơn. Những người thợ mỏ ở Navajo và Congo vẫn mắc các bệnh và rối loạn liên quan đến phóng xạ. Những công nhân vận hành các cơ sở hạt nhân do Mỹ sản xuất trên toàn cầu vẫn phải đối mặt với những triển vọng không chắc chắn về sức khỏe và sự an toàn của họ.

Bài phát biểu của Tổng thống Eisenhower 70 năm trước, đưa ra lời bào chữa và ngụy trang cho hoạt động khai thác khoáng sản, thử bom hạt nhân do nhà nước bảo trợ, đã gây tổn hại cho người dân trên toàn cầu hết lần này đến lần khác.

Nhân danh hòa bình, Mỹ đã mở rộng đáng kể kho vũ khí hạt nhân của mình cả về quy mô và phạm vi.

Như Tổng thống của Navajo nhắc nhở, việc xem xét phần lịch sử ẩn giấu này cũng như khám phá di sản của "Nguyên tử vì Hòa bình" sẽ làm sáng tỏ cách chúng ta phải chữa trị "tất cả những người bị ảnh hưởng bởi tác hại của thời đại hạt nhân" để có được ý thức thực chất hơn về công lý và hòa bình trong những thập kỷ còn lại của thế kỷ 21.

Quốc hội Mỹ thông qua dự luật cấm mọi tổng thống đơn phương rút khỏi NATO

Quốc hội Mỹ đã thông qua dự luật ngân sách quốc phòng cao kỷ lục trị giá 886 tỷ USD, trong đó có kèm điều khoản cấm mọi tổng thống đơn phương rút nước này khỏi NATO.

Hạ viện Mỹ ngày 14/12 đã thông qua dự luật phân bổ ngân sách quốc phòng cao kỷ lục 886 tỷ USD cho năm 2024. Con số này tăng 28 tỷ USD so với năm 2023.

Trước đó, Thượng viện đã thông qua dự luật. Hiện giờ, dự luật sẽ được trình lên Tổng thống Joe Biden để ký phê duyệt.

Dự luật do Thượng nghị sĩ Tim Kaine và Marco Rubio đề xuất. Dự luật đi kèm với một số điều khoản, trong đó có điều khoản cấm mọi tổng thống Mỹ đơn phương rút nước này khỏi liên minh quân sự NATO khi chưa được quốc hội phê chuẩn.

Nghị sĩ Kaine nói, quy định này tái khẳng định cam kết của Washington với liên minh quân sự gồm 31 thành viên. Nghị sĩ Rubio cũng nhấn mạnh: "Chúng ta phải đảm bảo rằng chúng ta đang bảo vệ lợi ích quốc gia của mình và bảo vệ an ninh của các đồng minh".

Khi còn đương chức và thậm chí trong chiến dịch tranh cử, cựu Tổng thống Donald Trump từng nhiều lần dọa rút Mỹ khỏi NATO. Ông Trump cho rằng, các thành viên NATO không đáp ứng được nghĩa vụ chi tiêu quốc phòng hàng năm, và điều này tạo gánh nặng cho Mỹ.

Tuy nhiên, trong nhiệm kỳ của mình, Tổng thống Joe Biden đã khẳng định lại tầm quan trọng của liên minh này, đặc biệt trong bối cảnh Nga mở chiến dịch quân sự ở Ukraine.

Chính quyền của Tổng thống Biden đã mạnh tay đầu tư cho NATO, cam kết điều thêm binh sĩ và các nguồn lực quân sự khác đến châu Âu.

Thách thức dai dẳng của nước Mỹ

(Ảnh minh họa).

Mặc dù không phải là năm mang tính quyết định trên chính trường, song với vai trò là một quốc gia có tầm ảnh hưởng lớn, những chuyển động bất ngờ cả về đối nội lẫn đối ngoại của Mỹ đã gây chao đảo tình hình trong nước và phần nào ảnh hưởng tới thế giới.

Đầu tiên là những sóng gió trên chính trường Mỹ, trong đó đáng chú ý là việc lần đầu tiên trong lịch sử, một chủ tịch Hạ viện Mỹ bị bãi nhiệm, khiến cơ quan lập pháp rơi vào tình trạng tê liệt suốt 3 tuần. Tiến trình bầu cử chủ tịch mới gặp nhiều trắc trở, 3 ứng cử viên được đề cử đã phải rút lui do sự chia rẽ sâu sắc trong nội bộ đảng Cộng hòa. Điều đó cũng đặt ra nhiều thách thức đối với người đảm nhiệm "ghế nóng", Hạ nghị sĩ Mike Johnson, ứng cử viên thứ tư. Với những bài toán hóc búa như chi tiêu chính phủ, viện trợ cho Israel và Ukraine gây tranh cãi quyết liệt tại Quốc hội Mỹ, nhiệm kỳ của Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson chắc chắn sẽ còn nhiều chông gai.

Năm 2023 cũng chứng kiến Chính phủ Mỹ bên bờ vực phá sản khi quốc hội bất đồng về vấn đề nâng mức trần nợ công trong khi Bộ Tài chính cạn kiệt ngân sách để thanh toán các nghĩa vụ tài chính. Quả bom “vỡ nợ” chỉ được tháo ngòi nổ vào phút chót. Giới chuyên gia nhận định với lịch sử Quốc hội Mỹ gần 80 lần nâng trần nợ công từ năm 1960 và chính phủ 10 lần bị đóng cửa trong vòng 40 năm qua, cuộc chiến về nợ công và ngân sách sẽ là nỗi ám ảnh kinh niên của nước Mỹ chừng nào các nghị sĩ của đảng Dân chủ và Cộng hòa vẫn coi đây là công cụ mặc cả lợi ích.

Cuộc đua vào Nhà Trắng đang ở bước chạy đà đã bắt đầu nóng dần lên cùng những gương mặt đầu tiên lộ diện không còn xa lạ với cử tri. Trước tiên là Tổng thống đương nhiệm Joe Biden - được coi là gương mặt đại diện xuất chúng duy nhất hiện nay của đảng Dân chủ. Bên phía Cộng hòa, đường đua giành lá phiếu đề cử có phần gay cấn hơn khi ngoài cựu Tổng thống - tỷ phú - doanh nhân Donald Trump, còn có 4 chính khách được đánh giá là tiềm năng. Tuy nhiên, các cuộc thăm dò dư luận cho thấy ông Trump duy trì được lợi thế áp đảo và dư luận Mỹ ngày càng tin tưởng rằng cuộc bầu cử năm 2024 sẽ là cuộc tái đấu giữa cựu Tổng thống Trump và Tổng thống đương nhiệm Biden. Tất nhiên, chặng đường này còn tiềm ẩn nhiều biến số. Hạ viện do đảng Cộng hòa kiểm soát ngày 13/12 đã phê chuẩn cho phép tiến hành cuộc điều tra luận tội đối với Tổng thống Joe Biden, trong khi ông Trump đang chuẩn bị đối mặt với 4 phiên tòa hình sự.

Bạo lực súng đạn tiếp tục là nỗi ám ảnh thường trực của nước Mỹ. Vụ việc đẫm máu nhất năm xảy ra ngày 26/10, ít nhất 22 người đã thiệt mạng, khoảng 50 đến 60 người bị thương trong vụ xả súng hàng loạt tại nhiều địa điểm ở thành phố Lewiston, bang Maine. 2023 được coi là một trong những năm tồi tệ nhất về các vụ xả súng ở Mỹ trong 10 năm qua. Chỉ tính riêng trong 7 tháng đầu năm, dữ liệu từ Gun Violence Archive cho thấy tại Mỹ đã xảy ra 430 vụ xả súng hàng loạt (là những vụ khiến hơn 4 người thương vong, không kể hung thủ), tức là trung bình gần hai vụ mỗi ngày. Trong khi đó, quá trình ban hành các quy định pháp lý nhằm tăng cường kiểm soát và kiềm chế bạo lực súng đạn đang gặp khó khăn do sự phân cực của các đảng phái và sự cản trở của các nhóm lợi ích.

Trên lĩnh vực đối ngoại, bất đồng trong chính giới Mỹ đã tác động lớn đến nhiều vấn đề khác, điển hình là viện trợ cho Ukraine và Israel. Để đạt được thỏa thuận chi tiêu nhằm chấm dứt nguy cơ chính phủ bị đóng cửa, Hạ viện Mỹ đã gác lại yêu cầu của Nhà Trắng về khoản viện trợ gần 106 tỷ USD cho Israel và Ukraine. Nguồn viện trợ của Mỹ có ý nghĩa sống còn với Ukraine trong cuộc xung đột với Nga. Trong khi đó, chiến sự kéo dài và chưa thấy "ánh sáng cuối đường hầm" tại Gaza dường như đang phủ bóng lên quan hệ giữa Mỹ và Israel. Dù là đồng minh quan trọng nhất của Israel tại các diễn đàn quốc tế, song Washington phản đối ý định của Nhà nước Do Thái muốn duy trì sự hiện diện mạnh mẽ tại Gaza sau khi xung đột kết thúc.

Nói như vậy không có nghĩa nước Mỹ năm 2023 thiếu những điểm sáng. Tình hình kinh tế Mỹ trong 3 quý đầu năm diễn biến theo chiều hướng tốt dần lên. Nền kinh tế đầu tàu thế giới đã tăng trưởng với tốc độ nhanh nhất trong 2 năm qua vào quý III/2023, đạt mức tăng trưởng 4,9%, cao hơn gấp đôi mức 2,1% trong quý liền kề trước đó. Các chuyên gia nhận định tăng trưởng việc làm là yếu tố khiến người tiêu dùng không ngần ngại chi tiêu đang là động lực chính. Tuy nhiên, cũng không loại trừ giả thuyết tăng trưởng mạnh quý vừa qua cũng có thể là một “đỉnh cao" trước khi nền kinh tế Mỹ chững lại trong quý tiếp theo và kéo dài sang năm 2024. Các nhà kinh tế dự đoán tốc độ tăng trưởng mạnh này sẽ giảm xuống khi lãi suất cho vay dài hạn tăng lên, đi kèm việc Cục Dự trữ Liên bang (Fed) nâng lãi suất ngắn hạn, người tiêu dùng sẽ siết chặt hầu bao và doanh nghiệp hạn chế chi tiêu.

Theo các nhà kinh tế, trong ngắn hạn, kinh tế Mỹ vẫn còn nhiều thách thức. Dự báo lãi suất vẫn ở mức cao và có khả năng sẽ duy trì như vậy khi Fed phải tiếp tục chống lạm phát dai dẳng. Tuy nhiên, cho dù rủi ro lạm phát vẫn hiện hữu cùng một loạt "cơn gió ngược", song hầu hết các nhà kinh tế tin rằng ngân hàng trung ương Mỹ có thể thiết kế một cú “hạ cánh mềm” cho nền kinh tế, giảm lạm phát mà không gây ra suy thoái. Giáo sư Brian Bethune, Đại học Boston nhận định: “Nền kinh tế không chỉ có khả năng phục hồi đáng kinh ngạc mà còn đạt được mức tăng trưởng dựa trên năng suất trong hai quý liên tiếp vào năm 2023, có nghĩa là chu kỳ kinh doanh vẫn rất vững chắc”.

2023 cũng là một năm Mỹ tiếp tục củng cố vai trò trong Nhóm các nước công nghiệp phát triển (G7) và các đồng minh. Hội nghị thượng đỉnh G7 tháng 5 vừa qua tại Nhật Bản với sự xuất hiện của Tổng thống Biden, bất chấp lúc đó nước Mỹ đang bên bờ vực vỡ nợ, cho thấy nỗ lực của Washington bảo vệ vai trò dẫn dắt phương Tây trong các vấn đề nóng của thế giới. Mỹ cũng chính là chất xúc tác thúc đẩy Nhật Bản và Hàn Quốc xích lại gần nhau. Hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Nhật – Hàn tại Washington đã tạo tiền đề cho sự ra đời của một khuôn khổ hợp tác an ninh ba bên bền vững. .

Năm 2023 chứng kiến Mỹ phát huy vai trò nước chủ nhà dẫn dắt các thành viên Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) thu hẹp các khác biệt, thúc đẩy hợp tác để vượt qua những thách thức mà thế giới đang đối mặt. Điều đặc biệt của Tuần lễ cấp cao APEC 2023 là loạt cuộc gặp thượng đỉnh bên lề có vai trò mở đường cho các nỗ lực chính trị "sưởi ấm những quan hệ đang nguội lạnh", trong đó đáng chú ý nhất là cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Joe Biden và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Giới phân tích cho rằng khi lãnh đạo hai nền kinh tế lớn nhất thế giới ngồi lại với nhau, rõ ràng các siêu cường này muốn ổn định tình hình khi cảm nhận được mối quan hệ song phương đang bị cuốn vào các diễn biến căng thẳng trên thế giới. Theo các chuyên gia, cuộc gặp của hai nguyên thủ là sự xác định phương hướng cho xu thế phát triển của quan hệ Mỹ - Trung thời gian tới, đó là “cố gắng thay đổi mối quan hệ theo chiều hướng tốt đẹp hơn” và “đảm bảo cạnh tranh không biến thành xung đột”.

Có thể nói, nước Mỹ đã trải qua năm 2023 khá nhiều bất ổn, dù vẫn có những thành tựu kinh tế và đối ngoại đáng khích lệ. Năm 2024 dự báo nước Mỹ vẫn đối mặt không ít thách thức, đặc biệt là cuộc quyết đấu trong năm bầu cử tổng thống, nguy cơ chính phủ đóng cửa vẫn treo lơ lửng và những căng thẳng đối ngoại, trong đó có vấn đề liên quan đến bế tắc trong xung đột tại Ukraine và Trung Đông.

Nguồn: Người Quan Sát; Vnexpress; CafeF; Dân Trí; Báo Tin Tức